gánh năng bênh tật do tăng huyết áp trên thế giới và tại việt nam

GÁNH NĂNG BÊNH TẬT DO TĂNG HUYẾT ÁP Trên thế giới và tại Việt Nam PGS.TS.Nguyễn Thị Bạch Yến Viện Tim Mạch Việt Nam Chương trình mục tiêu quốc gia phòng chống THA Đà Nẵng, 10 -2014..

GÁNH NĂNG BÊNH TẬT DO

TĂNG HUYẾT ÁP Trên thế giới và tại Việt Nam

PGS.TS.Nguyễn Thị Bạch Yến

Viện Tim Mạch Việt Nam

Chương trình mục tiêu quốc gia phòng chống THA

Đà Nẵng, 10 -2014

• Gánh năng bệnh tật do THA trên toàn thế giới

• THA và các yếu tố nguy cơ tim mạch tại VN

• Kết quả can thiệp điểm

• Kết quả phân tich chi phí hiệu quả của một số giải pháp can thiêp

• Chiến lược phòng chống THA tại VN

(CTMTQG)

THA - yếu tố nguy cơ hàng đầu liên quan đến tử vong do các yếu tố nguy cơ chính trên toàn thế

giới (WHO)

Lancet 2012;380:2224-60

THA

Hút TL Uống rượu

Ô nhiễm không khí

Ăn ít quả Chỉ số khối cơ thể cao Tăng đường huyết lúc đói

Ăn ít hạt nguyên

Ăn ít rau

Ăn ít dầu cá omega 3,6

Sử dụng thuốc Yếu tố liên quan đến nghề

Ezzati M et al PLoS Med 2005;2:e133 - Kaplan N et al

Lancet 2006;367:168-76

THA - Nguyên nhân hàng đầu liên quan đến

tử vong và gánh năng bệnh tim mạch

TĂNG HUYẾT ÁP - YẾU TỐ NGUY CƠ QUAN TRỌNG

Tỉ lệ mắc tăng huyết áp đang gia tăng

trên toàn cầu

Ibrahim MM et al Lancet 2012;380:611-9

Tình hình kiểm soát THA toàn cầu

Ibrahim MM et al Lancet 2012;380:611-9

Tỷ lệ THA ở các nước đang phát triển

THA là yếu tố nguy cơ quan trọng

THA là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh:

THA là một trong các yếu tố

nguy cơ tim mạch quan trọng nhất

IHD, ischemic heart disease

Prospective Studies Collaboration Lancet 2002;360:1903-1913

HA và nguy cơ tử vong do đột quy

Lancet 2002;360:1903-13

HA tâm thu

80- 89 t 70-79 t 60- 69 t

50 -59 t

CVD Death Clinical CVD

Tiến triển của xơ vữa trong đời người

Adapted from Künzli N et al Prog Cardiovasc Dis 2011;53(5):334-43

Coronary Diseases Stroke

Cognitive Decline

Cardiac Arrhythmias

Heart Failure PAD

Death

Signs/Symptoms and Disability

Subclinical Vascular Diseases

Diabetes Hypertension Dyslipidemia Inflammation Thrombosis

Coagulation

Adiposity Endothelium

Dysfunction

Oxidative Stress

Unhealthy Dietary Habits

Education Health

Services

Hazard/Toxic Exposures

End-organ

Damages

Có rất nhiều tầng nguy cơ -XVĐM - BTM

Adapted from Mozaffarian D et al Circulation 2008;117(23):3031-8

Kiểm soát các yếu tố nguy cơ

Ngừng hút thuốc Kiểm soát HA Quản lý RLLP, ĐTĐ, béo phì

Điều trị và phục hồi chức năng các bệnh

tim mach

Giáo dục cộng đồng Chính sách BHYT Chiến lược quốc gia về HTL, chế độ ăn, tăng hoạt động

thể lực Môi trường tốt cho sức khỏe

Dự phòng tiên phát

Dự phòng ban đầu

Lifestyle

Risk Factors

from childhood

Các can thiệp bệnh lý tim mạch

Adapted from Gupta R et al Cardiol Clin 2011;29(1):15-34

Các quốc gia đã làm gì ?

GIẢM TỶ LỆ ĐỘT QUY

KQ CỦA CHƯƠNG TRÌNH QUỐC GIA VỀ THA (NHBPEP)

CỦA HOA KỲ - QUA 3 THẬP KỶ

GIẢM TỶ LỆ BỆNH ĐMV

KẾT QUẢ CỦA CHƯƠNG TRÌNH QUỐC GIA VỀ THA

(NHBPEP) CỦA HOA KỲ - QUA 3 THẬP KỶ

Gánh nặng của THA

và các yếu tố nguy cơ tim mạch

tại cộng đồng (Việt Nam)

- 1960: Dang Van Chung et al.: Hypertension among adult population in Northern Vietnam

- 1992: Tran Do Trinh et al.: Hypertension among Vietnamese people aged 18 years and over

- 2002: Truong Viet Dung et al.: Hypertension among Vietnamese adults aged 25 to 64 years old National Health Survey 2001 – 2002

- 2008: Our survey.: Hypertension and its risk factors among Vietnamese adults aged 25 years and over

Xu hướng tỷ lệ mắc THA tại Việt Nam

Tỷ lệ THA ở người lớn Việt Nam 2008

Son PT et al J Hum Hypertens 2012;26(4):268-80

Điều tra THA (9832 người lớn, >= 25 tuổi)

Quần thể ước tính: 44 million

THA có đ/trị & K/soát được

(36.3%; 265/730)

Quần thể ước tính: 1.2 triệu

THA có điều trị (61.1%; 730/1194)

Quần thể ước tính: 3.2 triệu

Biết bị THA (48.4%)

Quần thể ước tính: 5.3 triệu

THA có Đ/trị nhưng chưa K/S

(63.7%; 465/730)

Quần thể ước tính: 2.0 triệu

Không điều trị THA (38.9%; 464/1194)

Quần thể ước tính: 2.1 triệu

Không biết THA (51.6%; 1273/2467)

Quần thể ước tính: 5.7 triệu

THA (25.1%; 2467/9832)

Quần thể ước tính: 11 triệu

Huyết áp bình thường

(74.9%; 7356/9832 )

Quần thể ước tính: 33 triệu

9.8 triệu có sức khoẻ bị THA ảnh hưởng

Căng thẳng

Tỷ lệ hiện mắc của các yếu tố nguy cơ tim mạch chính ở người trưởng thành

Tỷ lệ hiện mắc chuẩn hóa theo tuổi và giới

của quần thể địa phương (2009)

Nguyen NQ et al Int J Hyperten 2012 doi:10.1155/2012/560397

Các YTNCTM chuyển hóa Các YTNCTM liên quan lối sống

Uống nhiều rượu bia

Yếu tố nguy cơ TM luôn đi “chùm”

Nguyen NQ et al Int J Hyperten 2012 doi:10.1155/2012/560397

Tỷ lệ hiện mắc chuẩn hóa theo tuổi và giới của quần thể địa phương (2009)

Các YTNCTM chuyển hóa Các YTNCTM liên quan lối sống

Nguyen NQ et al PLoS One 2012;7(8):e42825

Ước tính tiến triển theo năm của THA

3-year moving average graph

Tăng 0.9%/năm Tăng 1.1%/năm

3-year moving average graph

Nguyen NQ et al PLoS One 2012;7(8):e42825

Tăng 0.3%/năm Tăng 0.9%/năm

Khả năng điều trị trong cộng đồng 2008

Dữ liệu đã được chuẩn hóa theo tuổi và giới của quần thể đích Nguyen NQ et al Int J Hyperten 2012

Điều trị ít nhất 1 RLCH Không điều trị RLCH nào

THA và các yếu tố nguy cơ

ở người lớn (Q.Đống Đa-HN 2012)

(Nc trên 1375 người-nam 508, nữ 867)

Tỷ lệ hiện mắc chuẩn hóa theo tuổi

và giới của quần thể địa phương

 THA là yếu tố nguy cơ hàng đầu của tử vong và gánh năng bệnh tật tim mạch trên toàn thế giới

cùng với tuổi

 Bên cạnh THA, các yếu tố nguy cơ khác như béo phì, rối loạn Lipide máu, đái tháo đường, các yếu tố liên quan đến lối sống (HTL; Uống nhiều rượu; ít hoạt động thể lực…) cũng gia tăng rõ rệt

Tóm tắt về THA và các YTNC khác

tại cộng đồng

 Các yếu tố nguy cơ tim mạch thường đi song hành cùng nhau, THA thường kèm theo yếu tố nguy cơ khác

dụng các biện pháp hợp lý về chi phí-hiệu quả, phối hợp nhiều tầng để phòng và chống các bệnh tim mạch

Tóm tắt về gánh nặng do THA

và các YTNC khác tại cộng đồng

Can thiệp nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch trong cộng đồng

2 Có lợi hay không?

Chương trình quản lý THA và YTNCTM tại tuyến cơ sở

Điểm hoạt động độc lập của mạng lưới quản lý THA QG

Trung tâm tim

mạch đầu ngành

Giám sát và hỗ trợ

chuyên môn

Kết nối vào mạng lưới

Truyền thông GDSK nâng cao nhận thức về HA, YTNCTM, thay đổi lối sống tích cực cho toàn dân

Quản lý THA bằng tư vấn và

phối hợp thuốc THA cấp tại trạm y tế địa phương

Đào tạo nâng cao trình độ và

cơ sở vật chất trang thiết bị của hệ thống y

tế cơ sở

Mô hình “điểm” quản lý Tăng huyết áp

Nguyen QN et al BMC Public Health 2011;11:325

THAY ĐỔI TỶ LỆ THA ĐƯỢC ĐIỀU TRỊ, KIỂM SOÁT ĐƯỢC

HA (HA < 140/90mmHg) và ƯỚC TÍNH NGUY CƠ MẮC BỆNH

TIM MẠCH TRONG 10 NĂM SAU 2 NĂM C/T

Phân tích chi phí hiệu quả can thiệp

A Can thiệp ở cấp độ trong cộng đồng

1 Truyền thông đại chúng giảm muối

Mục đích: Giảm lượng muối ăn hàng ngày  giảm tỷ lệ THA 

giảm bệnh tim mạch (bệnh đột quỵ, bệnh mạch vành)  Tăng số DALYs phòng tránh

2 Truyền thông đại chúng giảm hút thuốc lá

Mục đích: Giảm tỷ lệ hút thuốc lá  giảm nguy cơ tim mạch,

THA  giảm tỷ lệ mắc/chết do bệnh tim mạch (bệnh đột quỵ, bệnh mạch vành)  Tăng số DALYs phòng tránh

B Can thiệp ở cấp độ cá nhân người bệnh

1 Dùng thuốc đối với BN THA độ I (HA tâm thu từ 140-159mmHg)

2 Dùng thuốc đối với BN THA độ II,III (HA tâm thu ≥ 160mmHg)

Mục đích: Giảm THA  giảm nguy cơ tim mạch, THA  giảm tỷ

lệ mắc/chết do bệnh tim mạch (bệnh đột quỵ, bệnh mạch vành)

 Tăng số DALYs phòng tránh

Can thiệp người có nguy

cơ TM cao

Can thiệp cộng đồng và người có nguy cơ TM cao

Can thiệp cộng đồng và người

có THA

Nguyen NQ et al Int J Hyperten 2012 doi:10.1155/2012/560397

Chi phí Can thiệp THA

 Tổng chi phí can thiệp trong vòng 10 năm

37

(đồng)

Chi phí trung bình/năm

(đồng)

Chi phí/

người/năm (đồng)

Hiệu quả Can thiệp

• Số DALYs phòng tránh được

38

được trong 10 năm

Số DALY phòng tránh được mỗi năm

Truyền thông giảm muối 481,368 48,137

Truyền thông giảm hút

Chi phí – hiệu quả (3)

• Đường can thiệp hiệu quả (Expansion path)

39

Truyền thông giảm hút thuốc lá

Truyền thông giảm muối

• 4 can thiệp đều “rất chi phí – hiệu quả” theo phân loại của WHO

– Truyền thông giảm muối có chi phí–hiệu quả nhất (1.891.505

đồng/DALYs)

– Điều trị THA độ 1 bằng thuốc (3.724.407 đồng/DALYs)

– Điều trị THA độ 2,3 bằng thuốc (5.315.945 đồng/DALYs)

– Truyền thông giảm hút thuốc lá (11.405.900 đồng/DALYs)

• Can thiệp truyền thông giảm muối và điều trị THA độ I bằng thuốc có

tính khả thi, độ bảo phủ lớn

• Nếu nguồn lực sẵn có thì cả 4 can thiệp đều nên được đưa vào ưu

tiên phân bổ nguồn lực

• Khi nguồn lực hạn chế can thiệp truyền thông giảm muối cần được

ưu tiên triển khai trước

Kết luận về “chi phí - hiệu quả” của các giải

pháp can thiệp công đồng

Thay đổi chính sách y tế

Nâng cấp trang thiết bị, năng lực

khám và điều trị Truyền thông giáo dục sức khỏe

• Đột tử nguyên nhân tim mạch

• Quá cân/béo phì

• Tăng huyết áp

• Rối loạn lipid máu

• Rối loạn đường máu

• …

Yếu tố thượng tầng Yếu tố nguy cơ lối sống Yếu tố nguy cơ chuyển hóa Biến cố tim mạch

Tóm tắt các giải pháp để thay đổi các YTNC

Chương trình mục tiêu quốc gia

phòng chống THA

các yếu tố nguy cơ – Truyền thông giáo dục

sức khỏe cộng đồng

Y tế và các cơ sở Y tế - Xây dựng tài liệu, Đào tạo

3 Tăng cường quản lý bn THA - Xây dựng,

triển khai bền vững các mô hình quản lý THA tại các tuyến Y tế

KẾT LUẬN

biến trong cộng đồng

cộng đồng là khả thi, hiệu quả trong đó có thể coi tăng huyết áp

là chìa khoá tiếp cận đối với các bệnh lý tim mạch hay các bệnh không lây nhiễm

chống tăng huyết áp có hiệu quả

áp là nền tảng để triển khai các chương trình phòng chống THA trong tương lai

Xin cảm ơn