Kiểm soát huyết áp bằng các biện pháp thay đổi lối sống

ĐIỀU TRỊ THA THAY ĐỔI LỐI SỐNG  Thay đổi lối sống là một thành phần quan trong đối với điều trị cũng như dự phòng THA  Là biện pháp an toàn và có hiệu quả giúp làm chậm và tác dụng

THAY ĐỔI LỐI SỐNG

PGS.TS NGUYỄN THỊ BẠCH YẾN

Viện Tim mạch Việt Nam

KIỂM SOÁT HUYẾT ÁP

CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ CỦA THA

2 Béo phì

3 Uống nhiều rượu bia

4 Lối sống tĩnh tại, ít hoạt động

5 Ăn ít rau , quả…

6 Hút thuốc lá

7 Stress

Rantala A, et al J Intern Med 1999;245;163-74 Wannamethee S, et al J Hum Hypertens 1998;12;735-41

TĂNG HUYẾT ÁP VÀ CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ TM KHÁC

ĐIỀU TRỊ THA THAY ĐỔI LỐI SỐNG

 Thay đổi lối sống là một thành phần quan trong đối

với điều trị cũng như dự phòng THA

 Là biện pháp an toàn và có hiệu quả giúp làm chậm

và tác dụng phụ của thuốc

 Bên cạnh hiệu quả hạ áp, TĐLS còn giúp kiểm soát

các yếu tố nguy cơ tim mạch và các bệnh khác, giảm nguy cơ tim mạch tổng thể

ESC/ESH 2013

CÁC BIỆN PHÁP THAY ĐỔI LỐI SỐNG

1 Ăn hạn chế muối

2 Hạn chế uống rượu bia

3 Ăn tăng cưòng rau, quả tươi, thực phẩm ít chất béo

4 Giảm cân nặng và vòng eo

5 Tăng cưòng hoạt động thể lực

6 Ngừng hút thuốc (thuốc lá, thuốc lào)

7 Tránh căng thẳng,

ESC/ESH 2013, CHEP 2014

Chế độ ăn Natri

< 2300mg / ngày (Phần lớn lượng muối đã sẵn có trong

thực ăn do quá trình chế biến thực phẩm)

Chế độ ăn Kali

>80 mmol / ngày

Bổ sung Calcium Không có bằng chứng

Bổ sung Magnesium Không có bằng chứng

Thay đổi lối sống trong THA:CHẾ ĐỘ ĂN

Tăng cường các thức ăn :

•Quả tươi

•Rau tươi

• Thức ăn chứa ít chất béo

•Thức ăn chứa chất xơ, xơ min

Khuyến cáo về chế độ ăn đối với Natri (muối)

2,300 mg sodium (Na)

= 100 mmol sodium (Na)

= 5.8 g muối (NaCl)

= 1 thìa nhỏ

• 80% muối ăn vào đã có trong thức ăn

• Chỉ 10% thêm vào trong khi nấu nướng hoặc trên bàn ăn

phù hợp (mg)

Giới hạn cao nhất (mg)

Nghiên cứu thực nghiêm:Liên quan Natri và THA

• Mức Natri ăn vào quá nhiều làm HA tăng dần lên

• Khi mức Na giảm HA giảm xuống nhưng

không về mức ban đầu

• Sau quá trình dài THA không phục hồi

Van Vliet et al, 2006

Liên quan huyết áp tâm thu và Natri nước tiểu

Nghiên cứu INTERSALT

The INTERSALT Cooperative Research Group INTERSALT Br Med J 1988

Ăn nhiều muối là nguy cơ của béo phì

• Ăn mặn  khát nước  tăng lượng nước

uống

• Nhiều loại nước uống có chứa đường đơn,

rượu – cung cấp thêm năng lượng

• 20-30% dư thừa calories ở TE và thanh thiếu

niên là do ăn các đồ ăn có chứa nhiều muối

• Do vậy chế độ ăn muối là nguy cơ gia tăng béo

phì

He et al Salt Intake, Soft Drinks, and Obesity in Children, Hypertension 2008;51:629-634

Nghiên cứu điều trị: chế độ DASH Sodium

• Nghiên cứu ngẫu nhiên 412 người:

– Chứng: ăn chế độ bình thường (ít rau quả, nhiều chất béo)

– Chế độ DASH: nhiều rau quả, ít chất béo, và béo no

– Thực hiện chế độ 30 ngày và thay đổi với 3 mức muối ăn vào (3,6,9 g/ng)

NEJM 2001; 344:3-10

Effects of sodium reduction on BP over time

Obarzanek, E et al Hypertension 2003; 42:459-467

DASH Data:

4

2

0 -2 -4 -6 -8 -10 -12 -30 -50 -70 -90 -110 -130 Change in Urinary Sodium (mmol/24h)

He FJ, MacGregor GA a meta-analysis of randomized trials

Implications for public health J Hum Hyptens 2002;16:761-770

Kết quả phân tích Meta-analysis

Hiệu quả giảm HATT của ăn giảm Natri

Hiêu quả giảm ăn muối: Meta-analyses

The Cochrane Library 2006;3:1-41

Lương Na giảm được trung bình/ ngày

1800 mg/ngày

2300 mg/ ngày

Người THA

Mức giảm con số HA 5.1 / 2.7 mmHg 7.2/3.8 mmHg Lương Na giảm được trung bình/ ngày

1700 mg/day

2300 mg/day

Người bình thường

Mức giảm con số HA 2.0 / 1.0 mmHg 3.6/1.7 mmHg

Changes in DBP, sodium intake

and stroke deaths in Finland

Phần lớn lƣợng muối ăn vào là từ quá trình

chế biến thức ăn

• Muối tự nhiên: 12%, có trong thành phần tự nhiên của thực phẩm

• Muối “ẩn” : 77% có từ quá trình chế biến và sản xuất thực phẩm

• Muối “nhìn thấy”: 11% : lượng thêm vào khi ăn(5%) và khi nấu (6%)

J Am College of Nutrition 1991;10:383-93

77%

12%

11%

Hoạt động thể lực cần được kê đơn như một biện pháp thêm vào cùng với thuốc

Thay đổi lối sống để giảm HA :

Tăng cường hoạt động thể lực

1 Nên hoạt động nhóm, cùng người thân trong gia đình

2 Tìm loại hình hoạt động yêu thích

3 Tăng dần thời gian hoạt động ( 10 phút /mức)

4 Đi bộ bất cứ khi nào, ở đâu khi có thể

5 Đi thang bộ thay cho thang máy

• Hoạt động thể lực có thể chia thành nhiều lần nỗi lần 10 phút

• Đối với người không THA, THA độ I hoạt động thể lực mạnh không ảnh hưởng xấu đến HA

Thay đổi lối sống để giảm HA : Hướng dẫn về sử dụng rượu, bia

TỶ LỆ THỪA CÂN – BÉO PHÌ

Ở NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH 2001-2002 (BMI23)

10,1 13,2

0 4 8 12 16

%

(Nguồn: Điều tra QGYT 2001-2002)

Thay đổi lối sống: Giảm cân

Chiều cao, cân năng, vòng bụng và chỉ số BMI cần đo ở mọi người lớn

Với các bệnh nhân THA đã sử dụng thuốc: Giảm cân giúp tăng hiệu

quả của thuốc

Chiến lược giảm cân cần áp dụng nhiều biện pháp: chế độ ăn, tăng

hoạt động thể lực và thay đổi lối sống

CMAJ 2007;176:1103-6

Courtesy J.P Després 2006

Measure here

Iliac crest

Đo vòng bụng

CHẾ ĐỘ ĂN VÀ CÁN CÂN NĂNG LƢỢNG

Ăn 25g bánh quy

Ăn 16g quả hạt

Nhận 100 kcal khi:

Uống 1 cốc nước ngọt

Đi bộ 45 phút Hoạt động thể thao mạnh 15 phút

Hoạt động thể thao trong 25 phút

Hoạt động thể lực

Tiêu hao 100 kcal khi:

Thay đổi lối sống: Giảm các stress

Ở bn THA, stress là một yếu tố

quan trọng làm tăng HA

Để giảm stress : thư qiãn là biện pháp hiệu quả

Giảm stress là một biện pháp cần thiết đối với bn THA

Hiêu quả giảm HA của các biện pháp

thay đổi lối sống

(mmHg)

HATTr (mmHg)

Clinical Guideline : Methods, evidence and recommendations National Institute for Health and Clinical Excellence (NICE) May 2011

2014

Tóm tắt về thay đổi lối sống

trong điều trị THA

Ăn giảm muối < 2300 mg – 2000 mg Na /day

( 6 gr muối Nacl) Giảm cân BMI <23 kg/m2

Hạn chế rươi bia < 2 cốc chuẩn /ngày (nam)/ 1 cốc (Nữ)

Tăng hoạt động thể lực 30-60 phút x 4-7 ngày / tuần

Các chế độ ăn khác Ăn nhiều rau, quả tưoi, thực phẩm ít chất béo, hạn chế thực phẩm nhiều a

béo no và cholesterol Ngừng hút thuốc Môi trường không có khói thuốc

Giảm vòng bụng Nam < 90 cm nữ <80 cm

Giảm tỷ lệ tử vong trong cộng đồng

do hiệu quả giảm huyết áp của biện pháp TĐLS

Mức giảm HATT

(mmHg)

% giảm tỷ lệ tử vong Đột quy Bệnh ĐMV Tổng

Adapted from Whelton, PK et al JAMA 2002;288:1882-1888

Sau can thiệp Trước can thiệp

XIN CẢM ƠN

ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE