Chính sách phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở việt nam

Trong nền kinh tế Việt Nam, DNNVV với số lượng chiếm khoảng 96% tổng số doanh nghiệp trên cả nước, các doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng góp đáng kể vào Tổng thu nhập quốc dân, tạo công ăn vi

Chính sách phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa

ở Việt Nam Phạm Hoàng Phương Trường Đại học Kinh tế Luận văn ThS Quản lý kinh tế; Mã số: 60 34 01 Người hướng dẫn: TS Phạm Quang Vinh

Năm bảo vệ: 2014

Abstract Thứ nhất, hệ thống hóa vấn đề lý luận về chính sách phát triển Doanh nghiệp nhỏ

và vừa trong giai đoạn hiện nay

Thứ hai, phân tích thực trạng và các yếu tố tác động tới doanh nghiệp nhỏ và vừa Thứ ba,phân tích thực trạng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam trong thời gian qua, chỉ ra được những điểm còn vướng mắc cần giải quyết trong thời gian tới

Thứ tư, đề xuất một số giải pháp trợ giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam để tăng

cường năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và thích ứng với yêu cầu hội nhập kinh tế

Keywords Quản lý doanh nghiệp; Doanh Nghiệ;p Kinh tế; Việt Nam; Quản lý kinh tế Content

1 Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu

Trong mọi quốc gia, DNNVV là một bộ phận quan trọng trong nền kinh tế Nhật Bản coi DNNVV là xương sống của nền kinh tế, còn Hàn Quốc coi đây là động lực của nền kinh tế Trong nền kinh tế Việt Nam, DNNVV với số lượng chiếm khoảng 96% tổng số doanh nghiệp trên cả nước, các doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng góp đáng kể vào Tổng thu nhập quốc dân, tạo công ăn việc làm, huy động các nguồn vốn trong nước cho hoạt động sản xuất kinh doanh, giải quyết các vấn đề xã hội

Đảng và Nhà nước ta đã coi phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa là một nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Việt Nam Trong thời gian qua, với việc ra đời hàng loạt các Luật, Nghị định, Văn bản hướng dẫn… có tác động tích cực đến việc phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam, tạo môi trường thông thoáng, bình đẳng cho các loại hình doanh nghiệp

Trong quá trình hoạt động, các doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp phải không ít những khó khăn: thiếu vốn, trình độ công nghệ còn yếu, khó khăn trong việc gia nhập thị trường, phân biệt đối xử, cạnh tranh gay gắt của các doanh nghiệp nước ngoài khi sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO)… Đặc biệt là tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng kinh tế

thế giới khiến cho các DNNVV càng gặp nhiều bất lợi trong hoạt động sản xuất Yêu cầu đặt ra

là cần phải có những chính sách cụ thể hiệu quả để hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam phát triển, vượt qua khủng hoảng kinh tế, nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh

nghiệp trên thị trường trong nước và quốc tế Do đó, em chọn đề tài “Chính sách phát triển

doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam”

2 Tình hình nghiên cứu

Tầm quan trọng của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế là hết sức quan trọng chính vì vậy tài liệu về chuyên đề này rất dồi dào, đa dạng, được công bố hầu như hàng ngày, hàng tuần, từ các luật lệ của các Chính phủ, các chiến lược, các chương trình phát triển DNNVV của các quốc gia, đến các sách hướng dẫn, các công trình nghiên cứu và các bài báo về DNNVV Thời gian qua chính phủ đã ban hành các cơ chế chính sách nhằm hỗ trợ phát triển DNNVV trong các lĩnh vực Các chính sách này được quy định khá đầy đủ trong các văn bản pháp lý về trợ giúp phát triển DNNVV xuyên suốt từ Chính phủ đến các bộ, ngành, địa phương Các công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến đề tài này có thể kể đến như sau:

Đề tài cấp bộ: 01X-07/09/2007-2: “Thực trạng và các giải pháp thúc đẩy sự phát triển DNNVV trên địa bàn thành phố Hà Nội trong điều kiện gia nhập WTO” do thạc sỹ Phạm Thị Minh Nghĩa làm chủ nhiệm đề tài (2008) Đề tài đã tập trung nghiên cứu những vấn đề chung về DNNVV, các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp, kinh nghiệm quốc tế về phát triển DNNVV trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, kinh nghiệm hỗ trợ phát triển DNNVV

Đề tài đã đi sâu nghiên cứu thực trạng phát triển DNNVV trên địa bàn Hà Nội và đề ra phương hướng, giải pháp thúc đẩy phát triển DNNVV trên địa bàn Hà Nội trong điều kiện gia nhập WTO [20]

Đề tài cấp bộ: B2006-06-13: “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hà Nội sau khi Việt Nam gia nhập WTO (giai đoạn 2006-2010)” do PGS.TS.Phạm Quang Trung là chủ nhiệm đề tài (2008) Các tác giả đã tập trung phân tích năng lực cạnh tranh của các DNNVV trên địa bàn Hà Nội, những nguyên nhân tác động, các nhân tố ảnh hưởng và những bài học kinh nghiệm từ đó đề xuất các giải pháp tăng cường năng lực cạnh tranh cho khu vực DNNVV trên địa bàn thành phố Hà Nội Trong các giải pháp đó, có các biện pháp để PTNNL cho DNNVV vì nguồn nhân lực cũng là một nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp [21]

Sách tham khảo “Quản lý đổi mới công nghệ trong hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa” của TS.Trần Ngọc Ca, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, 2000 [12] Nội dung sách có giá trị tham khảo các vấn đề lý luận về quản lý doanh nghiệp, đổi mới

doanh nghiệp

“Chính sách hỗ trợ đổi mới công nghệ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Hà Nội” luận văn thạc sỹ kinh tế chính trị của tác giả Nguyễn Thị Minh Thùy, 2012 Trong luận văn này, tác giả đã trình bày một số lý luận cơ bản, khái niệm về chính sách hỗ trợ đổi mới công nghệ, đánh giá tình hình ban hành và thực hiện chính sách hỗ trợ đổi mới công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa của Hà Nội và đề xuất một số giải pháp Tuy nhiên, các kiến nghị chính sách mới

chỉ dừng ở nhóm chính sách thông tin, tuyên truyền… luận văn chưa tập trung đánh giá nhóm chính sách cơ bản như vốn, tín dụng, bảo hộ sở hữu công nghiệp, phát triển thị trường khoa học

và công nghệ

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu tổng quan về chính sách phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam, cùng với kinh nghiệm hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa của các nước trên thế giới, qua đó đề xuất một số giải pháp trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trong giai đoạn tới Nội dụng của nghiên cứu như sau:

Thứ nhất, tìm hiểu các khái niệm về DNNVV, các khái niệm về chính sách Tham khảo khái niệm về doanh nghiệp nhỏ và vừa của các quốc gia trên thế giới, qua đó tìm ra tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với Việt Nam Tìm hiểu vai trò, đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế Phân tích kinh nghiệm hỗ trợ phát triển doanh nghiêp nhỏ và vừa trên thế giới

Thứ hai, Phân tích thực trạng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam trong thời gian qua, chỉ ra được những điểm còn vướng mắc cần giải quyết trong thời gian tới

Thứ ba, đề xuất một số giải pháp trợ giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam để tăng cường năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và thích ứng với yêu cầu hội nhập kinh

tế

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các chính sách phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam

Phạm vi nghiên cứu là toàn bộ các doanh nghiệp nhỏ và vừa đang hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam từ năm 2009 đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu

* Dữ liệu được thu thập từ các nguồn:

- Sách, giáo trình

- Các công trình khoa học gồm báo cáo lý luận, luận văn…

- Các báo, tạp chí chuyên ngành, các thông tin trên Internet

- Các văn bản pháp luật như Luật doanh nghiệp năm 2000 và 2005

- Các khảo sát, báo cáo hàng năm về DNNVV

- Dữ liệu trên Tổng cục Thống kê và trên Cục phát triển doanh nghiệp

- Các Nghị quyết, Nghị định, Thông tư, Chỉ thị của Chính phủ về Chính sách phát triển DNNVV

- Các tài liệu khác

* Phương pháp:

Luận văn sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

Phương pháp thu thập và xử lý số liệu: Đây là phương pháp luôn cần được sử dụng nhằm

đưa ra những dẫn chứng rõ ràng, đảm bảo tính lô gic và thuyết phục cho luận văn cũng như đáp ứng tính thực tiễn Dữ liệu được thu thập từ các báo về chính sách phát triển DNNVV, các kết quả nghiên cứu từ các công trình có liên quan đến phát triển DNNVV,

Phương pháp phân tích, tổng hợp: dựa trên những số liệu và các thông tin đã thu thập trong phương pháp trên, tiến hành hệ thống hóa, tổng hợp những dữ liệu thành các bảng điều tra nhằm phục

vụ tốt nhất cho bài luận văn Việc xử lý thông tin giúp phân tích rõ thực trạng chính sách phát triển DNNVV ở Việt Nam và nhờ vậy đưa ra được những giải pháp dựa trên những học thuyết hiện đại và hiện trạng của DNNVV ở Việt Nam

Phương pháp so sánh, đối chiếu: dựa trên những bảng tổng hợp, sử dụng các phương thức

so sánh truyền thống và phương pháp định lượng hiện đại nhằm thấy được sự thay đổi và khác nhau giữa các giai đoạn phát triển của DNNVV khi áp dụng các chính sách phát triển khác nhau

6 Những đóng góp mới của luận văn

Từ việc đánh giá thực trạng chính sách phát triển DNNVV của Việt Nam, luận văn đã phân tích, tổng hợp được những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức của DNNVV

Đề xuất được một số giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện chính sách phát triển DNNVV của Việt Nam trong thời gian tới như:

+ Tăng cường quản lý của nhà nước đối với các DNNVV

+ Tăng cường khả năng tiếp cận vốn vay cho DNNVV

+ Đổi mới chính sách về đất đai và mặt bằng kinh doanh cho DNNVV

+ Cải cách hệ thống thuế hỗ trợ DNNVV trong sản xuất kinh doanh

+ Xúc tiến thương mại hỗ trợ các doanh nghiệp trong sản xuất kinh doanh

+ Hỗ trợ các doanh nghiệp đào tạo lao động kỹ thuật, lãnh đạo

Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan liên quan

7 Kết cấu luận văn

Ngoài lời mở đầu và kết luận,luận văn gồm có 3 phần như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về chính sách phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chương 2: Thực trạng các chính sách phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam Chương 3: Quan điểm, giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện chính sách phát triển

doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam trong thời gian tới

References

1 Sách trắng doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam 2011, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Cục Phát

triển Doanh nghiệp

2 Phát triển DNNVV kinh nghiệm nước ngoài và phát triển DNNVV ở Việt Nam - NXB

thống kê Hà Nội - 2001

3 Cơ sở khoa học của một số vấn đề trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội Việt Nam đến năm 2010 và tầm nhìn 2020 Viện chiến lược phát triển NXB chính trị Quốc Gia–

2001

4 Nguyễn Văn Áng (2007) Hoàn thiện môi trường kinh doanh cho các doanh nghiệp nhỏ

và vừa ở Việt Nam

5 Lê Xuân Bá, Trần Kim Hào, Nguyễn Hữu Thắng (2006) Doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế Nhà xuất bản chính trị quốc gia

6 Tô Hoài Nam (2011), Một số chính sách của Chính phủ về phát triển doanh nghiệp nhỏ

và vừa Việt Viện nghiên cứu phát triển Báo cáo khoa học Doanh nghiệp nhỏ và vừa và vấn đề tài trợ tín dụng, Hiệp hội DNNVV Việt Nam

7 Phạm Thế Tri, định hướng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trong chiến lược phát triển kinh tế tư nhân Phát triển và hội nhập Số 9 – tháng 1/2011

8 Chính phủ (2009), Nghị định về trợ giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ, Nghị định số

56/2009/NĐ-CP

9 Giáo trình chính sách kinh tế xã hội Khoa học Quản lý, Trường Đại học Kinh tế Quốc

dân – Nxb Khoa học & Kỹ thuật

10 Nguyễn Thế Bính (2013), Kinh nghiệm quốc tế về chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa và bài học cho Việt Nam, Báo Phát triển & hội nhập số 12

11 Khoa Quốc tế học - ĐHQG Hà Nội (2005), Vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế, kinh nghiệm trong nước và quốc tế, Nxb Thế giới

12 Tổng cục thống kê (2010), Kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Việt nam năm

2009, Nxb Thống kê

13 Phạm Thanh Liêm (2009), Giải pháp hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam, định hướng đến năm 2015, Luận văn tốt nghiệp

14 Lê Việt Đông (2006), Doanh nghiệp vừa và nhỏ trong quá trình CNH, HĐH ở Việt Nam hiện nay, Luận án thạc sỹ kinh tế

15 UBND tỉnh Đồng Nai (2011), Phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2011-2015, Đề án phát triển

16 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam toàn quốc lần thứ IX, N Sự thật Hà Nội

17 Nguyễn Đình Kháng, Về cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu hiện nay

18 Đỗ Trọng Khanh (2008), (Vụ phương pháp chế độ thống kê và công nghệ thông tin, tổng

cục thống kê), Kết quả điều tra năng lực cạnh tranh xuất khẩu của các doanh nghiệp nhỏ

và vừa Việt Nam

19 Phạm Văn Hồng (2007), Phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế, Luận án tiến sĩ kinh tế

20 Phạm Thị Minh Nghĩa (2008), Thực trạng và các giải pháp thúc đẩy sự phát triển DNNVV trên địa bàn thành phố Hà nội trong điều kiện gia nhập WTO, Đề tài cấp bộ:

01X-07/09/2007-2

21 Phạm Quang Trung (2008), Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hà nội sau khi Việt Nam gia nhập WTO (giai đoạn 2006-2010), Đề tài cấp bộ: B2006-06-13

22 Hà Hoàng Hợp (2001), Thương mại điện tử với phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ Nxb

Thống kê – Hà Nội

23 Nguyễn Thị Huệ (2008), Phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở tỉnh Quảng Ninh, Luận

văn Thạc sỹ kinh tế

24 Nguyễn Đình Hương (2002), Giải pháp phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam,

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

25 Khoa Quốc tế học - ĐHQG Hà Nội (2005), Vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế, kinh nghiệm trong nước và quốc tế, Nxb Thế giới

26 Nguyễn Đức Lệnh (Ngân hàng Nhà nước TPHCM), Tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu đối với thị trường tài chính, năm vấn đề đặt ra cần quan tâm

27 Nguyễn Văn Lịch (2009), Khủng hoảng tài chính và tác động đến FDI, xuất khẩu Việt Nam, Hội thảo Ngân hàng

28 Vương Liêm (2000), Doanh nghiệp vừa và nhỏ, Nxb Giao thông vận tải

29 Huỳnh Thị Diệu Linh (2010), Một số giải pháp giúp doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam

vượt qua khỏi khủng hoảng, Tạp chí khoa học và công nghệ Đại học Đà Nẵng, số 4 (39)

30 Luật doanh nghiệp năm 2000, (2001), Nxb Thống kê

31 Luật doanh nghiệp năm 2005, (2006), Nxb Thống kê

32 Dương Thị Bình Minh (chủ nhiệm đề tài) 2007, Cơ chế hỗ trợ tài chính từ phía nhà nước đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt nam đến năm 2010 trong bối cảnh hội nhập kinh

tế quốc tế, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ, Hà Nội

33 Vũ Xuân Mừng (2006), Doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt nam trước yêu cầu hội nhập, Tạp chí Cộng sản, số 19

34 Nghị định 90/ND-CP của Thủ tướng Chính phủ, ngày 23/11/2001

35 Nguyễn Sơn (2009), Vượt qua khủng hoảng kinh tế, Nxb Thống kê

36 Ngô Minh Quang và Đoàn Xuân Thuỷ (chủ biên) (2009), Chính sách ứng phó khủng hoảng kinh tế của Việt Nam, Nxb Thống kê

37 Vương Đức Hoàng Quân, Trương Minh Chương (2008), Năng lực quản lý và sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế tài chính

38 Vũ Phương, Toàn cảnh cơ hội thương mại mới dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ châu

Á, 24h.com.vn

39 Sản phẩm nghiên cứu hợp phần (2008), Đặc điểm môi trường kinh doanh ở Việt nam, Kết quả điều tra doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2007

40 Tạp chí Cộng sản: Doanh nghiệp nhỏ và vừa được gì, kỳ 1 tháng 10/2005

41 Dương Ngọc Thanh (2007), Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt nam, Luận án thạc sỹ kinh tế

42 Cục Thống kê (2011), Niên gián thống kê 1995, Nxb Thống kê

43 Cục phát triển doanh nghiệp (2008), Báo cáo thường niên doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, Bộ Kế hoạch và Đầu tư

44 Ngân hàng Nhà nước (2008), Báo cáo thường niên năm 2008

45 www.baokinhteht.com.vn

46 www.bussiness.gov.vn

47 www.sggp.org.vn

48 www.vietbao.vn

www.tapchitaichinh.vn/Nghien-cuu-trao-doi/Doanh-nghiep-nho-va-vua-VietNam-Lac-quan-truoc-them-nam-moi/9025.tctc

50 http://www.ncseif.gov.vn/sites/vie/Pages/thutuchanhchinhdatdai-nd-8056.html

51 http://www.hotrophapluat.vn/doanh-nghiep-nho-va-vua-thuc-trang-va-giai-phap-ho-tro-nam-2013.html

52

http://suckhoedinhduong.nld.com.vn/kinh-te/can-doi-moi-cach-tiep-can-tin-dung-2014062919272825.htm

53 http://careerbuilder.vn/en/talentcommunity/van-de-chat-luong-lao-dong-lon-hon-ca-noi-lo-that-nghiep.35A5131D.html

54 http://www.tapchicongsan.org.vn/Home/Thoi_su_chinh_tri/2008/8704/Nguoi-su-dung-lao-dong-doi-tuong-can-huong-toi-de.aspx