Hoàn thiện quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2010 Nguyễn Thị Hải Yến Trường Đại học Kinh tế Luận văn ThS ngành: Quản trị kinh doanh; Mã số: 60 34 05
Trang 1Hoàn thiện quản lý thu ngân sách nhà nước trên
địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2010
Nguyễn Thị Hải Yến
Trường Đại học Kinh tế Luận văn ThS ngành: Quản trị kinh doanh; Mã số: 60 34 05
Người hướng dẫn: TS Lê Văn Hoạt
Năm bảo vệ: 2008
Abstract: Khái quát những vấn đề cơ bản về thu và quản lý thu ngân sách nhà nước
(NSNN): nêu lên khái niệm, phân loại, vai trò và các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu NSNN Giới thiệu khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Thủ đô Hà Nội
và những đặc điểm có ảnh hưởng tới công tác quản lý thu ngân sách trên địa bàn Nghiên cứu tình hình, kết quả thu NSNN trên địa bàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2001 –
2007 dưới góc độ quy mô, tốc độ, cơ cấu thu ngân sách và phân tích thực trạng quản lý thu NSNN về công tác dự toán thu hàng năm, quản lý thu ngân sách, đánh giá khái quát
về ưu điểm, hạn chế tình hình quản lý thu ngân sách trên địa bàn thành phố trong giai đoạn 2001 – 2007 Dự báo tình hình phát triển kinh tế - xã hội, các nhân tố ảnh hưởng, các quan điểm, định hướng thu, quản lý thu và một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thu NSNN tại Hà Nội đến năm 2010
Keywords: Ngân sách nhà nước; Quản lý tài chính; Hà Nội
Content
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu:
Quản lý thống nhất nền tài chính quốc gia, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của các
cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước (NSNN), củng cố
kỷ luật tài chính, sử dụng có hiệu quả ngân sách và tài sản của nhà nước, tăng tích lũy là mối quan tâm hàng đầu của nhiều quốc gia trên thế giới đặc biệt là Việt Nam
Hà Nội là trung tâm về chính trị, kinh tế, văn hoá, khoa học, giáo dục và giáo dục quốc tế của cả nước Công cuộc đổi mới thời gian qua đã tạo nên nhiều chuyển biến sâu sắc trong đời sống kinh tế- xã hội của Thủ đô Cùng với thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội đã trở thành một đầu tàu về kinh tế của nhà nước Hà Nội là cực tăng trưởng lớn trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc
Trang 2Bộ, bộ mặt của thủ đô đang được thay đổi từng ngày, đời sống của nhân dân được nâng cao một bước đáng kể, phúc lợi xã hội không ngừng được cải thiện, vị thế của thủ đô ngày một nâng cao Tuy đã đạt được một số thành tựu đáng kể song Hà Nội vẫn phải giải quyết một số vấn đề trong
đó có vấn đề thu và quản lý thu NSNN Đây là lĩnh vực quan trọng, liên quan trực tiếp đến sự phát triển bền vững kinh tế - xã hội Thủ đô
Mặc dù có sự đổi mới về các cơ chế chính sách và công tác chỉ đạo thu ngân sách của chính phủ, các Bộ các ngành, các địa phương nhưng thu ngân sách vẫn bị thất thu khá lớn Tình trạng gian lận, trốn thuế, gian lận thương mại vẫn còn nghiêm trọng nhất là trốn thuế xuất nhập khẩu, gian lận trong kê khai hoàn thuế GTGT hàng xuất khẩu Việc quy hoạch đất đai, giao quyền sử dụng đất đai tiến hành chậm, quản lý địa chính còn buông lỏng, thiếu biện pháp xử lý kịp thời nên hoạt động đầu cơ trục lợi gia tăng gây thất thu NSNN Do vậy, thu đủ và quản lý thu tốt là hết sức cần thiết
Xuất phát từ thực tiễn đó, cần thiết phải nghiên cứu để đánh giá khách quan thực trạng thu
và quản lý thu, tìm ra những mặt tồn tại và xây dựng các biện pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện và đổi mớí công tác quản lý thu NSNN, góp phần thúc đẩy tình hình thu ngân sách trên địa bàn thành phố Hà Nội, đáp ứng được với những yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô
Do đó, “Hoàn thiện quản lý thu NSNN trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2010” vừa
có ý nghĩa cấp bách, vừa có ý nghĩa lâu dài
2 vấn đề lớn được đặt ra là:
Vấn đề 1: Mỗi năm thu ngân sách của Hà Nội khá lớn, đóng góp một phần quan trọng vào nguồn thu ngân sách của quốc gia (năm 2006 tổng thu ngân sách trên địa bàn đạt 38.613,4 tỷ đồng chiếm khoảng 16,23% tổng thu NSNN) nhưng tổng nguồn thu ngân sách của Hà Nội đã tương xứng với tiềm năng của Hà Nội chưa?
Vấn đề 2: Làm gì và làm như thế nào để triệt để khai thác các tiềm năng thu ngân sách trên địa bàn thành phố Vấn đề này liên quan đến hai nội dung:
- Cần phải hoàn thiện cơ chế chính sách thu ngân sách như thế nào?
- Làm gì và làm thế nào để tổ chức quản lý và khai thác có hiệu quả các nguồn thu ngân sách trên địa bàn thành phố?
Trang 32.Tình hình và kết quả nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận văn:
Cho đến nay ở Việt Nam đó cú một số nghiờn cứu về vấn đề ngõn sỏch nhà nước như: Luận
ỏn Tiến sĩ kinh tế “Giải phỏp nõng cao hiệu quả quản lý và điều hành ngõn sỏch nhà nước ở cấp chớnh quyền cơ sở tại Việt Nam” của tỏc giả Nguyễn Văn Nhứt- Học viện Tài Chớnh Luận ỏn nờu lờn những vấn đề nõng cao hiệu quả quản lý và điều hành ngõn sỏch nhà nước ở cấp chớnh quyền cơ sở, thực trạng quản lý và điều hành ngõn sỏch nhà nước ở cấp chớnh quyền này và giải phỏp nõng cao hiệu quả của việc quản lý, điều hành ngõn sỏch đú; Luận ỏn Tiến sĩ kinh tế “Đổi mới cơ chế quản lý kinh phớ ngõn sỏch nhà nước trong lĩnh vực y tế Việt Nam và trong giai đoạn chuyển sang nền kinh tế thị trường cú sự quản lý của nhà nước” của tỏc giả Nguyễn Trường Giang- Học viện Tài Chớnh Luận ỏn trỡnh bày cơ sở lý luận về ngõn sỏch nhà nước và vai trũ của
nú đối với lĩnh vực y tế trong giai đoạn chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, thực trạng quản
lý ngõn sỏch nhà nước và cỏc giải phỏp hoàn thiện cơ chế quản lý đú ở Việt Nam; Luận ỏn Tiến
sĩ kinh tế “Nõng cao hiệu quả quản lý chi tiờu ngõn sỏch nhà nước nhằm phục vụ nhu cầu phỏt triển ở Việt Nam” của tỏc giả Nguyễn Thị Phỳ Hà- Đại học Kinh tế quốc dõn Luận ỏn nờu lờn thực trạng quỏ trỡnh xõy dựng, thực hiện, quản lý chương trỡnh chi tiờu ngõn sỏch ở Việt Nam và
so sỏnh với cỏc nước cú trỡnh độ phỏt triển khỏc nhau, khỏi quỏt về việc quản lý thực hiện chương trỡnh này với cỏc thành tựu và hạn chế của nú, một số giải phỏp về cơ chế chớnh sỏch nhằm nõng cao hiệu quả chi tiờu ngõn sỏch Mặc dự cú nhiều luận ỏn, bài viết nghiờn cứu về vấn đề Ngõn sỏch Nhà nước nhưng chưa cú một nghiờn cứu toàn diện nào đi sõu và toàn diện về vấn đề quản lý thu Ngõn sỏch Nhà nước trờn địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2010 phự hợp với chiến lược phỏt triển kinh tế Thủ đụ giai đoạn 2006 - 2010 Do vậy, “Hoàn thiện quản lý thu ngõn sỏch nhà nước trờn địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2010” đỏp ứng yờu cầu của thực tiễn nhưng khụng trựng lặp với cỏc cụng trỡnh nghiờn cứu khỏc
3 Mục đớch, nhiệm vụ và nội dung nghiờn cứu:
Trờn cơ sở những vấn đề thực tiễn đang đặt ra, trong khuụn khổ một luận văn thạc sỹ kinh
tế, tỏc giả tập trung nghiờn cứu đỏnh giỏ thực trạng cụng tỏc quản lý thu ngõn sỏch trờn địa bàn
Hà nội, từ đú đề xuất cỏc giải phỏp tăng cường cụng tỏc quản lý thu ngõn sỏch trong thời gian tới nhằm quản lý và khai thỏc cú hiệu quả cỏc nguồn thu ngõn sỏch trờn địa bàn Thành phố trờn cơ
sở cỏc quy định phỏp luật và cơ chế chớnh sỏch hiện hành
Trang 4Theo định hướng đó, nội dung nghiên cứu của luận văn tập trung vào một số điểm chính sau:
- Nghiên cứu một số vấn đề lý luận cơ bản về ngân sách và quản lý thu ngân sách phục
vụ cho việc nghiên cứu thực tiễn quản lý thu ngân sách trên địa bàn thành phố Hà Nội
- Phân tích và đánh giá thực trạng quản lý thu ngân sách trên địa bàn Thủ đô, chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân
- Đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thu ngân sách trên địa bàn thành phố đến năm 2010 và những năm tiếp sau
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động quản lý thu NSNN
Phạm vi nghiên cứu: Quản lý thu thuế GTGT, thuế thu nhập doanh nghiệp, thu từ nhà và đất, thu từ phí, lệ phí trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2010
5 Phương pháp nghiên cứu:
Cách tiếp cận vấn đề nghiên cứu:
Xuất phát từ việc khảo sát, tổng hợp, phân tích thực tiễn hoạt động thu ngân sách và quản
lý thu ngân sách, đối chiếu với cơ chế, chính sách thu và các quy định pháp luật về quản lý thu ngân sách từ đó đề xuất các quan điểm và giải pháp hoàn thiện quản lý thu ngân sách trên địa bàn thành phố Hà Nội
Phương pháp nghiên cứu:
+ Phương pháp luận chủ đạo là duy vật biện chứng
+ Sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống, phương pháp phân tích, phương pháp thống
kê
6 Dự kiến những đóng góp mới của luận văn:
- Khái quát hóa về mặt lý luận những vấn đề cơ bản về quản lý thu và những nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu ngân sách
- Tổng hợp, phân tích, đánh giá về thực trạng quản lý thu ngân sách trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2001-2007
- Đề xuất các quan điểm, hệ thống các giải pháp đồng bộ nhằm hoàn thiện quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2010
7 Bố cục của luận văn:
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được trình bày trong
ba chương:
Trang 5Chương 1: Những vấn đề cơ bản về thu và quản lý thu NSNN
Chương 2: Thực trạng quản lý thu NSNN trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn
2001-2007
Chương 3: Phương hướng và các giải pháp hoàn thiện quản lý thu NSNN trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2010
References
1 Dương Đăng Chinh, Phạm Văn Khoan (2005), Giáo trình quản lý tài chính công,
Nhà xuất bản Tài Chính, Hà Nội
2 Dương Thị Bình Minh (2005), Tài Chính Công, Nhà xuất bản Tài chính, Hồ Chí
Minh
3 Bộ Tài Chính (Quí 1/2007), Thuế, Nhà xuất bản Tài chính, Hà Nội
4 Cục thuế Thành phố Hà Nội, Báo cáo tổng kết công tác thuế năm 2001, 2002,
2003, 2004, 2005, 2006, 2007
5 Hệ thống mục lục ngân sách Nhà nước (tháng 4/2008), Nhà xuất bản Tài Chính,
Hà Nội
6 Luật doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn (tháng 4/2008), Nhà xuất bản Tài
Chính, Hà Nội
7 Luật doanh nghiệp số 13/1999/QH 10 (2004), Nhà xuất bản Tài Chính, Hà Nội
8 Luật doanh nghiệp Nhà nước số 14/2003/QH 10 (2004), Nhà xuất bản Tài Chính,
Hà Nội
9 Luật thuế xuất khẩu, nhập khẩu, tiêu thụ đặc biệt, giá trị gia tăng (2006), Nhà
xuất bản Tài Chính, Hà Nội
10 Nghị quyết 15/NQ-TW ngày 15/12/2000 của Bộ Chính trị về phương hướng-
nhiệm vụ phát triển thủ đô Hà Nội giai đoạn 2001-2010
11 Nghị định 92/2005/NĐ-CP ngày 12/7/2005 qui định chi tiết thi hành một số điều
của Pháp lệnh thủ đô Hà Nội
12 Cục thống kê Thành phố Hà Nội (2007), Niên giám thống kê 2006, Hà Nội
13 Quyết định số 218/2003/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 28 tháng 10 năm
2003 quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Tổng Cục thuế trực thuộc Bộ Tài Chính
Trang 614 Quyết định số 188/2003/QĐ-BTC của BTCngày 14 tháng 11 năm 2003 quy định
nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của các Ban và Văn phòng thuộc Tổng Cục thuế
15 Quyết định số 189/2003/QĐ-BTC của BTCngày 14 tháng 11 năm 2003 quy định
chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục thuế trực thuộc Tổng Cục thuế
16 Quyết định số 113/2002/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 4 tháng 9 năm
2002 quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Tổng Cục Hải quan trực thuộc Bộ Tài Chính
17 Nghị quyết số 43/2003/NQ-HĐ của HĐND Thành phố Hà Nội về việc phân cấp
quản lý ngân sách và định mức phân bổ ngân sách, chế độ chi ngân sách của Thành phố Hà Nội
18 Nghị quyết số 08/2006/NQ-HĐND của HĐND Thành phố Hà Nội về phân cấp
một số lĩnh vực về quản lý Nhà nước về kinh tế-xã hội, phân cấp nguồn thu, nhiệm
vụ chi giữa các cấp ngân sách Thành phố Hà Nội cho thời kỳ ổn định ngân sách 2007-2010
19 Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội, Tổng quyết toán thu chi Ngân sách Thành
phố Hà Nội năm 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007
20 Harvey S.Rosen (2004), Tài chính công, bản dịch tiếng Việt của khoa Tài chính
Nhà nước, Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh