Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ GA3 đến một số chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển và năng suất của cà chua PT18 vụ hè thu 2014 trên đất vườn thực nghiệm trường cao đẳng sơn la

TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƠN LA KHOA NÔNG LÂM NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA NỒNG ĐỘ GA3ĐẾN MỘT SỐ CHỈ TIÊU SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ NĂNG SUẤT CỦA CÀ CHUA PT18 VỤ HÈ THU 2014 TRÊN ĐẤT VƯỜN THỰC NGH

TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƠN LA

KHOA NÔNG LÂM

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA NỒNG ĐỘ GA3ĐẾN MỘT SỐ CHỈ TIÊU SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ NĂNG SUẤT CỦA CÀ CHUA PT18 VỤ

HÈ THU 2014 TRÊN ĐẤT VƯỜN THỰC NGHIỆM

TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƠN LA

Báo cáo kết quả nghiên cứu đề tài khoa học công nghệ

CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI: Ths DƯƠNG THỊ THANH NGA

SƠN LA, THÁNG 03 NĂM 2014

TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƠN LA

KHOA NÔNG LÂM

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA NỒNG ĐỘ GA3ĐẾN MỘT SỐ CHỈ TIÊU SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ NĂNG SUẤT CỦA CÀ CHUA PT18 VỤ

HÈ THU 2014 TRÊN ĐẤT VƯỜN THỰC NGHIỆM

TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƠN LA

Báo cáo kết quả nghiên cứu đề tài khoa học công nghệ

CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI: Ths DƯƠNG THỊ THANH NGA

CỘNG TÁC VIÊN: PHAN THỊ GẤM

GIẢNG VIÊN KHOA NÔNG LÂM

SƠN LA, THÁNG 3 NĂM 2014

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 3

1 Lí do chọn đề tài 3

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 4

3 Mục đích nghiên cứu 7

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 7

5 Phương pháp nghiên cứu 7

6 Đối tượng nghiên cứu 10

7 Phạm vi nghiên cứu 10

8 Cấu trúc của đề tài 10

9 Kế hoạch thời gian 11

PHẦN NỘI DUNG 12

Chương I Cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu 12

1.1 Tình hình sản xuất cà chua trong nước và trên thế giới 12

1.2 Nguồn gốc cà chua và mùa vụ trồng thích hợp 13

1.3 Đặc điểm hoa và quả cà chua liên quan đến trồng cà chua trái vụ 13

Chương II Thực trạng của vấn đề nghiên cứu 15

2.1 Ảnh hưởng của điều kiện ngoại cảnh đến sinh trưởng của cây cà chua trong sản xuất chính vụ và trái vụ 15

2.2 Đặc điểm sinh trưởng, phát triển của giống cà chua PT18 16

Chương III Kết quả nghiên cứu và thảo luận 19

3.1 Thời gian sinh trưởng và phát triển của cà chua PT18 trong thí nghiệm 19

3.2 Ảnh hưởng của nồng độ GA3 đến một số đặc điểm sinh trưởng và phát triển của giống cà chua PT18 vụ hè thu 2014 tại vườn thực nghiệm trường 20

3.3 Ảnh hưởng của nồng độ phun GA3 đến các yếu tố cấu thành năng suất của giống cà chua PT18 vụ hè thu 2014 tại vườn thực nghiệm trường 22

3.4 Ảnh hưởng của nồng độ GA3 đến năng suất của cà chua PT18 vụ hè thu 2014 tại vườn thực nghiệm trường 23

3.5 Ảnh hưởng của nồng độ phun GA3 đến một số đặc điểm hình thái, cấu trúc

và chất lượng quả cà chua giống PT18 trong vụ hè thu 2014 tại vườn thực

nghiệm trường 26

3.6 Đánh giá hiệu quả kinh tế khi phun GA3 ở các nồng độ khác nhau trên giống PT8 trong vụ hè thu 2014 tại vườn thực nghiệm trường 27

PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 29

1 Kết luận 29

2 Đề nghị 29

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 30

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Cà chua (Lycopericcon esculentum L ) thuộc họ cà (Solanaceae) là một

trong những loại rau được ưa chuộng và trồng phổ biến trên thế giới Trong quả

cà chua chín có chứa nhiều đường, chủ yếu là đường gluco, có nhiều vitamin: B1, B2, C nhiều nhất là vitamin C, axít amin và các chất khoáng quan trọng như: Ca, Fe, P, Mg là những chất dinh dưỡng bổ ích cho cơ thể (PROSEA, 1994)

Từ những thành phần dinh dưỡng phong phú đó nên cà chua là món ăn thông dụng và có nhiều cách sử dụng: có thể dùng để ăn quả tươi, trộn sa lát, nấu canh, xào, nấu sốt vang và chế biến thành các sản phẩm như cà chua cô đặc, tương cà chua nước sốt nấm, cà chua nguyên quả và nước quả…Ngoài ra cà chua còn có nhiều tác dụng về mặt y học.Theo Võ Văn Chi (1997) và Lê Trần Đức (1997) quả cà chua có vị ngọt, tính mát, có tác dụng tạo năng lượng, làm tăng sức sống, chống độc, có tác dụng tốt đối với hệ tiêu hoá, kích thích sự bài tiết của dạ dày và thanh lọc máu Cà chua làm giảm nguy cơ bệnh tim mạch,

ngoài ra licopen là chất chống oxy hoá tự nhiên liên quan tới Vitamin A đã được

chứng minh là có khả năng ngăn ngừa bệnh ung thư tuyến tiền liệt, có khả năng ngăn ngừa sự hình thành các gốc tự do gây ung thư

Ở Việt Nam diện tích trồng cà chua cũng tăng lên hàng năm nhưng năng suất đạt được so với thế giới là rất thấp và không ổn định Diện tích trồng tập trung ở các tỉnh: Hưng Yên, Nam Định, Hải Phòng, Hà Tây, Bắc Ninh…Và được trồng chủ yếu vào vụ Đông (từ tháng 9 đến tháng 3), điều kiện ngoại cảnh lúc này rất thích hợp cho cây cà chua sinh trưởng, phát triển và cho năng suất cao Các tháng còn lại (từ tháng 4 đến tháng 9) trồng cà chua trái vụ có thể gặp một

số điều kiện bất thuận lợi về thời tiết như mưa nhiều gây ngập úng, độ ẩm cao, xen vào đó là cường độ ánh sáng mạnh và nhiệt độ cao, nhiều ngày vượt 30o

C nên tạo điều kiện thuận lợi cho sâu bệnh hại phát triển Đặc biệt là trong thời kỳ cây ra hoa, nếu nhiệt độ quá cao thì làm giảm tỷ lệ đậu quả, ảnh hưởng tới năng suất và chất

lượng cà chua, nên không đáp ứng đủ nhu cầu về quả cà chua trong thời điểm trái

vụ cho người dân và các nhà máy chế biến

Nhằm tăng năng suất cà chua ở vụ hè thu, ngoài công tác chọn giống chịu nóng ẩm, việc sử dụng các chất điều tiết sinh trưởng cũng góp phần quan trọng Trước đây, trong sản suất cà chua trái vụ người nông dân chủ yếu sử dụng 2,4 D,

là một hoocmon tổng hợp thuộc nhóm auxin, khi dùng ở nồng độ từ 5 - 10ppm

làm tăng tỷ lệ đậu quả cà chua với hiệu quả cao, ở nồng độ cao 2,4 D là một loại thuốc trừ cỏ dại có độ độc cao mà hiện nay đã bị cấm sử dụng ở nhiều nước, trong đó có Việt Nam Trong thành phần hoá học của 2,4 D (C3H6O3Cl2) có chứa gốc Clo, khi sử dụng dư lượng của thuốc trong đất, nước, sản phẩm thu hoạch tồn tại lâu dài, khó phân huỷ có thể gây ra những hậu quả xấu cho sức khoẻ cộng đồng như ung thư, thậm chí gây tử vong

Phương hướng phát triển nông nghiệp nước ta trong thế kỷ 21 là tạo ra nền nông nghiệp sinh thái, có năng suất cao và bền vững, đây cũng là phương hướng phát triển chung của thế giới Vì vậy, việc dùng một loại hoá chất khác nhanh phân huỷ, ít độc để thay thế 2,4 D nhưng có tác dụng tăng tỷ lệ đậu quả tương đương trong sản suất cà chua là cần thiết

Trong số các chất kích thích sinh trưởng thì GA3 được ứng dụng phổ biến

để tăng số lượng sinh khối trên loại rau như bắp cải, su hào, khoai tây, ớt và làm tăng tỷ lệ đậu quả trên một số loại cây ăn quả như cam quýt… Riêng đối với cây

cà chua chưa có nhiều nghiên cứu cụ thể ở điều kiện trồng trọt của Sơn La về hiệu quả của chất này đến tỷ lệ đậu quả Để góp phần vào công tác nghiên cứu, với mục đích cải thiện tăng tỷ lệ đậu quả và chất lượng cho sản xuất cà chua trái

vụ Chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của GA 3

đến một số chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển và năng suất của cà chua PT18 vụ

hè thu năm 2014 trên đất Vườn thực nghiệm Trường Cao đẳng Sơn La”

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Ngày nay, chất điều tiết sinh trưởng đã và đang được sử dụng rộng rãi trong sản suất cây trồng làm tăng năng suất và chất lượng sản phẩm như: (αNAA), IAA, 2,4D, IBA, PSB, GA3, CPA, Ethrel, Phyto và Phyto humat…v.v

Trên thực tế người ta đã nghiên cứu và áp dụng thành công một số các chất kích thích sinh trưởng trên cây trồng như:

Sử dụng các chế phẩm dinh dưỡng qua lá như: Phyto, Phyto humat, chất

hoạt hoá gen, PSB, kết hợp với αNAA đều có ảnh hưởng tốt đến các chỉ tiêu về sinh trưởng, phát triển của giống đậu tương giống D912 làm tăng chiều cao thân chính, tăng số lá/cây, tăng khả năng phân cành, tăng chỉ số diện tích lá, khả năng hình thành nốt sần, tăng hàm lượng diệp lục, hiệu suất quang hợp, cường độ quang hợp tăng số hoa, kéo dài thời gian ra hoa tăng tỷ lệ đậu quả chắc tăng khả năng tích luỹ chất khô.[8]

Theo nghiên cứu của Hoàng Minh Tấn, Nguyễn Quang Thạch và cộng sự (1996) khi tiến hành xử lý αNAA cho một số cây trồng thu được kết quả:

+ Xử lý αNAA cho ớt ở nồng độ 10ppm giai đoạn quả xanh đã làm tăng đáng kể năng suất từ 10 - 18%

+ Xử lý αNAA cho bông ở nồng độ 20ppm làm tăng năng suất 60%

* Chất kích thích sinh trưởng GA 3 :

Axít gibberellic (còn gọi là Gibberellin A3, GA, GA3) là một axít cacboxylic đồng thời là hoóc môn tìm thấy trong thực vật Công thức hóa học tổng quát của nó là C19H22O6 Khi làm tinh khiết, nó là chất bột kết tinh màu trắng hay vàng nhạt, hòa tan trong êtanol và hơi hòa tan trong nước

Axit gibberelic (GA3) là nhóm thứ hai, được phát hiện vào năm 1955 - 1956, khi nghiên cứu cơ chế gây nên bệnh lúa von, các nhà khoa học đã chiết tách được chất gây nên sinh trưởng mạnh của cây lúa bị bệnh Gibberelin cũng được xem

là một phytohocmon quan trọng của thế giới thực vật

Ngày nay người ta đã phát hiện ra trên 60 loại gibberelin trong cây và có

kí hiệu là: GA1, GA2, GA3,…, GA60…Trong đó GA3 có hoạt tính sinh lý mạnh nhất và được sản xuất bằng con đường lên men và chiết xuất sản phẩm từ dịch nuôi cấy nấm…

Gibberelin được tổng hợp chủ yếu trong lá non, một số cơ quan non đang sinh trưởng như phôi hạt đang nảy mầm, quả non, rễ non…Sự vận chuyển của

nó trong cây theo hệ thống mạch dẫn và không phân cực như auxin GA trong

cây cũng có thể ở dạng tự do và dạng liên kết với các hợp chất khác

Trong nhiều trường hợp, GA có hiệu quả kích thích sự ra hoa Theo học thuyết ra hoa của Trailakhyan thì GA là một trong hai thành viên của hoocmon ra

hoa (florigen) là GA và antesin GA cần cho sự hình thành và phát triển của trụ dưới hoa (cuống hoa), còn antesin cần cho sự phát triển của hoa

Xử lý GA có thể làm cho cây ngày dài ra hoa trong điều kiện ngày ngắn hoặc làm cho bắp cải, su hào ra hoa trong điều kiện của Việt Nam

GA có hiệu quả trong việc phân hoá giới tính đực Nó ức chế sự hình thành hoa cái và kích thích hình thành hoa đực Có thể sử dụng GA để tăng tỷ lệ hoa đực cho cây có hoa đực, hoa cái riêng biệt như bầu bí [10]

Về khả năng kích thích quá trình đậu quả của gibberellin đã được nhiều tác giả khẳng định Jacksson D.I và Combie (1972)[14], cho biết: gibberrellin tạo sự phát triển của hạt, hạt là nơi sản sinh ra nhiều hoocmon nội sinh kích thích quả phát triển Nếu xử lý gibberrellin một lần lúc hoa bắt đầu nở, có tác dụng như một (đòn bẩy) cho quá trình phát triển bên trong

Cả auxin và gibberrellin đều đóng vai trò quan trọng trong quá trình đậu quả

và phát triển quả Theo Crane J.C, 1960 [15] và Iwahori S (1968) [16], khi xử lý

auxin và gibberrellin trên táo, cà chua, dưa chuột, ớt làm tăng tỷ lệ đậu quả lên 70%

so với đối chứng là 45% Tuy vậy tác nhân chủ yếu vẫn do GA (Gibberrellic axit)

Cụ thể là con người sử dụng cho các loại cây ăn quả, cây họ hoà thảo Ở nhiều nước trồng nho như Mỹ, Nhật, Liên Xô, sử dụng GA3 xỷ lý nho ở nồng độ 100ppm làm tăng số chùm quả /cây, số quả/chùm và trọng lượng quả Còn khi xỷ lý GA cho loại nho không hạt ở nồng độ 50 - 100ppm vào thời kỳ ra hoa rộ và bắt đầu phát triển quả non, làm cho trọng lượng và số lượng quả tăng Xỷ lý GA có hiệu quả càng cao khi quá trình thụ phấn tự nhiên càng kém [13]

Ở Việt Nam, theo kết quả nghiên cứu của Trần Thị Minh và cộng sự, khi xỷ lý GA lên cây ngô ở các nồng độ khác nhau vào giai đoạn phun râu, thấy rằng ở nồng độ 40ppm năng suất tăng lên 0,44 tấn/ha so với đối chứng, đồng thời chất lượng hạt cũng tăng lên Đối với các cây thuộc bộ bồ hòn mặc

dù ra hoa nhiều nhưng tỷ lệ đậu quả thấp từ 5 - 10%; thí nghiệm xỷ lý GA ở nồng độ 10 - 40ppm lên cây vải vào thời kỳ cây ra hoa rộ làm tăng tỷ lệ đậu quả tới 12,5% [2]

Riêng với cây cà chua, theo Lê Văn Tri (1994) [2] sử dụng GA vào mục đích tăng khả năng đậu quả chưa được áp dụng Mới chỉ bắt đầu nghiên cứu thử nghiệm ở các nồng độ khác nhau vào thời kỳ cây ra hoa rộ Kết quả ban đầu cho thấy GA có tác dụng tăng tỷ lệ đậu quả trên cây cà chua Còn hiện tại trong sản xuất cà chua ở Việt Nam người nông dân chủ yếu sử dụng 2,4 D

4 Nhi m vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu tác động GA3 đến khả năng sinh trưởng, phát triển cây cà chua về đường kính, kích thước quả, tỷ lệ đậu quả của cà chua trong vụ hè thu; từ đó xác định mức độ ảnh hưởng đến năng suất

5 Phương pháp nghiên cứu

* Bố trí thí nghiệm:

+ Thí nghiệm được tiến hành với các công thức:

Công thức 1: Phun GA3 10ppm Công thức 2: Phun GA3 20ppm Công thức 3: Phun GA3 30ppm Công thức 4: Phun GA3 40ppm Công thức 5: Phun GA3 50ppm Công thức 6: Đối chứng (phun nước lã)

+ Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh với 3 lần nhắc lại, ô thí nghiệm trồng 2 hàng, với khoảng cách hàng x hàng là 0,45m, cây x cây là 0,45m

* Các chỉ tiêu theo dõi

* Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng phát triển:

- Thời gian từ trồng đến ra hoa: 50% số cây trong ô thí nghiệm nở chùm hoa đầu tiên

- Thời gian từ trồng đến ngày thu quả đợt 1: khi 50% số cây trong ô thí nghiệm có quả chín để thu hoạch

- Ngày kết thúc thu hoạch: Ngày thu hết quả thương phẩm

* Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất:

Mỗi ô theo dõi 5 cây, mỗi cây theo dõi 5 chùm hoa đầu tiên và 5 chùm quả tương ứng từ dưới gốc lên để biết được tỷ lệ đậu quả theo từng chùm và tỷ

lệ đậu quả bình quân

- Số cây được thu hoạch/ô

- Năng suất cá thể: là tổng khối lượng quả chín thu được đến khi kết thúc thu hoạch; đơn vị tính: kg/ô

- Năng suất thực thu/ha

- Năng suất lý thuyết/ha

* Một số chỉ tiêu về quả cà chua: Các chỉ tiêu về quả cà chua được đo khi quả

chín; số lượng mẫu: 10 quả/lần nhắc lại, chúng tôi tiến hành các chỉ tiêu sau:

- Chỉ số hình dạng quả: I = H/D

+ Trong đó H là chiều cao quả (cm), D là đường kính quả (cm)

+ Nếu I > 1: dạng quả dài

+ Nếu I = 0,8 - 1: dạng quả tròn

+ Nếu I < 0,8: dạng quả dẹt

- Số ngăn hạt/quả: cắt ngăn quả và đếm số ngăn hạt

- Số hạt/ quả: đếm số hạt chắc trên quả

- Độ dày thịt quả: cắt ngang quả và đo độ dày thịt quả bằng thước panme; đo từ vỏ đến chỗ tiếp xúc ngăn hạt tại phần lớn nhất của quả

x = S x t 0,05

Với : =

xi Giá trị của 1 lần quan sát

* Tính hiệu quả kinh tế

K = tổng thu – tổng chi

- K: Hiệu quả kinh tế khi sử dụng GA3

- Tổng thu: Năng suất x Giá

- Tổng chi: Chi phí chung + Chi phí mua GA3

6 Đối tượng nghiên cứu

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

5 Phương pháp nghiên cứu

6 Đối tượng nghiên cứu

7 Phạm vi nghiên cứu

8 Cấu trúc của đề tài

9 Kế hoạch thời gian

PHẦN NỘI DUNG

Chương I Cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu

Chương II Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

Chương III Kết quả nghiên cứu và thảo luận

PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

9 Kế hoạch thời gi n

STT N i dung

c ng vi c

Kết quả đạt được

Dương Thị Thanh Nga Phan Thị Gấm

1/09 – 10/12/2014 Dương Thị Thanh Nga +

PHẦN NỘI DUNG Chương I Cơ sở lí luận củ vấn đề nghiên cứu 1.1 Tình hình sản uất cà chu trong nước và trên thế giới

1.1.1 Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới

Cà chua ngày càng được trồng ở nhiều vùng trên thế giới, với diện tích, năng suất và sản lượng cao Theo thống kê của FAO thì năm 2002 diện tích trồng cà chua của thế giới là 3,998,219ha, đạt năng suất là 270,05tạ/ha và sản lượng đạt 107,972,098tấn/năm [7] Trong đó, Châu Âu đứng đầu về tiêu thụ cà chua, sau đó là Châu Á, Bắc Mỹ và Nam Mỹ Các nước dẫn đầu về diện tích và sản lượng cà chua là Hoa Kỳ với diện tích trồng là 182,000ha và sản lượng là 42,100,000tấn/năm, Trung Quốc diện tích trồng là 3,284,000ha, sản lượng 13,800,000tấn, Nga diện tích trồng là 395,000ha, sản lượng 16,200,000tấn, tiếp theo đó là Italia, Thổ Nhĩ Kỳ…

Hiện nay trên thế giới việc sản xuất cà chua được chuyên môn hoá cao, các nước có nền nông nghiệp tiên tiến áp dụng việc thu hoạch cà chua bằng máy, có hai loại cà chua được trồng phổ biến là cà chua ăn tươi và cà chua chế biến

1.1.2 Tình hình sản xuất cà chua ở Việt Nam

Ở nước ta, cây cà chua đã được trồng từ rất lâu, cho đến nay cà chua là một trong những mặt hàng chủ yếu được quan tâm phát triển Trong “đề án phát triển Rau - Quả - Hoa cây cảnh thời kỳ 1999 - 2010 “ được Thủ tướng chính phủ phê duyệt ngày 3 - 9 - 1999 cà chua là một trong những cây rau chủ lực, vừa để thoả mãn nhu cầu tiêu dùng trong nước vừa để cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy chế biến cà chua suất khẩu được xây dựng ở nước ta trong những năm gần đây[11]

Diện tích trồng cà chua khoảng 13,000 - 18,000 ha với năng suất là 143 - 157tạ/ha Chủ yếu tập trung ở vùng đồng bằng sông Hồng bao gồm các tỉnh như: Hưng Yên, Hải Dương, Bắc Ninh, Hà Tây, Nam Định, Vĩnh Phúc… (chiếm 60% diện tích trồng của cả nước) Theo Vụ Nông Nghiệp, Tổng cục thống kê thì diện tích trồng cà chua ở nước ta năm 1999 là 7,509ha, đến năm 2001 diện tích cà chua tăng lên 17,834ha Diện tích trồng cà chua hàng năm tăng lên, nhưng năng suất

thấp và không ổn định, so với năng suất của toàn thế giới thì năng suất của cà chua Việt Nam còn quá thấp, đạt khoảng 60 - 65% [7]

1.2 Nguồn gốc cà chu và mù vụ trồng thích hợp

Cây cà chua có nguồn gốc phát sinh ở Nam Mỹ Theo Edward C Tigchelea 1981 thì cà chua được tìm thấy ở dãy núi Andes của các nước Pêru, Equador, Bolivia, Côlômbia, như ở đảo Galaspagos Những loài cà chua hoang dại gần gũi với cà chua trồng trọt ngày nay vẫn tìm thấy ở dọc dãy núi này Trung tâm khởi nguyên trồng trọt hoá cà chua là Mehicô do những người gốc Ấn Độ di cư mang đến và thuần hoá Tổ tiên của cà chua

trồng ngày nay là loài L esculentum var cerrasiforme được tìm thấy ở vùng

nhiệt đới, cận nhiệt đới Châu Mỹ, sau đó đến vùng nhiệt đới Châu Á và Châu Phi Qua đó cho thấy cà chua có nguồn gốc nhiệt đới và vùng có độ cao lớn so với mực nước biển Mặc dù có nguồn gốc nhiệt đới nhưng cà chua lại trồng thích hợp trong mùa đông lạnh ở Việt Nam Việc trồng cà chua trong mùa nóng ẩm có nhiều khó khăn và việc tăng tỷ lệ đậu quả trong mùa này cần được nghiên cứu và sử dụng chất kích thích đậu quả là một hướng đã được áp dụng thành công ở nhiều loại cây trồng khác

Các nghiên cứu về enzim định vị và sự biến đổi di truyền của các dạng

cà chua tìm thấy ở Mêhicô, Trung Mỹ và Pêru cũng như các nghiên cứu về khoảng cách giữa các giống nguyên thuỷ tại những nơi này và các giống hiện đại thì càng khẳng định học thuyết cho rằng Mêhicô là quê hương của cà chua trồng ngày nay

Theo một số nhà nghiên cứu cho rằng cà chua được du nhập vào Việt Nam

từ thời thực dân Pháp chiếm đóng tức là vào khoảng hơn 100 năm trước đây [7]

1.3 Đặc điểm ho và quả cà chu liên qu n đến trồng cà chu trái vụ

Hoa cà chua thuộc loại hoa hoàn chỉnh (bao gồm: lá đài, cánh hoa, nhị, và nhụy hoa), hoa cà chua tự thụ phấn là chủ yếu Hoa cà chua nhỏ màu sắc không sặc sỡ, không có mùi thơm nên không hấp dẫn côn trùng Tỷ lệ thụ phấn chéo cao hay thấp phụ thuộc vào cấu tạo của hoa, giống và thời vụ gieo trồng Hoa cà

Loại chùm đơn giản chỉ có một trục chính, loại chùm phức tạp chia thành nhiều nhánh Số chùm hoa trên cây trong một chu kỳ sống khoảng 20 chùm hoặc nhiều hơn phụ thuộc vào giống và kỹ thuật trồng trọt Số hoa trên chùm của loài cà chua trồng trọt biến động từ 5 - 20 hoa, thường thì trên chùm có từ 5 - 7 hoa Điều kiện cần thiết cho quá trình phân hoá mầm non, hình thành hoa: nhiệt độ ban ngày 20 - 25oC, nhiệt độ ban đêm 13 - 15oC, độ ẩm từ 60 - 70%, độ ẩm không khí là 55 - 65%, cường độ ánh sáng trong phạm vi 2000 lux thì số hoa sẽ nhiều Khi nhiệt độ ở 20oC thì hoa to, tỷ lệ hoa cao, hoa ít bị rụng Điều kiện nhiệt độ thích hợp cho phấn hoa phát triển từ 21- 24oC và nhiệt độ thích hợp cho hạt phấn nảy mầm là từ 15.5 - 29o

C [4]

Tuy nhiên trồng cà chua ở vụ hè thu thường gặp một số điều kiện bất thuận

về thời tiết như: (nhiệt độ, ẳm độ cao và cường độ ánh sáng mạnh), sẽ thúc đẩy quá trình hình thành tầng rời ở cuống hoa, lớp tế bào này sẽ khô héo và chết dẫn đến hoa bị rơi rụng khỏi chùm [5] Đồng thời quá trình thụ phấn thụ tinh cũng gặp nhiều khó khăn, nhiệt độ cao thì hạt phấn dễ bị mất nước dẫn đến sức sống hạt phấn kém, ống phấn không phát triển hoặc phát triển yếu, vòi nhuỵ kéo dài hạn chế quá trình tự thụ phấn Độ ẩm không khí quá cao ở thời kỳ nở hoa sẽ làm cho ống phấn bị trương, bao phấn nứt Còn ở thời kỳ trước khi nở hoa sẽ dẫn đến sinh trưởng dinh dưỡng quá mạnh, ức chế sinh trưởng sinh thực [6]

Quả cà chua chín thuộc loại quả mọng bao gồm: vỏ quả, thịt quả, vắch

ngăn Cà chua thường có mằu đỏ hồng, vàng, vàng da cam, licopen là sắc tố

chính trong quả cà chua Nhưng không thể hiện được hàm lượng đạm

provitamina, trái lại những giống có mằu đỏ da cam có hàm lượng

provitamina gấp 8 đến 10 lần quả mằu đỏ, mằu đỏ da cam thể hiện hàm

lượng â-caroten Chất lượng quả cà chua được đánh giá qua các chỉ tiêu: cấu

trúc quả, độ rắn trắc, tỷ lệ thịt quả, tỷ lệ đường axit và sắc tố quả, sự cân bằng về đường và axít thể hiện hương vị thích hợp

Số lượng quả trên cây là đặc điểm di truyền của giống nhưng cũng chịu ảnh hưởng của điều kiên ngoại cảnh Trồng cà chua chua trái vụ thì thường xảy ra hiện tượng nứt qủa Quả nứt không những làm giảm vẻ đẹp mà còn

làm giảm giá trị thương phẩm, ảnh hưởng đến quá trình cất giữ, chế biến và vận chuyển Có nhiều nguyên nhân gây nên hiện tượng nứt quả nhưng chủ yếu do hút quá nhiều nước trong đất, sau một thời gian nhất định gây nên hiện tượng nứt, có khi mưa nắng nhiều làm ảnh hưởng trực tiếp đến quả Sức hút của bộ rễ trong đất không đều ảnh hưởng đến hoạt động sinh lý của cây làm cho lá rụng nhiều, rễ phát triển không tốt dẫn đến dinh dưỡng không đầy đủ

do đó quả bị nứt Hiện tượng này, thường thấy vào cuối thời kỳ sinh trưỏng của cây, ánh nắng trực tiếp chiếu rọi vào quả cũng làm quả bị nứt [6] Để khắc phục hiện tượng này thì nên trồng các giống có khả năng chịu nhiệt như

cà chua số 12, KTB4, Ramina … có thể khắc phục được và quả sẽ đẹp hơn

Chương II Thực trạng củ vấn đề nghiên cứu 2.1 Ảnh hưởng củ điều i n ngoại cảnh đến sinh trưởng củ cây cà chu trong sản uất chính vụ và trái vụ

* Nhiệt độ:

Cây cà chua là cây ưa thích khí hậu ấm áp, khả năng thích nghi rộng Nhiệt độ thích hợp cho sự sinh trưởng, phát triển của cây cà chua là 22 - 24o

C giới hạn nhiệt độ tối cao và nhiệt độ tối thấp là 10oC Hạt nảy mầm tốt nhất ở nhiệt độ 25 - 30oC nhiệt độ thích hợp là 29oC Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp đều ảnh hưởng tới quá trình thụ phấn, thụ tinh Nhiệt độ chênh lệch ngày đêm lớn thì quá trình hình thành quả càng tốt Khi quả chín nhiệt độ cao trong thời gian dài sẽ mềm quả, trên 35 oC thì sắc tố đỏ bị phân giải

* Ánh sáng:

Cà chua là cây trồng ưa áng sáng mạnh, ánh sáng đầy đủ thì cây con sinh trưởng, phát triển tốt cây ra hoa quả thuận lợi, năng suất và chất lượng quả tốt Thiếu ánh sáng cây yếu, cây cao vống, ít ra hoa, hoa dễ rụng, quả bé, phẩm chất quả kém Nếu thiếu ánh sáng trong thời kỳ phân hoá đến chùm hoa thứ nhất thì quá trình này bị phân huỷ hoàn toàn hoặc giảm đáng kể số lượng hoa/chùm Cà chua là cây không phản ứng chặt chẽ với độ dài ngày Cường

độ ánh sáng thấp nhất cho sự sinh trưởng và phát triển của cà chua là 4000