MỘT số kỹ NĂNG TRONG điều HÀNH SINH HOẠT câu lạc bộ GIA ĐÌNH PHÁT TRIỂN bền VỮNG

Tìm hiểu xem thành viên CLB đã biết và cần tìm hiểu những vấn đề gì?Khi các thành viên câu lạc bộ đến với cán bộ truyền thông để tìm hiểu các vấn đề mà họ quan tâm, bản thân họ cũng có s

MỘT SỐ KỸ NĂNG TRONG ĐIỀU HÀNH SINH HOẠT CÂU LẠC BỘ

GIA ĐÌNH PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

a Kü n¨ng truyÒn th«ng

I Khái niệm

Truyền thông là quá trình giao tiếp, chia sẻ, trao đổi thông tin có mục đích từ người truyền đến người nhận nhằm đạt được sự hiểu biết, nâng cao nhận thức, thay đổi thái độ hành vi theo chiều hướng tích cực

Mục đích của truyền thông là nhằm giúp cho người nhận thông tin có nhận thức đúng về các vấn đề mà người truyền thông muốn đề cập đến, từ đó thay đổi hành vi tiêu cực và duy trì hành vi tích cực

II Kỹ năng truyền thông

Hiệu quả của một buổi truyền thông phụ thuộc vào cán bộ truyền thông Các kỹ năng cơ bản dưới đây sẽ giúp cho cán bộ truyền thông thực hiện tốt nhiệm vụ truyền thông tại câu lạc bộ GĐPTBV (sau đây gọi tắt là câu lạc bộ)

1 Tiếp xúc tạo sự gần gũi, tin tưởng với thành viên

Nhằm tạo được sự gần gũi, tin tưởng giữa cán bộ truyền thông (cán bộ truyền thông có thể trong ban chủ nhiệm CLB hoặc cán bộ xã hội, cán bộ đoàn thể, cán bộ văn hóa, thông tin ở địa phương) và các thành viên câu lạc bộ thông qua cách thể hiện sau:

- Chào hỏi ân cần

- Luôn niềm nở tươi cười, biểu lộ sự thông cảm, chia sẻ với thành viên

- Động tác, tư thế: thoải mái, lịch thiệp, tự tin

- Giao tiếp qua lời nói: dễ nghe, dễ hiểu

- Trang phục chỉnh tề, tránh biểu hiện sự khác biệt giữa cán bộ truyền thông

và đối tượng

2 Tìm hiểu xem thành viên CLB đã biết và cần tìm hiểu những vấn đề gì?

Khi các thành viên câu lạc bộ đến với cán bộ truyền thông để tìm hiểu các vấn đề mà họ quan tâm, bản thân họ cũng có sự hiểu biết nhất định Do vậy, để buổi truyền thông có hiệu quả, trước hết, cán bộ truyền thông cần biết được thông tin về nhu cầu của người dân, họ mong muốn điều gì,còn có những khó khăn gì cần giúp đỡ có như vậy cán bộ truyền thông mới chủ động cung cấp thông tin cần và đủ hoặc giúp họ cải thiện những vấn đề mà bản hoặc gia đình họ quan tâm

3 Cung cấp thông tin mà thành viên câu lạc bộ cần biết, cần làm

Người cán bộ truyền thông cần có kỹ năng thu thập, lựa chọn và cung cấp thông tin phù hợp với nhu cầu của các thành viên câu lạc bộ trong từng thời gian hoặc giải thích hướng dẫn thực hiện những việc làm chưa đem lại kết quả mà họ mong muốn Chẳng hạn, trong thời điểm dịch tiêu chảy cấp hay dịch lợn tai xanh đang bùng phát ở huyện bên cạnh, Ban chủ nhiệm và cán bộ truyền thông đưa ra chủ đề sinh hoạt của CLB về vấn đề phòng, chữa bệnh dịch lợn tai xanh sẽ đáp ứng sự mong đợi của thành viên CLB Từ việc thu hút được sự chú ý lắng nghe của đối tượng, đến việc vận động họ làm theo những điều đã hướng dẫn, từng bước đạt được kết quả Ban chủ nhiệm mong muốn

4 Mô tả chính xác những việc cần làm

- Hướng dẫn tỷ mỉ trên mô hình, trên giáo cụ trực quan (nếu có) có thể các thành viên câu lạc bộ gia đình sẽ thực hành trên mô hình hoặc giáo cụ trực quan Ví dụ: Cách chế biến thức ăn cho trẻ em, cách “tô màu” bát bột, cho trẻ bú đúng cách hay thực hành thao tác diệt khuẩn, phòng dịch với dụng cụ phun thuốc

5 Đưa ra những thông tin chính và giải thích những ưu điểm của hành vi mới:

Những thông tin chính giúp cho thành viên câu lạc bộ gia đình ghi nhớ

và thực hiện cần phải rõ ràng chính xác, ngắn gọn và dễ hiểu Cán bộ truyền

thông dựa vào thông tin phản hồi của người nghe để xác định xem mức độ hiểu những thông tin đó ở mức độ nào, nếu chưa đúng, chưa đủ phải nhắc lại Đồng thời, cán bộ truyền thông có thể cung cấp cho các thành viên tài liệu, tờ rơi,

để họ hiểu rõ thêm và giúp những người dân xung quanh cũng hiểu như mình

6 Tìm ra những lý do ảnh hưởng đến việc thay đổi hành vi

Các yếu tố tác động tới việc thay đổi hành vi đó là: phong tục tập quán, thói quen văn hoá, dân tộc và tôn giáo cán bộ truyền thông cần khai thác tỷ

mỷ, tìm ra những nguyên nhân cản trở việc thay đổi hành vi từ đó xác định những tác động hỗ trợ

7 Dùng từ ngữ đơn giản, dễ hiểu

Hãy nói bằng ngôn ngữ (lối nói) của các thành viên câu lạc bộ, tránh lối nói kiểu chỉ thị, ra lệnh như cấp trên Lời nói nhất thiết phải dễ hiểu, ngắn gọn

dễ nhớ Ngoài việc nắm bắt đầy đủ thông tin của các thành viên, điều này còn giúp đối tượng yên tâm, tin tưởng và dễ dàng bộc lộ, chia sẻ những vấn đề bức xúc của bản thân mình với cán bộ truyền thông

8 Nêu các ví dụ cụ thể

Cán bộ truyền thông nên đưa ra những dẫn chứng, người thật, việc thật ngay tại khu vực cư trú của thành viên CLB, ở những địa bàn hay những nơi

mà nhiều người biết sẽ có giá trị thuyết phục các thành viên câu lạc bộ và khuyến khích họ làm theo

9 Dùng các phương tiện trực quan

Phương tiện trực quan có thể là tranh ảnh mô hình hoặc trích đoạn băng video giúp thành viên câu lạc bộ dễ hiểu và dễ nhớ, kèm theo, cán bộ truyền thông phát tay những tranh tuyên truyền, tờ rơi, tờ bướm về nội dung tuyên truyền Mỗi thành viên đều có thể trở nên người cộng tác viên truyền thông Ban chủ nhiệm cần khuyến khích động viên họ tham gia

10 Khuyến khích đối tượng đặt câu hỏi

Thường khi thành viên câu lạc bộ đến với cán bộ truyền thông là muốn được giải đáp những thắc mắc, song do tâm lý ngại ngùng xấu hổ, họ có thể không nói hết Do vậy cán bộ truyền thông nên chủ động gợi ý giúp họ tự tin hơn để bộc lộ những băn khoăn mà họ đang bức xúc Có thể đưa ra những tình huống gần giống với hoàn cảnh của thành viên CLB để họ dựa vào đó đặt

những câu hỏi về chuyện của người khác nhưng cũng chính là chuyện của mình mà không e ngại

Ví dụ trong buổi truyền thông về phòng, chống bạo lực gia đình, cán bộ

truyền thông đưa ra tình huống sau: Chuyện xảy ra tại xã Hương Nha, huyện Tam Nông (Phú Thọ).Vì đẻ 5 đứa con, toàn con gái, nên chị Hoàng Thị Mai bị chồng (tên Kháng) đánh tàn tệ, đuổi ra ngủ ngoài gò đồi, ăn cơm chung với chó Anh ta, vì giận vợ, dùng đinh ba (dụng cụ đâm xiên cá) và dao thợ xây đánh con gái tới mức tàn tật, phải đi cấp cứu nhiều lần Túm tóc con, trói lại, giẫm vào bụng, vào ngực đến ngất xỉu; trong khi, bản thân anh ta sống như

vợ chồng với gái điếm, ngay trước mắt chị Mai.( Báo Lao Động số 7 Ng y ày 09/01/2008) Dựa vào tình huống này, cán bộ sẽ đưa ra các câu hỏi gợi ý để

thành viên CLB bộc lộ thái độ, đồng thời họ cũng đưa ra những băn khoăn của bản thân để cùng được chia sẻ và hướng tới hành vi tích cực

11 Kiểm tra các thành viên câu lạc bộ gia đình qua thông tin phản hồi

Thời gian giao tiếp với thành viên câu lạc bộ có thể không đủ đáp ứng nhu cầu mà các thành viên mong muốn, cán bộ truyền thông cần kiểm tra lại các thành viên thông qua những thông tin phản hồi, điều cần tránh là cán bộ truyền thông giải thích những vấn đề không đầy đủ và làm cho đối tượng nắm bắt vấn đề không cặn kẽ dẫn đến hiểu sai và làm sai

12 Động viên, khuyến khích thành viên câu lạc bộ thực hiện và duy trì hành

vi mới

Từ nhận thức chuyển sang thực hiện hành vi có lợi là sự chuyển đổi lớn song, nếu không duy trì sẽ quên và lập lại thói quen ban đầu Nên khuyến khích động viên các thành viên câu lạc bộ thực hiện và cần có hoạt động kiểm tra giám sát nhằm duy trì hành vi có lợi thường xuyên và lâu dài

B Kü n¨ng tæ chøc Sinh ho¹t cLB víi ph¬ng ph¸p Mäi ngêi cïng tham gia

Như đã trình bày trong phần khái niệm chung, câu lạc bộ GĐPTBV là một loại hình sinh hoạt nhằm thu hút sự tham gia tự nguyện của các thành viên trong CLB Gia đình Vậy cùng tham gia là phương pháp như thế nào?

I Những vấn đề chung

Cùng tham gia là một phương pháp hoạt động tích cực ở cả hai phía; người chủ trì (Ban chủ nhiệm câu lạc bộ gia đình) và các thành viên tham gia câu lạc bộ Trong quá trình sinh hoạt, hoạt động giữa ban chủ nhiệm và các thành viên không có sự cách biệt mà họ cùng trao đổi những suy nghĩ, những kinh nghiệm thực tế họ đã trải nghiệm trong cuộc sống

Do đó để thu hút, huy động được mọi người tham gia tích cực vào các hoạt động của CLB, người chủ trì cần hiểu:

- Chia sẻ suy nghĩ, ý tưởng và kinh nghiệm của bản thân với các thành viên và giữa các thành viên với nhau là để cùng xây dựng một kế hoạch hoặc

ý tưởng mới

- Lôi cuốn mọi người vào quá trình cùng tham gia là quá trình mọi người học hỏi lẫn nhau, không phải là sự tiếp nhận một chiều Sự thành công của hoạt động phụ thuộc vào tinh thần hăng hái và tích cực tham gia của mỗi thành viên

- Trong khi tham gia, mọi thành viên có thể bộc lộ suy nghĩ, năng lực và kinh nghiệm của mình Đây là cách để các thành viên có cơ hội học hỏi, tiếp cận các kiến thức, kinh nghiệm mới để nuôi dạy con, phát triển kinh tế gia đình và hoà giải các mâu thuẫn trong gia đình - cộng đồng

II Các nguyên tắc cùng tham gia

1 Tự trọng

Khi cùng tham gia các hoạt động mọi người sẽ tự xác định khả năng của chính bản thân mình, xác định cái gì mình cần và cái gì mình có thể chia sẻ, trao đổi với các thành viên trong CLB Nguyên tắc này giúp các thành viên tự học và tìm hiểu những điều mình cần thay cho việc bắt mọi người tiếp thu những điều chưa cần

2 Sức mạnh tập thể

Nhóm thành viên CLB tạo ra sư khuyến khích và hỗ trợ cho sự trưởng thành và phát triển của cá nhân

3 Sự năng động

Là chức năng sáng tạo cần thiết trong giải quyết vấn đề và tìm ra giải pháp mới cho vấn đề Cùng tham gia giúp các thành viên nâng cao khả năng vận dụng, mềm dẻo, đổi mới và khám phá ra những ý tưởng mới

4 Lập kế hoạch hành động

Cùng tham gia là tạo cho mọi thành viên cơ hội làm việc với những vấn đề liên quan thiết thực, hữu dụng đối với gia đình họ Do vậy các thành viên cùng cần có kỹ năng lập kế hoạch để cải tiến công việc trong từng gia đình và từng công việc cụ thể

4 Tính trách nhiệm

Mọi thành viên tham gia CLB cùng nêu cao ý thức trách nhiệm và cam kết đối với mọi công việc, hoạt động

C KỸ NĂNG TỔ CHỨC THẢO LUẬN NHÓM

1 Khái niệm

Thảo luận nhóm là việc tổ chức thành những nhóm nhỏ cùng thảo luận

về một vấn đề đã xác định, nhằm thu hút, khuyến khích mọi người trong nhóm tham gia chia sẻ kinh nghiệm, ý tưởng của họ để giải quyết một vấn đề đã nêu

Nhóm thành viên tham dự được hướng dẫn bởi một người điều khiển chương trình hoặc nhóm trưởng tổ chức điều hành, người này giới thiệu các vấn đề cho cuộc thảo luận và giúp nhóm trao đổi với nhau một cách sôi nổi và tự nhiên

2 Mục tiêu của thảo luận nhóm :

- Thu hút mọi người tham gia tích cực vào hoạt động

- Tạo cơ hội cho mọi người học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau

- Tạo điều kiện cho mọi người hiểu được quan điểm của người khác

- Phát triển kỹ năng tự trình bày

- Giải quyết một vấn đề đã nêu

3 Những ưu điểm và hạn chế của phương pháp thảo luận nhóm nhỏ:

3.1 Ưu điểm:

- Các thành viên tham dự được phát huy sự chủ động trong việc trình bày quan điểm của mình

- Khuyến khích sự tham gia tích cực của tất cả các đối tượng, nhất là những người ít nói, nhút nhát Có thông tin phản hồi nhanh

- Người nghe không phụ thuộc vào người trình bày vấn đề.

- Tạo điều kiện giúp các thành viên cùng bàn luận về một vấn đề họ đang quan tâm, làm sáng tỏ những điều họ còn thắc mắc

- Phát huy trí tuệ, kinh nghiệm, tài năng của mọi người trong nhóm

3.2 Hạn chế:

- Chất lượng cuộc thảo luận phụ thuộc vào kiến thức của mọi người trong nhóm (Nếu người hướng dẫn không nêu rõ, cụ thể, nhiệm vụ, thời hạn, vấn đề)

4 Chia nhóm

- Nhằm tranh thủ được ý kiến của nhiều gia đình, tạo điều kiện để nhiều người tham gia, qua đó đề cao vai trò của mỗi người khi đến sinh hoạt CLB, dần hình thành cho họ tư thế chủ động, làm chủ CLB chứ không chỉ mãi giữ vai trò bị động Đây cũng là một biện pháp củng cố duy trì sự phát triển bền vững của CLB

- Tuỳ thuộc số lượng thành viên tham gia trong một buổi sinh hoạt cụ thể, tuỳ vấn đề, chủ đề cụ thể mà người chủ trì có thể chia 2-3 hoặc 4 nhóm Mỗi nhóm bầu nhóm trưởng để điều hành thảo luận, tóm tắt ý kiến, trình bày ý kiến chung của nhóm trước toàn thể mọi thành viên CLB Có thể cử một người làm thư ký ghi chép ý kiến của nhóm, hoặc thay mặt nhóm trình bày ý kiến

5 Hướng dẫn nhóm:

Có hai vấn đề quan trọng trong mọi cuộc thảo luận:

- Nhóm đang bàn vấn đề gì? Nội dung bàn bạc là gì? Mục tiêu cần

đạt là gì?

- Nhóm bàn về chủ đề đó như thế nào? Có đúng nội dung mà cả nhóm đang mong muốn hay không? Có hướng đến mục tiêu cần đạt không? Có sôi nổi bàn bạc không? Có nhiều người góp ý kiến hay chỉ tập trung vào một người?

Do đó trong mọi cuộc thảo luận cần xác định:

- Vai trò của người hướng dẫn là đưa ra một quá trình giúp nhóm thảo luận nội dung riêng để họ có thể thành công và có kết quả nhất

- Người hướng dẫn vừa khuyến khích các phản ứng và hoạt động của các thành viên về một vấn đề cụ thể vừa đưa ra các bước để họ tham gia tích cực và có trách nhiệm

- Trưởng nhóm cần phải hiểu rõ xem quá trình đó ảnh hưởng như thế nào đến mức độ thảo luận về nội dung và cam kết của nhóm thực hiện bất kỳ quyết định nào có được trong thảo luận nhóm

Quan sát gì trong nhóm?

- Về nội dung: Nhóm đang bàn vấn đề gì? Mỗi người đang nói gì?

- Những biểu hiện không lời: Bên cạnh những điều họ nói, họ có biểu hiện gì về cảm ý hay phản ứng Ví dụ như điệu bộ, ngữ điệu giọng nói, ngôn ngữ cử chỉ, biểu hiện nét mặt

- Cảm nghĩ, thái độ, các mối quan tâm của cá nhân

Những yếu tố này có ảnh hưởng quan trọng đến nhóm và cần phải được xem xét Sự quan sát nhạy cảm về từ ngữ và các biểu hiện không lời có thể cho chúng ta biết cảm nghĩ của họ, nhưng đôi khi những biểu hiện này có thể

bị hiểu lầm Trong trường hợp này đặt câu hỏi với đối tượng để đo thái độ của đối tượng

Giao tiếp nhóm

Quan sát loại hình giao tiếp trong nhóm:

- Ai nói ? Nói trong bao lâu ? Có nói thường xuyên không?

- Mọi người nhìn vào ai khi họ nói? (nhìn người khác, nhìn người ủng hộ mình? Nhìn lướt qua toàn nhóm? Không nhìn ai cả? Nhìn trần hay sàn nhà?)

- Ai nói sau ai, hay ai ngắt lời ai?

- Kiểu giao tiếp nào được sử dụng? (diễn văn hùng hồn, các câu hỏi, ngữ điệu giọng nói, cử chỉ )

5 Nhiệm vụ và duy trì nhóm:

5.1 Nhiệm vụ của trưởng nhóm

- Sáng tạo: đưa ra những gợi ý, chủ đề để thảo luận

- Hỏi thêm thông tin

- Trao đổi thông tin hoặc chia sẻ các thông tin phù hợp

- Hỏi ý kiến: Việc ra quyết định đúng phụ thuộc vào việc hiểu điều mọi người nghĩ về một lời đề nghị

- Phát biểu ý kiến: một số người nói quá nhiều, một số người lại nói ít Đôi khi cần phải có một cách để có tất cả các ý kiến một cách nhanh chóng (ví dụ: bỏ phiếu thử hoặc giơ tay biểu thị thái độ)

- Giải thích: đưa ra các ví dụ thực tế để làm sáng tỏ một vấn đề

- Làm rõ: đặt câu hỏi hoặc nhắc lại một vấn đề để mọi người được rõ

- Tóm tắt: tóm tắt các điểm chính đã được thực hiện, củng cố lại những nội dung cơ bản

- Kiểm tra sự nhất trí: để ý xem tất cả mọi người, đặc biệt là những thành viên im lặng có đồng ý với một quan điểm không

- Định hướng nhiệm vụ trong thời gian tới

5.2 Các biện pháp duy trì nhóm:

- Động viên: đáp lại, phát triển gợi ý của người khác, thể hiện sự chấp thuận và sự đánh giá cao ý kiến của họ

- Trọng tài: tạo cơ hội cho những người ít nói tham gia vào cuộc thảo luận.Ví dụ: “ Chị Lan họăc gia đình chị Lan định nói vài điều phải không?” Hoặc “cả nhóm sẽ nghe ý kiến của gia đình bác Tùng nhé”…

- Xây dựng các tiêu chuẩn: “Chúng ta có đồng ý là mỗi người sẽ nói một lần không?” hoặc “Chúng ta hãy đi thẳng vào vấn đề và tránh thảo luận ra ngoài tình huống”

- Dự đoán các khó khăn: “Tôi nghĩ chúng ta không thể quyết định được nếu chúng ta không có thêm thông tin”

- Thể hiện cảm nghĩ cá nhân và nhóm: “Tôi thấy không hiệu quả vì đây là vấn đề nhỏ thôi mà chúng ta đã mất nửa tiếng về vấn đề này rồi ”

- Hài hoà: Giúp những người đang có mâu thuẫn hiểu quan điểm của những người khác

- Đánh giá: tạo cơ hội cho mọi người thể hiện cảm nghĩ và phản ứng đối với công việc của nhóm

- Làm dịu đi trạng thái căng thẳng bằng cách đưa vấn đề, đặt vấn đề vào một ngữ cảnh rộng hơn, hay có những câu đùa thú vị

Bài tập thực hành: