Nghiên cứu đánh giá chất lượng chương trình liên kết quốc tế bậc đại học theo mô hình TQM: trường hợp chương trình đào tạo Kế toán, phân tích và kiểm toán liên kết giữa Khoa Quốc tế, ĐHQ
Trang 1Nghiên cứu đánh giá chất lượng chương trình liên kết quốc tế bậc đại học theo mô hình TQM: trường hợp chương trình đào tạo Kế toán, phân tích và kiểm toán liên kết giữa Khoa Quốc tế, ĐHQGHN với đại học Kĩ thuật
quốc gia Tambov, Liên bang Nga
Nguyễn Phan Quang
Viện Đảm bảo chất lượng giáo dục Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn ThS Giáo dục học Người hướng dẫn : TS Dương Thu Mai
Năm bảo vệ: 2013
105 tr
Abstract Đưa ra định nghĩa một số khái niệm cơ bản như chất lượng, quản lý chất
lượng, đánh giá chất lượng, quản lý chất lượng tổng thể, khách hàng của giáo dục trong bối cảnh áp dụng những lý thuyết này trong môi trường giáo dục; làm rõ cơ sở lý luận phương pháp nghiên cứu: chiến lược nghiên cứu tình huống, phương pháp thu thập thông tin, phương pháp định tính, định lượng để áp dụng giải các câu hỏi nghiên cứu Đánh giá, phân tích và lựa chọn được các tiêu chí có thể đánh giá công tác quản
lý chất lượng đào tạo chương trình cử nhân ngành Kế toán, phân tích và kiểm toán của Khoa Quốc tế theo mô hình TQM Đánh giá được thực trạng quản lý chất lượng đào tạo chương trình cử nhân ngành Kế toán, phân tích và kiểm toán tại Khoa Quốc tế Nghiên cứu chỉ ra các ý kiến đánh giá của chuyên gia, sinh viên, cán bộ quản lý và giảng viên về việc đánh giá công tác quản lý chất lượng đào tạo chương trình cử nhân ngành Kế toán, phân tích và kiểm toán là phù hợp và có thể áp dụng triển khai trong thực tiễn
Keywords.Đánh giá chất lượng; Chương trình đào tạo; Liên kết đào tạo; Giáo dục đại
học
Content
1 Lý do chọn đề tài
Trang 2Một trong những yếu tố chủ yếu và quan trọng nhất của ngành công nghiệp dịch vụ công cộng của cộng đồng là Giáo dục Chính giáo dục và chất lượng giáo dục
đã tạo ra những giá trị lâu dài và bảo đảm sự phát triển bền vững của cả xã hội và cá nhân mỗi con người (Babbar, 1995, tr 35-55) Ý thức được vấn đề đó, trong hàng thập
kỷ qua, việc đảm bảo chất lượng cao và tiêu chuẩn trong giáo dục đã trở thành một mối quan tâm lớn của các tổ chức Giáo dục Đại học và Chính phủ các nước Vì thế, vấn đề đánh giá chất lượng và xây dựng quy trình đảm bảo chất lượng đã nhận được sự quan tâm của nhiều tổ chức giáo dục, của các nhà nghiên cứu
Từ thực tiễn của việc nâng cao chất lượng giáo dục, người ta đã nghiên cứu và đưa ra nhiều mô hình quản lý và đánh giá chất lượng giáo dục, trong đó mô hình quản
lý chất lượng toàn diện, gọi tắt là TQM (Total Quality Management) đang nhận được
sự quan tâm, áp dụng của nhiều quốc gia TQM là mô hình quản lý chất lượng được áp dụng cho các doanh nghiệp trong ngành công nghiệp, gần đây đã được giới thiệu, thử nghiệm và triển khai thực hiện trong các cơ sở Giáo dục Đại học nhằm cung cấp chất lượng cao và tiêu chuẩn trong Giáo dục Đại học Tuy vẫn còn những yếu tố cần được cân nhắc, song nhiều trường Đại học và Cao đẳng ở Mỹ, Anh, Australia, và New Zealand đã áp dụng TQM trong Giáo dục Đại học như một công cụ để nâng cao chất lượng Giáo dục Đại học và đã có những thành công nhất định, Bolton (1995, tr 13-18)
Viê ̣c quản lý , đánh giá chất lượng các chương trình đào ta ̣o nói chung và
chương trình liên kết quốc tế nói riêng theo chủ trương của Bô ̣ Giáo du ̣c và Đào ta ̣o trong các trường Đại học ở nước ta còn khá mới mẻ Theo báo cáo sơ bô ̣ của Thanh tra Chính phủ (thanhtra.gov.vn) về hoa ̣t đô ̣ng liên kết đào ta ̣o thì viê ̣c tổ chức quản lý liên kết ta ̣i mô ̣t số trường Đa ̣i ho ̣c, Học viện không đúng quy định và chưa đáp ứng yêu cầu đảm bảo chất lượng , nhiều nơi chưa thực hiê ̣n đánh giá chương trình theo quy đi ̣nh , không công bố công khai chuẩn đầu ra, chương trình đào tạo, điều kiện đảm bảo chất lượng, kế hoạch đào tạo cho người học
Viê ̣c ứng du ̣ng TQM để đánh giá công tác quản lý chất lượng đào ta ̣o liên kết quốc tế ta ̣i Viê ̣t Nam hiê ̣n nay vẫn còn là mô ̣t điều khá mới mẻ Tại ĐHQGHN, đã có
Trang 3nhiều công trình nghiên cứu và đề tài đánh giá , quản lý chất lượng như : Đề tài cấp Bô ̣ về xây dựng bô ̣ tiêu chí đánh giá chất lượng chương trình đào ta ̣o ta ̣i ĐHQGHN do Viê ̣n Đảm bảo chất lượng giáo du ̣c chủ trì với cá c bô ̣ tiêu chuẩn , tiêu chí đầy đủ để đánh giá toàn diê ̣n chương trình đào ta ̣o ; Đề tài “Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn bảo đảm chất lượng đào tạo đại học và trung học chuyên nghiệp” (Trần Khánh Đức, 2000), đề tài này đã xây dựng cơ sở lý luận về bảo đảm chất lượng đào tạo đại học và trung học chuyên nghiệp, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và đề xuất mô hình tổng thể quá trình đào tạo đại học và bộ tiêu chí đáng giá chất lượng đào tạo đại học theo quan điểm ISO và quản lý tổng thể TQM Tuy vâ ̣y, vấn đề nghiên cứu đánh giá công tác quản lý chất lượng đào tạo liên kết quốc tế theo hướng tiếp cận TQM thì chưa được đề cập
Việc nghiên cứu , đề xuất mô hình quản lý và đánh giá chất lượng đào tạo các chương trình đại học liên kết một cách hợp lý sẽ góp phần đảm bảo chất lượng giáo dục trong Khoa Quốc tế nói riêng, Giáo dục Đại học nói chung
Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài :“Nghiên cứu đánh giá chất lượng chương trình liên kết quốc tế bậc đại học theo mô hình TQM: trường hợp chương trình đào tạo Kế toán, phân tích và kiểm toán liên kết giữa Khoa Quốc tế, ĐHQGHN với Đại học Kĩ thuật quốc gia Tambov, Liên bang Nga”
2 Mục đích nghiên cứu
- Đánh giá chất lượng chương trình cử nhân ngành KT, PT & KT theo hướng tiếp cận TQM
- Đề xuất mô hình TQM trong đánh giá quản lý chất lượng các chương trình đào tạo của Khoa Quốc tế
Trang 43 Giới hạn nghiên cứu
Một trong những phương pháp để đánh giá chất lượng chương trình đào tạo là
sử dụng bộ công cụ được xây dựng, thẩm định được các cơ quan, tổ chức có uy tín chính thức sử dụng để đánh giá Một trong số đó là tiêu chuẩn kiểm định chất lượng chương trình giáo dục của ĐHQGHN với 15 tiêu chuẩn với 68 tiêu chí với mỗi tiêu chí được đánh giá theo thang điểm từ 1 đến 7 Các tiêu chuẩn đánh giá theo các nội dung như: chuẩn đầu ra của chương trình, cấu trúc và nội dung chương trình, đội ngũ cán bộ
và giảng viên, cơ sở vật chất, người học, hoạt động tư vấn hỗ trợ người học, việc đảm bảo quy trình giảng dạy và học tập Để thực hiện được việc đánh giá theo phương pháp này cần một nguồn lực và thời gian tương đối lớn mà trong khuôn khổ của đề tài chưa thực hiện được
Vì vậy, nghiên cứu tập trung vào đánh giá chất lượng quản lý chương trình đào tạo theo hướng tiếp cận mô hình quản lý chất lượng tổng thể TQM với những nội dung bao hàm trong 15 tiêu chuẩn kiểm định chất lượng chương trình giáo dục của ĐHQGHN
4 Đối tượng, khách thể nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Mô hình TQM trong đánh giá quản lý chất lượng các chương trình đào tạo liên kết quốc tế của Khoa Quốc tế
Khách thể nghiên cứu: Sinh viên đang được đào tạo trong chương trình đào tạo
cử nhân ngành KT, PT & KT; CBGV tham gia quản lý, giảng dạy trong chương trình đào tạo cử nhân ngành KT, PT & KT
5 Câu hỏi nghiên cứu
(1) Những tiêu chí nào trong mô hình TQM có thể sử dụng để đánh giá chất lượng công tác quản lý chất lượng đào tạo chương trình cử nhân ngành KT, PT & KT tại Khoa Quốc tế?
(2) Chất lượng công tác quản lý chất lượng đào tạo chương trình cử nhân ngành
KT, PT & KT hiện nay là như thế nào?
Trang 5(3) Ý kiến của những người có liên quan về chất lượng công tác quản chất lượng đào tạo chương trình cử nhân ngành KT, PT & KT theo hướng tiếp cận TQM trong nghiên cứu này là gì?
6 Phương pháp nghiên cứu
Để giải quyết các câu hỏi nghiên cứu, luận văn sử du ̣ng các phương pháp sau:
- Phương pháp nghiên cứu tình huống (case study)
- Phương pháp hỗn hợp kết hơ ̣p các phân tích đi ̣nh tính và đi ̣nh lượng
- Phương pháp thu thập dữ liệu : phỏng vấn chuyên gia , khảo sát bằng bảng hỏi
- Nghiên cứu chuyên khảo các công trình nghiên cứu liên quan , nghiên cứu lưu trữ, thu thập và xử lý thông tin sơ cấp và thứ cấp
+ Nguồn thông tin thứ cấp : sách, tài liệu chuyên khảo; quy định, hướng dẫn về công tác kiểm định chất lượng và đảm bảo chất lượng của Bộ Giáo dục & Đào tạo và của ĐHQGHN; tài liệu quản lý đào tạo chương trình cử nhân ngành KT , PT & KT; tài liệu đảm bảo chất lượng của Khoa Quốc tế
+ Nguồn thông tin sơ cấp: bảng khảo sát, bảng xử lý số liệu, bảng phân tích
- Phương pháp thống kê và phân tích: sử dụng phần mềm SPSS, CONQUEST, bảng tính Excel trong thống kê và phân tích
7 Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu tập trung đánh giá chất lượng công tác QLCLĐT thông qua ý kiến đánh giá của các chuyên gia, của sinh viên và CBGV
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu tham tham khảo tiếng Việt
1 Nguyễn Hữu Châu (2005), Cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng giáo dục, Đề
tài nghiên cứu cấp Bộ, B2004-CTGD-01, Hà Nội
2 Nguyễn Đức Chính (2002), Kiểm định chất lượng trong giáo dục đào tạo, Nxb
Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội
Trang 63 Đinh Sỹ Chương (1998), ISO 9000, Nxb Xây dựng, Hà Nội
4 Lê Yên Dung (2009), Vận dụng thuyết quản lý chất lượng tổng thể (TQM) trong
quản lý chất lượng nghiên cứu khoa học ở Đại học Quốc gia Hà Nội, Tạp chí Khoa học ÐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn, (số 25), tr 20-25
5 Trần Khánh Đức (2004), Quản lý và kiểm định chất lượng đào tạo nhân lực theo ISO&TQM , Nxb Đại học Quốc Gia Hà Nội, Hà Nội
6 Phan Văn Kha (2004), Nghiên cứu mô hình quản lý chất lượng đào tạo đại học ở Việt Nam, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, Hà Nội
7 Phạm Thanh Nghị (2000), Quản lý chất lượng giáo dục đại học, Nxb Đại học
Quốc Gia Hà Nội, Hà Nội
8 Matsushita (2000), Quản lý chất lượng là gì, Nxb TP Hồ Chí Minh, TP Hồ Chí
Minh
9 Oakland, J.M (1994), Quản lý chất lượng đồng bộ, Nxb Thống kê, trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội
10 Phạm Xuân Thanh (2011) Đo lường đánh giá trong giáo dục: Mô hình Rasch trong phân tích kết quả học tập Tài liệu giảng dạy lớp thạc sĩ đo lường đánh giá
khóa 6
11 Lâm Quang Thiệp (2011), Đo lường trong Giáo dục – Lý thuyết và ứng dụng,
Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội
12 Saunders, M., Lewis, P & Thornhill, A (2010), Phương pháp nghiên cứu trong kinh doanh, Nhà sách Kinh tế, TP Hồ Chí Minh
13 Tiêu chuẩn Việt Nam 5814-94, Quản lý chất lượng và đảm bảo chất lượng,
http://tailieu.vn/xem-tai-lieu/tcvn-5814-1994.248704.html, ngày cập nhật
17.5.2013
14 Tiêu chuẩn KĐCL chương trình giáo dục trong ĐHQGHN ban hành theo Quyết định sô 1166/QĐ-ĐBCL ngày 20/4/2011 của Giám đốc ĐHQGHN
http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%BD_thuy%E1%BA%BFt_%E1%BB%A8ng _%C4%91%C3%A1p_C%C3%A2u_h%E1%BB%8Fi#V.E1.BB.81_m.C3.B4_h C3.ACnh_Rasch_v.C3.A0_vai_tr.C3.B2_c.E1.BB.A7a_n.C3.B3, cập nhật ngày 30.6.2013
http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%BD_thuy%E1%BA%BFt_Tr%E1%BA%AF
Trang 7c_nghi%E1%BB%87m_c%E1%BB%95_%C4%91i%E1%BB%83n#cite_note-1,cập nhật ngày 30.6.2013
Tài liệu tham khảo bằng tiếng Anh
17 Crosby, P.B (1979), Quality Is Free, McGraw-Hill, Inc., New York
18 Cronbach, L J (1951), Coefficient alpha and the internal structure of tests,
Psychometrika, Vol 16 No 3, September, pp 297-334
19 Crocker, L & Algina, J (1986) Introduction to Classical and Modem Test Theory New York: Holt, Rinehart and Winston
20 Curran, J and Blackburn, R.A (2001), Researching the Small Enterprise, London, Sage
21 Babbar, M., (1995), "Applying total quality management to educational
instruction: A case study from a US public university", International Journal of Public Sector Management, Vol 8 Iss: 7, pp.35 – 55
22 Bergman and Klefsjö (2003), Quality from Customer Needs to Customer Satisfaction, translate by Karin Ashing, Studentlitteratur, Lund
23 Bolton, A., (1995), "A rose by any other name: TQM in higher education",
Quality Assurance in Education, Vol 3 Iss: 2, pp.13 – 18
24 Dahlgaard, J.J., Kristensen, K & Kanji, G.K (2002), Fundamentals of Total Qualtiy Management, Cheltenham, United Kingdom: Nelson Thornes
Ltd
25 Dale, B.G (1999), Managing Quality, Third edition, Blackwell Publisher Inc., Oxford, UK
26 Dale, B.G and Plunkett, J.J (1990), Managing Quality, Philip Allan, New
York
27 Deming, W.E (1986), Out of Crisis, Massachusetts Institute of Technology,
Center for Advanced Engineering Study, Cambridge, MA
28 Fisher (1993), TQM: a warning for higher education, Educational Record,
spring, pp 15-19
29 Feigenbaum, A.V (1991), Total Quality Control, Third edition,
McGraw-Hill, Inc., New York
Trang 830 GOST 15467 (1979), product quality control basic concepts terms and definitions, Gosstandart
31 Harvey L & Green D (1993), Defining `Quality’ In : Assessment and Evaluation in Higher Education, 18(1), p.9-34
32 John West – Burnham (1997), Managing Quality in schools, Pitman
Publishing, Washinggton DC
33 Juran, J.M (1989) Juran on leadership for quality : an executive handbook, New York: Free Press
34 Juran, J.M (1994), Quality Progress, McGraw-Hill, Inc., New York
35 Lawrence and Robert (1997), A violation of assumptions: why TQM won’t
work in the ivory tower, Journal of Quality Management, Vol 2, No 2, pp
279-91
36 Michael, R.K., et al (1997) A comprehensive model for implementing total quality management in higher education Benchmark Qual Manage
Technol., 4(2): 104-120
37 Mukhopadhyay, M (2005), Total Quality Management in Education,
California: Sage
38 Owlia, M.S., Aspinwall, E.W (1998), "A framework for measuring quality
in engineering education", Total Quality Management, Vol 9 No.6,
pp.501-18
39 Robson, C (2002) Real World Research 2nd ed Oxford: Blackwell
40 Remenyi, A., Good, M C., Bhattacharyya, R P., and Lim, W A (2005) The role of docking interactions in mediating signaling input, output, and discrimination in the yeast MAPK network Mol Cell 20, 951-962
41 Robertson, A G (1971), Quality control and reliability, Nelson, ISBN-10:
0177510064
42 Sallis, E (1993), Total Quality Management in Education, London: Kogan
Page
43 Saunder, M., Lewis, P Thornhill, A (2003), Research Methods for Business Students (3rd ed), London: FT Prentice Hall
Trang 944 Silva Roncelli and Vaupot (2000), Leading for quality, Retrieved May 17,
http://www.oki.hu/article.php?kod=quality-09-Silva.html
45 Tashakkori, A and Teddlie, C (eds) (2003), Handbook of Mixed Methods
in Social Behavioural Research, Thousand Oaks, CA, Sage
46 Venkatraman (2007), A framework for implementing TQM in higher
education programs, Quality Assurance in Education, Vol 15, No 1, pp
92-112
47 Yin, R K (1994), Case Study Research – Design and Methods Sage
Publications, Newbury Park, CA
48 Wu, M., Adams, R (2007), Applying the Rasch Model to Psycho-Social Measurement - A Practical Approach, ACER, Preprint
http://en.wikipedia.org/wiki/Total_quality_management, cập nhật này 17.5.2013