Phát hiện thông liên thất và các dị tật kèm theo trước sinh và sơ sinh

Phát hiện thông liên thất và các dị tật kèm theo trước sinh và sơ sinh ThS.. Vai trò siêu âm tim thai trong phát hiện các dị tật tim bẩm sinh trước sinh, trong đó có thông liên thất.. P

Phát hiện thông liên thất và các dị tật

kèm theo trước sinh và sơ sinh

ThS BS Thái Việt Tuấn Bệnh viện Trung ương Huế

1. Tổng quan về siêu âm tim thai

2. Vai trò siêu âm tim thai trong phát hiện các dị tật tim bẩm

sinh trước sinh, trong đó có thông liên thất

3. Phát hiện thông liên thất và các dị tật đặc biệt khác kèm

theo trong thời kỳ sơ sinh và thái độ xử trí

Mục tiêu

 Siêu âm tim thai là đánh giá hệ thống tim mạch thai nhi

 Siêu âm sản khoa sàng lọc chưa đủ  cần thiết phải có siêu

âm tim thai riêng biệt

 Bệnh tim bẩm sinh là dị tật thường gặp nhất

 Siêu âm tim thai giúp chẩn đoán sớm TBS, từ đó đưa ra

những lời khuyên, kế hoạch chăm sóc và phối hợp điều trị

1 Tổng quan siêu âm tim thai

 Bỏ sót một số dị tật tim trước sinh dễ đưa đến tử vong mà

lẽ ra trẻ có thể sống tốt nếu chữa trị thành công, ví dụ

chuyển vị đại động mạch, hẹp eo động mạch chủ …

 Nghiên cứu của Damien Bonnet và CS ở nhóm TGA được chẩn đoán trước sinh có tình trạng lâm sàng nhẹ hơn khi nhập viện, thời gian nằm viện ngắn và giảm tỉ lệ tử vong đáng kể so với nhóm không được chẩn đoán trước sinh

 Thời điểm tốt nhất để siêu âm tim thai là từ 18-22 tuần

Chỉ định siêu âm tim thai:

 Yếu tố mẹ: đái đường, đa ối, thiểu ối…

 Yếu tố thai: độ mờ da gáy > 3mm, đa thai, thai dị tật …

 Yếu tố gia đình: bệnh tim bẩm sinh, môt số bệnh di truyền

Siêu âm tim thai

Theo Khuyến cáo Hội siêu âm tim Hoa Kỳ:

Gồm có 9 mặt cắt chuẩn cho Siêu âm tim thai

1 Mặt cắt 4 buồng

2 Mặt cắt 5 buồng

3 Mặt cắt dọc qua đường ra thất trái

4 Mặt cắt dọc qua đường ra thất phải

5 Mặt cắt ngang qua tầng đại động mạch

6 Mặt cắt ngang qua tầng thất

7 Mặt cắt dọc qua tĩnh mạch chủ

8 Mặt cắt qua cung chủ ống động mạch

9 Mặt cắt qua cung động mạch chủ

2 Vai trò siêu âm tim thai

- Siêu âm tim thai có thể xác đinh dị tật lên đến 85 - 90%

- Thông liên thất hay các dị tật hay gặp khác có thể phát hiện bằng siêu âm tim thai

- Tuy nhiên, những lỗ thông liên thất nhỏ hay thông liên nhĩ có thể bị bỏ sót, hẹp eo động mạch chủ cần phải kiểm tra chắc

chắn sau khi ống động mạch đã đóng

- Khó xác định tĩnh mạch phổi trở về bất thường

Thai nhi có lỗ thông liên thất ở phần cơ bè

Thai nhi bị Hội chứng thiểu sản thất trái

Tim một thất một nhĩ

Thai nhi 32 tuần tuổi bị thiểu sản van 3 lá

Thai nhi 19 tuần tuổi bị APSI

3 Phát hiện TLT thời kỳ sơ sinh và

Về mặt tiền sử cần tìm hiểu

- Các yếu tố liên quan đến bà mẹ như sinh non, bà mẹ có bệnh lý khi mang thai như đái đường, béo phì, tăng huyết áp, bị tim bẩm sinh, bệnh lý tuyến giáp, động kinh, bị cúm hay hút thuốc, sử dụng một số thuốc trong 3 tháng đầu mang thai, thu tinh nhân tạo

- Ngoài ra cần tìm hiểu tiền sử gia đình có người mắc bệnh tim bẩm sinh, bệnh cơ tim, đột tử hoặc tử vong không giải thích được mà có khả năng liên quan đến bệnh tim bẩm sinh

Về thăm khám lâm sàng

- Các triệu chứng khám lâm sàng: tần số tim, thay đổi về hoạt động trước tim (precordial activity), tiếng tim bất thường (TTT hoặc T2 mạnh), giảm hoặc mất mạch ngoại vi

- Những thay đổi về hô hấp cũng là một dấu hiệu gợi ý đến bệnh tim bẩm sinh, nó có thể có các biểu hiện như thở nhanh, gắng sức, thở mệt hơn khi bú

- Cần phân biệt với bệnh lý hô hấp gây nên bằng chụp phim Xquang phổi, hay test oxy liều cao và cần thiết hội chẩn với bác

sĩ chuyên khoa tim mạch để làm siêu âm tim xác định chẩn đoán

- Thêm vào đó, trẻ có dị tật khác ngoài tim cũng là một yếu tố

vì dễ có tổn thương tim bẩm sinh đi kèm

Thông liên thất và ống động mạch:

- Nếu ống động mạch lớn, chỉ đóng ống động mạch trong 6-8 tuần đầu sau sinh với hy vọng thông liên thất hạn chế

- Nếu thông liên thất lớn, ống động mạch nên đóng cùng lúc với phẫu thuật đóng thông liên thất qua đường mổ giữa xương ức

Thông liên thất kèm ống động mạch:

Bé trai 1,5 tháng, bị TLT + Còn ống động mạch

Bé gái 5 tháng, 5kg, bị TLT kèm hẹp eo ĐMC

TLT và hẹp trước van động mạch chủ do màng ngăn:

- Hẹp trước van chủ do màng ngăn xơ có thể phối hợp với thông liên thất, nó cũng có thể gặp xảy ra sau khi phẫu thuật đóng thông liên thất

- Cơ chế cho sự hình thành này chưa rõ

- Nó có nguy cơ gây nên tổn thương van chủ nên có chỉ định cắt

bỏ khi gradient qua van > 30 mmHg

- Theo dõi lâu dài là cân thiết vì có thể tái phát

Bé trai 5 tuổi, sau mổ đóng TLT phần màng 2 năm, xuất hiện hẹp trước van chủ do màng ngăn

Thông liên thất và hở van động mạch chủ:

- Sa và gây hở van động mạch chủ xảy ra khoảng 5% trong thông liên thất, hay gặp trong thông liên thất phần phểu, thỉnh thoảng cũng gặp trong TLT phần quanh màng

- Tổn thương thường xảy ra ở lá vành phải hoặc không vành

- Đòi hỏi có chỉ định đóng thông liên thất vì hở van động mạch chủ thường sẽ nặng dần lên

- Một số trung tâm chỉ định đóng thông liên thất sớm khi chưa có hiện tượng hở van ĐMC mà mới có biểu hiện sa van, hay chủ động đóng thông liên thất phần phểu để tránh hiện tượng hở van động mạch chủ về sau

- Sữa van động mạch chủ khi van động mạch chủ hở vừa đến nặng

Xin chân thành cám ơn!