Tuy nhiên trong thời gian qua, quá trình thực hiện chính sách BHXHBB ở tỉnh Phú Thọ còn bộc lộ những hạn chế, nhất là công tác quản lý nguồn thu BHXHBB đối với các doanh nghiệp trên địa
Trang 1Hoàn thiện quản lý nguồn thu bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với các doanh nghiệp trên địa bàn
tỉnh Phú Thọ Nguyễn Thị Ánh Tuyết
Trường Đại học Kinh tế Luận văn Thạc sĩ ngành: QUản lý kinh tế; Mã số: 60 34 01
Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Anh Tài
Năm bảo vệ: 2014
Keywords Quản lý kinh tế; Bảo hiểm xã hội; Quản lý nhà nước; Doanh nghiệp
Content
1 Tính cấp thiết của đề tài
Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, được Đảng và Nhà nước quan tâm rất nhiều Ngay từ khi thành lập, Đảng và Nhà nước đã sớm ban hành chính sách; đồng thời thường xuyên bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp với yêu cầu thực tế của đất nước Trong xu thế hội nhập, việc tăng cường sự hoạt động của công tác BHXH càng trở nên quan trọng nhằm đảm bảo ổn định đời sống cho cán bộ, công nhân viên chức, người lao động (NLĐ); góp phần đảm bảo công bằng xã hội và phát triển một cách bền vững; qua đó, thúc đẩy mạnh sự nghiệp xây dựng phát triển đất nước và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa
Đối với BHXH tỉnh Phú Thọ sau hơn 15 năm tổ chức thực hiện và đi vào hoạt động đã đạt được một số thành tích quan trọng nhằm góp phần đảm bảo an sinh xã hội; trong đó, công tác quản lý thu BHXHBB cũng đã đạt được những thành công lớn như: nâng cao được số người tham gia BHXHBB, số thu tăng qua các năm góp phần cân đối để có điều kiện chi trả kịp thời đảm bảo quyền lợi cho NLĐ Tuy nhiên trong thời gian qua, quá trình thực hiện chính sách BHXHBB ở tỉnh Phú Thọ còn bộc lộ những hạn chế, nhất là công tác quản lý nguồn thu BHXHBB đối với các doanh nghiệp trên địa bàn; tình trạng nợ đọng, trốn đóng, chậm đóng BHXHBB của người sử dụng lao động (SDLĐ) đối với NLĐ còn xảy ra khá phổ biến; số người tham gia BHXHBB còn thấp; việc quản lý mức tiền lương tiền công làm căn cứ đóng BHXHBB chưa chặt chẽ Nguyên nhân chính của tình trạng trên là do các bên tham gia chưa đầy đủ; cơ chế chính sách và chế tài xử phạt đối với các chủ doanh nghiệp chưa đủ mạnh để răn đe;… Những vấn đề trên, nếu không được quan tâm khắc phục sẽ tác động xấu đến toàn bộ hoạt động BHXHBB trên địa bàn tỉnh Phú Thọ Câu hỏi đặt ra cho cơ quan BHXH tỉnh Phú Thọ là phải làm sao phát huy được những việc mình đã làm được đồng thời khắc phục những mặt còn tồn tại
để hoàn thiện công tác thu BHXHBB Là một cán bộ công tác tại BHXH tỉnh Phú Thọ, nhận thức rõ được tầm quan trọng của công tác quản lý nguồn thu BHXH nên tác giả quyết định lựa
chọn đề tài: “Hoàn thiện quản lý nguồn thu BHXHBB đối với các doanh nghiệp trên địa bàn
tỉnh Phú Thọ” làm đề tài luận văn thạc sỹ, chuyên ngành quản lý kinh tế
2 Tổng quan về tình hình nghiên cứu
Trang 2Từ năm 1995, sau hơn 15 năm thành lập và đi vào hoạt động của hệ thống BHXH Việt Nam, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu của cán bộ lãnh đạo, quản lý, các chuyên gia trong ngành và ngoài ngành, từ đề tài cấp bộ, luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ đi sâu nghiên cứu những vấn đề chung, cũng như từng lĩnh vực cụ thể về BHXHBB, nhưng về quản lý thu BHXHBB còn rất hạn chế, mới có một số đề tài trong lĩnh vực này được nghiên cứu một cách có hệ thống, đó là:
2.1 Nhóm nghiên cứu chung về công tác quản lý thu BHXH
Đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ “Thực trạng quản lý thu BHXH hiện nay và các biện pháp nâng cao hiệu quả công tác thu” của TS Nguyễn Văn Châu, nguyên Tổng Giám đốc
BHXH Việt Nam, 1996 Trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm quản lý thu BHXH của một số nước trên thế giới và tổng kết hoạt động thực tiễn của quản lý thu BHXH ở Việt Nam trước năm 1995
và đến năm 1996; tác giả làm rõ thực trạng hoạt động BHXH đặc biệt là công tác thu BHXH trong thời gian qua, nhằm phân tích khả năng thu BHXH để bù đắp các chế độ BHXH, thay thế dần các nguồn chi lấy từ NSNN, đồng thời đề xuất một số kiến nghị cụ thể nhằm cải tiến công tác thu BHXH ở Việt Nam
Đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ “Cơ sở khoa học hoàn thiện quy trình quản lý thu BHXH” của TS Dương Xuân Triệu, Giám đốc Trung tâm thông tin khoa học BHXH Việt Nam,
1999 Trên cơ sở nghiên cứu 5 mô hình quản lý thu BHXH của các nước trong khu vực và thế giới, tác giả đã làm rõ một số khái niệm xung quang vấn đề thu BHXH, thực trạng quản lý thu BHXH, đồng thời đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình quản lý thu BHXH phù hợp với từng loại đối tượng ở Việt Nam
Đề tài luận văn thạc sỹ “Hoàn thiện quản lý thu BHXH khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh ở Việt Nam” của tác giả Trần Quốc Tuý, Ban Tuyên truyền- BHXH Việt Nam, 2000 Đề
tài nghiên cứu quá trình tổ chức thực hiện thu BHXHBB khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh từ năm 1995 đến năm 2000; làm rõ thêm cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thu BHXHBB khu vực này; thực trạng và giải pháp hoàn thiện quản lý thu BHXHBB khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh ở Việt Nam
2.2 Nhóm nghiên cứu, bài viết về công tác quản lý thu BHXH trên địa bàn một số tỉnh, thành
Đề tài “Công tác quản lý thu BHXHBB ở BHXH huyện Mỹ Hào tỉnh Hưng Yên giai đoạn
2007 - 2012, thực trạng và giải pháp” của Trường Đại học Lao Động Xã hội
Đề tài“Thực trạng quản lý thu BHXH tại BHXH tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2008 - 2011” của tác giả Lương Thu Hường
Đề tài“Thu BHXH và một số giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động thu BHXH Thành phố Hải Dương”
Đề tài luận văn thạc sỹ “Các giải pháp tăng cường BHXH tự nguyện cho nông dân ở tỉnh Quảng Nam” của tác giả Phạm Ngọc Hà
Bài viết “Thực trạng hoạt động thu BHXH ở quận Hà Đông - Thành Phố Hà Nội” của
tác giả Phạm Hồng Hà
Các đề tài nghiên cứu và bài viết khoa học trên chỉ dừng lại ở khía cạnh tập trung nghiên cứu các vấn đề về triển khai thực hiện chính sách BHXH; cũng có đưa ra một số định hướng phát triển chung, các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH và một số kiến nghị nhằm hoàn thiện hơn nữa công tác quản lý thu trên địa bàn Tuy nhiên chưa có giải pháp cụ thể, nhất là giải pháp cụ thể để hoàn thiện công tác quản lý nguồn thu BHXH đối với các doanh nghiệp trên địa bàn
Có thể nói, các nhóm nghiên cứu khoa học và bài viết trên tuy đã có những định hướng nhất định theo chủ đề của đề tài song chưa có một công trình nghiên cứu một cách hệ thống về
việc “Hoàn thiện công tác quản lý nguồn thu BHXHBB đối với các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Phú Thọ”
Trang 33 Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
Trên cơ sở đánh giá thực tra ̣ng quản l ý nguồn thu BHXHBB đối với các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Phú Tho ̣, Luận văn sẽ đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện quản lý nguồn thu BHXH, đảm bảo phát triển sự nghiệp BHXH một cách bền vững
Để thực hiện mục đích trên, Luận văn có nhiệm vụ:
- Tổng quát hóa và làm rõ cơ sở lý luâ ̣n và thực tiễn về quản lý nguồn thu BHXH
- Phân tích, đánh giá thực tra ̣ng quản lý nguồn thu BHXH đối với các doanh nghiê ̣p trên địa bàn tỉnh Phú Tho ̣
- Đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý nguồn thu BHXH từ các doanh nghiê ̣p
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Trong giới hạn của Luận văn, tác giả chỉ tập trung vào một nội dung trong nhiệm vụ thu BHXH Cụ thể:
- Về đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứ u về quản lý ngu ồn thu BHXHBB đối với các doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn tỉnh Phú Tho ̣, trong đó: tập trung nghiên cứu các vấn đề
về thu, nộp BHXH của NLĐ, đơn vị SDLĐ và cơ quan BHXH, các yếu tố ảnh hưởng đến số thu BHXHBB, đối tượng nộp BHXHBB, phương thức đóng, quy trình tổ chức quản lý thu, nguyên nhân các doanh nghiệp né tránh nộp BHXHBB và đề xuất những biện pháp chống thất thu BHXHBB
- Về phạm vi nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu về công tác quản lý nguồn thu
BHXHBB đối với các doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn tỉnh Phú Thọ từ năm 2008 đến năm
2012
5 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn thực hiện trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng được đề ra trong các kỳ Đại hội, đặc biệt là Đại hội IX, X và XI về lĩnh vực KT-XH; các số liệu tổng hợp, báo cáo về quản lý nguồn thu BHXHBB trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
Tác giả sử dụng phương pháp hệ thống và khái quát hoá, có minh họa, đối chiếu, so sánh,
kế thừa một số công trình đã công bố có liên quan đến vấn đề nghiên cứu để đánh giá và làm sáng tỏ các vấn đề cần quan tâm
6 Những đóng góp mới của luận văn
- Góp phần làm rõ hơn cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nguồn thu BHXHBB
- Phân tích, đánh giá thực tra ̣ng quản lý nguồn thu BHXH đối với cá c doanh nghiê ̣p trên địa bàn tỉnh Phú Tho ̣
- Đưa ra một số giải phát nhằm hoàn thiện công tác quản lý nguồn thu BHXH đối với các doanh nghiê ̣p trên địa bàn tỉnh Phú Tho ̣
7 Kết cấu đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu của Luận văn được trình bày theo 3 chương, gồm:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý nguồn thu BHXHBB
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý nguồn thu BHXHBB của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nguồn thu BHXH của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
References
1 Bảo hiểm xã hội Việt Nam (1999), Quyết định số 2902/1999/QĐ/ BHXH ngày
23/11 về việc ban hành quy định quản lý thu bảo hiểm xã hội thuộc hệ thống
BHXH Việt Nam
Trang 42 Bảo hiểm xã hội Việt Nam (2011), Quyết định 1111/QĐ-BHXH ngày 25/10/2011
(ban hành Quy định quản lý thu BHXH, BHYT quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT.)
3 Bảo hiểm xã hội Việt Nam (2012), Công văn 1374/BHXH-BT ngày 16/4/2012
(tiền lương, tiền công làm căn cứ đóng BHXH)
4 Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Tạp chí Bảo hiểm xã hội, năm 2007, 2008, 2009, 2010,
2011, 2012
5 Bộ Lao động Thương binh & Xã hội (1993), Công ước của Tổ chức lao động quốc tế
6 Bộ Tài chính (1998), Thông tư số 85/1998/TT-BTC ngày 25/6/1998 hướng dẫn quy chế quản lý tài chính đối với BHXH Việt Nam
7 Bộ Tài chính (2007), Thông tư 58/2007/TT-BTC ngày 12/6/2007 hướng dẫn quy chế quản lý tài chính đối với Bảo hiểm xã hội Việt Nam
8 Chính phủ (1995), Nghị định số 12/CP ngày 26/1/1995 của Chính phủ về việc ban hành Điều lệ Bảo hiểm xã hội
9 Chính phủ (1995), Nghị định số 19/CP ngày 26/1/1995 của Chính phủ về việc thành lập Bảo hiểm xã hội Việt Nam
10 Chính phủ (2004), Nghị định số 2005/2004/NĐ-CP ngày 14 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ quy định hệ thống thang lương, bảng lương và chế độ phụ cấp lương trong các Công ty Nhà nước
11 Chính phủ (2006), Nghị định 152/2006/NĐ-CP ngày 22/12/2006 của Chính phủ hướng dẫn một số điều của của Luật BHXH về bảo hiểm bắt buộc
12 Chính phủ (2008) Nghị định 94/2008/NĐ-CP ngày 22/8/2008 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bảo hiểm xã hội Việt Nam
13 Chính phủ (2010), Nghị định 116 /2010/NĐ-CP ngày 24/12/2010 Chính sách cán bộ,
công chức, viên chức
14 Chính phủ (2010), Nghị định số 86/2010/NĐ-CP ngày 16/8/2010 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH
15 Phạm Đỗ Nhật Tân, Nguyễn Kim Phụng (2008), Giáo trình BHXH II NXB Lao động – Xã hội Hà Nội
16 Quốc Hội (2005), Luật nghĩa vụ quân sự 43/2005/QH11 ngày 14 tháng 6 năm 2005 của Quốc hội
17 Quốc Hội (2006), Luật Bảo hiểm xã hội số 71/2006/QH11 ngày 29 tháng 6 năm 2006 của Quốc hội
18 Quốc Hội (2008), Luật Công chức số 22/2008/QH12 ngày 13tháng 11 năm 2008 của Quốc hội
19 Quốc Hội (2012), Luật Lao động số 10/2012/QH13 ngày 18 tháng 6 năm 2012 của Quốc hội
20 Quốc Hội (2012), Luật viên chức số 58/2010/QH12 ngày 15 tháng 11 năm 2010 của Quốc hội
21 Thủ tướng Chính phủ (2011), Quyết định số 04/2011/QĐ-TTg ngày 20/01/2011 Quyết định về quản lý tài chính đối với Bảo hiểm xã hội Việt Nam
22 Website:
http:// www.baohiemxahoi.gov.vn
23 http:// www.tapchibaohiemxahoi.gov.vn