Khai thác dữ liệu y tế phục vụ quản lý và điều trị trong chuyên ngành tim mạch

Mục tiêu là xây dựng những chương trình chiến lược nhằm giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ tử vong của bệnh tim mạch: – Giảm thiểu các nguy cơ gây ra bệnh tim mạch – Xây dựng các phương

Khai thác dữ liệu y tế phục vụ quản lý và điều trị trong chuyên ngành tim mạch

TS Trần Tùng

Tổng quan

• Bệnh tim mạch là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật trên thế giới

• Theo số liệu thống kê năm 2008

– 17,3 triệu người chết vì bệnh tim mạch (chiếm 30% trong tổng số trường hợp tử vong trên toàn cầu)

– 80% các ca tử vong do bệnh tim mạch xảy ra ở các nước thu nhập thấp và trung bình

• Ước tính sẽ có khoảng 23,6 triệu người tử vong do bệnh tim mạch vào năm 2030

• Bệnh tim và đột quỵ là nguyên chính gây ra các trường hợp tử vong liên quan đến bệnh tim mạch

• Phòng chống bệnh tim mạch bằng cách phòng ngừa và giảm thiểu các nguy cơ:

– Hút thuốc lá

– Chế độ ăn uống không điều độ

– Béo phì

– Luyện tập thể thao

– Cao huyết áp

– Tiểu đường

– …

http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs317/en/

Chương trình chiến lược của WHO

• Chương trình bệnh tim mạch của WHO tập trung vào việc phòng chống, quản lý, theo dõi và giám sát bệnh tim mạch trên thế giới Mục tiêu là xây dựng những chương trình chiến lược nhằm giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ tử vong của bệnh

tim mạch:

– Giảm thiểu các nguy cơ gây ra bệnh tim mạch

– Xây dựng các phương pháp, công cụ hiệu quả hỗ trợ điều trị, chăm sóc và quản lý bệnh tim mạch

– Theo dõi, giám sát khuynh hướng và nguy cơ bệnh tim mạch

Khai thác dữ liệu

• Công nghệ và kỹ thuật hỗ trợ

– Thu thập dữ liệu từ các nguồn khác nhau

– Xử lý dữ liệu

– Chuyển đổi dữ liệu

• Cung cấp các công cụ hữu ích

– Xây dựng kho tri thức

– Xây dựng hệ thống bằng chứng (evidence-based) – Hỗ trợ các hệ thống thông tin y tế

– Hỗ trợ cho việc tiên lượng (dự đoán)

– Hỗ trợ chẩn đoán, điều trị, theo dõi

Khai thác dữ liệu

• Các công cụ khai thác dữ liệu được ứng dụng trong những lĩnh vực:

– Tự động thu thập và phân tích dữ liệu

– Cảnh báo nguy cơ mắc bệnh

– Cảnh báo tương tác thuốc

– Nhắc lịch

– Đưa ra đề xuất hỗ trợ chẩn đoán, điều trị dựa trên bằng chứng

– …

Quản lý và điều trị suy tim mạn tính tại Úc

• Tháng 04/2013, Quỹ hỗ trợ tim Quốc gia Úc đã tổ chức hội nghị nhằm thảo luận, xác định nguyên tắc chủ yếu và đề xuất hoạt động thiết thực bảo đảm công tác chăm sóc suy tim mạn tính:

– Mô hình chăm sóc suy tim mạn tính

– Khai thác dữ liệu phục vụ quản lý, điều trị, theo dõi, kiểm tra định kỳ

– Kế hoạch thực hiện của các bên liên quan

– Nghiên cứu

A Systematic approach to chronic heart failure care: a consensus statement, National Heart Foundation of Australia, 2013

Mô hình chăm sóc suy tim mạn tính

• Bộ Y tế và các Sở Y tế thiết lập mạng lưới phổ biến các định hướng chiến lược nhằm nâng cao khả năng liên kết, hợp tác giữa các nhà quản lý.

• Thiết lập mạng lưới chuyên gia y tế xây dựng khung năng lực

chuyên môn trong lĩnh vực tim mạch

• Những hoạt động thiết thực nhằm cải thiện hệ thống chăm sóc sức khỏe và kết quả điều trị:

– Bồi dưỡng nâng cao nhận thức

– Tăng cường mối liên kết quan hệ giữa các đối tác cung cấp dịch vụ

chăm sóc sức khỏe (cấp cứu, tim mạch, khám chữa bệnh ban đầu, …) – Tư vấn, tham mưu cho Chính phủ về kế hoạch, chính sách, cải cách lâm sàng, và khung năng lực chuyên môn

– Cải thiện mối liên kết, kết nối các dịch vụ y tế giữa khu vực thành thị và nông thôn, vùng sâu vùng xa, biên giới, hải đảo

– Triển khai công tác chăm sóc sức khỏe dựa trên bằng chứng

– Tăng cường việc trao đổi thông tin trên toàn hệ thống mạng lưới y tế

Khai thác dữ liệu phục vụ quản lý và điều trị

• Việc theo dõi, đo lường gánh nặng bệnh tật tại

Úc gặp rất nhiều khó khăn (thiếu dữ liệu)

• Các chuyên gia y tế của Úc hoàn toàn bị động trong công tác

– Phòng chống bệnh

– Theo dõi người bệnh

– Phối hợp giữa các chuyên gia y tế bảo đảm đánh giá và lựa chọn phương pháp điều trị thích hợp

Khai thác dữ liệu phục vụ quản lý và điều trị (tt.)

• Triển khai hệ thống Hồ sơ y tế cá nhân (PCeHR)

– Bảo đảm tối ưu hóa quá trình chăm sóc sức khỏe

(công cụ khai thác thông tin/dữ liệu phù hợp cho từng đối tượng)

– Xây dựng bộ dữ liệu quốc gia về suy tim mạn tính

– Tăng cường khả năng lưu giữ, xử lý, liên kết chia sẻ dữ liệu và cung cấp cho cá nhân và chuyên gia y tế kịp

thời

– Thiết lập hệ thống giám sát và báo cáo kết quả chăm sóc suy tim mạn tính

– Xây dựng bộ chỉ số quốc gia và tiêu chuẩn hỗ trợ đánh giá, báo cáo và hoàn thiện hệ thống chăm sóc sức

khỏe

Kế hoạch nguồn lực

• Tại Úc, 93% các chương trình dành cho người bệnh suy tim mạn tính thường có trụ sở tại thành phố hoặc thủ đô (trong khi đó 40% người bệnh suy tim mạn tính sống ở nông thôn hoặc vùng sâu vùng xa)

• Việc xây dựng mạng lưới chăm sóc sức khỏe từ trung ương đến địa phương phải được đánh giá dựa trên tỷ lệ người bệnh ở từng khu vực Lập kế hoạch:

– Nhân lực y tế xuyên suốt từ các bệnh viện lớn đến nơi khám

chữa bệnh ban đầu

– Kinh phí bảo đảm các dịch vụ chăm sóc suy tim mạn tính tại địa phương

– Cơ chế kiểm tra, đánh giá bảo đảm các bác sĩ và chuyên gia y tế cung cấp các dịch vụ chăm sóc suy tim mạn tính phù hợp

Công tác nghiên cứu

• Phổ biến các kết quả nghiên cứu về suy tim

mạn tính hiệu quả mang lại lợi ích về kinh tế

và phương pháp điều trị tốt hơn

• Thúc đẩy, giám sát và thực hiện nghiên cứu

bằng chứng y tế có chất lượng cao

• Cho phép truy xuất những dữ liệu nghiên cứu hữu ích nhằm hỗ trợ việc quản lý, đánh giá, và lập kế hoạch nguồn lực.

Những yếu tố mang lại thành công

• Chính phủ quan tâm đến việc thiết lập mạng lưới y tế từ trung ương đến địa phương đảm bảo mô hình chăm sóc sức khỏe dựa trên

bằng chứng.

• Mô hình chăm sóc người bệnh tim mạn tính được phổ biến đến tận y tế cơ sở bảo đảm

người dân có thể tiếp cận được một cách dễ dàng

Những yếu tố mang lại thành công

• Xây dựng hệ thống thông tin cùng với các công cụ khai thác dữ liệu hỗ trợ

– Ra quyết định lâm sàng dựa trên bằng chứng

– Nhu cầu tiếp cận, chia sẻ thông tin dữ liệu

– Theo dõi, giám sát, đánh giá phục vụ lập kế hoạch

nguồn lực

– Dự báo các nguy cơ tiềm ẩn về bệnh suy tim mạn tính – Tự theo dõi tình trạng bệnh suy tim bằng các kiểm tra định kỳ

– Đào tạo

– Nghiên cứu

Hiệu quả

• Tăng cường việc liên kết, trao đổi và chia sẻ thông tin, kinh nghiệm giữa các bác sĩ và chuyên gia y tế

• Tạo điều kiện thuận lợi cho các bác sĩ, chuyên y tế theo dõi diễn biến bệnh một cách hiệu quả

• Tăng cường khả năng thu thập, phân tích và đánh giá dữ

liệu

• Tăng cường khả năng tự theo dõi tình trạng sức khỏe của người bệnh, giảm thiểu tần suất đến bệnh viện

• Hỗ trợ hoặc cung cấp các hướng dẫn dựa trên bằng chứng

để các bác sĩ hoặc chuyên gia y tế đưa ra các quyết định

can thiệp kịp thời

• Nâng cao nhận thức và kiến thức của chuyên gia y tế, người bệnh