Bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễBài 2: Vận chuyển các chất trong cây Bài 3: Thoát hơi nước Bài 4: Vai trò của các nguyên tố khoáng Bài 5,6: Dinh dưỡng nitơ ở thực vật Bài 7: Th
Trang 1Bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ
Bài 2: Vận chuyển các chất trong cây
Bài 3: Thoát hơi nước
Bài 4: Vai trò của các nguyên tố khoáng
Bài 5,6: Dinh dưỡng nitơ ở thực vật
Bài 7: Thực hành: Thí nghiệm thoát hơi nước và thí nghiệm về vai trò của phânbón
Bài 8: Quang hợp ở thực vật
Bài 9: Quang hợp ở các nhóm thực vật C3 , C4 và CAM
Bài 10: Ảnh hưởng của các nhân tố ngoại cảnh đến quang hợp
Bài 11: Quang hợp và năng suất cây trồng
Bài 12: Hô hấp ở thực vật
Bài 13: Thực hành: Phát hiện diệp lục và carôtenôit
Bài 14: Thực hành: Phát hiện hô hấp ở thực vật
2 Mạch kiến thức của chuyên đề
- Hấp thụ nước:
+ Vai trò của nước đối với thực vật
+ Cơ quan hấp thụ nước
+ Cơ chế hấp thụ nước ở rễ
+ Con đường vận chuyển nước từ đất vào rễ
- Vận chuyển nước trong cây
+ Vận chuyển nước theo dòng mạch gỗ
+ Vận chuyển nước theo dòng mạch rây
- Thoát hơi nước ở thực vật
+ Vai trò của quá trình thoát hơi nước
+ Lá là cơ quan thoát hơi nước
+ Cơ chế điều tiết sự thoát hơi nước của thực vật
+ Các nhân tố ảnh hưởng đến trao đổi nước ở thực vật
- Vai trò của các nguyên tố khoáng
+ Các nguyên tố khoáng đại lượng
+ Các nguyên tố vi lượng
+ Rễ là cơ quan chủ yếu hấp thụ khoáng
+ Quá trình hấp thụ muối khoáng
+ Các nhân tố ảnh hưởng đến trao đổi khoáng ở thực vật
- Dinh dưỡng ở thực vật
+ Vai trò cấu trúc của nitơ
+ Quá trình đồng hoá nitơ trong khí quyển
+ Bón phân hợp lí
- Thí nghiệm xác định cường độ thoát hơi nước ở lá
Trang 2- Thí nghiệm trồng cây ngoài vườn (hoặc trồng trong chậu), bón 3 loại phânhoá học chính: Đạm, lân, kali
- Quang hợp
+ Lá là cơ quan quang hợp
+ Vai trò của quang hợp
+ Lục lạp là bào quan quang hợp
- Cơ chế của quang hợp: gồm 2 pha(Pha sáng và pha tối)
- Đặc điểm của thực vật C4
- Đặc điểm của thực vật CAM
- Qúa trình quang hợp chịu ảnh hưởng của các yếu tố:
+ Nồng độ CO2
+ Ánh sáng
+ Nhiệt độ
+ Nước
+ Dinh dưỡng khoáng
- Trồng cây dùng nguồn ánh sáng nhân tạo
- Quang hợp quyết định năng suất cây trồng
+ Phân biệt năng suất sinh học và năng suất kinh tế
- Hô hấp
+ Vai trò của hô hấp
+ Cơ chế của hô hấp:
Hô hấp hiếu khí (có oxi phân tử)
Lên men (không có oxi phân tử)
+ Mối quan hệ giữa hô hấp với quang hợp và môi trường
Số tiết học trên lớp: 21 tiết ở lớp 11, Thời điểm dạy chuyên đề học kỳ I
Thời gian học ở nhà: 2 tuần làm dự án
II TỔ CHỨC DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ
1.Mục tiêu chuyên đề
1.1Kiến thức:
- Phân biệt trao đổi chất giữa cơ thể với môi trường và chuyển hoá vật chất vànăng lượng trong tế bào
- Trình bày được vai trò của nước ở thực vật
- Trình bày được cơ chế trao đổi nước ở thực vật
- Nêu được vai trò của chất khoáng ở thực vật
- Phân biệt được các nguyên tố khoáng đại lượng và vi lượng
- Phân biệt được 2 cơ chế trao đổi chất khoáng (thụ động và chủ động) ở thựcvật
- Nêu được 3 con đường hấp thụ nguyên tố khoáng
- Trình bày được sự hấp thụ và vận chuyển nguyên tố khoáng phụ thuộc vàođặc điểm của hệ rễ, cấu trúc của đất và điều kiện môi trường
- Trình bày vai trò của nitơ, sự đồng hoá nitơ khoáng và nitơ tự do (N2) trongkhí quyển
Trang 3- Giải thích được sự bón phân hợp lí tạo năng suất cao của cây trồng.
- Trình bày được vai trò của quá trình quang hợp
- Nêu được lá cây là cơ quan chứa các lục lạp mang hệ sắc tố quang hợp
- Trình bày được quá trình quang hợp ở thực vật C3 (thực vật ôn đới) bao gồm phasáng và pha tối
- Trình bày được đặc điểm của thực vật C4 và CAM
- Trình bày được quá trình quang hợp chịu ảnh hưởng của các điều kiện môitrường
- Giải thích được quá trình quang hợp quyết định năng suất cây trồng
- Phân biệt được năng suất sinh học và năng suất kinh tế
- Trồng cây dùng nguồn ánh sáng nhân tạo (ánh sáng của các loại đèn) có thểđảm bảo cây trồng đạt năng suất cao
- Trình bày được ý nghĩa của hô hấp
- Trình bày được ti thể (chứa các loại enzim) là cơ quan thực hiện quá trình hôhấp ở thực vật
- Trình bày được hô hấp hiếu khí và sự lên men
- Trình bày được mối liên quan giữa quang hợp và hô hấp
- Nhận biết được hô hấp ánh sáng diễn ra ngoài ánh sáng
- Quá trình hô hấp chịu ảnh hưởng của các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độẩm
1.2.Kỹ năng :
Rèn luyện được các kỹ năng sau:
-Kỹ năng quan sát
-Kỹ năng tính toán, giải quyết vấn đề
-Kỹ năng học tập: tự học, tự nghiên cứu, làm việc theo nhóm
-Kỹ năng bố trí và trình bày thí nghiệm: Biết được cách xác định cường độ thoáthơi nước, Biết bố trí một thí nghiệm về phân bón, biết thao tác làm thí nghiệmphân tích các sắc tố chính
Thực hiện thí nghiệm hô hấp ở thực vật
1.3 Thái độ:
- Vận dụng kiến thức đã học góp phần nâng cao năng suất cây trồng
- Tuyên truyền các biện pháp tưới tiêu hợp lí cho cây cà phê, cây tiêu
- Ý thức bảo vệ cây xanh, nguồn nước, sử dụng nước hợp lí
2 Định hướng các năng lực được hình thành
2.1 Năng lực chung
2.1.1 Năng lực tự học
* Học sinh xác định mục tiêu của chuyên đề:
- Phân biệt trao đổi chất giữa cơ thể với môi trường và chuyển hoá vật chất vànăng lượng trong tế bào
- Trình bày được vai trò của nước ở thực vật
- Trình bày được cơ chế trao đổi nước ở thực vật
- Nêu được vai trò của chất khoáng ở thực vật
- Phân biệt được các nguyên tố khoáng đại lượng và vi lượng
- Phân biệt được 2 cơ chế trao đổi chất khoáng (thụ động và chủ động) ở thựcvật
- Nêu được 3 con đường hấp thụ nguyên tố khoáng
- Trình bày được sự hấp thụ và vận chuyển nguyên tố khoáng phụ thuộc vàođặc điểm của hệ rễ, cấu trúc của đất và điều kiện môi trường
Trang 4- Trình bày vai trò của nitơ, sự đồng hoá nitơ khoáng và nitơ tự do (N2) trongkhí quyển.
- Giải thích được sự bón phân hợp lí tạo năng suất cao của cây trồng
- Trình bày được vai trò của quá trình quang hợp
- Nêu được lá cây là cơ quan chứa các lục lạp mang hệ sắc tố quang hợp
- Trình bày được quá trình quang hợp ở thực vật C3 (thực vật ôn đới) bao gồm phasáng và pha tối
- Trình bày được đặc điểm của thực vật C4 và CAM
- Trình bày được quá trình quang hợp chịu ảnh hưởng của các điều kiện môitrường
- Giải thích được quá trình quang hợp quyết định năng suất cây trồng
- Phân biệt được năng suất sinh học và năng suất kinh tế
- Trồng cây dùng nguồn ánh sáng nhân tạo (ánh sáng của các loại đèn) có thểđảm bảo cây trồng đạt năng suất cao
- Trình bày được ý nghĩa của hô hấp
- Trình bày được ti thể (chứa các loại enzim) là cơ quan thực hiện quá trình hôhấp ở thực vật
- Trình bày được hô hấp hiếu khí và sự lên men
- Trình bày được mối liên quan giữa quang hợp và hô hấp
- Nhận biết được hô hấp ánh sáng diễn ra ngoài ánh sáng
- Quá trình hô hấp chịu ảnh hưởng của các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độẩm
Nơi thựchiện
Sản phẩm đạtđược
+ Vai trò của quá trình
thoát hơi nước
+ Lá là cơ quan thoát hơi
nước
Tuần 1 - Nghiên
cứu tàiliệu quasách,internet
Báo cáo tóm tắt về:
- Hấp thụ nước:+ Vai trò củanước đối với thựcvật
+ Cơ quan hấpthụ nước
+ Cơ chế hấp thụnước ở rễ
+ Con đường vậnchuyển nước từđất vào rễ
- Vận chuyểnnước trong cây+ Vận chuyểnnước theo dòngmạch gỗ
+ Vận chuyểnnước theo dòngmạch rây
Trang 5+ Cơ chế điều tiết sự
thoát hơi nước của thực
+ Lá là cơ quanthoát hơi nước+ Cơ chế điều tiết
sự thoát hơi nướccủa thực vật
+ Các nhân tố ảnhhưởng đến traođổi nước ở thựcvật
- Vai trò của cácnguyên tố khoáng+ Các nguyên tố khoáng đại lượng+ Các nguyên tố
vi lượng+ Rễ là cơ quan chủ yếu hấp thụ khoáng
+ Quá trình hấp thụ muối khoáng + Các nhân tố ảnhhưởng đến traođổi khoáng ở thựcvật
- Dinh dưỡng ở thực vật
+ Vai trò cấu trúc của nitơ+ Quá trình đồnghoá nitơ trong khí quyển+ Bón phân hợp lí
Báo cáo tóm tắtvề:
- Quang hợp + Lá là cơ quanquang hợp
+ Vai trò của
Trang 6năng suất cây trồng
+ Phân biệt năng suất
sinh học và năng suất
kinh tế
- Hô hấp
+ Vai trò của hô hấp
+ Cơ chế của hô hấp
+ Mối quan hệ giữa hô
- Cơ chế củaquang hợp
- Đặc điểm của thực vật C4
- Đặc điểm của thực vật CAM
- Các yếu tố ảnhhưởng đến quátrình quang hợp
- Trồng cây dùng nguồn ánh sáng nhân tạo
- Quang hợpquyết định năngsuất cây trồng
+ Phân biệt năng
suất sinh học và năng suất kinh tế
- Hô hấp+ Vai trò của hô hấp
+ Cơ chế của hôhấp
+ Mối quan hệ giữa hô hấp với quang hợp và môitrường
+ Hô hấp sáng+ Các yếu tố ảnhhưởng đến quátrình hô hấp
vườn (hoặc trồng trong
chậu), bón 3 loại phân
hoá học chính: Đạm,
Tuần 1 Phòng
thựchành,ngoàivườn
Báo cáo tóm tắt
về cách tiến hànhcác thí nghiệm:
- Phát hiện diệplục và carôtenôit
- Phát hiện hô hấp
ở thực vật
- Cách bố trí thínghiệm thoát hơinước ở lá
- Cách trồng cây
Trang 7lân, kali ngoài vườn Nhóm
4
- Thu thập thông tin về
chế độ tưới nước, bố trí
mật độ đối với cây cà
phê, cây hồ tiêu ở huyện
Mang Yang
- Giải thích được mối
liên hệ giữa chế độ tưới
nước và năng suất Lập
kế hoạch tuyên truyền
các biện pháp phân bố
mật độ cây trồng, tưới
tiêu hợp lí để nâng cao
năng suất cây cà phê, hồ
tiêu
Tuần 1 Liên hệ
với hộgia đìnhtrồng càphê, hồtiêu đểxin sốliệu
- Bảng số liệu vềchế độ tưới nước,phân bố mật độcây trồng và mốiquan hệ giữa chế
độ tưới nước vànăng suất
- Báo tường,poster, tờ rơituyên truyền
Năng lực sử dụng
ngôn ngữ
- Phát triển ngôn ngữ nói thông qua+ Thuyết trình, giới thiệu về chế độ tưới nước, phân bốmật độ cây trồng và mối quan hệ giữa chế độ tưới nước
tin và truyền thông
- HS biết khai thác thông tin từ nhiều nguồn khác nhau,viết báo cáo,
- Làm các báo cáo dưới dạng word, powerpoint cótranh ảnh, video
Năng lực tính toán - HS sử dụng các phép tính đơn giản để tính toán số liệu
trước khi trình bày
2.2 Năng lực chuyên biệt
Năng lực quan sát - Quan sát hình dạng ngoài của rễ, cấu tạo mạch gỗ,
mạch rây, cấu tạo khí khổng
- Quan sát các thí nghiệm
Trang 8+ Phát hiện diệp lục và carôtenôit+ Phát hiện hô hấp ở thực vật+ Thoát hơi nước ở lá
- Cách trồng cây ngoài vườnNăng lực xác định
Năng lực định
nghĩa
Phát biểu định nghĩa về quang hợp, hô hấp
Năng lực tiên đoán - Dự đoán được mối quan hệ giữa quang hợp với hô hấp
và môi trường
- Dự đoán được mối quan hệ giữa quang hợp với năngsuất cây trồng
Năng lực tư duy Phát triển tư duy phân tích, so sánh trồng cây theo đúng
mùa để tăng năng suất
3 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
3.1 Chuẩn bị của giáo viên
- Tranh về: Vận chuyển các chất trong cây, thoát hơi nước
- Phiếu học tập
- Các hóa chất và dụng cụ để thực hành
3.2 Chuẩn bị của học sinh
- Phiếu điều tra
- Kế hoạch lập poster, tờ rơi tuyên truyền
- Lập website chia sẽ thông tin
Tranh,ảnh sưu tầm được
2 phút
Nêu các tình huống:
Hiện nay giá hồ tiêu tăng cao, giá cà phê ở mức trung
bình, tuy nhiên năng suất cây cà phê còn thấp, cây hồ
tiêu trong quá trình trồng bị chết quá nhiều một phần
do tưới nước, bón phân và cách xen canh chưa hợp lý
(?) Cần làm gì để nâng cao năng suất cây trồng và chất
lượng sản phẩm ?
Tên chuyên đề: chuyển hóa vật chất
và năng lượng ở thựcvật
3 phút - Tổ chức học sinh phát triển ý tưởng, hình thành các
chủ đề
- Thống nhất ý tưởng và lựa chọn các chủ đề
- Hoạt động nhóm và chia sẻ các ý tưởng
Hình thành được 4 chủ
đề cho 4 nhóm
Trang 9+ Vai trò của nước đối với thực vật
+ Cơ quan hấp thụ nước
+ Cơ chế hấp thụ nước ở rễ
+ Con đường vận chuyển nước từ đất vào rễ
- Vận chuyển nước trong cây
+ Vận chuyển nước theo dòng mạch gỗ
+ Vận chuyển nước theo dòng mạch rây
- Thoát hơi nước ở thực vật
+ Vai trò của quá trình thoát hơi nước
+ Lá là cơ quan thoát hơi nước
+ Cơ chế điều tiết sự thoát hơi nước của thực vật
+ Các nhân tố ảnh hưởng đến trao đổi nước ở thực vật
- Vai trò của các nguyên tố khoáng
+ Các nguyên tố khoáng đại lượng
+ Các nguyên tố vi lượng
+ Rễ là cơ quan chủ yếu hấp thụ khoáng
+ Quá trình hấp thụ muối khoáng
+ Các nhân tố ảnh hưởng đến trao đổi khoáng ở thực
vật
- Dinh dưỡng ở thực vật
+ Vai trò cấu trúc của nitơ
+ Quá trình đồng hoá nitơ trong khí quyển
+ Bón phân hợp lí
Nhiệm vụ 2:
- Quang hợp
+ Lá là cơ quan quang hợp
+ Vai trò của quang hợp
+ Lục lạp là bào quan quang hợp
- Cơ chế của quang hợp
- Đặc điểm của thực vật C4
- Đặc điểm của thực vật CAM
- Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình quang hợp
- Trồng cây dùng nguồn ánh sáng nhân tạo
- Quang hợp quyết định năng suất cây trồng
+ Phân biệt năng suất sinh học và năng suất kinh tế
- Hô hấp
+ Vai trò của hô hấp
+ Cơ chế của hô hấp
+ Mối quan hệ giữa hô hấp với quang hợp và môi
Trang 10- Phát hiện diệp lục và carôtenôit
- Phát hiện hô hấp ở thực vật
- Cách bố trí thí nghiệm thoát hơi nước ở lá
- Cách trồng cây ngoài vườnbón 3 loại phân hoá
học chính: Đạm, lân, kali
Nhiệm vụ 4:
- Tìm hiểu về chế độ tưới nước, bố trí mật độ đối với
cây cà phê, cây hồ tiêu ở huyện Mang Yang
- Giải thích được mối liên hệ giữa chế độ tưới nước và
năng suất Lập kế hoạch tuyên truyền các biện pháp
phân bố mật độ cây trồng, tưới tiêu hợp lí để nâng cao
năng suất cây cà phê, hồ tiêu
20
phút
- Nhóm 1: Trình bày nội dung mà nhóm phụ trách:
+ Vai trò của nước đối với thực vật
+ Cấu tạo ngoài của rễ
+ Cơ chế hấp thụ nước và cơ chế hấp thụ khoáng ở rễ
cây
- Nhóm 2, 3, 4: Nhận xét và bổ sung
- GV bổ sung, hoàn thiện
- HS quan sát hình thái của rễ và biết được cấu tạo
của rễ thích nghi với chức năng hấp thụ nướcvà ion
khoáng
- Phân biệt cơ chế hấp thụ nước và cơ chế hấp thụ
khoáng ở rễ cây
- HS quan sát hình dòng nước và ion khoáng từ đất
vào mạch gỗ của rễ và biết được qua 2 con đường là:
Con đường gian bào và con đường tế bào chất
- Tại sao cây trên cạn ngập úng lâu sẽ chết
- GV bổ sung, hoàn thiện
HS biết cáchbáo cáo cácnội dung:
- Trình bàyđược vai tròcủa nước ởthực vật
- Cấu tạo của
rễ thích nghivới chứcnăng hấp thụnướcvà ionkhoáng
- Nêu được
cơ chế hấpthụ nước vàion khoáng
- Phát hiện
chuyển dòngnước và ionkhoáng từđất vào mạch
Trang 11- Nhóm 2, 3, 4: Nhận xét và bổ sung.
- GV bổ sung, hoàn thiện
- HS quan sát hình 2.2 và nêu cấu tạo của
mạch gỗ trong ống đó có tiếp tục đi lên
được không, vì sao ?
- Các nhóm thảo luận và trả lời câu hỏi
- GV bổ sung, hoàn thiện
phần và động lực củadòng mạch gỗ
- HS phát hiện sự vậnchuyển các chất trongcây
- GV bổ sung, hoàn thiện
- HS quan sát hình 2.5 và nêu cấu tạo của
dòng mạch rây
- Thành phần của dịch mạch rây bao gồm
những chất nào ?
- Nêu động lực của dòng mạch rây
- Các nhóm thảo luận và trả lời câu hỏi
- GV bổ sung, hoàn thiện
HS biết cách báo cáo cácnội dung: Cấu tạo, thànhphần và động lực củadòng mạch rây
Hoạt động 1: Tìm hiểu về ý nghĩa của
thoát hơi nước
- Nhóm 1: Trình bày ý nghĩa của thoát hơi
nước với đời sống của thực vật
- Vì sao dưới bóng cây mát hơn dưới mái
tre vật liệu xây dựng ?
- Nhóm 2, 3, 4: Nhận xét và bổ sung
- GV bổ sung, hoàn thiện
HS biết cách báo cáo cácnội dung: Ý nghĩa củathoát hơi nước với đờisống của thực vật
10
phút
Hoạt động 2: Tìm hiểu về con đường,
các nhân tố ảnh hưởng đến thoát hơi
nước qua lá
Trang 12- Nhóm 1: Trình bày 2 con đường thoát
hơi nước và các nhân tố ảnh hưởng đến
thoát hơi nước qua lá
- Nhóm 2, 3, 4: Nhận xét và bổ sung
- GV bổ sung, hoàn thiện
HS biết cách báo cáo cácnội dung: 2 con đường
thoát hơi nước và các
nhân tố ảnh hưởng đếnthoát hơi nước qua lá
20
phút
Hoạt động 3: Tìm hiểu về cân bằng
nước và tưới tiêu hợp lý cho cây trồng
- Nhóm 1: Trình bày:
+ Khái niệm cân bằng nước
+ Tưới tiêu hợp lý cho cây
- Nhóm 2, 3, 4: Nhận xét và bổ sung
- GV bổ sung, hoàn thiện
HS biết cách báo cáo cácnội dung:
+ Khái niệm cân bằngnước
+ Cần tưới tiêu hợp lýcho cây
Hoạt động 1: Tìm hiểu về khái niệm,
vai trò của nguyên tố dinh dưỡng
khoáng thiết yếu trong cây
- Nhóm 1: Trình bày và nhận xét thí
nghiệm hình 4.1, rút ra khái niệm nguyên
tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong cây
- Khái quát vai trò của nguyên tố dinh
dưỡng khoáng thiết yếu trong cây
- Nhóm 2, 3, 4: Nhận xét và bổ sung
- GV bổ sung, hoàn thiện
- Khái niệm nguyên tốdinh dưỡng khoáng thiếtyếu trong cây
- Vai trò của nguyên tốdinh dưỡng khoáng thiếtyếu trong cây
- HS biết phân biệtnguyên tố đa lượng vànguyên tố vi lượng
20
phút
Hoạt động 2: Tìm hiểu về nguồn cung
cấp nguyên tố dinh dưỡng khoáng cho
cây
- Nhóm 1: Trình bày 2 nguồn cung cấp
nguyên tố dinh dưỡng khoáng cho cây là
đất và phân bón
- Vì sao phải bón phân với liều lượng hợp
lý ?
- Nêu các biện pháp giúp cho quá trình
chuyển hóa muối khoáng từ dạng không
tan thành dạng hòa tan
- HS thảo luận nhóm và trả lời câu hỏi
HS biết cách phân tích ,
tư duy để có biện phápbón phân với liều lượnghợp lý và có biện phápgiúp cho quá trìnhchuyển hóa muối khoáng
từ dạng không tan thànhdạng hòa tan
