Thu hút FDI cho phát triển công nghiệp hỗ trợ của việt nam

Ở Việt Nam, trong 25 năm qua, đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI đã đóng góp đáng kể cho sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam trong quá trình chuyển dịch từ một nền kinh tế đóng theo cơ c

Thu hút FDI cho phát triển công nghiệp hỗ trợ

của Việt Nam Phạm Thu Phương

Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội Luận văn ThS Kinh tế: 62 31 07 01 Người hướng dẫn : PGS.TS Phùng Xuân Nhạ, TS Vũ Anh Dũng

Năm bảo vệ: 2013

220 tr

Abstract Hệ thống hóa được một số vấn đề lý luận về nguồn vốn đầu tư trực tiếp

nước ngoài (FDI), công nghiệp hỗ trợ và mối quan hệ giữa FDI và công nghiệp hỗ trợ (CNHT) cũng như những nhân tố tác động đến thu hút FDI cho phát triển công nghiệp

hỗ trợ Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế trong việc thu hút FDI cho phát triển CNHT ở một số nước trên thế giới (Đài Loan, Thái Lan, Malaysia) và rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam Phân tích và làm rõ thực trạng thu hút FDI cho phát triển CNHT ở Việt Nam, chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân của chúng Định hướng và một số giải pháp nhằm tăng cường thu hút FDI cho phát triển CNHT của Việt Nam

Keywords.Quan hệ kinh tế quốc tế; Đầu tư trực tiếp nước ngoài; Công nghiệp hỗ trợ; Việt Nam; FDI

Content

1 Tính cấp thiết của luận án

Quá trình sản xuất công nghiệp trong các thập kỷ vừa qua đã có những biến đổi hết sức sâu sắc và rõ rệt với trình độ phân công lao động quốc tế và phân chia quá trình sản xuất đã đạt đến mức rất cao Các sản phẩm công nghiệp hầu hết không còn được sản xuất trọn bộ tại một địa điểm mà được được phân chia thành nhiều công đoạn ở các châu lục, các quốc gia, các địa phương khác nhau Khái niệm công nghiệp hỗ trợ ra đời như là một cách tiếp cận sản xuất công nghiệp mới với nội dung cơ bản là việc chuyên môn hóa sâu sắc các công đoạn của quá trình sản xuất Phát triển công nghiệp

hỗ trợ giúp các ngành sản xuất chủ động được nguồn nguyên vật liệu đầu vào, chủ

động lựa chọn nhà cung cấp, cắt giảm chi phí sản xuất, giảm giá thành, tăng năng lực cạnh tranh Công nghiệp hỗ trợ phát triển sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn được chiến lược phát triển phù hợp với chuỗi giá trị gia tăng của ngành trong phạm vi quốc gia, khu vực và quốc tế Ngoài ra, phát triển công nghiệp hỗ trợ còn tạo cơ hội và thúc đẩy khối doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển mạnh mẽ tạo nên mạng sản xuất kinh doanh

đa dạng và rộng khắp Đây chính là nền tảng để phát triển một nền công nghiệp tự chủ

và hiện đại Với những lý do đó phát triển công nghiệp hỗ trợ trở thành một nhiệm vụ cấp bách để tái cấu trúc nền công nghiệp phù hợp với điều kiện mới1

Ở Việt Nam, trong 25 năm qua, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã đóng góp đáng kể cho sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam trong quá trình chuyển dịch từ một nền kinh tế đóng theo cơ chế tập trung sang một nền kinh tế mở với định hướng thị trường; bổ sung nguồn vốn quan trọng cho đầu tư phát triển; bù đắp thâm hụt thương mại, cải thiện cán cân thanh toán; là động lực phát triển công nghiệp, tăng trưởng xuất khẩu và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế; góp phần tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy cạnh tranh nội bộ nền kinh tế2 Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, tuy nhiên một bộ phận không nhỏ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chỉ xây dựng nhà máy, cơ sở sản xuất để hoàn thành giai đoạn cuối tại nước ta Do CNHT nội

đi ̣a kém phát tri ển nên doanh nghiệp lắp ráp có vốn FDI, với yêu cầu chất lượng sản phẩm cao, tuy rất muốn tăng tỷ lệ nội địa hoá để giảm giá thành sản xuất nhưng ít tìm được nguồn cung cấp công nghiệp hỗ trợ đáng tin cậy Theo điều tra của JETRO, có tới 72% các nhà sản xuất nước ngoài đầu tư vào Việt Nam nói rằng họ có kế hoạch tăng tỷ lệ nội địa hoá nguyên phụ liệu, linh kiện nhưng “lực bất tòng tâm” Họ phải nhập từ các nước khác trong khu vực như Thái Lan, Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản… Chỉ có khoảng 23,6% (thấp thứ hai sau Philippines) nhà đầu tư Nhật Bản có thể dựa vào nguồn cung trong nước về các sản phẩm linh phụ kiện, trong khi đó mức trung bình của khu vực là 40% Ngoài ra, vấn đề liên kết giữa các doanh nghiệp hỗ trợ trong

1 Hoàng Văn Châu (2010), Chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Việt nam đến năm 2020

2 Thuyết trình của phó thủ tướng Hoàng Trung Hải tại hội nghị của Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển, (UNCTAD) chủ trì

nước với doanh nghiệp lắp ráp cũng như doanh nghiệp hỗ trợ nội địa với doanh nghiệp

hỗ trợ có vốn FDI còn rất lỏng lẻo và yếu kém

Có thể thấy rằng,Việt Nam chưa có hành lang pháp lý và môi trường thuận lợi

để thúc đẩy thu hút FDI cho phát triển công nghiệp hỗ trợ.Vẫn còn có những quan điểm trái ngược nhau về vai trò của FDI đối với sự phát triển CNHT, có quan điểm đánh giá cao vai trò thúc đẩy CNHT của FDI nhưng cũng có những cách nhìn trái chiều khi chỉ nhìn những mặt trái của FDI đối với CNHT Trên thực tế, các chính sách phát triển CNHT còn chung chung, chưa có những chính sách hỗ trợ, thúc đẩy thu hút dòng vốn FDI vào CNHT Chính điều này đã hạn chế sự phát triển ngành công nghiệp

hỗ trợ Việt Nam cũng như những tác động lan tỏa tới những ngành khác trong nền kinh tế.Tuy nhiên, những điều đó cũng cho thấy tiềm năng thu hút FDI cho phát triển CNHT còn rất lớn và nếu được đầu tư phát triển sẽ trở thành động lực cho sự phát triển kinh tế bền vững ở Việt Nam

Tất cả những điều trên đòi hỏi có một công trình nghiên cứu nhằm chỉ rõ và phân tích thấu đáo vềthu hút nguồn vốn FDI cho CNHT, từ đó đưa ra những giải pháp thúc đẩy thu hút FDI cho phát triển CNHT tại Việt Nam.Đó là những vấn đề được giải

quyết trong luận án“Thu hút FDI cho phát triển công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam“

2 Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án

Trong những năm gần đây, nguồn vốn FDI và công nghiệp hỗ trợ là chủ đề được nhiều học giả trong và ngoài nước nghiên cứu Các nghiên cứu chủ yếu nhìn công nghiệp hỗ trợ ở góc độ phê phán những điều kiện khó khăn, yếu kém Trong các nghiên cứu này thường có một phần hoặc ít nhiều đề cập đến việc thu hút nguồn vốn FDI để phát triển ngành công nghiệp nhưng nội dung về cách thức thu hút FDI để phát triển công nghiệp hỗ trợ không phải là trọng tâm của các nghiên cứu

 Các nghiên cứu ngoài nước:

Khái niệm đáng chú ý nhất hiện nay ở ngoài nước về FDI được phát triển bởi sự phối hợp giữa tổ chức OECD (1996, 2009) và Quỹ tiền tệ quốc tế IMF (1993) Theo

đó, FDI là đầu tư vượt ra ngoài biên giới quốc gia của một nhà đầu tư với mục tiêu

thiết lập mối quan hệ dài hạn về mặt vốn chủ sở hữu của một doanh nghiệp nước ngoài Hội nghị UNCTAD (2005) đại diện cho quan điểm rằng, sự góp vốn dài hạn

này hàm chứa mối quan hệ dài hạn (lasting interest) giữa nhà đầu tư và dự án đầu tư,

cũng như một sự chi phối rõ rệt tới ban điều hành của doanh nghiệp có vốn tham gia Ngoài ra, một doanh nghiệp hoạt động theo khái niệm này được gọi là FDI, nếu như có

tỷ lệ góp vốn trên 10% tại doanh nghiệp nước ngoài

Khi sự chi phối của các tập đoàn xuyên quốc gia đối với sự phát triển thịnh vượng nền kinh tế của các nước đang phát triển ngày càng trở nên rõ ràng, các nhà nghiên cứu tìm cách giải thích xem tại sao các tập đoàn xuyên quốc gia lại đẩy mạnh hoạt động của họ ra nước ngoài dưới hình thức đầu tư trực tiếp Hai tác giả Buckley và Casson đã lập luận rằng, các công ty xuyên quốc gia (TNCs) sẽ đầu tư ở nước ngoài trong trường hợp các chi phí giao dịch đối với việc xuất khẩu hay như chi phí phát sinh

từ rào cản thương mại cao hơn chi phí điều phối nội bộ giữa công ty mẹ - con Tác giả Stephek Herbert Hymer (1976) thì khẳng định, các TNCs, MNCsdo thiếu kiến thức về thị trường, chi phí phối hợp cao, rủi ro từ biến động tỷ giá và bị đối xử không công bằng trong các hợp đồng công nên chịu những bất lợi về cạnh tranh so với doanh nghiệp ở nước sở tại Vì thế, các công ty này phải dựa vào những thế mạnh khác như công nghệ hiện đại hơn, để cân bằng ưu thế Với mô hình chiết trung, còn gọi là mô

hình mẫu “OLI-Paradigma“ tương ứng với lợi thế sở hữu về mặt tổ chức (organizational advantage – “O”), lợi thế địa điểm (locational advantage – “L”) và lợi thế nội vi hóa (internalization advantage – “I”), tác giả Dunning John H (1981) đã

nêu ra ba điều kiện cần đối với doanh nghiệp trong hoạt động đầu tư tại nước ngoài, bao gồm: Tính hữu hiệu của lợi thế sở hữu, lợi thế nội vi hóa và lợi thế địa điểm Lợi thế sở hữu trước các đối thủ cạnh tranh nước ngoài mở ra khả năng kết nối các thị trường mới và giảm chi phí thông qua hiện diện tại chỗ Lợi thế nội vi hóa chỉ tồn tại, nếu như do có những rủi ro quá lớn tại nước nhận đầu tư mà làm cho việc chuyển giao tri thức cho bên thứ ba sẽ trở nên bất lợi và do đó phải tận dụng lợi thế sở hữu Lợi thế địa điểm bắt nguồn từ ưu thế chi phí và những điều kiện khung đầu tư và thị trường ở quốc gia nhận đầu tư hấp dẫn hơn ở quốc gia đầu tư Dựa trên sơ đồ kim cương lợi thế

cạnh tranh của M E Porter (1990), học giả Barclay (2002) đã giải thích những điều kiện tác động tới hành vi ra quyết định của nhà đầu tư khi đứng trước một cơ hội kinh doanh, có thể tóm tắt là: cấu trúc thị trường cạnh tranh hiện tại, nguồn lực của nước nhận đầu tư, nhu cầu trên thị trường của nước nhận đầu tư và khả năng cung ứng của các ngành công nghiệp hỗ trợ

Khái niệm công nghiệp hỗ trợ được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau Nhìn công nghiệp hỗ trợ theo ngành, có 3 cách thể hiện chính thức trong các văn bản cấp quốc gia Bộ Kinh tế, thương mại và công nghiệp Nhật Bản đưa ra khái niệm về công nghiệp hỗ trợ vào năm 1993 là “các ngành công nghiệp cung cấp các yếu tốt đầu vào cần thiết như nguyên vật liệu thô, linh kiện và vốn… cho các ngành công nghiệp lắp ráp (bao gồm ô tô, điện và điện tử) Phòng Năng lượng Hoa Kỳ trong ấn phẩm năm

2004 với tên gọi “Các ngành công nghiệp hỗ trợ: công nghiệp của tương lai”, đã định nghĩa công nghiệp hỗ trợ là những ngành sử dụng nguyên vật liệu và các quy trình cần thiết để định hình và chế tạo ra sản phẩm trước khi chúng được lưu thông đến ngành công nghiệp sử dụng cuối cùng (end-use indutries) Nghiên cứu đưa ra khái niệm về ngành công nghiệp hỗ trợ một cách tổng quát nhưng trong phạm vi chức năng của mình tập trung chủ yếu vào mục tiêu tiết kiệm năng lượng do đó công nghiệp hỗ trợ theo quan điểm của cơ quan này là những ngành tiêu tốn nhiều năng lượng như than, luyện kim, thiết bị nhiệt… Văn phòng phát triển công nghiệp hỗ trợ Thái Lan (Bureau of Supporting Industries Development -BSID) cho rằng công nghiệp hỗ trợ là ngành công nghiệp cung cấp linh kiện, phụ kiện, máy móc, dịch vụ đóng gói và dịch

vụ kiểm tra cho các ngành công nghiệp cơ bản

Quan điểm từ các lý thuyết kinh tế phát triển về công nghiệp thượng nguồn và

hạ nguồn cho rằng, công nghiệp hỗ trợ có đặc tính thâm dụng vốn, có độ phủ rộng phục vụ và chia sẻ với nhiều ngành sản xuất Khái niệm công nghiệp hỗ trợ trong quan điểm khác gắn với khái niệm SMEs

Nghiên cứu của Junichi Mori trong “Development of Supporting Industries for Vietnam’s Industrialization” (2005) cho rằng có hai cách tiếp cận đối với khái

niệm công nghiệp hỗ trợ: từ lý thuyết kinh tế và từ thực tiễn sản xuất kinh doanh

Theo lý thuyết kinh tế, công nghiệp hỗ trợ được định nghĩa là các ngành sản xuất đầu vào (manufactured inputs) Hàng hóa, sản phẩm sau cùng được tạo ra từ những quá trình sản xuất và lắp ráp các đầu vào Công nghiệp hỗ trợ chính là những ngành sản xuất các sản phẩm đầu vào, gồm các sản phẩm, hàng hóa trung gian (intermediate goods) và các sản phẩm, hàng hóa phục vụ quá trình sản xuất (capital goods)

Các nghiên cứu này sử dụng những thuật ngữ tiếng Anh khác nhau (supporting industries, sub-contracting, related industries…) với các nội hàm khác nhau nhưng đều khẳng định vai trò của các ngành công nghiệp hỗ trợ trong quá trình phát triển kinh tế

xã hội

Trên thế giới có khá nhiều nghiên cứu về công nghiệp hỗ trợ và tác động của nó đến phát triển công nghiệp, đến năng lực cạnh tranh các ngành công nghiệp như các nghiên cứu của M Porter (1990) về lợi thế cạnh tranh quốc gia, chuỗi giá trị và cụm công nghiệp Khái niệm công nghiệp hỗ trợ xuất hiện trong lý thuyết về mô hình kim cương của Michael Porter nhấn mạnh mức độ quan trọng của công nghiệp hỗ trợ trong việc tạo nên lợi thế cạnh tranh của quốc gia Theo đó, một ngành công nghiệp thành công toàn cầu có thể mang đến lợi thế cho ngành công nghiệp hỗ trợ của nó và ngược lại, một ngành công nghiệp hỗ trợ cạnh tranh có thể mang lại những lợi ích lớn cho quốc gia mà trước hết đó là nguồn đầu vào hiệu quả, nhanh với chi phí hợp lý từ những nhà cung cấp nội địa Dựa vào lý thuyết mô hình kim cương, M Porter mở rộng ý tưởng thành mô hình cụm công nghiệp, như gia tăng chất lượng sản phẩm, đổi mới và tạo ra doanh nghiệp mới Lý thuyết cụm công nghiệp trong mô hình kim cương của Porter cho rằng 4 yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh cho sự định hình công nghiệp được kết hợp một cách sáng tạo để gia tăng tính cạnh tranh cho sự định hình công nghiệp, bao gồm: các điều kiện về nguồn lực; những điều kiện và nhu cầu trong nước; các ngành công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp liên quan; chiến lược công nghiệp, cơ cấu và khả năng cạnh tranh Khả năng cạnh tranh của một quốc gia hay một vùng dựa trên khả năng của nền công nghiệp Cụm công nghiệp được tạo thành khi các lợi thế cạnh tranh kéo theo sự gia tăng, sự bố trí lại, sự phát triển các ngành công nghiệp

tương tự vào trong một vùng Đến lượt mình, các cụm công nghiệp sẽ tăng khả năng cạnh tranh bằng việc tăng năng suất, khuyến khích các công ty mới cải tiến, thậm chí giữa các đối thủ cạnh tranh, tạo ra những cơ hội cho các hoạt động kinh doanh

Trong nghiên cứu của mình (Fujimoto, 2004; Takahiro Fujimoto và Junjiro Shintaku, 2005; Ohno và Fujimoto, 2006), giáo sư Takahiro Fujimoto và nhóm nghiên cứu đại học Tokyo đã đưa ra lý thuyết cấu trúc kinh doanh để giải thích những khác biệt cơ bản giữa các ngành công nghiệp chế tạo của một số nền kinh tế chủ yếu như Hoa Kỳ, Nhật Bản và Trung Quốc Theo giáo sư Takahiro Fujimoto, các nước ASEAN, đặc biệt là Thái Lan và Việt Nam, cần phải làm chủ được quá trình sản xuất tích hợp (integral manufacturing) chứ không phải bắt chước quá trình sản xuất theo mô-đun (modular manufacturing) kiểu Trung Quốc Trong quá trình sản xuất tích hợp, các linh kiện cần được thiết kế một cách riêng rẽ cho từng sản phẩm và chúng cần được điều chỉnh đồng thời cho đến khi đạt được độ chuẩn mực cao hơn Ngược lại, trong quá trình sản xuất theo mô-đun, tất cả linh kiện được lắp ghép với nhau theo nhiều cách nhằm sản xuất ra những sản phẩm trong thời gian ngắn Đối với các nước đang phát triển, sản xuất theo mô-đun sẽ dễ dàng hơn, nhưng đi liền với nó là những hạn chế như cung ứng quá mức, giá sản phẩm bị hạ xuống, lợi nhuận thấp, và thiếu động lực để cải thiện công nghệ

Nghiên cứu của Jones Ronald W trong “Globalization and the theory of Input Trade” (Boston, MA: MIT Press, 2000) giải thích rằng cơ sở của việc sản xuất sẽ được

đặt ở quốc gia có lợi thế tuyệt đối về đầu vào sản xuất cho dù có bất lợi tương đối về chi phí nhân công, vì việc sản xuất đầu vào yêu cầu cầu công nghệ cao, trong khi việc đưa sản xuất sang các nước có lao động rẻ là bất lợi do những nước này không thể có sẵn công nghệ để sản xuất ra các bộ phận cũng như máy móc phục vụ sản xuất với giá

cả cạnh tranh một cách nhanh chóng Như vậy, các quốc gia có công nghiệp hỗ trợ phát triển về lâu dài vẫn duy trì sự phát triển kinh tế và lợi ích của quốc gia

Tổ chức năng suất châu Á (Asian Productivity Organization - APO) cũng nghiên cứu kinh nghiệm phát triển công nghiệp hỗ trợ của châu Á trong cuốn “Đẩy mạnh công nghiệp hỗ trợ: các kinh nghiệm của châu Á (Strengthening of supporting

industries:Asian experiences) (2002), cụ thể nghiên cứu về chính sách phát triển

CNHT qua các thời kỳ ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan Các chính sách này tập trung vào một số điểm chính: thu hút đầu tư nước ngoài vào phát triển CNHT, quy định về tỷ

lệ nội địa hoá và các hỗ trợ mạnh mẽ hiệu quả từ phía Chính phủ dành cho liên kết doanh nghiệp, như là điều kiện tiên quyết để phát triển CNHT

Trên cơ sở của Hiệp định khung về đầu tư ASEAN, Ủy ban đầu tư Thái Lan cũng đã xây dựng cơ sở dữ liệu về ngành công nghiệp hỗ trợ ASEAN nhằm thu hút các nhà đầu tư nước ngoài vào khu vực này Các nghiên cứu của Nhật Bản (JICA,

JETRO) và diễn đàn phát triển Việt nam được công bố trong “Xây dựng công nghiệp

hỗ trợ tại Việt nam” (Kenichi, 2007), báo cáo điều tra “Building and Strengthening Supporting Industries in Vietnam”của Kyoshiro Ichikawa, nghiên cứu “Công nghiệp phụ trợ Việt Nam dưới góc nhìn của các nhà sản xuất Nhật Bản” (VDF, 2006) đã

nghiên cứu sâu về công nghiệp hỗ trợ ở Việt Nam Tuy nhiên các nghiên cứu này thường tập trung vào một vài ngành công nghiệp hỗ trợ có vốn đầu tư Nhật Bản như

ô tô, điện tử… nhằm tạo mối liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp Nhật Bản mà không nghiên cứu công nghiệp hỗ trợ một cách toàn diện

 Các nghiên cứu trong nước:

Tác giả Từ Thúy Anh (2010) cho rằng các nhà sản xuất, lắp ráp và cung ứng tại các khu công nghiệp (KCN) trên thế giới lại thường quan hệ chặt chẽ với các tổ chức phân phối, các cơ quan tài chính, các nhà tư vấn chuyên nghiệp, các nhà cung ứng dịch

vụ, cũng như được hỗ trợ bởi Chính phủ, bởi các hiệp hội, cơ sở giáo dục và hỗ trợ kỹ thuật Việt Nam cũng nên xem xét gắn việc phát triển các cụm công nghiệp hỗ trợ với các dịch vụ đi kèm, từ tài chính đến đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật, vv Những suy nghĩ ban đầu về định vị doanh nghiệp hỗ trợ này cần được nghiên cứu sâu hơn thông qua khảo sát các doanh nghiệp và các nhà đầu tư nước ngoài để khẳng định liệu cụm công nghiệp hỗ trợ chuyên sâu về một ngành có thật sự ưu việt hơn cụm công nghiệp đa ngành hay không

Những kinh nghiệm của các nước trong việc thu hút FDI vào phát triển công nghiệp hỗ trợ cũng được nhiều tác giả đề cập Thái Lan đã thành lập Phòng Phát triển CNHT (BSID) trong Ủy ban xúc tiến công nghiệp (DIP) thuộc Bộ công nghiệp với sự

hỗ trợ của Nhật Bản (Nguyễn Thị Tường Anh, 2010); trong từng ngành cụ thể Thái Lan thành lập các Viện, ví dụ trong ngành điện tử Thái Lan thành lập Viện Điện và Điện tử (EEI- Electrical & Electronics Institute) biến cơ quan này thành cầu nối giữa khu vực nhà nước với tư nhân, giữa các nhà lắp ráp với các nhà cung ứng nội địa (Đỗ Hương Lan, 2010) Malaysia thành lập Trung tâm phát triển kỹ năng Penang (PSDC)

về phát triển nguồn nhân lực không chỉ giúp thu hút FDI mà còn cho các DNVVN nhằm đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp lớn, đặc biệt là các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Malaysia (Đỗ Hương Lan, 2010) Tác giả Nguyễn Thị Hạnh đã tiến

hành “Nghiên cứu chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào phát triển CNHT ở một số địa phương điển hình” ở Vĩnh Phúc, Đồng Nai và Bà Rịa Vũng Tàu

trên cơ sở đánh giá tình hình thu hút FDI vào CNHT của các địa phương này từ đó đề xuất chính sách cho các địa phương trong việc thu hút FDI vào CNHT

Một số nghiên cứu khác có đề cập đến đến sự cần thiết của việc thu hút FDI để phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Việt Nam tuy nhiên mới chỉ là những đề xuất được nêu lên ở trong phần giải pháp như một định hướng chính sách cho nhà nước chứ chưa có nghiên cứu nào phân tích trực tiếp và đề xuất cách thức hiệu quả thu hút nguồn vốn FDI để phát triển công nghiệp hỗ trợ Các nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở việc đánh giá một quốc gia có công nghiệp hỗ trợ phát triển tốt thì sẽ là điểm hấp dẫn trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài

Do yêu cầu và mục đích khác nhau nên mặc dù đề cập đến nhiều khía cạnh của FDI ở Việt Nam, nhưng các công trình nghiên cứu trong nước mới chỉ nêu ra vấn đề tổng quan, vẫn còn thiếu những luận cứ cho việc xác định phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ từ nguồn vốn FDI như thế nào Công trình nghiên cứu này sẽ cố gắng

lấp những chỗ trống trong các nghiên cứu kể trên

Như vậy, có khá nhiều nghiên cứu cả trong và ngoài nước về công nghiệp hỗ trợ

và nguồn vốn FDI như đã nêu, các nghiên cứu chỉ ra rằng có nhiều cách để phát triển

công nghiệp hỗ trợ, nhiều mô hình để phát triển công nghiệp hỗ trợ nhưng nhiều nước như Đài Loan, Thái Lan, Malaysia thành công là nhờ vào việc thu hút nguồn vốn FDI

để thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ

Do đó, luận án tiếp tục bổ sung, phát triển các kết quả nghiên cứu đã có nhưng

đề xuất các giải pháp thu hút nguồn vốn FDI cho phát triển công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam nhằm lấp khoảng trống giữa lý thuyết và thực tiễn tại Việt Nam

3 Mục đích và câu hỏi nghiên cứu

Luận án nhằm cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn về việc thu hút FDI cho phát triển công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam

Để thực hiện mục tiêu đó, luận án đặt ra bốn câu hỏi nghiên cứu chính sau:

1 Tại sao Việt Nam cần thu hút FDI cho phát triển công nghiệp hỗ trợ?

2 Thực trạng thu hút FDI cho phát triển CNHT tại Việt Nam như thế nào?

3 Việt Nam đã có những chính sách gì để thu hút FDI cho phát triển CNHT?

4 Trong thời gian tới, Việt Nam cần thực hiện những giải pháp nào nhằm thu hút nguồn vốn FDI cho phát triển công nghiệp hỗ trợ?

Để trả lời bốn câu hỏi trên,luận án đã tiến hành i)Nghiên cứu một số cơ sở lý

thuyết và thực tiễn về FDI và công nghiệp hỗ trợ; xu hướng thu hút FDI cho phát triển CNHTcủa các nước đang phát triển ở giai đoạn đầu CNH; vai trò của FDI đối với phát triển công nghiệp hỗ trợ; Những nhân tố ảnh hưởng đến việc thu thu hút FDI cho phát triển CNHT; Nghiên cứunhững thành công, hạn chế trong việc thu hút FDI cho phát

triển công hỗ trợ ở một số nước châu Á; ii) Đánh giá thực trạng thu hút FDI cho phát triển công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam và iii) Đề xuất một số quan điểm và kiến nghị

vềgiải pháp thu hút FDI hiệu quả cho phát triển công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Dòng vốn FDI và công nghiệp hỗ trợ

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Thời gian: Dòng vốn FDIvào lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam từ năm 2000- nay