Định hình và quản trị nội dung cho mail server mã nguồn mở

- MTA: Mail Transfer Agent.. - POP: Post Office Protocol.. - SMTP: Simple Mail Transfer Protocol... m ng máy tính có th là m ng LAN, WAN hay internet... Trên đây mô ph ng vi c xác th c v

Giáo viên h ng d n : TS Tô Tu n

Sinh viên th c hi n : Ph m V n Trung

Mã s sinh viên : 10380058

KHÓA 2003 - 2007

L I C M N

Lu n v n t t nghi p là m t tài li u ch ng minh m t quá trình n l c hòan thành m t công trình nghiên c u c a sinh viên đ ch ng minh thành tích khóa h c t i tr ng i H c i v i tôi, vi c th c hi n đ c đ tài lu n v n này c ng là m t quá trình n l c và ph n đ u đ c bi t cùng v i s giúp đ

c a các Th y cô, b n bè và ng i thân…, tôi xin g i l i c m n chân thành

đ n các Th y Cô, b n bè, nh ng ng i đã t o đi u ki n và giúp tôi hòan thành khóa lu n này, đ c bi t xin trân tr ng g i l i tri ân đ n:

- Th y Tô Tu n: Ng i đã h ng d n và giúp đ em trong su t quá trình

Và cu i cùng xin c m n t t c nh ng ng i mà tôi không quen bi t, nh ng

ng i đã cùng nhau xây d ng nên m t c ng đ ng internet ch a đ ng m t kho tàng tri th c vô cùng r ng l n và b ích cho th gi i này

Chân thành c m n!

M C L C

L I NÓI U 3

PH M VI TÀI VÀ GI I H N 4

THU T NG & NH NG T VI T T T LIÊN QUAN 5

PH N 1: C S LÝ THUY T 7

Ch ng 1: D ch v Email và các khái ni m liên quan .7

1.1.1 T ng quan v d ch v mail 7

1.1.2 Tìm hi u ho t đ ng các protocol mail .7

1.1.3 Nguyên lý ho t đ ng c a Mail Server .13

1.1.4 M t s mô hình mailserver tham gia vào vi c cung c p d ch v 16

1.1.5 M t s mô hình h th ng mail trong th c t 20

1.1.6 Các khái ni m v liên quan : 25

Ch ng 2: Tìm hi u ph n m m mail server mã ngu n m 31

1.2.1 T ng quan v ph n m m mã ngu n m 31

1.2.2 ng d ng Linux & ph n m m mã ngu n m trong cu c s ng .38

1.2.3 Ph n m m mail server mã ngu n m 40

1.2.4 Nh n đ nh và ch n l a .43

Ch ng 3: C b n v CentOS Linux và các ng d ng liên quan .45

1.3.1 C b n v CentOS 45

1.3.2 ng d ng CentOS trong vi c tri n khai mail server 47

1.3.3 Ph n m m c s d li u MySQL .47

1.3.4 Các ngôn ng l p trình đ c h tr , ngôn ng l p trình PHP 49

PH N 2 - NG D NG TH C TI N 51

Ch ng 1: Mô hình mail server trong đ tài 51

2.1.1 C u trúc 51

2.1.2 Mô t các thành ph n h th ng .51

2.1.3 Kh n ng ng d ng vào th c ti n .53

Ch ng 2: Hi n th c h th ng mail 54

2.2.1 Yêu c u v ph n c ng, ph n m m .54

2.2.2 Cài đ t h th ng ph n m m 55

2.2.3 Ti n trình cài đ t: 57

2.2.4 Ki m tra, ch y th : 68

2.2.5 Nh n xét ti n trình cài đ t: 72

2.2.6 C u hình h th ng 72

Ch ng 3: Qu n tr n i dung 76

2.3.1 Gi i thi u v qu n tr n i dung .76

2.3.2 Yêu c u và ng d ng trong th c t 76

2.3.3 Ch c n ng c a ch ng trình .81

2.3.4 Hi n th c ch ng trình qu n tr 81

2.3.5 K t qu đ t đ c 93

2.3.6 ng d ng: 94

2.3.7 H ng phát tri n c a ch ng trình 94

2.3.8 K t lu n, nh n xét 94

THAY L I K T 95

TÀI LI U THAM KH O 96

L I NÓI U

i v i ngành công ngh thông tin (CNTT) Vi t Nam, s ki n k t n i vào h th ng

m ng internet tòan c u vào n m 1997 là m t b c ngo t l ch s cho s phát tri n và hòa nh p Vi c hòa nh p đó m ra nhi u c h i cho vi c giao l u, k t n i, trao đ i thông tin gi a ng i và ng i, gi a nh ng công ty v i nhau và k c gi a n c này

v i n c khác

M ng internet t khi ra đ i và phát tri n đ n nay ngày càng ch ng t s l n nhanh và

m nh c a nó là m t yêu c u t t y u c a xã h i V i trách nhi m mang trên mình r t nhi u d ch v , ti n ích, m ng internet giúp cho xã h i ngày càng đ c k t n i l i g n nhau h n vì h u nh không có gi i h n v không gian, kh ang cách khi gia nh p vào

c ng đ ng internet

M t trong s nh ng d ch v h u d ng đ c s d ng nhi u nh t trong c ng đ ng dân

c m ng hi n nay chính là d ch v th đi n t hay còn g i là email Email t khi ra đ i cho đ n nay, trãi qua bao giai đ an phát tri n và c i ti n, nó ngày càng đóng vai trò là

m t công c liên l c không th thi u, và cho đ n ngày nay vi c s h u m t hay vài đ a

ch email đ i v i m t ng i bi t s d ng máy tính không có gì là xa l

Song song đó, bên c nh vi c các ISP có trách nhi m cung c p d ch v mail nh là m t

d ch v c b n cho ng i s d ng còn có s tham gia c a các đ i gia trong l nh v c internet nh Yahoo, Hotmail, Gmail… c ng tham gia cung c p email mi n phí v i r t nhi u tính n ng đ c đáo

đáp ng nhu c u c a ng i s d ng d ch v này r t nhi u hãng ph n m m đã đ u

t cho vi c phát minh và c i ti n các ph n m m đ ph c v vi c g i nh n email M t trong s đó có th k đ n nh ng ph n m m n i ti ng nh :

- Exchange server c a Microsoft

- Lotus domino c a IBM

- Mdeamon c a Alt-n technologies

- Qmail, Postfix, Sendmail…

Trong s đó, bên c nh s đ u t phát tri n các ph n m m có b n quy n nh Exchange, Lotus domino, Mdeamon…c ng đ ng mã ngu n m c ng liên t c trình làng và phát tri n nh ng ph n m m mail vô cùng n t ng

Bên c nh u đi m c a ph n m m có b n quy n là s h tr đ c bi t t nhà s n xu t, giao di n đ p, thân thi n v i ng i s d ng thì ph n m m mã ngu n m c ng không

h thua kém b i đi m n i b t nh t c a nó là “mi n phí”, ng i s d ng có th tham gia

ch nh s a và đ c bi t làm cho nó có nh ng nét đ c tr ng c a riêng mình hay công ty,

t ch c mà mình đang tham gia

Ph n m m mail mã ngu n m ngày nay ch y u t p trung vào m ng server, vì đây chính là thành ph n c t lõi c a h th ng Ph n m m mail server mã ngu n m hi n nay đang phát tri n r t m nh và ngày càng kh ng đ nh ch đ ng và h u nh th ng tr trong các h th ng internet mail

Tuy nhiên do b n ch t mã ngu n m là m t môi tr ng công c ng dành cho t t c m i

ng i, không phân bi t trình đ , qu c gia, ngôn ng nên h u h t các ph n m m l ai này đ u có m t h n ch c b n là tính n ng và giao di n th ng không đ c trau chu t

nh ph n m m có b n quy n Do v y, khi ch p nh n s d ng ph n m m mã ngu n m

và mu n nó có nh ng tính n ng ph c v cho nhu c u đ c tr ng c a mình thì ng i s

d ng (ng i cài đ t và qu n tr , s d ng ph n m m nh là m t chuyên gia không ph i

là ng i s d ng đ u cu i) ph i có trách nhi m cùng chung tay phát tri n ph n m m

ho c ít nh t c ng bi n nh ng đi u ch a hòan ch nh tr nên phù h p v i nhu c u c a mình

i v i Vi t Nam, đ gi m chi phí b n quy n ph n m m, ngày nay chính ph ta c ng đang r t hoan nghênh vi c nghiên c u c i t o và t i u hóa đ ng th i s d ng ph n

m m mã ngu n m Trong s đó, ph n m m ph c v cho h th ng mail v n luôn là

và phát tri n h th ng email nói chung

Tuy nhiên, Email và h th ng cung c p d ch v Email là m t l nh v c vô cùng r ng

l n, vì v y đ vi c nghiên c u và trình bày đ c đúng tr ng tâm chúng ta ch t p trung trong ph n gi i h n đ tài s đ c trình bày ngay ti p sau đây

Nói đ n email hay h th ng mail ngày nay là m t đ tài vô cùng r ng l n và phong phú, cho đ n nay trên th gi i đã có không bi t bao nhiêu hãng ph n m m và các l p trình viên đã và đang ti p t c làm vi c đ phát minh ho c c i ti n đ sao cho h th ng ngày càng đáp ng t t h n nhu c u c a ng i s d ng Trong s đó có th k đ n các

ph n m m mail server, mail client, ph n m m qu n tr h th ng mail, ph n m m h tr

g i mail hàng l at, ph n m m ng n ch n th rác…Th t là khó mà k h t nh ng ng

d ng, công c mà c ng đ ng dân c m ng đang cùng nhau xây đ p

Ngày nay, th gi i s d ng và phát tri n ph n m m đang t n t i song song hai m ng

ch y u là ph n m m có b n quy n và ph n m m mã ngu n m (c ng t n t i m t s

l ai hình khác nh share-ware, free-ware nh ng th ng là nh ng ph n m m nh ) Hai nhánh ph n m m này t n t i song song và phát tri n không ph thu c l n nhau và

đ ng th i c ng ch a đ ng nh ng đi m m nh và đi m y u riêng c a nó

Nghiên c u m t l nh v c nào đó, chúng ta c n ph i xem xét c nh ng cái đ c và cái

ch a đ c c a m t v n đ , nghiên c u ph n m m c ng v y, khi đánh giá chúng ta c n đánh giá m t cách khách quan nh ng đi m m nh và đi m y u c a t ng l ai hình đ

ng d ng cho công vi c ho c nhu c u s d ng c a mình hay t ch c mà mình đang

ph c v

Nghiên c u h th ng email, th t s chúng ta đã đ ng đ n m t m ng r t l n mà r t khó

đ có th trình bày m t cách bao quát m i v n đ , do v y trong khuôn kh m t bài

lu n t t nghi p tôi xin ch đ c đi qua nh ng v n đ c b n và thi t th c mà đ tài cho phép

H th ng email phát tri n trên n n t ng mã ngu n m ngày nay đang chi m v trí r t cao v ý ngh a ng d ng trong c ng đ ng m ng internet th gi i nói chung và Vi t Nam nói riêng i m m nh n i b t nh t c a các ph n m m theo xu h ng m là t n

d ng kh n ng sáng t o c a m t c ng đ ng dân c m ng r t to l n đ ng th i cho phép

ng i s d ng có th tùy bi n ph n m m sao cho phù h p v i nhu c u c a mình Tên đ tài “ nh hình và qu n tr n i dung cho mail server mã ngu n m ” bao g m các ý chính đ c th hi n qua các c m t : “ đ nh hình và qu n tr n i dung”, “mail server” và “mã ngu n m ” đã cho th y ph n yêu c u gi i h n trình bày c a bài lu n này, và vì th trong ph n trình bày lu n v n tôi xin đ c phép s d ng các h th ng, thu t ng , ví d liên quan h th ng mail server trên mã ngu n m đ làm d n ch ng cho đ tài này

N i dung ch y u c a đ tài s l c qua các ph n chính sau đây:

- C s lý thuy t v h th ng cung c p d ch v email

- C n b n v h đi u hành và các ph n m m h tr trên mã ngu n m

- Trình bày ph n hi n th c h th ng mail trên n n t ng h đi u hành mã ngu n m (mô hình có th ng d ng đ c trong th c t )

- Tìm hi u c u trúc thông tin mà m t h th ng mail server có th ghi nh n

- Tìm hi u ph ng th c l u tr và truy v n thông tin trên m t ph n m m c s d

THU T NG & NH NG T VI T T T LIÊN QUAN

Vì lý do trong môi tr ng công ngh thông tin h u h t các tài li u đ u đ c vi t trên ngôn ng ti ng Anh và có r t nhi u thu t ng r t khó d ch tr n v n ra ti ng Vi t nên trong ph n n i dung lu n v n b t bu c ph i dùng nguyên v n thu t ng Ph n sau đây trình bày và gi i thích v n t t m t s thu t ng và t vi t t t có s d ng trong lu n v n này: (trình bày theo th t alphabet)

- A Record (Alias record) : Là m t l ai m u tin đ c s d ng trong h th ng DNS, dùng đ phân gi i gi a m t đ a ch IP sang m t tên mi n

- Clear text (clean text): Dùng đ ch nh ng đ an v n b n nguyên th y không đ c

mã hóa hay đ nh d ng b ng m t ph ng th c mã hóa nào đó Trong email thu t

ng clear text th ng đ c s d ng kèm v i thu t ng password đ ch l ai m t

mã không đ c mã hóa khi l u tr ho c khi trao đ i trên m ng

- CSDL : C s d li u

- DNS: Domain Name System: Là h th ng máy ch gi nhi m v phân gi i tên

mi n (domain name) trên m ng internet H th ng này có nhi m v phân gi i qua

l i gi a m t c p d li u: đ a ch IP và domain name

- Domain name: là m t tên mang tính g i nh v m t mi n (domain) nào đó Ví d : yahoo.com, microsoft.com, google.com, ou.edu.vn,…

- a ch IP: Là m t đ a ch lu n lý (logic) dùng đ đ nh danh m t host (máy tính, thi t b m ng…) trên m t m ng máy tính Hi n nay đ a ch IP có 2 version là IP version 4 và IP version 6

- Email: Electronic mail: th tín đi n t

- Firewall: Ph n m m hay thi t b có tính n ng ki m sóat, ng n ch n các lu ng d

li u thông qua nó theo m t quy t c nào đó

- H H : H đi u hành

- Mail client: c s d ng đ ch máy khách hay ph n m m máy khách, ví d mail client ám ch ph n m m đ duy t mail s d ng trên máy tính cá nhân nh Outlook Express, Microsoft Outlook, Fedora, ThunderBird,…

- Mail server: Máy ch cung c p d ch v mail, là thành ph n đ c nghiên c u trong

b n lu n án này

- Message: Thông đi p, đ i v i h th ng mail, 1 message có th hi u là m t mail

- MTA: Mail Transfer Agent Là m t ph n m m ph c v công tác chuy n mail t host này sang host khác, đây là ph n m m c t lõi trong m t h th ng mail server

- MX Record (Mail Exchange record) : Là m t l ai m u tin dùng đ phân gi i cho

h th ng mail server

- Password: M t kh u

- POP: Post Office Protocol Là giao th c dùng đ l u tr và chuy n mail t máy

ch đ n client

- PTR Record (Pointer record) : Là l ai m u tin dùng đ phân gi i ng c t m t tên

mi n sang m t đ a ch IP, trái ng c v i record A k trên

- Relay : Trung chuy n, trong mail server thu t ng này đ c dùng đ mô t vi c

g i mail nh qua m t h th ng nào đó

- RFC: vi t t t c a Request For Comment, là t p h p nh ng tài li u v ki n ngh , đ

xu t và nh ng l i bình lu n liên quan tr c ti p ho c gián ti p đ n công ngh , nghi

th c m ng INTERNET Các tài li u RFC đ c ch nh s a, thay đ i đ n khi t t c các k s thành viên c a IETF(Internet Engineering Task Force) đ ng ý và duy t, sau đó nh ng tài li u này đ c xu t b n và đ c công nh n là 1 chu n, nghi th c cho Internet

- Server: Máy ch , n i cài nh ng ph n m m máy ch đ ph c v cho m t d ch v nào đó

- SMTP: Simple Mail Transfer Protocol Là giao th c dùng đ g i mail gi a các host đóng vai trò g i nh n mail

PH N 1: C S LÝ THUY T

1.1.1 T ng quan v d ch v mail

Email hay còn g i là th tín đi n t là m t hình th c truy n thông tin t m t ng i g i

đ n m t ho c nhi u ng i nh n thông qua m ng máy tính (m ng máy tính có th là

m ng LAN, WAN hay internet)

Vi c xu t hi n d ch v email trên m ng internet đ c xem là m t b c ngo t v đ i trong công tác g i nh n thông tin, nó giúp cho vi c l u chuy n thông tin t ng i g i

đ n ng i nh n vô cùng nhanh chóng và ti n l i Cùng v i s phát tri n m nh m c a

m ng internet trên tòan c u d ch v email ngày càng tr thành m t d ch v ph bi n

đ ng th i là m t công c đ c l c và không th thi u cho b t k c dân m ng nào

So sánh v i d ch v g i th tín truy n th ng thông qua đ ng b u đi n, email c ng có nhi u đi m t ng đ ng nh ng v t tr i h n r t nhi u t c đ truy n tin và chi phí

v n chuy n c bi t v i t c đ truy n tin nhanh chóng, email đã góp ph n thúc đ y

t c đ phát tri n c a n n kinh t th gi i nh s có m t k p th i c a các thông tin mà

h th ng này có th mang đ n

th c hi n đ c công vi c truy n thông tin v i kh i l ng thông tin kh ng l và t c

đ nhanh chóng, h th ng email ngày càng đ c phát tri n r ng rãi và ngày càng tr nên ph c t p M t s h th ng mail n i ti ng hi n nay nh Yahoo, Google (gmail.com), Hotmail th t s là m t h th ng vô cùng l n và ph c t p, bên trong bao hàm nhi u tính n ng và ti n ích cho ng i s d ng

M t h th ng mail c b n th ng h tr các ph ng th c thông d ng sau:

- SMTP: cho phép g i mail (chi ti t s di n gi i ph n ti p theo)

- POP : cho phép nh n mail t mail server v mail client

- IMAP : cho phép đ c đ c n i dung mail qua giao di n web

Tuy nhiên, trong m t s tr ng h p do b gi i h n v n ng l c h th ng ho c lý do b o

m t mà ng i ta ch cung c p 2 giao th c SMTP và IMAP ( g i mail b ng mail client

ho c web nh ng ch đ c mail b ng web mail ch không l y v client đ c)

Bên c nh các tính n ng n i tr i và h u d ng, ngày nay ng i s d ng d ch v email

c ng nh n không ít phi n tóai b i m t s ph n t l i d ng các tính n ng d dàng, nhanh chóng c a email đ th c hi n qu ng cáo, truy n bá thông tin không lành m nh,

l i d ng làm ph ng ti n lan truy n virus gây nh h ng tr c ti p đ n ng i dùng Do

đó các h th ng mail ngày nay ph i đ c tích h p các công c giúp phòng ch ng h c

gi m thi u các s qu y nhi u ho c xâm h i này Chúng ta s tìm hi u k h n qua các

ph n gi i thi u chi ti t m c ti p theo

1.1.2 Tìm hi u ho t đ ng các protocol mail

Nh đã gi i thi u trên, m t h th ng mail thông th ng ph c v 3 giao th c c b n

là SMTP, POP và IMAP, c th t ng l ai giao th c là gì ta s tìm hi u chi ti t ngay sau đây:

1.1.2.1 SMTP:

SMTP vi t t t t ch Simple Mail Transfer Protocol, là m t giao th c đ n gi n đ c

đ nh ngh a trong RFC 821 sau đó hòan ch nh RFC 1123, ng d ng cho vi c g i mail

t host này đ n host khác, trong đó host g i có th là m t mail client ho c mail server, host nh n luôn là mail server

Hi n nay đã có phiên b n m r ng đ c đ nh ngh a trong RFC 2821 nh ng cho đ n

n m nay v n ch a đ c duy t b i IETF

SMTP s d ng port 25 c a TCP c a máy ch đ đón nh n các k t n i t host khác

Nh m t phiên giao d ch s d ng TCP thu n túy, khi có yêu c u g i mail, host g i s

kh i t o m t yêu c u (request) đ n máy ch c n g i mail đ yêu c u thi t l p k t n i Lúc này host g i s s d ng port ng u nhiên l n h n 1024 còn host nh n ch l ng nghe port 25

Do SMTP là m t giao th c t ng đ i đ n gi n nên các l nh trao đ i qua l i đ u s

d ng d ng v n b n thu n túy (clear text) Có th th c hi n m t s l nh c a SMTP t dòng l nh nh sau:

C: This is a test message from trung.pham to student

C: Hope you receive this,

Qua ví d đ n gi n nh trên ta có th th c hi n vi c g i mail t m t ng i này đ n

m t ng i kia thông qua m t s l nh c a SMTP Các l nh này đ c ch p nh n trên

h u h t các SMTP server, có th di n gi i chi ti t nh sau:

̇ Helo : G i thông đi p helo đ n mail server

̇ Mail from <ng i g i> : ch đ nh đ a ch mail c a ng i g i

̇ RCPT to (recipient to) < ng i nh n> : Ch đ nh ng i nh n

̇ Data: B t đ u ph n n i dung mail

đ n máy ch và g i thông đi p Có th di n dãi rõ h n qua các s đ sau đây:

Hình 01: G i mail trong cùng domain

Trong ví d này m t user thu c v tên mi n ps4e.net g i m t thông đi p đ n cho m t user khác trong cùng domain Khi đó mail client k t n i đ n máy ch ps4e.net b ng

m t phiên k t n i TCP có port ngu n ng u nhiên l n h n 1024 và port đích là 25 N u máy ch có thi t l p c ch xác th c khi g i thì s yêu c u mail client g i thông tin xác th c, n u không thì máy ch nh n mail do client g i đ n mà không yêu c u gì thêm Sau đó n u h p mail abc t n t i trên máy ch ps4e.net thì máy ch th c hi n

vi c chuy n n i dung mail đ n mail box cho abc, n u h p mail abc không t n t i máy

ch s g i m t thông đi p báo l i l i cho ng i g i

Hình 02: G i mail không cùng domain

Ví d th hai bi u di n vi c g i mail t m t domain này đ n m t domain khác, c th

là m t user c a domain ps4e.net g i mail cho m t user xyz thu c mi n yahoo.com Lúc này mail client không th g i tr c ti p thông đi p t mail client đ n server mail yahoo vì n u nh th s x y ra hi n t ng relay mail s đ c mô t ph n sau Do đó

b t bu c ti n trình g i mail ph i thông qua 2 giai đ an:

g i mail nh đã mô t ví d 1

lý thì ti p t c tìm máy ch đích và thi t l p k t n i đ g i mail đi Lúc này mail server ps4e.net đóng vai trò nh m t mail client, t o m t k t n i đ n port 25 c a server mail yahoo Mail server yahoo s ki m ch ng m t s thông tin c n thi t, sau đó s ch p

nh n k t n i và nh n mail

Trong 2 ví d trên ch mô ph ng tr ng h p ng i g i ch g i duy nh t cho m t ng i

nh n, trong tr ng h p g i cho nhi u ng i nh n cùng lúc thì ti n trình v n di n ra

t ng t nh ng lúc này n u nhi u đích g i trong cùng domain thì mail server ch c n copy nhi u b n đ n các mail box c n thi t, n u là g i đ n nhi u domain khác nhau thì mail server g i ph i t o nhi u k t n i đ n các server khác và th c hi n thao tác g i mail t ng t nh tr ng h p m t server

Ghi chú: Khi t o m t k t n i TCP t host này đ n host khác, 2 host nh n di n nhau qua đ a ch IP, quá trình chuy n đ i t tên mi n qua đ a ch IP c n thi t s nh s h

tr c a h th ng DNS (Domain Name System)

Tóm l i: Trong m t h th ng mail, giao th c SMTP đ c s d ng đ g i thông tin t

m t host ngu n đ n m t hay nhi u host đích M t mail server có th đóng vai trò là

m t host ngu n hay m t host đích

1.1.2.2 POP

POP vi t t t t ch Post Office Protocol- là giao th c dùng đ l y th đi n t t mail server thông qua k t n i TCP/IP Giao th c POP đ c hình thành và phát tri n qua 3 phiên b n, phiên b n 1 đ c đ nh ngh a t i RFC 918, sau đó phát tri n lên version 2

mô t trong RFC 937 và sau đó là phiên b n 3 đ c đ nh ngh a trong RFC 1939 Sau khi ra đ i, POP3 thay th hòan tòan 2 version c M c dù sau đó c ng có m t s công trình nghiên c u phát tri n POP lên version 4, tuy nhiên t n m 2003 đ n nay không

có k t qu nào đáng k cho vi c phát tri n version 4, do v y ngày nay nói đ n giao

th c POP ng i ta mu n ám ch đ n POP version 3 hay còn g i là POP3

Khi c n nh n mail, mail client s d ng giao th c POP đ k t n i đ n server thông qua port TCP 110 c a server ( đ i v i client s d ng port ng u nhiên >1024 gi ng nh SMTP) Sau khi g i yêu c u xác th c h p l , mail server s cho phép l y mail v máy

cá nhân thông qua giao th c POP, ngòai ra c ng có tùy ch n đ mail l i t i server đ

có th xem online khi c n thi t Tuy nhiên thông th ng ng i ta dùng POP đ l y t t

c mail v máy tr m sau đó xóa h t mail trên máy ch và ng t k t n i

C ng nh các giao th c internet c khác, ban đ u POP c ng ch h tr c ch xác th c

ki u v n b n thô (plain text hay clear text), tuy nhiên ph ng pháp xác th c c b n này ngày càng đ i m t v i các nguy c gây ra l i b o m t do vi c truy n thông tin m t

kh u trên m ng d ng clear text không an tòan Hacker d dàng l y đ c các m t kh u

d ng clear text này và ti n hành truy c p b t h p pháp vào các đ a ch mail c a ng i dùng Ngày nay, POP h tr nhi u ph ng pháp xác th c khác nhau đ ch ng l i vi c xâm ph m thông tin M t trong nh ng ph ng pháp đó đ c h tr b i APOP, là m t

Hình 03: Các b c c b n trong m t phiên làm vi c l y mail t server b ng POP

Ti n trình l y mail t server v trong hình 03 g m các b c c b n sau:

g m trong b c 1)

truy c p

Sau khi nh n xong mail, tùy ch n đ mail l i ho c xóa h t và ch m d t quá trình nh n mail, c t k t n i v i server hi u rõ h n ta có th xem ph n c u trúc l nh đ l y mail nh sau:

S: <wait for connection on TCP port 110>

Trên đây mô ph ng vi c xác th c và nh n mail hòan tòan b ng clear text Ngày nay không nh ng m t kh u đ c mã hóa khi truy n trên m ng mà ngay c d li u mail khi

l y v c ng đ c s d ng m t s ph ng pháp mã hóa d li u

Tóm l i: Giao th c POP đ c s d ng trong h th ng mail server đ l y mail t server

v mail client L u ý, trong tr ng h p này mail server không th đóng vai trò là mail client nh mô t trong SMTP ph n tr c Giao th c POP đ c s d ng ngày nay là giao th c POP3, mail client có th h tr vi c mã hóa m t mã và c d li u khi truy n trên m ng

1.1.2.3 IMAP

IMAP vi t t t t Internet Message Access Protocol cùng v i POP k trên là 2 ph ng

th c nh n mail ph bi n nh t hi n nay Tuy nhiên có m t đi m trái ng c nhau c b n

là POP thông th ng nh n tòan b n i dung mail t server v máy tr m sau đó xóa mail trên server còn IMAP thì thông th ng l i đ tòan b n i dung mail trên server IMAP đã đ c phát tri n qua các version khác nhau và hi n t i IMAP4 và IMAP4Rev1 đang là 2 version đ c s d ng IMAP4 s d ng port 143 c a server đ giao ti p v i client, thông th ng các ch ng trình web mail s d ng IMAP làm giao

th c đ nh n mail v và hi n th cho ng i s d ng

Vi c đ l i mail trên server t o đi u ki n cho nhi u ng i s d ng có th truy c p và

s d ng chung cùng m t h p mail, đ ng th i do vi c thông th ng các mail client s

d ng IMAP ch l y m t ph n thông tin c a n i dung mail thay vì l y tòan b v nh POP đã giúp cho IMAP truy c p và hi n th thông tin nhanh h n so v i POP, đ c bi t

là trong môi tr ng đ ng truy n b ng h p thì IMAP là m t l a ch n thích h p M c

dù th vi c l y tòan b n i dung mail v máy tr m r i m i hi n th c ng có u đi m là giúp ng i nh n l u tr thông tin trên máy tính cá nhân, h n ch vi c chi m gi dung

l ng trên mail server nên hi n nay 2 giao th c POP và IMAP v n luôn đ c s d ng song song nhau

Không gi ng nh các giao th c internet khác, IMAP4 h tr c ch mã hóa d li u cho xác th c (mã hóa password) nh ng đ ng th i c ng h tr c ch truy n m t mã

d ng clear text b i vì vi c mã hóa d li u khi xác th c bu c ph i có s th ng nh t gi a server và client Do v y c 2 c ch này th ng đ c h tr song song trong các h

th ng email hi n nay

Trong th c t ng i dùng khi s d ng mail client đ duy t mail th ng c u hình s

d ng giao th c POP đ l y mail v máy tính cá nhân, th nh th ang c u hình thêm c

ch đ l i mail trên mail server trong m t kh an th i gian nh t đ nh nào đó Ng c l i

nh ng ng i có thói quen đ mail l i trên server thì th ng dùng web mail b i vì web mail luôn đ c tích h p s n IMAP H n th n a h u nh ch có nh ng ng i là khách hàng tr c ti p c a các ISP thì m i đ c s d ng mail server có h tr giao th c POP còn ph n l n các mail server đ c bi t là mail mi n phí thì đa s ch h tr giao th c IMAP thông qua giao di n web mail

Tóm l i: Vì m i giao th c có đi m m nh và đi m y u riêng nên IMAP và POP v n

t n t i song song trên các h th ng mail server nói chung c đi m n i b t c a IMAP

là thông th ng gi n i dung l i trên mail server, các d li u đ c l y v cho ng i s

d ng xem trên mail client (thông th ng là các web mail) ch là d li u t m th i

1.1.3 Nguyên lý ho t đ ng c a Mail Server

Hi n nay có r t nhi u ph n m m mail server đang đ c s d ng trên th gi i do nhi u hãng ph n m m khác nhau thi t k cho nên v chi ti t thì c u trúc m t h th ng mail không gi ng nhau Tuy nhiên, v c b n trong m t mail server ph i có các thành ph n

ch y u sau: (tham kh o t mô hình Sendmail)

- Supervisor: Là trung tâm đi u khi n các ti n trình, các thành ph n (component) liên quan c a h th ng Nó n m gi vai trò kh i đ ng và ki m sóat s h at đ ng c a các component này đ b o đ m cho h th ng h at đ ng suông s

- SMTP server: Thông th ng trong m t mail server s g m 2 b ph n STMP server là:

• Incoming SMTP server: Ch p nh n các mail đ n

• Outgoing SMTP server: đóng vai trò nh m t mail client g i chuy n ti p thông đi p đ n m t mail server khác

- Queue manager: Là m t thành ph n quan tr ng đóng vai trò trung tâm đi u khi n các dòng d li u mail sau khi đã đ n đ c mail server Nó đi u khi n đ nh tuy n các message, chuy n mail và th c hi n m t s chính sách ki m sóat đ c thù khác

- Address resolver (AR): Th c hi n vai trò phân gi i đ a ch bao g m các gi i thu t tìm đ ng khác

- Message submission program: Th c ch t là b l nh SMTP đ c s d ng đ chuy n các message đ n SMTP server

- Delivery Agent (DA) : Là thành ph n có vai trò phân phát hay trung chuy n các mail message Có 2 DA c b n, 1 ph c v phân phát mail n i b (LDA: Local delivery agent) và 1 đ c tích h p nh là m t thành ph n c a outgoing SMTP server ph c v vi c g i mail đ n các server khác

Mô hình t ng quát nh sau:

Suppervisor

Incoming SMTP Queue Manager

Content Database

LDA

AR

Outgoing SMTP server

Hình 04: C u trúc c b n m t mail server (Sendmail)

Mô hình mail server th c t :

Hình 05: Mô hình th c t h th ng mail server Axigen

Qua s đ c b n và m t mô hình th c t ta có th nh n th y nhìn chung m t h th ng mail server c n nh ng thành ph n c b n đ có th th c hi n m t s công vi c c b n:

- Ti p nh n

- Phân tích, x lý

- Phân phát ho c chuy n ti p

Các công vi c khác nh m đ b sung các tính n ng b tr cho h th ng ví d nh thi t

l p chính sách mail vào mail ra, ghi log , report và monitoring…Ngòai ra trên h th ng mail thông th ng còn tích h p thêm các ph n m m h tr nh web mail, IMAP, POP…

hi u rõ h n vai trò c a các thành ph n trong h th ng ta s tìm hi u thêm v dòng luân chuy n d li u cho hai tr ng h p sau đây:

1.1.3.1 G i nh n gi a n i b c a 1 MailServer:

G i nh n n i b trong m t mail server là tình tr ng m t user A g i mail cho user B trong cùng m t domain Ví d user.a@yahoo.com g i mail cho user.b@yahoo.com, khi đó mail server ch làm nhi m v copy d li u n i b

Mô t ti n trình g i n i b nh s đ sau:

Hình 06: S đ x lý mail khi g i trong cùng domain

Ti n trình làm vi c nh sau:

- Khi SMTP nh n đ c m t yêu c u k t n i g i mail ( t m b qua các giai đ an xác

th c, ki m tra tính h p l …) SMTP s làm vi c v i queue manager đ quy t đ nh

nh n hay t ch i message

- Queue manager v i s giúp đ c a address resolver quy t đ nh nh n message hay không, n u có thì quy t đ nh đ ng đi c a message

- N u message cho th y là ng i g i và ng i nh n trong cùng domain thì message

s đ c chuy n đ n m t hàng đ i g i là local queue Nguyên nhân các message

ph i đ c x p vào hàng đ i và x lý theo m t trình t nào đó là nh m m c đích tránh tình tr ng mail server b s d ng h t resource khi nh n đ c quá nhi u mail Hàng đ i có kh n ng đi u ti t vi c s d ng tài nguyên c a h th ng

- Local queue s phân phát các message đ n mailbox hay maildir tùy thu c vào

ph ng th c l u tr c a mail server

- Message sau khi đ c đ a đ n mailbox hay maildir s đó cho đ n khi đ c POP

v ho c b xóa b i ng i s d ng ho c b xóa b i m t chính sách nào đó ví d th i gian s ng c a message b quá h n

1.1.3.2 G i nh n gi a các MailServer

Trên th c t s d ng email ch có m t l ng nh email đ c g i n i b nh đã đ c miêu t ph n trên, h u h t các email đ u g i t mi n này đ n m t đ n r t nhi u mi n khác:

Hình 07: S đ x lý mail không cùng domain

Khi đó dòng d li u mail s đ c miêu t nh sau:

- Khi d li u đ n đ c mail server, queue manager nh có s h tr c a AR xác đ nh

đ c mail đ n không dành cho domain n i b , khi đó queue manager s chuy n message đ n hàng đ i remote

- Hàng đ i remote có trách nhi m đi u hòa l ng mail g i đ n MTA dùng g i mail

đi

- MTA có trách nhi m liên l c v i các server đích, xác đ nh có g i đ c hay không

và thông báo tr ng thái l i cho remote queue bi t đ x lý

- N u n i nh n ch là m t mail server khác thì có m t ti n trình g i mail x y ra, n u cùng g i cho nhi u domain khác nhau thì có nhi u ti n trình x y ra song song đ x

lý cùng m t message

1.1.4 M t s mô hình mailserver tham gia vào vi c cung c p d ch v

1.1.4.1 Ki n trúc h th ng mail c b n

Hình 08 : Ki n trúc h th ng mail c b n 1

Trên đây là ki n trúc m t h th ng mail đ n gi n nh t có th ng d ng cho cung c p

d ch v Mô hình này đáp ng các nhu c u c b n c a vi c s d ng email bao g m:

- G i mail trong cùng domain

- G i mail đ n m t server khác

- Cho phép nh n mail b ng mail client và web browser, h tr c IMAP và POP3 Trong ki n trúc này account mail và mail box đ c l u tr và qu n lý b i h đi u hành ( s d ng user h th ng đ đ ng nh p vào mail box) Trên th c t , mô hình này đ c

ng d ng cho cá nhân ho c các công ty, đ n v c nh , có s l ng ng i s d ng nh

h n 20 u đi m c a nó là r t đ n gi n, d dàng cài đ t và h u nh đ c c u hình m c

đ nh trong m t s h đi u hành Linux

M t ví d c th cho vi c cài đ t h th ng này trên h đi u hành Linux /Redhat ta ch

c n gõ dòng l nh:

yum install postfix dovecot system-switch-mail system-switch-mail-gnome

Sau đó c u hình thêm m t s tham s theo h ng d n là có th có ngay m t h th ng mail đáp ng các yêu c u k trên

Trong ví d này ng i ta ng d ng ph n m m Postfix làm SMTP/MTA, Dovecot làm IMAP/POP3 c ng v i m t s ph n m m qu n tr c b n tích h p trên giao d ên đ h a

c a h đi u hành

Khuy t đi m l n nh t c a mô hình này là do s d ng tài kh an h th ng cho vi c g i

nh n mail gây ra s thi u b o m t cho h th ng và ng i dùng vì không thu n ti n trong vi c thay đ i m t kh u, khó kh n trong qu n tr ng i dùng Do v y đ c i ti n

h n ng i ta s chuy n sang l u tr thông tin ng i s d ng trên m t h qu n tr c s

d li u nào đó nh mô hình sau:

Hình 09 : Ki n trúc h th ng mail c b n 2

Mô hình này v c b n không có gì thay đ i so v i mô hình tr c, tuy nhiên thay vì d

li u ng i dùng đ c qu n lý b i h đi u hành thì đ c y quy n l i cho m t h qu n

tr c s d li u (DBMS: Database Management System) Lúc này vi c l u thông tin

V i hai ki n trúc c b n k trên thông th ng h th ng mail đ c tri n khai v i m t

mô hình đ n gi n bao g m m t mail server ph c v t t c các d ch v k trên

Tuy nhiên h th ng mail ngày nay không ch đ c xây d ng đ đáp ng các yêu c u

c b n nh g i nh n mail mà còn ph i đáp ng các yêu c u b o v d li u, ng n ch n virus, ng n ch n vi c g i và nh n mail rác…nên m t h th ng mail hòan ch nh th ng

ph i tích h p thêm m t s thành ph n khác ho c c i ti n l i c u trúc M t s mô hình

đó s đ c trình bày trong ph n ti p theo ngay sau đây

1.1.4.2 Ki n trúc h th ng mail hòan ch nh

Trên th c t các h th ng email không nh ng ch đáp vi c g i nh n các email h p l

mà còn ph i đ i m t v i nhi u l ai email không mong đ i Trong s đó có th k đ n các l ai mail rác mà thông th ng là mail qu ng cáo,mail có n i dung l a đ o, mail có

ch a mã đ c nh virus, trojan nh m m c đích xâm h i đ n máy tính ng i s d ng

ho c đánh c p thông tin

M t th c t khác c ng t n t i song song là đa s ng i s d ng đ u không có đ ki n

th c v vi c ng n ch n hay phòng tránh các phi n nhi u k trên, cho nên yêu c u đòi

h i m t h th ng email không nh ng có kh n ng b o v chính nó mà còn ph i b o v cho ng i s d ng h n ch đ c các r i ro khi s d ng d ch v email

Vì nh ng lý do đó mà thông th ng ngày nay m t h th ng mail khi tri n khai th c t

t i thi u ph i có các thành ph n đ c mô t trong mô hình sau đây:

Hình 10: Ki n trúc m t h th ng mail hòan ch nh

Hình 10 mô t các thành ph n và m i quan h trong m t h th ng mail hòan ch nh, trong đó có các thành ph n ch y u sau đây:

- SMTP server th c hi n 2 nhi m v : ti p nh n mail vào và chuy n mail ra n u email

đ c g i đ n không ph i thu c domain do nó qu n lý ho c không thu c b t k domain nào trên cùng server này Bên trong SMTP/MTA này còn có m t s thành

ph n con bao g m các mail queque ch u trách nhi m x lý các message đ n ho c đi thông qua nó

- POP3 server: Ph c v ng i s d ng l y mail v mail client thông qua giao th c POP

- IMAP server: Ph c v ng i s d ng l y mail v mail client b ng giao th c IMAP

ho c s d ng web mail

- Mail store: Th ng là m t h qu n tr c s d li u l u tr tòan b thông tin ng i

s d ng nh user name, password, quota, tên maildir (mail box)…

- Web mail : Là m t ng d ng giúp cho ng i s d ng có th đ c mail t mail server qua web đ ng th i có th đóng vai trò là m t mail client ph c v vi c g i mail

- Mail admin: Là ph n m m h tr vi c qu n tr h th ng nh đóng, m tài kh an

ng i dùng, c u hình m t s tham s đ c bi t khác

Hai thành ph n h tr m c đ nh c a SMTP server là Address resolver và Domain resolver Address resolver dùng đ phân gi i ph n đ a ch mail đ n đ bi t email đang

x lý c n đi đ n đích nào, Domain resolver dùng đ phân gi i, tìm ki m tên mi n, truy

v n DNS đ xác đ nh SMTP server nào là SMTP đích cho m t message c n chuy n đi Module user authentication có trách nhi m xác th c ng i s d ng đ b o đ m r ng

ng i g i là m t thành viên h p l c a mail server Module này giúp cho mail server

h n ch đ c g i mail relay (anti relay s đ c gi i thích chi ti t trong ph n ti p theo) Module này đ c thi t l p m c đ nh trong m t s h th ng mail nh ng c ng có th là thành ph n tùy ch n trong m t s h th ng khác

Module anti spam và anti virus là hai ph n m m h u d ng thông th ng đ c b sung thêm cho h th ng mail nh m m c đích ng n ch n virus, mail rác ngay t khi mail đ n server đ h n ch r i ro và b o v cho ng i s d ng đ ng th i đ tránh vi c tao t n tài nguyên h th ng m t cách vô ích đ i v i các đ i t ng mail rác (n i dung chi ti t

s gi i thích trong ph n spam và anti spam)

Mô hình ki n trúc mail server k trên có th đ c c th hóa thành h th ng mail hòan

ch nh v i các ph n m m mã ngu n m nh sau:

Hình 11: Ki n trúc m t h th ng mail th c t

Hình 11 là s đ h th ng email th c t đ c tích h p b i Peter Lacey đ ng t i trang web http://wanderingbarque.com ây là m t công trình c i ti n t bài vi t c a hai tác gi Dave Dribin và Keith Garner là hai trong s nh ng ng i vi t ra ph n m m Jamm ph c v cho vi c qu n tr h th ng mail

Trong mô hình này tác gi s d ng các ph n m m sau :

- Postfix: là m t MTA đang đ c s d ng r t nhi u trong c ng đ ng mail server mã ngu n m hi n nay

- Cyrus-SASL : là ph n m m xác th c và mã hóa d li u

- Dovecot : óng vai trò làm POP và IMAP server

- LDAP : H qu n lý d li u s d ng giao th c LDAP, là m t giao th c truy xu t d

li u nhanh nh t hi n nay LDAP đây không ph i là giao th c mà nói đ n m t ph n

m m bao g m c s d li u l p d i có th là MySQL ho c Berkeley…

- SquirrelMail : M t ph n m m web mail đ n gi n đ c vi t b ng ngôn ng PHP d dàng cho các ng i qu n tr ch nh s a theo ý mu n

- Jamm : Ph n m m qu n tr h th ng mail qua giao di n web

Mô hình trên đ c ng d ng trong r t nhi u h th ng mail l n c a các ISP vì v i vi c

s d ng LDAP đ l u tr thông tin v mail h th ng này đáp ng r t t t cho nhu c u

s d ng liên t c đ c bi t là các h th ng mail hosting cung c p cho nhi u khách hàng

v i nhi u domain khác nhau Tuy nhiên so v i mô hình c u trúc hòan ch nh thì h

th ng này v n còn thi u hai module quan tr ng là anti-virus và anti-spam, đ ng th i đ đáp ng nhu c u v n ng l c x lý ng i ta còn tri n khai m t s mô hình nâng cao

đ c thù khác, m t trong s đó s đ c trình bày ti p sau đây

1.1.5 M t s mô hình h th ng mail trong th c t

1.1.5.1 Mô hình 1 server – 1 domain

Mô hình này ph bi n nh t, ng d ng trên nhi u l nh v c, quy mô khác nhau đ c bi t

là các doanh nghi p v a, nh , các nhà cung c p d ch v c nh Trong mô hình này

ng i ta ch c n s d ng 1 server ph n c ng đ cài đ t tòan b các ph n m m c n thi t cho 1 server mail và ch ph c v 1 domain duy nh t

ây là mô hình đ n gi n nh t, có th bi u di n nh sau:

Hình 12: Mô hình mail server c b n

1.1.5.2 Mô hình 1 server – nhi u domain

Mô hình này th ng ng d ng trong các nhà cung c p d ch v , đ c bi t là d ch v mail hosting và mail off-line

Mail off-line là m t d ch v khá phát tri n vào th p niên 90 t i Vi t Nam vì lúc b y

gi k t n i t ng i s d ng đ n nhà cung c p d ch v internet đa s là k t n i gián

ti p b ng d ch v dial-up ti t ki m chi phí k t n i, các doanh nghi p th ng s

d ng d ch v mail off-line đ c cung c p b i các nhà cung c p d ch v internet Khi

s d ng d ch v này phía nhà cung c p s thi t l p m t mail server ch a các h p mail

đ i di n cho các tên mi n c a khách hàng Phía khách hàng s thi t l p m t h th ng mail server n i b , t i đây s qu n lý các tài kh an ng i dùng Tùy theo nhu c u s

d ng, ng i qu n tr s thi t l p m t kh ang th i gian nào đó h th ng mail server t i khách hàng s t đ ng quay s k t n i đ n nhà cung c p d ch v , g i nh n mail và

ch m d t k t n i Sau khi mail đ c l y t máy ch c a nhà cung c p d ch v v mail server phía khách hàng, t i đây nó s ti n hành phân phát các mail c n thi t đ n cho các ng i s d ng th t s Khi ng i s d ng g i mail đi, n u trong th i đi m không

có k t n i đ n nhà cung c p d ch v thì mail s đ c l u n i b trong mail server phía khách hàng ch cho đ n khi có h at đ ng k t n i thì mail m i th t s đ c g i đi Chính vì đ c đi m g i nh n mail không t c thì này mà hình th c d ch v này g i là mail off-line

Mô hình h at đ ng c a m t h th ng mail off-line có th đ c bi u di n nh sau:

Hình 13: Mô hình mail off-line

Hình 13 bi u di n các nét chính trong mô hình mail off-line bao g m:

- Mail server phía nhà cung c p d ch v ch ch a h p mail đ i di n cho các domain

c a khách hàng

- Mail server c a khách hàng ch a các h p mail th t s c a ng i s d ng

- Mail server c a nhà cung c p d ch v ch h tr g i-nh n mail (SMTP + POP) , phía mail server khách hàng s ph c v đ y đ các hình th c khác nh m t server bình th ng

- K t n i gi a hai h th ng là m t k t n i không th ng xuyên và t c thì (ng t quãng)

u đi m c a d ch v mail off-line là phía khách hàng không b h n ch s mail box,

h có th m bao nhiêu h p mail phía server c a mình tùy thu c vào s ng i s d ng

Nh c đi m là ph i duy trì và qu n lý h th ng mail server

Ngày nay v i s phát tri n c a m ng l i vi n thông h u h t các doanh nghi p đ u có

đ ng truy n b ng r ng k t n i h u nh liên t c vào m ng internet cho nên d ch v mail off-line không còn phát tri n n a Thay vào đó khách hàng s d ng d ch v mail on-line b ng hình th c t thi t l p mail server nh mô hình 1 ho c s d ng d ch v mail hosting đ c cung c p b i nhà cung c p d ch v

cung c p d ch v mail hosting nhà cung c p d ch v ph i t ch c m t h th ng mail server ph c v cho r t nhi u domain khác nhau mà ng i ta quen g i là domain

o (virtual domain) M t server đáp ng nhu c u này có th s d ng ki n trúc h th ng

nh đã trình bày hình 10

u đi m c a l ai hình mail hosting là phía khách hàng không c n ph i t ch c và qu n

lý mail server mà v n có th cung c p t ng h p mail riêng bi t cho nhân viên, vi c g i

nh n mail c a nhân viên có tác d ng t c thì sau khi phát l nh đ ng ngh a v i vi c thông tin đ c chuy n đi g n nh c p th i

Nh c đi m c a d ch v này là n u s l ng h p mail càng nhi u thì càng t n nhi u chi phí ph i tr cho nhà cung c p d ch v (chi phí tính trên t ng mail box)

Khi đó m t server ph n c ng s đ m nh n vai trò nh nhi u server mail ( o), đáp ng

đ y đ các ch c n ng c a m t server cho các virtual domain, có th bi u di n nh mô hình sau đây:

Hình 14: Mô hình d ch v mail hosting

Hình 14 th hi n hình th c m t mail server trên đó đ i di n cho nhi u mail server khác nhau, đ c phân bi t trên h th ng b i hình th c virtual domain Server này ph c v

đ y đ các d ch v cho ng i s d ng c a m t domain nào đó t ng t nh đó chính

là mail server riêng c a h v y Ng i s d ng có th s d ng h p mail c a chính tên

mi n c a mình, có th g i nh n mail b ng ph n m m mail client ho c b ng web mail tùy thích

Khi đó ng i s d ng s xác th c, g i, nh n mail tr c ti p t nhà cung c p d ch v , thông th ng h th ng mail ch a nhi u tên mi n thì khi xác th c ng i s d ng ph i cung c p đ y đ tên h p mail bao g m tên mi n đ phân bi t

Ví d trên 1 server có cung c p cho hai domain domain1.com và domain2.com, trên 2 domain trên hòan tòan có quy n cung c p 2 user trùng tên, c th nh tr ng h p này

ta có 2 user user.b@domain1.com và user.b@domain2.com Do v y đ phân bi t 2 tài

kh an trên, khi xác th c h th ng s yêu c u xác nh n đ y đ c p thông tin “user@tên

mi n” và “password” (trong tr ng h p mail server ch ph c v 1 tên mi n thì khi xác

th c ng i s d ng ch c n g i ph n tên tài kh an tr c @domain c ng v i m t mã):

Hình 15: M u màn hình login cho mail server

Trong hình 15, bên trái bi u di n tr ng h p mail server ph c v cho m t domain duy

nh t, khi đó có th b qua ph n tên mi n trong username, bên ph i là tr ng h p ph c

v nhi u domain nên b t bu c nh p đ y đ

Do yêu c u phát tri n d ch v ngày càng nhi u, đ c bi t là các h th ng mail cung c p

d ch v email chuyên nghi p, d n d n các c u hình server riêng l ki u này không còn đáp ng đ c, t đó ng i ta đã nghiên c u tri n khai các mô hình ph c t p h n đ

ph c v , c th các h th ng mail n i ti ng nh Yahoo, Gmail c a Google, Hotmail

c a Microsoft… đ u s d ng nh ng h th ng r t m nh và ph c t p, c th nh th nào chúng ta s ti p t c tìm hi u ph n k ti p

1.1.5.3 Mô hình nhi u server – 1 domain/nhi u domain

Nh đã trình bày trong các s đ c u trúc hê th ng mail, dù đ n gi n hay ph c t p m t

h th ng mail c ng th ng bao g m t i thi u các thành ph n đ th c hi n các thao tác : nh n mail, x lý, cho ngu i s d ng truy xu t và g i mail đ n m t hay nhi u h

c ng có r t nhi u cách đ th c hi n nh dùng k thu t clustering, load-balancing, load-sharing,…M t s mô hình đã đ c áp d ng th c t nh sau :

Hình 16 : Mô hình nâng cao s d ng k thu t clustering

Mô hình trên đây ng d ng k thu t clustering đ gom nhi u server l i thành 1 server

o cùng x lý vi c g i nh n mail V i k thu t này t o m t server có n ng l c r t l n

có th x lý nhi u k t n i đ ng th i Trong mô hình còn s d ng m t c s d li u t p trung ph c v vi c xác th c d dàng đ ng th i d li u mail đ c l u tr t p trung b t

k nh n đ c t server nào c a h th ng, b o đ m s đ ng nh t v m t d li u

Ngòai ra mô hình clustering còn b o đ m tính kh d ng c a d ch v r t cao vì trong

m t cluster cho phép ch p nh n s c x y ra cho b t k ph n t nào c a nó thì cluster

v n h at đ ng bình th ng

K thu t này đ c ng d ng r t nhi u trong các h th ng có nhu c u x lý thông tin

l n, có th ng d ng cho r t nhi u l ai d ch v khác nhau nh web server, database server… u đi m c a nó là n ng l c x lý c a h th ng l n, đ an tòan và d phòng cao, nh c đi m là chi phí đ u t l n vì các ph n t yêu c u ph i có n ng l c t ng

Hình 17: Mô hình nâng cao s d ng k thu t load balancing

Mô hình mail server s d ng gi i pháp cân b ng t i đ c mô t nh hình 17 hi n đang

đ c s d ng r t nhi u trong các h th ng mail server cung c p d ch v c n n ng l c

x lý l n Thông th ng ng i ta thi t k h th ng mail có t 2 đ n 3 t ng Hình 17

th hi n m t mô hình h th ng mail có 2 t ng Ho t đ ng c a h th ng này có th mô

t nh sau:

t ng giao ti p v i m ng bên ngòai (front-end) g m t 2 server tr lên làm nhi m v

ti p nh n mail t các server khác g i đ n Th c t các server t ng này ch y u làm nhi m v l c các mail rác b i vì hi n nay theo th ng kê đánh giá c a các t ch c qu c

t c trung bình 100 mail g i trên m ng thì có đ n h n 90 là mail vô ngh a g m mail

qu ng cáo, qu y r i (spam mail) Nh v y các server t ng server có trách nhi m ph i

l c b 90% mail đ n nh ng không c n thi t này Th c t tùy c u hình và môi tr ng

mà các mail server t ng này l c b đ c m t ph n các mail rác, ph n còn l i gây ra

s hao t n tài nguyên h th ng m t cách vô ích

Thông th ng các server t ng front-end đ c c u hình chia t i b ng m t s k thu t

nh t n d ng kh n ng chia t i xoay vòng c a h th ng DNS ( round robin loadbalancing), k thu t chia t i d a theo kh n ng x lý c a server, th i gian đáp ng (heart bit) ho c m t s thi t b chia t i chuyên d ng khác

Bên trong là các server (back-end) làm nhi m v l u tr mail và ph c v truy xu t,

nh n mail c a ng i s d ng c ng nh cho phép ng i s d ng g i mail đi Thông

th ng thì sau khi qua b l c c a t ng front-end, h th ng mail bên trong ch ph c v

m t l ng thông tin nh h n r t nhi u nên m t s li u th c t là m t server có c u hình t ng đ ng t ng back-end có th ph c v cho hàng ch c server t ng front-end Tuy nhiên c ng tùy m t s tr ng h p nh ng h th ng ph c v cho vi c g i mail

s l ng l n ng i ta c ng thi t k t ng back-end có s l ng server nhi u không kém

so v i t ng front-end

n đây chúng ta đã có th hình dung ra đ c mô hình, c u trúc và nh ng thành ph n

c b n c a m t h th ng ph c v d ch v email trong th c t Tuy nhiên khi càng đi sâu vào k thu t mail, l i càng có thêm m t s thu t ng và khái ni m đ c thù có liên quan m t thi t đ n nh ng gì mà ta đã trình bày bên trên, đ hi u rõ h n chúng ta s cùng nhau b c qua ph n ti p theo n i dành riêng cho các khái ni m và thu t ng …

1.1.6 Các khái ni m v liên quan :

1.1.6.1 ReLay Mail, Anti-Relay

Relay s d ng trong email là m t thu t ng dùng đ miêu t s g i mail b ng hình

th c trung chuy n hay g i nh mail qua m t h th ng khác Ví d :

- Ta có đ a ch mail Yahoo là yooha@yahoo.com,

- Server mail c a Yahoo có tên host là mail.yahoo.com

Trong tr ng h p này đ g i mail ta th ng dùng 2 cách Cách 1 : s d ng web mail

c a Yahoo đ s an mail, lúc này m c nhiên web mail s ch n mail.yahoo.com là SMTP server đ chuy n mail đi Cách 2 ta dùng mail client và khai báo mail.yahoo.com là m t SMTP server dùng đ g i mail V i cách g i thông th ng này không có tình tr ng relay mail

Tuy nhiên tr c đây đ l i d ng s s h c a m t s ng i qu n tr , ho c t ng nh m

m c đích t ng t c đ g i mail ng i ta ho c là g i nh qua m t h th ng nào đó ho c

là t d ng m t SMTP server và cho phép g i trung chuy n Tr ng h p này x y ra

nh sau :

Ta có m t email server tên là mail.lvtn.net không có ch đ ch ng relay, khi đó ng i

s d ng có th khai báo mail.lvtn.net đ g i mail có đ a ch là yooha@yahoo.com đ n

m t server nào đó Lúc này hành đ ng g i mail này g i là g i relay mail và mail.lvtn.net đ c xem là m t open relay server

Ngày nay có r t nhi u tr ng h p k gian l i d ng m t s h th ng khi m khuy t c u hình ch ng relay đ th c hi n g i mail trung chuy n nh m m c đích qu ng cáo, gây

r i, t n công phá h ai ng i khác nên c ng đ ng s d ng email trên th gi i đã đ

xu t m t s ph ng án đ ch ng l i t n n này, còn g i là ph ng pháp đó g i là relay

anti-Anti-relay đ c ng d ng c trong h th ng server g i và server nh n i v i server

gi vai trò là server g i ng i ta th ng s d ng 2 ph ng pháp ch ng relay c b n là anti-relay theo đ a ch và anti-relay theo account Khi anti-relay theo đ a ch IP thì

ng i ta c u hình cho mail server ch ch p nh n g i cho các mail có đ a ch g i trong

m t ph m vi nào đó, ví d ch cho phép đ a ch IP c a m ng n i b ho c khách hàng

đ c g i mail thông qua h th ng c a mình Gi i pháp này hi u qu đ i v i nh ng

m ng nh vì nó x lý vi c ch p nh n hay không ch p nh n g i mail r t nhanh, tuy nhiên có m t b t l i l n nh t là nó không h tr cho ng i dùng th ng xuyên di chuy n đ c bi t là đ i v i khách hàng c a các m ng ISP

kh c ph c khuy t đi m c a vi c ch ng relay b ng đ a ch IP ngày nay ng i ta

th ng dùng ph ng pháp ch ng relay b ng cách xác th c tài kh an ng i s d ng

tr c khi nh n g i mail th c hi n ph ng pháp này phía server có th c u hình b t

bu c xác th c (user-authentication) khi g i mail và khi đó phía client b t bu c c u hình tùy ch n “ server require authentication” Nh v y ch có nh ng user h p l c a

h th ng m i có th g i mail đ n ho c thông qua nó và nh th ch ng đ c relay

i v i server nh n mail, đ ch ng l i hi n t ng relay mail ng i ta có th s d ng 2

ph ng pháp c b n sau: M t là s d ng c s d li u c a các t ch c qu c t th ng xuyên c p nh t danh sách các mail server đ c ki m tra là open relay, khi nh n mail

g i đ n t các server này l p t c l ai b Hai là s d ng ph ng pháp truy v n tên

mi n ng c, n u nh n đ c email có đ a ch g i và tên mi n c a ng i g i không trùng nhau thì l ai b Ph ng pháp này s d ng các truy v n record PTR ( pointer record) c a h th ng DNS

Ví d : server mail yahoo nh n đ c m t mail g i đ n có ph n thông tin nh sau:

- a ch email ng i g i: user.a@domain1.com

- a ch IP source c a mail server g i là : 221.133.10.1

- a ch đích đ n : yooha@yahoo.com

Lúc này server mail yahoo truy v n ng c record PTR c a đ a ch IP 221.133.10.1,

n u đ a ch này có phân gi i cho tên mi n domain1.com thì ch p nh n mail, n u không thì l ai b

L u ý : Tr ng h p user.a đúng là user c a server domain1 và đ a ch IP c a mail server domain1 đúng là 221.133.10.1 nh ng trên h th ng DNS không có c u hình phân gi i tên mi n ng c thì lúc này c ng xem nh mail server không h p l và s không g i mail đ n đ c các server có c u hình truy v n phân gi i ng c

1.1.6.2 Spam Mail, Anti-Spam

Spam mail là m t thu t ng ám ch các email đ c g i đ n cho ng i nh n nh m m c đích qu ng cáo, gây r i, phá h ai, l ng g t, gây lây nhi m virus…

Trong s đó ph n l n là các mail qu ng cáo và l ng g t và ph n l n ngu n spam mail này xu t phát t các mail server mi n phí, mail server không có thi t l p ch ng relay

và ph n còn l i là các mail server t d ng

Trên th c t , s l ng mail g i qua l i trên m ng thì đa s là thu c d ng spam mail,

nh ng l ai mail này không nh ng gây phi n hà cho ng i s d ng mà còn chi m tài nguyên m ng r t nhi u C th là chi m dung l ng đ ng truy n, chi m dung l ng

b l u tr trên các server mail, chi m l u l ng đ ng i s d ng t i v , t n th i gian

đ l c và xóa chúng đi…nói chung r t là lãng phí

Tr c đây, đ th c hi n vi c spam mail qu ng cáo, các công ty, cá nhân th ng mua

nh ng danh sách tài kh an email t m t s đ i t ng mà b ng nhi u cách h có đ c, sau đó dùng nh ng ph n m m g i mail hàng l at đ g i mail đ n các ng i s d ng có trong danh sách này Ngày nay nh ng k spam mail không c n ph i có danh sách email n a mà s dùng nh ng ch ng trình t đ ng g i mail theo ph ng pháp “ vét

c n”, ngh a là ch ng trình t đ ng t o các h p mail theo nguyên t c l p ghép các ký

t alphabet l i v i nhau đ t o đ a ch email Thông th ng v i các h th ng mail l n, xác xu t l p ghép ký t trùng v i tài kh an là r t cao

Do đó, ngày nay không nh ng các spamer qu ng cáo mà còn có các mail l ng g t đ

ng i s d ng nh d cung c p cho hacker nh ng thông tin nh y c m nh m t mã, mã

th tín d ng…ho c g i nh ng đ ng link đ n các website ch a các đ an mã đ c s n sàng t n công vào h th ng máy tính c a ng i s d ng

Tr c tình hình đó, c ng đ ng s d ng m ng đã ph i đ a ra r t nhi u bi n pháp đ i phó Các nguyên t c ch ng spam không nh ng đ c áp d ng b i các mail server mà còn đ c tri n khai trên c các ph n m m mail client v i mong mu n càng h n ch

đ c nhi u mail spam càng t t

i v i các h th ng ch ng spam, thông th ng ng i ta d a vào r t nhi u tiêu chí đ đánh giá m t mail đ n có ph i là spam mail hay không M t quy t c c b n nh t đã và đang đ c ng d ng trong các ph n m m ch ng spam tích h p trên các mail server và mail client là s d ng b t đi n các c m t th ng xuyên xu t hi n trong các mail spam, ví d “viagra”, “sale-off”, … tuy nhiên quy t c này đôi khi c ng làm cho m t s mail h p l b xem là mail spam và có th b xóa đi ho c đ a vào junk mail

Bên c nh đó, nh đã trình bày ph n relay mail, thông th ng m t s k l i d ng h

th ng c a ng i khác đ g i mail spam, nh ng ph n l n b n chúng không th ki m sóat tòan b h th ng đang l i d ng vì th đ i v i các mail server ch c n yêu c u truy

v n FQDN (Full Qualify Domain Name) khi nh n đ c thông đi p HELO thì có th

l ai b kh ang 25% spam

Ngòai ra còn có m t ph ng pháp đang đ c các h th ng mail server s d ng nhi u

nh t đ ch ng spam đó là tham kh o đ n các c s d li u v các h th ng spam mail hay open relay C s d li u này có tên là DNSBLs (DNS Black Lists), li t kê và c p

nh t các h th ng mail server đ c ghi nh n là Spam Source hay Open Relay… Khi

nh n mail, có r t nhi u mail server tham kh o đ n c s d li u này đ quy t đ nh

ch p nh n hay không m t thông đi p g i đ n N u m t đ a ch IP c a mail server nào

đó b đ a vào danh sách Black list này thì không th g i đ n các mail server có tham

kh o DNSBLs M t s t ch c cung c p DNSBLs trên th gi i tham kh o:

- SPAM HAUS: www.spamhaus.org

- UCE Protect Network : www.uceprotect.net

- Spam and Open relay blocking system ( SORBS) : www.sorbs.net

- SpamCop : www.spamcop.net và còn r t nhi u t ch c khác n a

i v i h th ng Email thông th ng k gian l i d ng dùng làm ph ng ti n gây lây nhi m virus b ng cách g i virus d i d ng file đính kèm v i các l i chiêu d ho c gi danh đ ng i s d ng click chu t vào đ ch y các ch ng trình này Bên c nh đó còn

có hình th c g i mail kèm theo m t đ ng d n nào đó yêu c u ng i s d ng click vào trang web, th t s đó là nh ng trang web đã đ c nhúng mã đ c có th lây lan vào các h th ng máy tính thi u ho c không có cài đ t các ph n m m ng n ch n

gi m thi u nguy c cho ng i s d ng ngày nay ng i ta thông th ng tri n khai luôn các ph n m m di t virus trên các server Các ph n m m này có nhi m v scan các mail g i đ n, th ng là các mail có file đính kèm đ l ai b ph n nào các virus mà

H n th n a, các ph n m m anti-virus đ c cài đ t trên máy tính ng i s d ng c ng

th ng tích h p tính n ng quét virus khi nh n mail đ thêm m t l n n a giúp ng i s

d ng phòng ch ng đ c nguy c máy tính b lây nhi m Tuy nhiên, không có ph n

m m phòng ch ng nào là tuy t đ i vì v y đòi h i ý th c c nh giác c a ng i s d ng

v n là m t y u t quan tr ng hàng đ u

1.1.6.4 nh tuy n Mail (Routing)

M t khái ni m n a c ng liên quan đ n h th ng email là công vi c đ nh tuy n mail, nguyên thu t ng g i là mail routing

nh tuy n mail là hành đ ng c a các mail server th c hi n nh m m c đích chuy n

đ c m t email đ n đích c n đ n c a nó Th c t đ xác đ nh đích đ n c a m t email

c n g i trên m ng internet, mail server c n xác đ nh đ a ch IP c a mail server đích

đ c ch đ nh trong ph n đ a ch mail

Ví d : Khi c n g i mail đ n đ a ch yooha@yahoo.com mail server s tách ph n đ a

ch email này ra làm hai ph n đ c phân bi t b i ký t @, xác đ nh tên mi n c n đ n

là yahoo.com Sau đó ph n m m DNR tích h p trong mail server s truy v n record

MX c a tên mi n yahoo.com đ tìm đ a ch IP c a server mail yahoo.com Sau khi có

đ a ch IP c a server mail yahoo.com thì MTA đóng gói g i đi, lúc này vi c tìm đ ng

đ n đ c host có đ a ch IP c n thi t s do ch c n ng đ nh tuy n c a giao th c TCP/IP

h tr

i v i các email đ n h th ng, đ c bi t là các h th ng ph c t p có nhi u SMTP server ti p nh n mail, ng i ta có th dùng ch c n ng phân bi t đ u tiên qua tham s reference c a MX record đ quy t đ nh server nào đ c u tiên nh n mail Giá tr reference c a MX record là con s nguyên d ng, s càng nh thì đ u tiên càng cao

Ta có th dùng l nh sau đây đ ki m tra tham s đ u tiên nh v a trình bày:

yahoo.com MX preference = 1, mail exchanger = f.mx.mail.yahoo.com

yahoo.com MX preference = 1, mail exchanger = g.mx.mail.yahoo.com

yahoo.com MX preference = 1, mail exchanger = a.mx.mail.yahoo.com

yahoo.com MX preference = 1, mail exchanger = b.mx.mail.yahoo.com

yahoo.com MX preference = 1, mail exchanger = c.mx.mail.yahoo.com

yahoo.com MX preference = 1, mail exchanger = d.mx.mail.yahoo.com

yahoo.com MX preference = 1, mail exchanger = e.mx.mail.yahoo.com

a.mx.mail.yahoo.com internet address = 209.191.118.103

b.mx.mail.yahoo.com internet address = 66.196.97.250

c.mx.mail.yahoo.com internet address = 216.39.53.3

c.mx.mail.yahoo.com internet address = 216.39.53.2

d.mx.mail.yahoo.com internet address = 66.196.82.7

e.mx.mail.yahoo.com internet address = 216.39.53.1

f.mx.mail.yahoo.com internet address = 68.142.202.247

f.mx.mail.yahoo.com internet address = 209.191.88.247

g.mx.mail.yahoo.com internet address = 209.191.88.239

g.mx.mail.yahoo.com internet address = 206.190.53.191

gmail.com MX preference = 50, mail exchanger = gsmtp183.google.com

gmail.com MX preference = 5, mail exchanger = gmail-smtp-in.l.google.com gmail-smtp-in.l.google.com internet address = 209.85.143.27

gmail-smtp-in.l.google.com internet address = 209.85.143.114

alt1.gmail-smtp-in.l.google.com internet address = 66.249.83.114

alt1.gmail-smtp-in.l.google.com internet address = 66.249.83.27

gsmtp147.google.com internet address = 209.85.147.27

gsmtp183.google.com internet address = 64.233.183.27

>

>

Ghi chú: Ph n truy v n DNS là giá tr th t đ c truy v n lúc 20:00 ngày 11/10/2008,

nh ng giá tr DNS server dùng truy v n đã đ c thay đ i

Trong ví d trên ta dùng l nh nslookup đ truy v n record MX c a hai h th ng mail

n i ti ng hi n nay là yahoo và gmail

i v i tên mi n yahoo.com ta th y h th ng DNS tr v cho ta 7 MX record có giá tr preference b ng nhau là 1 Trong tr ng h p này khi m t mail g i đ n h th ng mail yahoo s đ c đ n b t k server nào trong danh sách này

i v i tên mi n gmail.com ta th y h th ng DNS tr v cho ta 5 MX record có 3 giá

tr preference khác nhau là 10, 50 và 5 Trong tr ng h p này khi mail đ n server c a Gmail s đ c u tiên g i đ n server có host là gmail-smtp-in.l.google.com

(preference=5) Tuy nhiên host này l i đ c khai báo có 2 đ a ch IP là 209.85.143.27

và 209.85.143.114 nên s chia t i trên hai server này Khi nào 2 server có reference 5

k trên b s c thì mail s đ c chuy n đ n 2 server có host alt1 và alt2 v i giá tr u tiên 10, và sau cùng b t đ c d m i đ n đ c 2 server đ c khai báo MX preference

50

n đây, ta đã v a đi m qua “Ch ng 1 - D ch v mail và các khái ni m liên quan”, thông qua đó ta đã khái quát l i nh ng v n đ c b n liên quan m t h th ng mail và làm rõ m t s thu t ng ây ch m i là ph n m đ u và h u nh m i ch nh c đ n

nh ng v n đ c b n, nh ng c ng chính là n n t ng đ ta b c ti p sang “ Ch ng 2 – Tìm hi u ph n m m mail server mã ngu n m ”

Ch ng 2: Tìm hi u ph n m m mail server mã ngu n m

1.2.1 T ng quan v ph n m m mã ngu n m

1.2.1.1 L ch s hình thành và phát tri n

T nh ng n m c a th p niên 70 đ n tr c n m 1983 th gi i ph n m m lúc b y gi

ch a đ c phát tri n m nh b i t t c các ph n m m vi t ra đ u đ c b o v b i b n quy n c a các công ty s n xu t ra chúng Tuy nhiên v n t n t i song song m t khái

ni m k t h p, chia s và cùng h p tác phát tri n trong gi i l p trình Nh ng nh ng khái ni m ph n m m mi n phí lúc b y gi ch có ngh a là m t s ph n m m đ c cung câp mi n phí cho m t s t ch c, c quan tr c thu c chính ph ho c các t ch c giáo

d c, tuy nhiên nh ng t ch c này ch có quy n s d ng mi n phí ch không đ c quy n ch nh s a hay phát tri n thêm gì

Mãi đ n n m 1983 m i đánh d u m t b c ngo c trong vi c phát tri n ph n m m b i

vi c công b m t khái ni m m i “ph n m m mi n phí” đ c kh i x ng b i Richard Stallman- ng i sáng l p ra t ch c ph n m m mi n phí “ Free Software Foundation (FSF) V i ý đ nh xây d ng m t d án phát tri n ph n m m nh m m c đích xây d ng

m t h đi u hành hòan tòan mi n phí và đ c xây d ng theo ph ng h ng c ng

đ ng

T đây khái ni m GPL (General Public License) đ c hình thành và t ng b c hòan thi n, làm n n t ng cho các h đi u hành mã ngu n m và các ph n m m ng d ng mã ngu n m phát tri n v sau

N m 1991, Linus Tovalds m t sinh viên c a sinh viên c a đ i h c Helsinki – Ph n Lan l n đ u tiên đã đ a ra phiên b n h đi u hành Linux đ u tiên và đ nh h ng phát tri n theo hình th c s d ng d ng c p phép GPL Vào nh ng ngày đ u c a vi c công

b này có nhi u ng i th m chí là giáo s c a Linus c ng cho đây là m t ý t ng điên khùng, tuy nhiên v i s quy t tâm c a mình Linus đã ti p t c hòan thi n ph n m m và sau đó đ c s h ng ng c a nhi u l p trình viên khác mà ngày nay trên th gi i đã

xu t hi n hàng tr m phiên b n h đi u hành d ng Linux và đ c s d ng r ng rãi trên

là Fedora

RH linux h tr giao di n đ h a khá hòan

ch nh bao g m c Gnome và KDE T p

l nh c a Redhat đ c đánh giá là d dùng,

đ t bi t n i ti ng v i công c RPM (Redhat Package Management) đã đ c nhi u distro khác ti p t c s d ng

RH linux đ c ng d ng nhi u nh t trong

l nh v c máy ch Web, Mail, DNS, Firewall theo xu h ng mã ngu n m , ngòai ra c ng h tr m t s phiên b n cho máy tính PC nh ng không đ c hòan thi n l m

r t l n c a h đi u hành Linux Debian ngòai vi c s d ng môt s t p l nh chu n Linux còn b sung thêm m t s l nh và công c đ c thù khác

Ngày nay Debian không nh ng là ph n

m m Linux n i ti ng mà còn đ c m t s

H H khác d a trên c s c a nó phát tri n lên và đ c s d ng r ng rãi nh Ubuntu, 64Studio, Elive, Finnix, lmpiLinux, Pardus…

H H đa d ng t p trung cho m ng server

3 Mandriva ây c ng là m t h đi u hành Linux, tuy

nhiên đ c phát tri n và cung c p theo 2

d ng: phiên b n mi n phí và phiên b n có thu phí Không gi ng nh nhánh H H trên ch y u t p trung cho m ng d ch v , Mandriva t p trung cho 2 m ng máy tính

cá nhân và server dành cho doanh nghi p

ví d nh ph n m m desktop for professional và Mandriva Directory Server thay th cho Domain Controller c a Microsoft

4 Slackware Slackware là m t nhánh h đi u hành

Linux t p trung cho m ng b o m t Tuy

v n dùng kernel chu n c a Linux nh ng Slaxware đ c t i gi n hóa và b sung thêm nh ng ph n m m chuyên v b o m t

ph c v công vi c do thám m ng, hack

ph n m m…

( tham kh o: www.slax.org)

5 Suse Novell Novell là m t hãng ph n m m n i ti ng

v i h đi u hành Novell Netware là m t trong nh ng h đi u hành máy ch đ c đánh giá là n đ nh nh t th gi i

Tuy nhiên v i s phát tri n c a trào l u

mã ngu n m bên c nh s phát tri n đ t phá c a Microsoft, Novell đã ng ng phát tri n H H Novell netware mà chuy n sang H H Suse trên n n t ng Linux, mã ngu n m nh ng không mi n phí

đ c xây d ng v a trên n n t ng Linux

v a trên n n t ng FreeBSD Gentoo h tr cho v a server, v a desktop và c nh ng

h th ng ph c v d ch v game

team

Asianux là H H đ c s c ng tác phát tri n c a các hãng ph n m m t Nh t, Hàn

Qu c, Trung Qu c và đ c ra đ i vào

cu i n m 2003 n ngày 5 tháng 9 n m

2007 v i s tham gia c a VietSoftware,

Vi t Nam chính th c tr thành thành viên

th 4 c a t ch c phát tri n H H này

Hi n nay d án này đang đ c s h tr

c a các hãng l n nh Dell, HP, AMD, EMC, IBM…

(ngu n : http://www.asianux.com)

8 Fedora RHL Redhat Sau phiên b n Redhat release 9 Redhat

chuy n sang s n xu t ph n m m v i tên

RHEL Redhat ây là phiên b n H H Linux không mi n

phí c a Redhat Trong h đi u hành này

có tích h p nhi u công c , ph n m m dành cho Enterprise đúng nh tên g i c a

nó M t trong s đó có th k đ n b clustering suite giúp cho các enterprise d dàng tích h p nhi u máy tính nh thành

là m t h đi u hành dành cho Enterprise

đ c phát tri n theo xu h ng c ng đ ng CentOS v a xu t hi n trong vài n m g n đây, s d ng các gói ph n m m đ c cung

c p b i các hãng s n xu t ph n m m Linux B c M và đ c bi t r t gi ng

ph n m m Redhat Enterpise

CentOS không nh ng h tr t t cho các

ki n trúc CPU n i ti ng mà còn có giao

di n thân thi n, tích h p s n và c p nh t các ph n m m mã ngu n m n i ti ng nh Apache web server, MySQL server, Fedora Firefox, Bind DNS…đ c bi t là

ph n m m máy o Xensource và Clustering suite c a Redhat Enterprise

Hi n nay CentOS ngày càng đ c s d ng

r ng rãi b i giao di n thân thi n n u s

d ng đ h a, t p l nh quen thu c và d s

d ng theo phong cách Redhat và đ c bi t

là vi c ng d ng máy o Xen và kh n ng clustering

11 Ubuntu Debian Canonical Ubuntu là m t nhánh phát tri n d a trên

n n t ng Debian Ngày nay Ubuntu có khá nhi u phiên b n ph c v các nhu c u s

d ng khác nhau rõ r t có th k ra nh b LAMP (Linux – Apache – MySQL – PHP), Edubuntu dành cho giáo d c, Kubuntu dành cho desktop PC,…

T i Vi t Nam Ubuntu đang đ c chính

ph khuy n khích s d ng thay th cho các h đi u hành ph i mua b n quy n t Microsoft

Trên th c t còn h n 100 phiên b n khác n a c a H H Linux đ c phát tri n đ ph c

v cho nhi u m c đích khác nhau và trong gi i h n đ tài này không th nào trình bày

1 Apache

web server

Web server

Apache.org Apache web server là m t trong

d li u MySQL nh ng ngày nay v i

s h tr c a m t s ph n m m th 3 khác nh Tomcat…thì Apache web server có th h tr luôn các ngôn

ng tr c đây đ c xem là đ c quy n c a Microsoft nh ASP, Javascript…

Apache web server không nh ng phát tri n riêng cho n n Linux mà còn có phiên b n h tr H H Windows và Unix nói chung

i v i ng d ng web server trên Linux thì Apache là s l a ch n s

m t

2 MySQL Database Mysql.com MySQL server là ph n m m

database mã ngu n m n i ti ng nh t

th gi i M c dù hi n nay MySQL.com đã tung ra b n tính phí

g i là MySQL enterpise tuy nhiên

chi phí c ng không cao và trong các

h n, nên bù l i nó có m t s nh c

đi m so v i MySQL là t c đ và s

ti n d ng Tuy nhiên đ i v i m t s yêu c u c a h th ng chuyên nghi p thì PostgreSQL là m t s l a ch n phù h p vì MySQL không có m t s tính n ng nâng cao nh khóa ng ai (foreign key) b ng tích h p (views), liên k t h p (unions)…

Tham kh o:

http://articles.techrepublic.com.com/5100-10878_11-1050671.html

H H Unix) Send mail đ c công

b t n m 1979 và cho đ n nay đ c tích h p h u h t trong các phiên b n Linux

Send mail là m t ph n m m r t

m nh và ph c t p, nh ng theo th i gian nó xu t hi n r t nhi u l h ng

b o m t nên vì th mà m t đi m t

ph n uy tín trên c ng đ ng s d ng mail Tuy nhiên ngày nay v i s phát tri n và h tr không ng ng c a các

l p trình viên, Send mail v n đ c xem là m t ph n m m mail ph d ng

nh t (The First Most Popular MTA

on the Internet) trong gi i H H Unix & Linux

n i ti ng nh Yahoo c ng đã s

d ng Qmail vì th sau khi ra đ i Qmail chi m gi v trí s 2 trên Internet ( The second most popular MTA on the Internet)

Sau khi ra đ i Qmail d ng l i phiên b n 1.0.3 t n m 2004 và hi n nay v a c p nh t lên phiên b n 1.0.6

server

Postfix.org C ng gi ng nh Qmail, Postfix đ c

ra đ i đ thay th cho Sendmail

ra Samba là m t ph n m m d a trên ngôn ng SMB (Server Message Block) cho phép trao đ i tài nguyên

gi a Windows và Linux m t cách d dàng

Ngày nay Samba đ c ng d ng nhi u nh t đ làm File server

m m mi n phí ph c v cho nhu c u

c a ng i s d ng internet

Trong s đó Bind là ph n m m đ c

s d ng nhi u nh t v i vai trò làm DNS server

10 OpenOffice Office Openoffice.or

g

OpenOffice là m t b ph n m m

ng d ng v n phòng v i m c đích thay th b Microsoft Office dành cho ng i s d ng Linux, Unix

c kh i x ng t Sun system và cho đ n nay OpenOffic đã tr thành

Mozilla.org ng sau ng i kh ng l trong ph n

m m web brower IE, Firefox là m t

ph n m m mã ngu n m đ c đánh giá là nhanh nh t

Mozilla.org Bên c nh Firefox, Thurnder bird là

ph n m m mail client mã ngu n m

c ng c a Mozilla software c ng đang đ c a chu ng

Qua đây ta th y đ c ngày càng có nhi u ph n m m đ c vi t theo xu h ng mã ngu n m Th m nh c a nó là ph c v cho các nhu c u thi t th c c a ng i s d ng, tùy bi n thay đ i và đ t bi t là mi n phí

1.2.2 ng d ng Linux & ph n m m mã ngu n m trong cu c s ng

Ngày nay c ng đ ng s d ng máy tính c ng đang t n t i m t s câu h i và cân nh c xung quanh vi c t i sao s d ng Linux Các v n đ tr ng tâm đ c đ a ra bàn cãi bao

g m:

- Linux khó cài đ t: úng v y, m t s phiên b n Linux t ra r t khó cài đ t và c n

ph i có m t trình đ nh t đ nh v H H này thì m i có th th c hi n đ c c bi t

so v i ph n m m c a Microsoft thì s thân thi n v i ng i s d ng thì Linux không

th sánh b ng Tuy nhiên ngày nay Linux có đ n hàng tr m phiên b n đ c phát tri n v i nhi u m c đích khác nhau và đa s c ng d dàng cài đ t vào h th ng b ng

nh ng cái click chu t