Sự thích ứng của giảng viên đối với hoạt động sinh viên đánh giá giảng viên tại đại học Thái Nguyên Nguyễn Thị Thu Hương Viện Đảm bảo chất lượng giáo dục Luận văn ThS Chuyên ngành: Đo
Trang 1Sự thích ứng của giảng viên đối với hoạt động sinh viên đánh giá giảng viên tại đại học Thái
Nguyên
Nguyễn Thị Thu Hương
Viện Đảm bảo chất lượng giáo dục Luận văn ThS Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong giáo dục
Mã số: Chuyên ngành đào tạo thí điểm Người hướng dẫn: PGS TS Nguyễn Quý Thanh
Năm bảo vệ: 2011
Abstract Trình bày cơ sở lý luận về sự thích ứng của giảng viên với hoạt động sinh
viên đánh giá giảng viên Khái quát về Đại học Thái Nguyên, giới thiệu về mô hình tổ chức, đội ngũ cán bộ, giảng viên và hoạt động đánh giá giảng viên tại Đại học Thái Nguyên Phân tích làm rõ thực trạng mức độ thích ứng của giảng viên và các nhân tố ảnh hưởng đến sự thích ứng đó Đề xuất một số giải pháp giúp hoạt động đánh giá
giảng viên được tổ chức có hiệu quả hơn
Keywords Chất lượng giảng dạy; Giáo dục đại học; Giảng viên; Trường Đại học Thái
Nguyên
Trang 212
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Giảng viên (GV) là nhân tố quyết định trực tiếp tới chất lượng giáo dục đào tạo và sinh viên (SV) là người hưởng lợi chính trong quá trình đào tạo do vậy trong quá trình lấy ý kiến của khách hàng – sinh viên là đối tượng được đặc biệt quan tâm Đánh giá hoạt động giảng dạy của giảng viên qua kênh sinh viên đã được áp dụng tại nhiều trường đại học trên thế giới, tại Việt Nam, hình thức này chưa thành thông lệ nhưng cũng đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo và các trường quan tâm thể hiện qua:
- Các phát biểu của Bộ trưởng về việc đánh giá giảng viên, coi đó
là kênh thông tin quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo;
- Chỉ đạo của Bộ yêu cầu đánh giá giảng viên toàn bộ các trường trong năm 2007 - 2008;
- Hoạt động sinh viên đánh giá giảng viên đã được tiến hành tại nhiều cơ sở giáo dục đào tạo
Trên lý thuyết, thông qua hoạt động này, nhà trường cũng như các cán bộ giảng viên có cơ hội nhìn lại mình, nhận thức được điểm mạnh, điểm yếu để tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu của khách hàng, các bên liên quan và xã hội
Tuy nhiên, trong quá trình đánh giá giảng viên qua sinh viên, một vấn đề đặt ra là đánh giá của sinh viên có tác động như thế nào, giảng viên có thích ứng gì đối với hoạt động này, những yếu tố nào ảnh hưởng đến sự thích ứng của giảng viên? Xuất phát từ những cơ sở lý luận và
thực tiễn trên, tôi lựa chọn đề tài: “Sự thích ứng của giảng viên đối với hoạt động sinh viên đánh giá giảng viên tại Đại học Thái Nguyên”
Trang 313
2 Mục đích nghiên cứu
Làm rõ thực trạng mức độ thích ứng của giảng viên, một số yếu tố ảnh hưởng đến sự thích ứng, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp giúp hoạt động đánh giá giảng viên được tổ chức có hiệu quả hơn
3 Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Đề tài này tập trung nghiên cứu sự thích ứng của giảng viên thuộc các chuyên ngành Khoa học xã hội – Nhân văn, Khoa học tự nhiên – Toán, Kỹ thuật và Y Dược thuộc Đại học Thái Nguyên
4 Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
4.1 Câu hỏi nghiên cứu
Câu hỏi 1: Giảng viên thích ứng với hoạt động SVĐGGV ở mức độ nào?
Câu hỏi 2: Những yếu tố nào có ảnh hưởng đến mức độ thích ứng của giảng viên?
4.2 Giả thuyết nghiên cứu
H1: Giảng viên ĐHTN thích ứng khá cao đối với hoạt động SVĐGGV
H2: Giả thuyết có hai nhóm yếu tố có ảnh hưởng đến mức độ thích ứng của giảng viên:
- Yếu tố tâm lý xã hội
+ Chuyên ngành giảng dạy
+ Trình độ chuyên môn
+ Thâm niên
+ Kinh nghiệm tham gia học tập ở nước ngoài
Trang 414
- Yếu tố nhân khẩu học
+ Tuổi
+ Giới tính
5 Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu
Khách thể nghiên cứu: Giảng viên đại học
Đối tượng nghiên cứu: Sự thích ứng của giảng viên đối với hoạt động đánh giá giảng viên
6 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điều tra xã hội học qua bảng hỏi
- Phương pháp phỏng vấn sâu
- Phương pháp nghiên cứu trường hợp
- Phương pháp thống kê toán học: Xử lý các kết quả nghiên cứu bằng phần mềm thống kê xã hội SPSS, Excel
Các nhận định trong bảng hỏi được đánh giá theo thang đo chạy từ
0 đến 4 (0 - Hoàn toàn không đồng ý, 1 - Thiên về không đồng ý, 2 - Còn phân vân, 3 - Đồng ý một phần, 4 - Hoàn toàn đồng ý)
7 Mẫu và phương pháp chọn mẫu
Chúng tôi tiến hành điều tra đối với giảng viên thuộc các ngành Khoa học xã hội – Nhân văn, Khoa học Tự nhiên – Toán, Kỹ thuật, Y Dược thuộc các trường ĐH Khoa học, ĐH Sư phạm, ĐH Kỹ thuật Công nghiệp, ĐH Y Dược vì đây là những khối ngành được giảng dạy chính của ĐH Các giảng viên thuộc các chuyên ngành này đã được sinh viên đánh giá ít nhất là 1 lần, nhiều nhất là 3 lần
Trang 515
Phương pháp chọn mẫu đối tượng khảo sát bằng bảng hỏi: Mỗi
chuyên ngành chọn ngẫu nhiên 70 giảng viên trong đó có 35 giảng viên nam và 35 nữ Số giảng viên thuộc các trình độ khác nhau theo Bảng cơ cấu mẫu nghiên cứu được lựa chọn ngẫu nhiên Riêng với giảng viên có trình độ tiến sĩ, học hàm giáo sư hoặc phó giáo sư do số lượng có hạn nên đối với mỗi chuyên ngành chủ đề tài đề nghị lấy được càng nhiều phiếu càng tốt
Phương pháp chọn mẫu đối tượng phỏng vấn sâu: Tại mỗi đơn vị
chọn ngẫu nhiên 5 GV đại diện cho các mức độ thích ứng từ rất thấp đến cao Như vậy sẽ có 20 GV được phỏng vấn sâu
Cơ cấu mẫu nghiên cứu
Chuyên ngành
giảng dạy
Tổng
P(GS)
Khoa học Xã hội – Nhân
Khoa học Tự nhiên - Toán 70 35 35 24 35 11
Kỹ thuật
Y Dược
Tổng số
8 Tiến trình nghiên cứu
Căn cứ vào nội dung, tính chất công việc và thời gian tiến hành,
chúng tôi chia tiến trình nghiên cứu đề tài thành 3 giai đoạn chủ yếu sau:
8.1 Giai đoạn nghiên cứu lý luận
Thời gian tiến hành: Từ tháng 01/2008 đến tháng 11/2008
Trang 616
Các bước tiến hành: 1) Xác định vấn đề nghiên cứu và xây dựng đề cương nghiên cứu 2) Sau khi đề cương nghiên cứu đã được thông qua, chúng tôi tiến hành triển khai thực hiện các công việc như sau: Nghiên cứu, sưu tầm, thu thập, phân tích, hệ thống hoá… các vấn đề lý luận có liên quan đến vấn đề nghiên cứu để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài
Mục đích: tìm hiểu các nghiên cứu của những tác giả trong và ngoài nước về vấn đề thích ứng nghề nghiệp Trên cơ sở phân tích, tổng hợp và đánh giá tổng quát về những công trình nghiên cứu đó, đưa ra các nhận xét về các vấn đề còn tồn tại của nó và xác định hướng nghiên cứu
cụ thể cho đề tài
Xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài, xác định các khái niệm công cụ
và các thuật ngữ có liên quan
8.2 Giai đoạn nghiên cứu thực tiễn
Thời gian tiến hành: Từ tháng 12/2008 Giai đoạn này bao gồm nhiều những công đoạn khác nhau như: Thiết kế phiếu điều tra, khảo sát thử, điều tra chính thức, phỏng vấn sâu, trò chuyện, quan sát, phân tích và
sử lý số liệu
• Thiết kế phiếu điều tra
Thời gian tiến hành: Tháng 12 năm 2008 Mục đích: hình thành sơ
bộ các tiêu chí để tìm hiểu mức độ thích ứng của giảng viên với hoạt động sinh viên đánh giá giảng viên
Xây dựng nội dung phiếu điều tra: Đây là một trong những công việc khó khăn nhất và quan trọng nhất của luận văn Do tính chất như vậy nên chúng tôi tiến hành khai thác từ các nguồn sau: 1) tham khảo ý kiến của giáo viên hướng dẫn luận văn và của các giáo viên về vấn đề "thích ứng" và “hoạt động sinh viên đánh giá giảng viên”, 2) tìm những nội
Trang 717
dung từ các công trình nghiên cứu ở Việt Nam và nước ngoài có liên quan đến luận văn, 3) khảo sát thăm dò tại Đại học Thái Nguyên
Tổng hợp các vấn đề trên chúng tôi đã xây dựng mẫu phiếu điều tra
• Điều tra thử
Thời gian tiến hành: tháng 1/2009
Mục đích: Kiểm tra độ khó, độ tin cậy và độ giá trị của bảng hỏi, trên cơ sở đó tiến hành chỉnh sửa các câu hỏi chưa đạt yêu cầu
Khách thể điều tra thử: 30 giảng viên thuộc Đại học Thái Nguyên Phương pháp: Điều tra bằng bảng hỏi
• Điều tra chính thức
Thời gian tiến hành: Tháng 5/2009
Mục đích: Tìm hiểu thực trạng mức độ thích ứng của giảng viên với hoạt động SVĐGGV tại ĐHTN và các yếu tố các động đến mức độ thích ứng của GV
• Phỏng vấn sâu
Thời gian: Tháng 6/2009
Sau khi xử lý sơ bộ các kết quả thu thập được từ việc điều tra chính thức chúng tôi tiến hành chọn lựa, tìm hiểu nghiên cứu về các trường hợp điển hình
Lý do sử dụng phương pháp: Do không có điều kiện và thời gian
để tiến hành những thử nghiệm hay thực nghiệm khoa học nên chúng tôi
sử dụng phương pháp nghiên cứu này
Trang 818
Mục đích nghiên cứu: Tìm ra những cứ liệu đáng tin cậy để góp phần chứng minh tính đúng đắn, khách quan của vấn đề nghiên cứu
8.3 Giai đoạn xử lý số liệu và hoàn thiện luận văn
Thời gian thực hiện: từ tháng 7/2009 đến tháng 1/2010
Giai đoạn gồm các công việc như: xử lý các số liệu thu được, viết nháp, đánh máy, in ấn, chỉnh sửa luận văn, viết bản tóm tắt, làm Powerpoint…
9 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu
9.1 Ý nghĩa khoa học: Đề tài nghiên cứu thành công sẽ đóng góp
vào các công trình nghiên cứu về vấn đề ĐGGV một góc nhìn mới đó là mức độ thích ứng của giảng viên đối với hoạt động SVĐGGV và những yếu tố có ảnh hưởng đến mức độ thích ứng của GV Mặt khác, đề tài góp phần vào việc xây dựng hệ thống các chỉ số để đánh giá mức độ thích ứng của giảng viên
9.2 Ý nghĩa thực tiễn: Trên cơ sở khảo sát mức độ thích ứng của
giảng viên một số chuyên ngành tại ĐHTN, nghiên cứu đưa ra những đề xuất gợi ý về chính sách với lãnh đạo ĐHTN nói riêng và với các cơ sở đào tạo nói chung để nâng cao hiệu quả của hoạt động ĐGGV, nhằm mục đích cuối cùng là không ngừng nâng cao hiệu quả, chất lượng đào tạo
Trang 978
TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt
1 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Công văn số 1276/BGD ĐT/NG ngày
20/02/2008 của Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo về việc “Hướng dẫn tổ
chức lấy ý kiến phản hồi từ sinh viên về hoạt động giảng dạy của GV”
2 Vũ Thị Phương Anh (2005), Thực hiện thu thập và sử dụng ý kiến sinh
viên trong đánh giá chất lượng giảng dạy: Kinh nghiệm từ Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, Giáo dục đại học chất lượng và đánh giá
Tr48-tr63, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
3 Vũ Dũng (Chủ biên), (2000), Từ điển Tâm lý học, Viện Tâm lý học
4 Nguyễn Kim Dung & Craig Mcinnis (2002) Khả năng áp dụng hoạt động sinh viên đánh giá giảng viên trong giáo dục đại học Việt Nam Trung tâm Nghiên cứu giáo dục Đại học, Đại học Melbourne
5 Ngô Doãn Đãi (2005), Tác động của chuẩn hoá đánh giá giảng viên tới
công tác tổ chức và quản lý giảng viên, kỷ yếu Hội thảo quốc gia đánh
giá hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học của giảng viên của ĐHQG Tr10-tr15, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
6 Trần Thị Minh Đức (2004), Nghiên cứu sự thích ứng của sinh viên năm
thứ nhất - Đại học Quốc gia Hà Nội với môi trường đại học, Đề tài
nghiên cứu khoa học đặc biệt cấp đại học quốc gia, Hà Nội
7 Nguyễn Quang Giao (2005), Bàn về phương pháp đánh giá hoạt động
giảng dạy của giảng viên thông qua đánh giá của sinh viên , kỷ yếu Hội
thảo Quốc gia đánh giá hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học của giảng viên Tr24-tr29, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
8 Lê Văn Hảo (2005), Lấy ý kiến sinh viên về hoạt động giảng dạy: một
vài kinh nghiệm thế giới và tạiTrường đại học Nha Trang,, kỷ yếu Hội
Trang 1079
thảo Quốc gia đánh giá hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học của giảng viên Tr24-tr29, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
9 Nguyễn Thị Hoa (2009), Nghiên cứu sự thích ứng nghề nghiệp của sinh
viên trường CĐ Sư phạm Sơn La, Luận văn thạc sỹ quản lý giáo dục,
Đại học Quốc gia Hà Nội
10 Phan Quốc Lâm (2000), Sự thích ứng với hoạt động học tập của học
sinh lớp 1, Luận án tiến sỹ - 2000
11 Lã Văn Mến (2005), Đánh giá phương pháp giảng dạy của giảng viên,
Giáo dục và đại học - chất lượng và đánh giá Tr110-tr119, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
12 Patricia.H.Miler (2003), Vũ Thị Chín (dịch), Các thuyết về Tâm lý học
phát triển, NXB Văn hoá – Thông tin
13 Nguyễn Phương Nga (2005), Quá trình hình và phát triển việc đánh giá
giảng viên, Giáo dục đại học, một số thành tố của chất lượng
Tr180-tr237, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
14 Nguyễn Phương Nga và Bùi Kiên Trung (2005), Sinh viên đánh giá
hiệu quả giảng dạy, Giáo dục đại học chất lượng và đánh giá
Tr120-tr139, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
15 Nguyễn Phương Nga (2007), Sinh viên đánh giá giáo viên - thử nghiệm
công cụ và mô hình, Giáo dục đại học, một số thành tố của chất lượng
Tr180-tr237, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
16 Vũ Thị Quỳnh Nga (2009), “Một số yếu tố ảnh hưởng đến việc đánh giá
của sinh viên đối với hoạt động giảng dạy”, luận văn thạc sỹ quản lý
giáo dục, Đại học Quốc gia HN
17 Phạm Xuân Thanh (2000), Quality of Postgraduate Training in Vietnam: Definition, Criteria and Mesurement scales Master Thesis
Trang 1180
University of Melbourne 2000 (Chất lượng đào tạo sau đại học ở Việt Nam: Định nghĩa, tiêu chí và thang đo Luận văn thạc sĩ Đại học Melbourne 2000)
18 Phạm Xuân Thanh (2004), Xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng bên
trong các trường đào tạo giáo viên, Tạp chí giáo dục số 98, 2004
19 Bùi Kiên Trung (2005), Hiệu quả công tác đánh giá giảng viên
Tr103-109, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
20 Nguyễn Khắc Viện (1994), Từ điển xã hội học, NXB Thế giới, Hà Nội
21 Nguyễn Khắc Viện (2001), Từ điển Tâm lý, Trung tâm nghiên cứu trẻ
em, NXB Văn hoá – Thông tin
22 TTĐBCL đào tạo và nghiên cứu phát triển giáo dục ĐHQG Hà Nội, Đánh giá hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học của giảng viên,
Kỷ yếu Hội thảo quốc gia, 2007
Tiếng Anh
23 Braskamp và Ory (1994) Assessing faculty work: Enhancing
individual and institutional performance San Francisco:
Jossey-Bass
24 Cashin, W E (1995) Student ratings of teaching: The research
revisited IDEA Paper No 32 Manhattan, KS: Kansas State
University, Center for Faculty Evaluation and Development
25 William E Cashin (1999), Student Ratings of Teaching, Uses and
Misuses Changing practices in evaluating teaching Anker
Publishing Company, Inc Bolton, Massachusetts
26 Centra (1993) Reflective faculty evaluation: Enhancing teaching
and determining faculty effectiveness San Francisco: Josse-Bass
Trang 1281
improving college instruction: A meta-analysis of findings
Research in Higher Education
28 Costin, F., Greenough, W T., & Menges, R J., (1971) Student
ratings of college teaching: Reliability, validity, and usefulness
Review of Educational Research
29 Feldman (1989b) The association between student ratings of
specific instructional dimensions and student achievement: Refining and extending the synthesis of data from multisection validity studies Research in Higher Education, 30
30 Marsh (1984), SEEQ (Students’ Evaluations of Educational
Quality)
31 Marsh (1987), Students’ evaluations of university teaching:
Research findings, methodological issues, and directions for future research International Journal of Educational Research,11
32 Marsh, H.W and Hocevar, D (1991) Students’ evaluations of
teaching effectiveness: The stability of mean ratings of the same teachers over a 13-year period Teaching and Teacher Education 7:
303-341
33 Michele Marincovich (1999) Using student feedback to improve
teaching, Changing practices in evaluating teaching Anker
Publishing Company, Inc Bolton, Massachusetts :45 – 69
34 Murray (1885) Classroom Teaching Behaviors Related to College
Teaching Effectiveness In J.G Donald and A M Sullivan (Eds.), Using research to improve university teaching San Francisco:
Jossey-Bass
35 Murray (1997) Does Evaluation of Teaching Lead to Improvement
of Teaching? International Journal of Academic Development