Dạy học theo dự án môn công nghệ lớp 11 tại trường trung học phổ thông nguyễn trãi bình dương

Researches "Project-based learning for Technology at grade 11 Nguyen Trai High School" to establish the capacity to learn the components: individual competence, professional competence,

TÓM T T

Chúng ta đang s ng trong th k mà tri th c vƠ kĩ năng c a con ng i là

nh ng y u t quy t đ nh s phát tri n c a xã h i Trong xã h i tri th c, n n giáo d c không ch trang b cho h c nh ng ki n th c mà còn ph i hình thƠnh ng i h c năng

l c th c hi n Do đó, vi c đ i m i ph ng pháp d y h c là v n đ r t cần thi t trong n n giáo d c

Đ tài nghiên c u “ D y h c theo d án cho môn Công ngh l p 11 t i

tr ng THPT Nguy n Trãi” nhằm hình thƠnh ng i h c nh ng nh ng năng l c

thành phần : năng l c cá th , năng l c chuyên môn, năng l c ph ng pháp, năng

l c xã h i và các kỹ năng t duy phê phán, kỹ năng h c t p h p tác, kỹ năng h c

t p su t đ i

C u trúc lu n văn g m nh ng phần chính

1 Nghiên c u c s lý lu n liên quan đ n d y h c d án: Quan đi m ti p

c n Vai trò c a giáo viên và h c sinh trong d y h c d án u đi m vƠ nh c đi m

c a d y h c d án Nh ng khó khăn khi áp d ng d y h c d án cho môn Công ngh

l p 11

2 Nghiên c u c s th c ti n liên quan đ n đ tài: Th c tr ng v t ch c

d y và h c môn Công ngh Ch ng trình môn Công ngh Nguyên nhân d n đ n

ch t l ng môn Công ngh ch a cao

3 Đ xu t ti n trình d y h c theo d án Xây d ng m u giáo án theo d y

h c d án Th c nghi m s ph m có đ i ch ng đ ki m nghi m gi thuy t c a đ tài

Đ tài ch ti n hành trong ph m v vƠi bƠi trong ch ng trình môn Công ngh l p 11 Thông qua th c nghi m s ph m có đ i ch ng đƣ ki m nghi m đ c

gi thuy t c a đ tƠi Do đó, đơy lƠ m t ph ng pháp có th nhân r ng cho các môn

h c khác

ABTRACT

We live in a century that knowledge and skill of man is the decisive factor

of social development In the knowledge society, education is not only equip for students with knowledge but also shape compentency Therefore, the renovation of teaching methods are essential issues in education

Researches "Project-based learning for Technology at grade 11 Nguyen Trai High School" to establish the capacity to learn the components: individual

competence, professional competence, capability approach, capacity social competence and skills of critical thinking, cooperative learning skills, lifelong learning skills

The structure of the main thesis

1 Research rationale related to the project-based learning: Access point The role of teachers and students in project-based learning advantages and disadvantages of project based learning Difficulties when applied learning project for class 11 Technology

2 Basis of practical research related topics: Current status of organizational learning and teaching technology subjects Curriculum of Technology Causes of quality is not high technology subjects

3 Proposed process-based learning projects Construct lesson Plan by project based learning Experimental evidence for teaching is to test the hypothesis

of the research

Subject only to conduct within the last couple of Technology in class 11 Through experimentation with the control teachers have tested the hypothesis of the research Therefore, a method can be replicated for other subjects

M C L C

PH N M Đ U 1

1 Lý do ch n đ tài 1

2 M c tiêu và nhi m v nghiên c u 2

3 Đ i t ng và khách th nghiên c u 3

4 Gi i h n đ tài 3

5 Gi thuy t nghiên c u 3

6 Ph ng pháp nghiên c u 4

7 Nh ng giá tr đóng góp c a đ tài 5

PH N N I DUNG 6

Ch ng 1: C S LÝ LU N V D Y H C THEO D ÁN 6

1.1 T ng quan v d y h c theo d án 6

1.2 Khái ni m c b n 9

1.3 Nh ng đặc đi m c b n c a ho t đ ng d y h c tr ng THPT 12

1.4 C s lý lu n v b n ch t c a d y h c theo d án 13

Ch ng 2: TH C TR NG V T CH C D Y VÀ H C MÔN CÔNG NGH 29

2.1 Gi i thi u v tr ng trung h c ph thông Nguy n Trãi 29

2.2 M c tiêu, v trí, n i dung c a môn Công ngh tr ng THPT 29

2.3 Đặc đi m c a môn Công ngh 31

2.4 Ch ng trình môn Công ngh tr ng THPT 33

2.5 Th c tr ng v d y h c môn Công ngh các tr ng Trung h c ph thông trên đ a bàn t nh Bình D ng 34

2.6 Th c tr ng v h c môn Công ngh t i tr ng THPT Nguy n Trãi ậ Bình D ng 47

2.7 Nguyên nhân v hi u qu d y và h c môn Công ngh ch a cao 51

CH NG 3: Đ XU T TI N TRÌNH D Y H C THEO D ÁN ậ TH C

NGHI M S PH M ậ ĐỄNH GIỄ K T QU TH C NGHI M 54

3.1 Ti n trình d y h c d án 54

3.2 M u giáo án tham kh o 57

3.3 Th c nghi m s ph m 822

PH N K T LU N 91

1 K t lu n 91

2 Ki n ngh 92

DANH M C HÌNH ậ B NG ậ BI UăĐ

Trang

Hình 1.1: C u trúc năng l c hƠnh đ ng 2

Hình 1.2: Các thành t c u thƠnh năng l c th c hi n 17

Hình 3.13: H c sinh làm vi c nhóm (ph l c) 46

Hình 3.14: H c sinh trình bày s n phẩm (ph l c) 47

Hình 3.15: H c sinh đặt câu h i ch t v n (ph l c) 48

Hình 3.16: S n phẩm c a h c sinh (ph l c) 49

B ng 2.1: B ng s li u th ng kê v s cần thi t đ i m i PPDH cho môn Công ngh (ph l c) 12

B ng 2.2: B ng s li u th ng kê v s d ng tài li u tham kh o c a giáo viên 466

B ng 2.3: B ng th ng kê v m c đ ng d ng môn Công ngh vào th c ti n 38

B ng 2.4: B ng s li u th ng kê nhi m v c a GV khi lên l p (ph l c) 13

B ng 2.5: B ng s li u th ng kê v s khó khăn khi gi ng d y môn Công ngh (ph l c) 15

B ng 2.6: B ng th ng kê v m c đ s d ng các PPDH 36

B ng 2.7: B ng th ng kê m c đ s d ng ph ng ti n d y h c 41

B ng 2.8: B ng th ng kê v vi c GV t o đi u ki n HS tích c c trong h c t p 45

B ng 2.9: B ng th ng kê m c đ s d ng ph ng pháp đánh giá 43

B ng 2.10: B ng th ng kê m c đ s d ng các tiêu chí vào ki m tra đánh giá 42

B ng 2.11: B ng th ng kê v s đáp ng c s v t ch t, thi t b 400

B ng 2.12: B ng s li u th ng kê s thích HS khi h c môn Công ngh (ph l c) 16

B ng 2.13: B ng s li u th ng kê v tính th c ti n môn Công ngh 47

B ng 2.14: B ng s li u th ng kê m c đ khó khăn khi h c môn Công ngh 48

B ng 2.16: B ng s li u th ng kê m c đ s d ng ph ng ti n d y h c c a GV (ph l c) 17

B ng 2.17: B ng s li u th ng kê s d ng tài li u tham kh o c a HS (ph l c) 18

B ng 2.18: B ng s li u th ng kê v thái đ HS khi không hi u bài 49

B ng 2.19: B ng s li u th ng kê v thái đ ng i h c khi tham gia th o lu n nhóm (ph l c) 19

B ng 2.20: B ng s li u th ng kê v m c đ chính xác môn Công ngh 500

B ng 3.1: B ng s l ng công vi c cần th c hi n đ hoàn thành d án 555

B ng 3.2: B ng tiêu chí đánh giá s n phẩm 555

B ng 3.3: B ng phân công nhi m v 566

B ng 3.4: B ng th c hi n công vi c 566

B ng 3.5: B ng s li u th ng kê s li u k t qu h c t p c a l p th c nghi m và l p đ i ch ng 844

B ng 3.6: B ng tần su t 86

B ng 3.7: B ng th ng kê đi m trung bình, mode, đ l ch chuẩn 87

B ng 3.8: B ng s li u v s thích thú c a HS khi h c theo ph ng pháp d án (ph l c) 20

B ng 3.9: B ng s li u th ng kê thái đ c a HS sau khi h c theo DHDA (ph l c)21 B ng 3.10: B ng s li u th ng kê hi u qu làm vi c nhóm (ph l c) 22

B ng 3.11: B ng s li u th ng kê v s phân công nhi m v nhóm (ph l c) 23

B ng 3.12: B ng s li u th ng kê v h ng gi i quy t v n đ c a HS (ph l c) 24

B ng 3.13: B ng s li u th ng kê thái đ HS khi nh n nhi m v (ph l c) 25

B ng 3.14: B ng s li u th ng kê v thái đ HS khi không hi u bài (ph l c) 26

B ng 3.15: B ng s li u th ng kê v s ti n b c a HS sau khi h c theo ph ng pháp DHDA (ph l c) 27

Bi uăđ 2.1: Bi u đ th ng kê v s cần thi t đ i m i PPDH (ph l c) 12

Bi uăđ 2.2: Bi u đ t l % v s cần thi t đ i m i PPDH (ph l c) 13

Bi uăđ 2.3: Bi u đ th ng kê v s d ng tài li u tham kh o c a giáo viên 466

Bi uăđ 2.4: Bi u đ th ng kê v ng d ng môn Công ngh vào th c ti n 38

Bi uăđ 2.5: Bi u đ t l % v m c đ ng dung môn CN vào th c ti n 39

Bi uăđ 2.6: Bi u đ th ng kê nhi m v c a GV khi lên l p (ph l c) 14

Bi uăđ 2.7: Bi u đ t l % v nhi m v c a GV khi lên l p (ph l c) 14

Bi uăđ 2.8: Bi u đ bi u th m c đ khó khăn khi d y môn Công ngh (ph l c) 15

Bi uăđ 2.9: Bi u đ th ng kê m c đ s d ng các PPDH 377

Bi uăđ 2.10: Bi u đ th ng kê m c đ s d ng Ph ng ti n d y h c 422

Bi uăđ 2.11: Bi u đ th ng kê vi c GV t o đi u ki n HS tích c c 45

Bi uăđ 2.12: Bi u đ th ng kê m c đ s d ng ph ng pháp đánh giá 444

Bi uăđ 2.13: Bi u đ th ng kê v s d ng các tiêu chí vào ki m tra đánh giá 433

Bi uăđ 2.14: Bi u đ th ng kê s đáp ng c c v t ch t, thi t b 40

Bi uăđ 2.15: Bi u đ t l % v s đáp ng c s v t ch t, thi t b Error! Bookmark not defined Bi uăđ 2.16: Bi u đ th ng kê s thích HS khi h c môn Công ngh (ph l c) 16

Bi uăđ 2.17: Bi u đ t l % HS thích h c môn Công ngh (ph l c) 16

Bi uăđ 2.18: Bi u đ th ng kê tính th c ti n môn Công ngh 47

Bi uăđ 2.19: Bi u đ t l % v tính th c ti n môn Công ngh 49

Bi uăđ 2.20: Bi u đ th ng kê m c đ khó khăn khi h c môn Công ngh 49

Bi uăđ 2.21: Bi u đ th ng kê m c đ s d ng ph ng ti n d y h c c a GV (ph l c) 17

Bi uăđ 2.22: Bi u đ th ng kê m c đ s d ng tài li u tham kh o c a GV (ph l c) 18

Bi uăđ 2.23: Bi u đ th ng kê v thái đ HS khi không hi u bài 500

Bi uăđ 2.24: Bi u đ t l % thái đ HS khi tham gia th o lu n nhóm (ph l c) 19

Bi uăđ 2.25: Bi u đ t l % m c đ chính xác v ki m tra môn Công ngh 511

Bi uăđ 3.1: Bi u đ t l % s h ng HS khi h c theo DHDA (ph l c) 20

Bi uăđ 3.2: Bi u đ t l % thái đ HS khi h c theo DHDA (ph l c) 21

Bi uăđ 3.3: Bi u đ th ng kê hi u qu làm vi c nhóm (ph l c) 22

Bi uăđ 3.4: Bi u đ th ng kê s phân chia nhi m v thành viên c a nhóm (ph l c) 23

Bi uăđ 3.5: Bi u đ th ng kê v h ng gi i quy t vắn đ c a HS (ph l c) 24

Bi uăđ 3.6: Bi u đ th ng kê v thái đ HS khi nh n nhi m v (ph l c) 25

Bi uăđ 3.7: Bi u đ th ng kê v thái đ HS khi không hi u bài (ph l c) 26

Bi uăđ 3.8: Bi u đ t l % v ti n b HS khi h c theo DHDA (ph l c) 27

Bi uăđ 3.9: Bi u đ th ng kê h c l c c a l p đ i ch ng và l p th c nghi m 844

Bi uăđ 3.10: Bi u đ t l % h c l c c a HS l p th c nghi m 855

Bi uăđ 3.11: Bi u đ t l % h c l c c a HS l p đ i ch ng 855

Bi uăđ 3.12: Bi u đ bi u th tần su t 87

1

1.ăLỦădoăch năđ ătƠi

S phát tri n m nh m c a khoa h c công ngh , s phát tri n năng đ ng

c a n n kinh t , quá trình h i nh p và toàn cầu hoá đang rút ngắn kho ng cách v trình đ phát tri n gi a các n c nhanh h n Khoa h c công ngh tr thƠnh đ ng

l c c b n c a s phát tri n kinh t xã h i Giáo d c là n n t ng c a s phát tri n khoa h c-công ngh , phát tri n ngu n nhân l c đáp ng nhu cầu xã h i hi n đ i Do

đó, v n đ giáo d c công ngh b c ph thông r t cần thi t Giáo d c công ngh có nhi m v hình thƠnh t duy kỹ thu t vƠ h ng nghi p cho h c sinh b c ph thông

Ch tr ng đ ng l i c a Đ ng vƠ NhƠ n c là nâng cao ch t l ng giáo

d c, đƠo t o, coi tr ng giáo d c đ o đ c, l i s ng, năng l c sáng t o, kỹ năng th c hành, kh năng l p nghi p, giáo d c k t h p v i lao đ ng s n xu t [16, 8] [4,6]

M c tiêu d y h c không ch d ng l i ki n th c mà m c tiêu d y h c ngày nay còn đƠo t o ra con ng i có kỹ năng đáp ng nhu cầu c a xã h i, h c t p su t đ i, và các kỹ năng th kỷ 21 c a th gi i

Trong nh ng năm gần đơy, h th ng đƠo t o ngh nói riêng (Giáo d c nói chung)có khuynh h ng chuy n đ i hình th c d y h c truy n th ng (Ki n th c

và th c hành) sang hình th c đƠo t o theo năng l c th c hi n, ng v i s ra đ i khái

ni m bài gi ng tích h p Và s chuy n bi n đó t t y u kéo theo s thay đ i vƠ đòi

competency), năng l c cá th (Individual competency) vƠ năng l c ph ng pháp (Methodical competency) [29,11]

Hình 1.1: C uătrúcănĕngăl căhƠnhăđ ng

V i d y h c theo d án ngoƠi thƠnh t năng l c gi i quy t v n đ , còn bao

g m t t c các năng l c thƠnh phần nêu trên; vƠ đó cũng lƠ c s đ hình thƠnh năng

l c ng i h c [14,18] Đi u nƠy đ c khẳng đ nh qua nhi u nghiên c u vƠ ng

d ng c a T ch c Giáo d c George Lucas, Vi n nghiên c u Giáo d c Buck, …

ch ng trình d y h c d án c a Intel, Microsoft vƠ d án Vi t ậ B t i Vi t Nam

Đ nâng cao ch t lu ng d y môn công ngh và hình thành cho ngu i h c

nh ng năng l c thành phần trên, thông qua k t qu th c nghi m cho môn h c Công Ngh tr ng THPT Nguy n Trãi Tác gi ch n đ tài là: " Dạy học theo dự án

môn Công Ngh ệ lớp 11 tr ờng Trung học ph thông Nguyễn Trãi – Bình

Năng l c hƠnh đ ng Năng l c cá th

Năng l c xã h i

3

2.2 Nhi m v nghiên c u

- Nghiên c u c s lý lu n v d y h c theo d án

- Kh o sát th c tr ng v t ch c d y h c môn Công ngh m t s tr ng THPT trên đ a bàn t nh Bình D ng

- Đ xu t ti n trình d y h c d án

- Thi t k m u giáo án d y h c theo d án cho các bài: bài 10, bài 16,

ch ng 7 trong môn Công ngh 11

- Ti n hành th c nghi m s ph m có đ i ch ng đ ki m nghi m gi thuy t

Tài li u nghiên c u, sách giáo khoa

C s v t ch t, thi t b h tr cho vi c d y và h c môn Công ngh các

tr ng THPT trên đ a bàn t nh Bình D ng

Quá trình d y h c môn Công ngh

4.ăGi iăh năđ ătƠi

Đ tài nghiên c u v n d ng d y h c môn Công ngh l p 11 theo d án

tr ng THPT Nguy n Trãi - Bình D ng Phần th c nghi m ti n hành gi ng d y

l p 11A4, 11A2 đ i ch ng và l p 11A1, 11A3 th c nghi m

5.ăGi ăthuy tănghiênăc u

N u th c hi n vi c v n d ng t ch c d y h c môn công ngh theo d y h c

d án s nâng cao ch t l ng d y và h c

6.ăPh ngăphápănghiênăc u

Đ th c hi n đ tƠi, ng i nghiên c u s d ng các ph ng pháp nghiên c u sau:

6.1 Ph ng pháp nghiên c u lý lu n: Nhằm tìm hi u l ch s nghiên c u, k th a thành t u c a ng i đi tr c và thu th p thông tin, ngu n tài li u ch y u bao g m:

Tham kh o các văn ki n, văn b n pháp qui đ i m i ph ng pháp d y h c Các t p chí, báo cáo khoa h c, tài li u l u tr , sách giáo khoa, s li u th ng

kê, thông tin đ i chúng, v.v…v ph ng pháp d y h c nói chung, ph ng pháp d y

h c theo d án hi n nay trên th gi i và Vi t Nam nói riêng, lý thuy t h c t p, thi t

6.2.2 Phương pháp điều tra – phỏng vấn

Phát phi u đi u tra đ n h c sinh vƠ giáo viên v hình th c t ch c l p h c cho môn Công ngh

Ph ng v n v s quan tơm c a Ban giám hi u nhƠ tr ng đ i v i môn Công ngh

6.2.3 Phương pháp thực nghiệm

Th c nghi m gi ng d y môn Công ngh l p 11 theo d án 11A2, 11A4 đ i

ch ng vƠ 11A1, 11A3 th c nghi m do giáo viên tr ng THPT Nguy n Trƣi th c

hi n Thông qua bƠi ki m tra x lý k t qu th c nghi m gi a l p đ i ch ng vƠ l p

th c nghi m

5

6.3 Ph ng pháp th ng kê

Phơn tích k t qu th c nghi m

Ki m nghi m gi thi t nghiên c u

7 Nh ngăgiáătr ăđóngăgópăc aăđ ătƠi

V n d ng d y h c theo d án vƠo môn Công ngh 11 t i tr ng THPT Nguy n Trƣi ậ Bình D ng phù h p v i đi u ki n c s v t ch t vƠ đặc đi m c a

h c sinh

PH NăN IăDUNG

Ch ngă1

C ăS LÝ LU N V D Y H C THEO D ÁN

1.1ăT ngăquanăv ăd yăh cătheoăd ăán

D y h c theo d án có ngu n g c t chơu Âu (th k 16, ụ vƠ Pháp) Đầu

th k 20, lần đầu tiên nhƠ nghiên c u giáo d c Mỹ William Heard Kilpatrick (Kilpatrick, 1918) đƣ miêu t chi ti t d y h c d án trong bƠi lu n “Project Method (Ph ng pháp d án)” NhƠ giáo d c John Dewey (Dewey, 1966) ch ra l i ích c a

vi c h c t p trƣi nghi m, h c t p th c hƠnh vƠ đ nh h ng ng i h c “Learning by doing (h c thông qua công vi c)” [26,1] chơu Âu, có các nhƠ khoa h c nh Makarenko (1888-1939), Freinet (1896-1966) cũng nghiên c u v ph ng pháp d

án Nh ng năm 1990 v i s phát tri n c a vi n thông, d y h c d án đƣ đ c xác

đ nh l i lƠ m t ph ng pháp d y h c v i s h tr nhi u ph ng ti n kỹ thu t Trong đó, nhi m v c a giáo viên lƠ đánh giá tính xác th c c a ti n trình th c hi n, phát tri n kĩ năng t duy, h ng d n ng i h c trong vi c l a ch n các quy t đ nh trong cu c s ng vƠ cung c p kinh nghi m cho m i cá nhơn h c t p

D y h c d án đ c xơy d ng d a trên thuy t ki n t o (Piaget, Perkins, 1991; Piaget, 1969; Vygotsky, 1978) h c thuy t nƠy nh n m nh vi c h c t p d a trên ki n th c tr c đó cùng v i s t ng tác môi tr ng xƣ h i Ph ng pháp d y

h c d án đƣ th c hi n quan đi m d y h c đ nh h ng vƠo ng i h c, l y ng i h c lƠm trung tơm, khắc ph c nh c đi m c a d y h c truy n th ng Ban đầu ph ng pháp d án đ c s d ng trong d y h c th c hƠnh các môn h c kỹ thu t, v sau

đ c dùng trong hầu h t các môn h c khác, bao g m c các môn khoa h c xƣ h i

Hi n nay ph ng pháp d án đ c s d ng ph bi n trong các tr ng ph thông và

đ i h c trên th gi i, đặc bi t nh ng n c phát tri n

H c theo d án lƠ ph ng pháp h c t p mang tính xây d ng ki n th c Trong đó, ng i h c hoàn toàn ch đ ng tham gia ho t đ ng h c d i s h ng d n

c a ng i d y đ t o ra m t s n phẩm V n d ng các ki n th c đƣ h c đ tìm hi u,

7

th c hành nghiên c u m t v n đ trong h c t p hay gi i quy t các v n đ trong cu c

s ng Hay nói khác, h c theo d án là m t ho t đ ng h c t p nhằm t o c h i cho

ng i h c t ng h p ki n th c t nhi u lĩnh v c h c t p và áp d ng m t cách sáng

t o vào th c t cu c s ng Quá trình h c theo d án giúp ng i h c c ng c ki n

th c, xây d ng các kỹ năng h p tác, giao ti p và h c t p đ c l p, chuẩn b hành trang h c t p su t đ i cho ng i h c Ng i h c th c hi n nhi m v tìm hi u sâu v

m t ch đ c th , v i m c tiêu t o c h i đ ng i h c k t n i các thông tin, ph i

h p nhi u kỹ năng vƠ thái đ có giá tr [32,2]

Vi c đ a d án vƠo trong ch ng trình d y h c không ph i lƠ ý t ng m i

l hay mang tính cách m ng trong giáo d c D y h c theo d án phát tri n m nh cùng v i cách m ng v các lý thuy t h c t p Các nghiên c u trong khoa h c thần kinh và tâm lý h c đƣ m r ng vi c ng d ng mô hình nh n th c và mô hình hành

vi vào quá trình d y và h c, D y h c d án mang l i h ng thú cho ng i h c,

nh ng d án đ c thi t k t t s khuy n khích vi c nghiên c u tích c c và hình thƠnh t duy b c cao [27.1]

D y h c theo d án mang l i l i ích cho c hai đ i t ng: giáo viên vƠ h c sinh NgƠy cƠng nhi u các nghiên c u lí lu n ng h vi c áp d ng vi c d y h c theo

d án trong tr ng h c đ khuy n khích h c sinh, gi m thi u hi n t ng b h c, thúc đẩy các kỹ năng h c t p h p tác vƠ nơng cao hi u qu h c t p (Quỹ Giáo d c George Lucas, 2001) Đ i v i h c sinh, d y h c theo d án mang l i nh ng ích l i sau:

• Tăng tính chuyên cần, nơng cao tính t l c vƠ thái đ h c t p (Thomas, 2000) Ki n th c thu đ c t ng đ ng hoặc nhi u h n so v i nh ng mô hình d y

h c khác do h c sinh s có trách nhi m h n trong h c t p (Boaler, 1997; SRI, 2000)

• Có c h i phát tri n nh ng kỹ năng ph c h p, t duy b c cao, gi i quy t

v n đ , h p tác vƠ giao ti p (SRI, 2000)

• T o đ c nhi u c h i trong l p h c, t o chi n l c thu hút nh ng h c sinh thu c các n n văn hóa khác nhau (Railsback, 2002) [25,35]

Một vài công trình nghiên cứu về dạỔ học dự án trên thế giới:

Vi nănghiênăc uăGiáoăd căBuckă(USA),ăt ch c đƠo t o vƠ xu t b n s

tay h ng d n các giáo viên trung h c tích h p d y h c theo d án vƠo ch ng trình

h c

T ăch căGiáoăd căGeorgeăLucasă(USA), đ a ra bƠi tóm tắt v nghiên c u

d y h c theo d án, tr ng bƠy các m u d án ( d ng n phẩm vƠ video)

T ăch căPhátătri năGiáoăd căQu căgiaă(USA),ăCu n Gắn k t các m nh

nh (2000), dƠnh riêng m t ch ng “D y h c theo d án vƠ Công ngh thông tin”

Cáchăti păc năD ăán,ăTrang web đ c duy trì b i Sylvia Chard, giáo s

tr ng Đ i h c Alberta (Canada) vƠ đ ng tác gi cu n Kích thích óc t duy c a trẻ: Cách ti p c n d án (2000)

Vi t Nam, d y h c d án đ a vƠo môi tr ng h c t p b c ph thông và các b c h c khác Năm 2004, ph ng pháp d y h c theo d án đƣ đ c b i d ng cho giáo viên và ti n hƠnh thí đi m bằng vi c đ a công ngh thông tin vào d y h c thông qua ch ng trình “D y h c h ng đ n t ng lai” Ch ng trình nƠy đ c s

h tr c a Intel nhằm giúp các giáo viên kh i ph thông tr thành nh ng nhƠ s

ph m hi u qu thông qua vi c h ng d n h cách th c đ a công ngh vào bài h c, cũng nh thúc đẩy kỹ năng gi i quy t v n đ , t duy phê phán vƠ kỹ năng h p tác

Ch ng trình d y h c theo d án c a Vi t ậ B tri n khai bắt đầu t niên

h c 2007-2008 đƣ t p hu n cho gi ng viên, giáo viên c t cán c a m t s t nh mi n núi phía Bắc

9

V t ch c ho t đ ng ngo i khoá, PGS TS Nguy n Văn Kh i vƠ Tr ng

Đ c C ng có bài vi t “T ch c d y h c ngo i khoá phần Đi n h c l p 12 nhằm góp phần giáo d c kỹ thu t t ng h p cho h c sinh” trên t p chí Giáo d c s 178 đ

c p đ n vi c tìm hi u các hình th c ngo i khoá trong d y h c v t lý, ph ng pháp thi t k giáo án t ch c d y h c ngo i khoá v t lý

Ngày 23-12-2010 S Giáo d c vƠ đƠo t o Thành ph H Chí Minh đƣ t

ch c khai gi ng l p t p hu n Tr c tuy n khóa d y h c theo D án Intel teach elements (ITE) cho hƠng trăm giáo viên ti u h c và Trung h c c s trên đ a bàn Thành ph H Chí Minh

1.2 Khái ni măc ăb n

D ăánă(project): D án lƠ m t lo i đ tƠi có m c đích ng d ng xác đ nh,

c th v kinh t , xƣ h i (đáp ng m t nhu cầu đƣ đ c nêu ra, ch u s rƠng bu c

c a th i h n, ngu n l c, ph i th c hi n trong m t b i c nh không chắc chắn [13,193]

D án lƠ b t c n l c nƠo mang tính duy nh t, nhằm th c hi n m t m c tiêu, có th i đi m bắt đầu vƠ th i đi m k t thúc xác đ nh [15,5]

V y: D án lƠ t p h p các ho t đ ng có liên quan đ n v i nhau đ c th c

hi n trong m t kho ng th i gian, ngu n l c vƠ tƠi chính gi i h n đ đ t m c tiêu rõ rƠng lƠm th a mƣn nhu cầu đ i t ng mƠ d án h ng đ n

D y h c theo d án (project based learning)

D y h c d án là vi c h c t p thông qua các d án, thông qua nhi m v ph c

t p d a trên các câu h i và v n đ thách th c Trong đó, ng i h c đóng vai trò là

ng i thi t k , gi i quy t v n đ , đ a ra các quy t đ nh, hay th c hi n các ho t đ ng tham v n; V i d y h c d án t o cho ng i h c có c h i làm vi c đ c l p trong

th i gian dài, hoàn thành s n phẩm hay bài thuy t trình c a d án (Jones, Rasmussen, & Moffitt, 1997; Thomas, Mergendoller, & Michaelson, 1999)

D y h c theo d án là m t ph ng pháp h c l y ng i h c làm trung tâm, phát tri n vi c ho t đ ng h c t p vƠ đƠo sơu ki n th c bằng cách cho ng i h c tham gia vào gi i quy t các v n đ c a th gi i th c trong môi tr ng c ng tác

Trong đó giáo viên đóng vai trò nh ng i h ng d n, vƠ ng i h c lƠ ng i t xây

d ng ki n th c thông qua d án [30,1]

D y h c d án sinh viên (hoặc t ng nhóm) đ c giao nhi m v t ng h p t xác đ nh m c tiêu, l p k ho ch, th c hi n k ho ch, ki m tra và t đi u ch nh quá trình th c hi n, đánh giá k t qu s n phẩm ….c a m t công vi c nƠo đó theo nhi m

v môn h c [13,106]

D y h c d án là m t ph ng pháp gi ng d y mƠ ng i h c tham gia vào

h c ki n th c và kỹ năng thông qua nhu cầu và ti n trình đ c c u trúc t câu xác

th c, ph c h p và các nhi m v và s n phẩm đ c thi t k cẩn th n [25,4]

D y h c d án là m t kỹ thu t gi ng d y bi n n i dung d y h c thành các

d ng v n đ , kích thích ng i h c xây d ng ki n th c và t duy phê phán [28,348]

V y: D y h c d án lƠ ph ng pháp trong đó giáo viên bi n n i dung bài h c thành các công vi c, nhi m v , câu h i đ nh h ng D a vào tri th c, kinh nghi m

vƠ kĩ năng v n có, trên c s phân tích th c ti n, cùng v i tài li u, ph ng ti n,

ng i h c đ xu t ý t ng, thi t k d án, so n th o và hoàn ch nh d án thông qua làm vi c nhóm và ho t đ ng cá nhơn Ng i d y là m t h tr viên vƠ ng i h c t xây d ng ki n th c

V năđ (problem): theo t đi n Oxford m t vi c mƠ khó đ gi i quy t hoặc

đ hi u (a thing is difficult to deal with or to understand)

Nĕngăl c th c hi n: T đi n Oxford “kh năng đ làm t t m t vi c gì đó”

S Sullivan ti p c n theo năng l c th c hi n “h tr tích h p lý thuy t v i kỹ năng

th c hành, ki n th c c t lõi đ c h c đ h tr cho vi c th c hi n các kỹ năng” [34,24]

Năng l c th c hi n(Competency): là kh năng th c hi n đ c các ho t đ ng

(nhi m v , công vi c) trong ngh theo tiêu chuẩn đặt ra đ i v i t ng nhi m v , công

vi c đó [21,16]

Môn Công ngh : Môn khoa h c ng d ng, nhằm v n d ng các quy lu t t nhiên và các nguyên lí khoa h c, đáp ng các nhu cầu v t ch t và tinh thần c a con

ng i [19,162]

11

Lý thuy t h c t p: là các lý thuy t tâm lý, tr l i cho nh ng câu h i: b n

ch t c a con ng i là gì? T đó đ a ra đ c các chi n l c, các mô hình d y h c

bu i h c” Hình th c t ch c d y h c thay đ i tùy theo m c đích, nhi m v d y

h c, tùy theo quan h giáo viên và h c sinh, quan h h c sinh và h c sinh, tùy theo

s l ng ng i h c Các nhi m v d y h c, n i dung d y h c, ph ng pháp d y h c

đ u đ c ti n hành trong các hình th c t ch c d y h c [7,74]

Thuy t hành vi: Watson (1913) tiên phong trong h c t p d a trên hành vi,

phát tri n t mô hình kích thích ậ ph n ng (Stimilus ậ Respond model) Ông cho

rằng m i ng i h c t p thông quan sát và k t qu quan sát d n đ n s thay đ i c a hành vi S thay đ i nƠy do tác đ ng môi tr ng, nó đòi h i s lặp l i vƠ cũng c Thorndike cho rằng h c t p b tác đ ng khi ng i h c nh n ra đ c các k t qu tích

c c c a s thay đ i hành vi, nghĩa lƠ vi c h c s x y ra n u não b liên k t chặc ch các hành vi v i nhau thành mô hình (Saettler 1990)

Thuy t nh n th c: Nghiên c u quá trình t duy phía sau hƠnh vi c a ng i

h c, nó liên quan đ n các ti n trình x y ra trong não b Ng i h c mã hoá, x lý và

t ch c l i thông tin (ki n th c), t o đi u ki n thu n l i cho quá trình liên k t các thông tin m i v i các thông tin l u tr tr c đó

Thuy t ki n t o: thuy t này coi vi c h c t p là s n phẩm c a kinh nghi m

và giao ti p xã h i; v i vi c cung c p công c và tài nguyên h c t p cần thi t ng i

h c t xây d ng ki n th c, hình thành nh n th c v th gi i

1.3 Nh ngă đặcă đi mă c ă b nă c aă ho tă đ ngă d yă h că ă tr ngă trungă h că ph ă thông

Đặc điểm th nhất: Ho t đ ng d y h c tr ng trung h c góp phần quan

tr ng vào vi c th c hi n m c tiêu giáo d c trung h c

Đặc điểm th hai: Ho t đ ng d y h c tr ng trung h c đ c ti n hành v i

n i dung d y h c có tính h th ng ngày càng cao và có m c đ ngày càng sâu

Đặc điểm th ba: Ho t đ ng d y h c tr ng trung h c đ c ti n hành v i

s tham gia tích c c, sáng t o c a h c sinh ậ ch th nh n th c có nhi u kinh nghi m s ng, có năng l c nh n th c phát tri n h n tr c so v i cùng l a tu i

Đặc điểm th tư: Ho t đ ng d y h c tr ng trung h c đ c di n ra v i s

tác đ ng qua l i tích c c ngày càng cao gi a vai trò tích c c, ch đ ng c a h c sinh

và vai trò ch đ o c a giáo viên

Trong ho t đ ng d y h c trung h c, cần phát huy cao đ vai trò ch th

nh n th c c a h c sinh trong s th ng nh t v i vai trò ch đ o c a giáo viên Do

đó, cần đ phòng nh ng sai lầm sau đơy:

 M t là, tuy t đ i hóa vai trò c a giáo viên:

Xu h ng nƠy coi giáo viên lƠ ng i có vai trò quy t đ nh k t qu d y h c và

h c sinh ch lƠ đ i t ng ti p thu nh ng tri th c “sắp sẵn” c a giáo viên T đó d n

đ n h u qu là ch quan tâm t i ho t đ ng c a giáo viên, không quan tâm t i ho t

đ ng c a h c sinh VƠ nh v y, trên th c t , đƣ đ a h c sinh vào hoàn c nh th

đ ng, không sáng t o

 Hai là, tuy t đ i hóa vai trò c a h c sinh:

Xu h ng nƠy đ i c c v i xu h ng trên: quá đ cao vai trò ch th c a h c sinh, coi ho t đ ng c a các em là có tính quy t đ nh k t qu h c t p, không cần đ n

s t ch c, đi u khi n c a giáo viên T đó d n đ n h u qu là ch coi tr ng ho t

13

đ ng c a h c sinh, cho phép h c sinh đ c h c theo nhu cầu và nguy n v ng c a mình, không tính đ n t i yêu cầu c a xã h i đƣ đ c ph n ánh vào m c tiêu, n i dung, k ho ch d y h c, Mặt khác, giáo viên ch đ c coi lƠ ng i c v n, th m chí lƠ ng i tr ng tài

Trên đơy lƠ nh ng đặc di m c b n c a ho t đ ng d y h c tr ng trung

h c Chúng liên quan m t thi t v i nhau Chúng giúp cho ng i giáo viên trung h c

có th t ch c ho t đ ng d y h c tr ng trung h c m t cách thu n l i, phù h p

Đ t ch c ho t đ ng d y h c tr ng trung h c, giáo viên tr c h t cần

nắm đu c k ho ch d y h c, ch ng trình d y h c, sách giáo khoa và các tài li u khác có liên quan, chuẩn ki n th c kỹ năng, thái đ do B giáo d c vƠ đƠo t o quy

đ nh [6,5-17]

1.4ăC ăs ălỦăthuy tăv ăb năch tăc aăd yăh cătheoăd ăán

1.4.1 Quan điểm tiếp cận

Thuy t ki n t o

Thuy t ki n t o có th coi là m t h ng ti p c n ti p theo c a thuy t nh n

th c T t ng n n t ng c b n c a thuy t ki n t o lƠ đặt vai trò c a ch th nh n

th c lên v trí hƠng đầu c a quá trình nh n th c Thuy t ki n t o là thuy t d y h c

đ nh h ng ch th nh n th c Khi h c t p, t t c nh ng gì mƠ ng i h c tr i nghi m s đ c ki n t o vào th gi i khách quan c a ng i h c Ng i h c đ c

t o c h i t tìm hi u, h c theo tr i nghi m b n thân không theo m t ch ng trình

d y h c c ng nhắc, ng i h c có th t đi u ch nh quá trình h c t p c a b n thân

 Xác đ nh vƠ đ a ra nh ng câu h i mà làm rõ nh ng quan

đi m khác nhau vƠ h ng đ n nh ng gi i pháp t t h n

 Tìm ki m, phân tích và t ng h p thông tin đ gi i quy t

5 Kỹ năng truy n

thông

 Có ki n th c v vi c các thông đi p truy n thông đ c hình thƠnh nh th nào, vì m c đích gì vƠ s d ng nh ng công c , đặc đi m vƠ ph ng pháp nƠo

 Ki m tra xem t ng cá nhân phiên d ch các thông đi p

 Có ki n th c căn b n v nh ng v n đ đ o đ c/ lu t pháp liên quan đ n vi c truy c p và s d ng thông tin

7 Linh ho t và thích

nghi

 Thích nghi v i các vai trò và trách nhi m khác nhau

 Làm vi c hi u qu trong m t môi tr ng thay đ i

8 H c t p su t đ i,

ch đ ng và t

ch

 Đ nh h ng nhu cầu h c t p c a b n thân

 Rèn luy n thêm các kỹ năng vƠ tìm hi u nh ng ki n th c

 S d ng nh ng kỹ năng giao ti p, gi i quy t v n đ , đ nh

h ng cá nhơn đ h ng t i m c tiêu đ ra

 T p h p s c m nh t p th đ hoàn thành m t m c đích chung

Năng l c th c hi n g m các thành t liên quan đ n kh năng th c hi n công

vi c, trong đó có ki n th c, kỹ năng vƠ thái đ Kinh nghi m có vai trò r t quan

tr ng trong vi c t o ra giá tr th c cho năng l c Ng i h c t ng tác v i môi

tr ng d n đ n s thay đ i v ki n th c, kỹ năng, thái đ

là m t c v n, cung c p thông tin, h ng d n ng i h c tìm ki m và x lí thông tin,

gi i quy t v n đ Ng i h c đ c t o c h i t đi u ch nh vi c rèn luy n nh n

th c, tình c m và hành vi [21,9]

1.4.2 Dạy học dự án

D y h c d án là m t hình th c d y h c, trong đó ng i h c th c hi n m t nhi m v h c t p ph c h p, gắn v i th c ti n, k t h p lí thuy t v i th c hành, t

l c l p k ho ch, th c hi n vƠ đánh giá k t qu Hình th c làm vi c ch y u là theo nhóm, k t qu d án là nh ng s n phẩm có th gi i thi u đ c

D y h c d án cho ng i h c có c h i đ nh h ng vi c quá trình h c t p,

di n đ t s sáng t o, cá nhơn có c h i đầu t vƠo d án đ t hi u qu Quá trình này lƠm thúc đẩy tri n ki n th c l n kỹ năng thúc đẩy đ ng l c h c t p c a ng i h c phù h p v i h c t p su t đ i D y h c d án là m t quá trình nh n th c ph c t p

mƠ trong đó h c thông qua th c hi n vƠ t duy Nghĩa lƠ, đ i t ng đ c ti p c n

d a trên ki n th c và kỹ năng t duy tr u t ng cao c a ng i h c [33,26] Trong

d y h c d án giáo viên đóng vai trò nh m t c v n, h ng d n, đi u ph i viên và

h tr viên, chuy n quá trình h c t p t giáo viên đ n ng i h c, t làm vi c đ c

l p đ n làm vi c nhóm [31,114]

D y h c d án s d ng công ngh nh m t phần thi t y u c a quá trình,

ng i h c th c hi n vi c h c ch đ ng h n lƠ th c hi n theo ch đ nh c a ng i

d y Không ch lắng nghe ng i h c còn h c cách đ nh n bi t vai trò, nhi m v ,

th i gian, h c cách giao ti p, thuy t trình, làm vi c, s n xu t nh môi tr ng th c

t , t t ng h p các kĩ năng riêng lẻ thƠnh các năng l c M c đích dƠi h n c a vi c

h c lƠ thay đ i t chi u r ng thành chi u sâu ki n th c, đ duy trì h c t p su t đ i [25,38]

1.4.3 Đặc điểm của dạy học dự án

1.4.3.1 T ch c d y thông h c qua nhi m v , câu h i đ nh h ng hay v n đ thách th c: ng i h c tăng c ng t p trung vào các v n đ quan tr ng, tranh lu n, đặt câu h i liên quan đ n v n đ

1.4.3.2 T o ra nhu cầu ng i h c lĩnh h i n i dung và kỹ năng cần thi t:

Ng i d y t o c h i cho ng i h c ng d ng khái ni m, các thao tác cần thi t đ

t o ra m t s n phẩm

1.4.3.3 Đòi h i ng i h c ph i đi u tra, tìm hi u đ t o cái m i: vi c đi u tra

s d n dắt ng i h c xây d ng ki n th c ậ xây d ng ý t ng, th hi n cá nhân trong

1.4.4.1 D án lƠ trung tơm c a ch ng trình d y

1.4.4.2 D án t p trung vƠo cơu h i hay v n đ mƠ đ nh h ng ng i h c tìm hi u v các khái ni m vƠ các quy lu t: Thông qua m t d án c th , nh ng cơu

h i đ nh h ng ng i h c k t n i các ki n th c đƣ h c cùng v i ho t đ ng đ hình thành năng l c gi i quy t v n đ

1.4.4.3 D án liên quan đ n ng i h c thông qua tìm hi u, nghiên c u: Tìm

hi u lƠ m t quá trình đáp ng nhu cầu ng i h c xơy d ng ki n th c vƠ gi i quy t

Có th lƠ các ho t đ ng thi t k , ra quy t đ nh, tìm ki m v n đ vƠ gi i quy t v n

đ , khám phá hay lƠ ti n trình xơy d ng v n đ Tuy nhiên, đ đ c coi lƠ m t d

án, các ho t đ ng trung tơm c a m t d án ph i liên quan đ n xơy d ng vƠ chuy n

đ i ki n th c N u các ho t đ ng trung tơm c a m t d án không khó khăn cho

ng i h c hoặc đ c th c hi n bằng cách ng d ng ki n th c, kỹ năng đƣ h c thì

đó ch lƠ bƠi th c hƠnh không ph i lƠ m t d án

1.4.4.4 Các d án ph i th c t , không ch mang tính tr ng h c: d án ph i mang cho ng i h c c m giác xác th c Ng i h c có th v n d ng ki n th c đƣ

h c đ gi i quy t các v n đ trong d án cũng nh trong th c t cu c s ng

1.4.4.5 D án đ nh h ng ng i h c ho t đ ng: giáo viên đ nh h ng ho t

đ ng c a ng i h c thông qua ph n h i t ng i h c [27,4]

1.4.4.6 Dự án đòi hỏi các hình th c đánh giá đa dạng và thường xuyên:

Ngay t khi tri n khai d án, các k t qu d ki n cần ph i đ c làm rõ và ph i s

d ng các ph ng pháp đánh giá đ ki m ch ng m c đ lĩnh h i bằng HS s đ c

h ng d n, cung c p thông tin đ th c hi n công vi c có ch t l ng nh t, ph i bi t

rõ đi u gì đang ch đ i ngay t khi bắt đầu d án GV t o c h i cho ng i h c

ph n h i hay đi u ch nh trong su t quá trình th c hi n d án

1.4.4.7 Dự án có liên hệ với thực tế: D án ph i gắn v i đ i s ng th c t

c a HS, có th m i các chuyên gia bên ngoƠi cùng tham gia đ t o ra nh ng tình

hu ng DH HS có th th hi n vi c h c c a mình tr c nh ng đ i t ng th c t , liên h v i các ngu n l c c ng đ ng, tham kh o các chuyên gia trong lĩnh v c nghiên c u, hoặc trao đ i thông qua trang m ng cá nhân v i c ng đ ng

1.4.4.8 D án ph i tho n mãn: HoƠn thƠnh đúng th i h n, không v t quá kinh phí d trù

Không gây ra nh ng tác đ ng x u cho môi tr ng, cho XH, đ m b o s phát tri n b n v ng cho t ng lai

Không gây ra nh h ng t i s c kh e, t i k t qu h c t p vƠ tu d ng đ o

đ c c a HS

1.4.5 Qui tắc sáu A trong dạy học dự án

1.4.5.1 Authenticity (tính xác th c)

- D án bắt đầu t v n đ có ý nghĩa đ i v i ng i h c hay không?

- V n đ hay câu h i đó có th đ c gi i quy t t i môi tr ng làm vi c

hoặc trong c ng đ ng hay không?

- Ng i h c t o ra hoặc s n xu t m t cái gì đó mang tính cá nhơn, hay mang giá tr xã h i v t ra ngoƠi môi tr ng nhƠ tr ng hay không?

1.4.5.2 Academic Rigor (h c t p nghiêm khắc)

- D án d n dắt ng i h c ti p thu và ng d ng ki n th c đ gi i quy t

v n đ hay không?

- D y h c d án có thách th c ng i h c s d ng các ph ng pháp đ

đi u tra, tìm hi u v n đ hay không?

- Ng i h c có phát tri n kỹ năng t duy vƠ thói quen c a trí nh

m c cao h n hay không? (tìm ki m bằng ch ng, t duy phê phán)

1.4.5.3 Applied Learning (h c t p ng d ng)

- Vi c h c có di n ra trong tình hu ng có v n đ trong cu c s ng?

1.4.5.4 Active Exploration (ho t đ ng thăm dò)

- Ng i h c s d ng nhi u th i gian đ làm vi c hay không?

- D án đòi h i ng i h c tham gia và cu c đi u tra th c t , s d ng nhi u ph ng pháp, ph ng ti n và các ngu n hay không?

- Ng i h c truy n đ t nh ng ki n th c thông qua trình bày và th c

hi n hay không?

1.4.5.5 Adult Relationships (m i quan h tr ng thành)

- Ng i h c gặp g vƠ quan sát ng i l n v i m i quan h gi a chuyên môn và kinh nghi m hay không?

- Ng i h c có c h i làm vi c chặt ch v i ít nh t m t ng i có kinh nghi m

- Ng i có kinh nghi m c ng tác trên c s thi t k vƠ đánh giá công

vi c c a ng i h c hay không?

1.4.5.6 Assessment(đánh giá)

- Ng i h c có ph n h i th ng xuyên v vi c h c t p c a mình bằng các tiêu chí d án hay không?

- Nh ng ng i có kinh nghi m có giúp đ ng i h c phát tri n các kỹ năng phù h p v i th c t cu c s ng hay không?

- Ng i h c có c h i đánh giá th ng xuyên vi c h c c a mình thông qua các ph ng pháp đánh giá hay không? [24,35-36]

1.4.6 Các thuộc tính của dạy học dự án

- Nh n ra kh năng lƠm vi c, nhu cầu h c t p c a ng i h c bằng cách đặt h vào trung tâm c a ti n trình h c đ đ nh h ng ng i h c k p th i và chính xác

- Ng i h c tham gia vào các khái ni m và các nguyên tắc Công vi c

hoặc thông tin trong cu c đi u tra, nghiên c u, hay nh ng lý thuy t đặt ra

- Ng i h c ph n h i th ng xuyên vƠ có c h i phù h p cho ng i

h c h i kinh nghi m

- Khuy n khích h p tác trong m t s hình th c, hoặc thông qua nhóm,

s n phẩm, bƠi báo cáo đ c t p th đánh giá [25,4-5]

1.4.7 Vai trò của giáo viên và học sinh trong dạy học dự án

Giáo viên:

 H ng d n, đ nh h ng ng i h c, t o đi u ki n thu n l i đ kích thích

s h ng thú h c t p c a HS Khác v i d y h c truy n th ng ki n th c truy n t i theo m t chi u t GV đ n HS còn v i DHDA GV ch đóng vai trò nh m t nhƠ t

v n, m t c ng tác viên trong h c t p

 Theo Vygoski nh ng thông tin mƠ GV đ a ra ph i mang tính nh n th c

và siêu nh n th c Thông tin mang tính nh n th c là thông tin nhằm h ng d n HS

có th t l c hoàn toàn, t ch u trách nhi m trong vi c th c hi n k ho ch, nhi m v

h c t p c a b n thân (l p k ho ch, đ nh h ng đi u ch nh, ki m tra vƠ đánh giá) Thông tin siêu nh n th c đ c p đ n vi c lƠm ng i h c làm ch nh ng ki n th c nghĩa lƠ ph i th c hi n đ c, trình bƠy đ c Nhằm cho HS phát tri n thói quen l p

lu n và kh năng áp d ng m t cách m m dẻo nh ng khái ni m đƣ h c, và liên k t

đ c các ki n th c đƣ h c

23

 GV h tr k p th i khi ng i h c có h ng đi l ch khi th c hi n d án

Đi u ch nh đó có th là các ch d n hoặc bằng các s n phẩm m u, các tài li u, các ngu n thông tin, các chuy n giao công vi c, các phi u đánh giá…

 GV t o c h i h c t p, ti p c n v i thông tin, làm m u vƠ h ng d n HS T o ra môi tr ng h c t p thúc đẩy ph ng pháp h c t p theo ki u c ng tác gi a các thành viên trong nhóm HS

Học sinh:

 HS đóng vai trò là nh ng chuyên gia thu c các ngành ngh khác nhau trong xã h i và tham gia ngày càng tích c c vào vi c th c hi n m c tiêu h c t p Trong m t d án h c t p, HS không ch tham gia vào quá trình qu n lí m t phần mà còn qu n lí t ng th d án Trong quá trình h c t p HS tham gia xác đ nh vƠ đánh giá d án, quy t đ nh các giai đo n c a quá trình th c hi n d y h c, c th là trong

vi c xây d ng k ho ch và th c hi n d án

 HS đ c giao nh ng nhi m v c th , gắn v i đ i s ng th c t , HS h p tác làm vi c v i nhau trong các nhóm Phát huy t i đa năng l c cá nhơn khi đ m

t p h p tác, kỹ năng t duy phê phán, kỹ năng h c t p su t đ i

* Đối với học sinh

 Tăng tính chuyên cần, nơng cao tính t l c vƠ thái đ h c t p, t ch phát huy đ c tính ch đ ng, sáng t o c a HS, bi n quá trình truy n đ t ki n th c

ng i d y thƠnh quá trình t xây d ng ki n th c ng i h c

 Ki n th c thu đ c mang tính chi u sơu vì thông qua đi u tra, tìm hi u

ng i h c s hi u rõ và v n d ng đ c các ki n th c đƣ h c đ gi i quy t các v n

đ trong th c ti n Vì v y, DHDA s kích thích đ ng c vƠ h ng thú h c t p c a

ng i h c, đi u đó giúp cho ng i h c có th v t qua đ c nh ng khó khăn trong khi gi i quy t các v n đ , đặc bi t lƠ nh ng v n đ mang tính ph c h p

 Có c h i phát tri n nh ng kĩ năng ph c h p, nh t duy b c cao, gi i quy t v n đ , h p tác vƠ giao ti p

 Khi th c hi n d án HS đƣ tham gia vƠo nh ng ho t đ ng th c t có ý nghĩa v t ra kh i ph m vi l p h c

 HS có th s d ng ki n th c c a nh ng môn h c khác nhau đ gi i quy t v n đ

 Phát tri n năng l c t đánh giá

* Đối với GV

Nơng cao tính chuyên nghi p vƠ s h p tác v i đ ng nghi p, c h i xơy d ng các m i quan h v i HS

b Nh ợc điểm

 DHDA đòi h i ng i d y ph i có ki n th c sâu, r ng chuyên ngành và

ki n th c liên quan Do đó, nhi u s gây cho GV khó khăn trong vi c th c hi n

ch ng trình gi ng d y

 Th i gian hoàn thành cho m t d án th ng kéo dƠi vì v y r t khó áp

d ng cho m t ti t h c bình th ng

 Khi DHDA đòi h i ph i s d ng ki n th c liên ngành Vì v y, không

ph i môn nƠo, n i dung gì cũng có th áp d ng đ c DHDA

 Không thích h p trong vi c truy n th nh ng tri th c lí thuy t có tính h

th ng

 Ph ng ti n v t ch t vƠ tƠi chính ch a phù h p

25

1.4.6 Những khó khăn khi áp dụng DHDA vào dạy học môn Công nghệ 11

DHDA đƣ đ c áp d ng m t s môn h c, các c p h c nh ng ch a ph

bi n Vì v y, khi áp d ng vƠo DH môn Công ngh s gặp ph i không ít khó khăn

- Khi DHDA thì t duy c a GV và HS ph i thay đ i vì PPDH truy n th ng

đƣ in sơu trong cách d y vƠ h c c a thầy vƠ trò Đ th c hi n m t DHDA t t đòi h i

ng i d y ph i nghiên c u sâu Đ i v i HS cần thay đ i cách th c làm vi c đ ph i phát huy cao đ tính tích c c, ch đ ng, sáng t o, h c t p công tác, phát tri n t duy phê phán

- Th i gian cần đ chuẩn b vƠ ti n hƠnh d y vƠ h c theo d án đòi h i nhi u

h n trong khi th i l ng quy đ nh cho môn Công ngh ít

- Kinh phí vƠ c s v t ch t ph c v d y vƠ h c ch a đáp ng đ c nhu cầu

c a d y và h c Trong khi đó, môn Công ngh lƠ môn h c có tính ng d ng, hầu h t các n i dung môn h c đ u gắn v i th c ti n s n xu t Lĩnh v c ki n th c môn h c còn m i mẻ đ i v i HS nông thôn Vì v y, đ tri n khai DHDA có hi u qu đòi

h i nhƠ tr ng ph i có đ các trang thi t b cần thi t: mô hình, v t th t, nhƠ x ng, công c lao đ ng, nguyên v t li u,…

- HS có t t ng đơy lƠ môn h c ph , do đó HS h c t p mang tính đ i phó nên ch a có thái đ h c t p tích c c đ i v i b môn Công ngh

- Đòi h i HS ph i lƠ ch th trong quá trình h c, ph i rèn luy n ph ng pháp

t h c, t nghiên c u, t sáng t o, tinh thần trách nhi m vƠ kh năng c ng tác gi a các thành viên trong nhóm

T nh ng khó khăn mang tính khách quan vƠ ch quan nêu trên, ch có lòng quy t tơm vƠ nhi t huy t cao c a đ i ngũ GV ph trách b môn c ng v i s quan tơm vƠ t o đi u ki n c a nhƠ tr ng vƠ toƠn ngƠnh thì DHDA m i mang tính kh thi

1.4.7 Ki ểm tra đánh giá trong dạy học dự án

M c đích c a ki m tra quá trình là cung c p cho ng i h c c s đ ch ng minh các kỹ năng, ki n th c mƠ ng i h c đ t đ c thông qua quá trình ho t đ ng

h c t p Vi c ki m tra đ c th c hi n trong đi u ki n nh t đ nh đ xác đ nh s ti n

b c a ng i h c, thúc đẩy phát tri n, giáo viên đánh giá đ c s chi m lĩnh tri

th c c a ng i h c cũng nh đi m m nh, đi m y u c a m i cá nhân h c t p Cho nên vi c ki m tra ph i đ c l a ch n khi thi t k khóa h c vƠ đây là m t nhi m v đầy thách th c cho giáo viên [35,3-4]

Đánh giá lƠ m t quá trình di n ra liên t c, xuyên su t d án Vi c đánh giá

th ng xuyên và l ng ghép nó vào ti n trình th c hi n d án là r t quan tr ng Đánh giá đ đi u ch nh ng i h c h n lƠ đ ki m tra trí tu hoặc m c đ ti p thu các ki n

th c Thông qua đánh giá GV s có thêm thông tin v nhu cầu c a HS, t đó có th

đi u ch nh d án nhằm nâng cao s ti p thu và phù h p v i HS h n

Ho t đ ng đánh giá trong DHDA cần đ c thi t k đ đ m b o:

 S d ng nhi u chi n l c đánh giá khác nhau

 Ti n hƠnh đánh giá su t quá trình d y h c

 Đánh giá các m c tiêu quan tr ng c a bài d y

 T o đi u ki n cho HS tham gia quá trình đánh giá

Đ t o đi u ki n cho HS tham gia vƠo quá trình đánh giá, GV nên cung c p cho HS:

 Tiêu chí đánh giá ph i rõ ràng và ngay t đầu

 Các mô hình vƠ h ng d n HS đ th c hi n công vi c hoặc nhi m v đ t

k t qu cao

 C h i đ HS t theo dõi ti n đ c a chính mình

 Đ a ra ph n h i mang tính xây d ng cho thành viên trong nhóm và t ng

h p thông tin t các thƠnh viên đ c i thi n công vi c

 Đi u ch nh và t đi u ch nh ho t đ ng đ hoàn thành s n phẩm đ t m c tiêu

đ ra

 H tr HS đặt ra các m c tiêu m i cho vi c h c trong t ng lai

27

1.4.8 Sử dụng đánh giá từng phần và đánh giá t ng thể trong lớp học

Các đánh giá di n ra tr c và trong khi tri n khai bài d y đ c g i là đánh

giá từng phần GV s d ng thông tin t các b ng đánh giá nƠy đ đi u ch nh cách

h ng d n vƠ giúp cho HS đi đúng h ng

B n m c đích c a đánh giá t ng phần:

 Tìm hi u nhu cầu HS: Đi u này quan tr ng vì HS luôn đ n v i các đ tài

m i bằng s tr i nghi m Đánh giá đ xác đ nh rõ các ki n th c, kỹ năng, thái đ

c a HS giúp GV thi t k đúng ph ng pháp h ng d n đ khắc ph c các nh n th c sai l ch, khai thác đ c nh ng tr i nghi m có liên quan đ n bài d y

 Khuy n khích t đ nh h ng và c ng tác: đi u này quan tr ng vì m t trong

nh ng m c tiêu giáo d c lƠ đƠo t o nh ng con ng i có kh năng t h c và h p tác

t t trong làm vi c đ i nhóm Đánh giá các kĩ năng t đ nh h ng và h p tác s giúp

ng i h c l p k ho ch và th c hi n m t cách có hi u qu và t giác vi c h c t p

c a mình

 Giám sát ti n đ : Khi h c sinh th c hi n thông qua b ng k ho ch vƠ đánh giá quá trình GV đ nh h ng ho t đ ng h c t p c a ng i h c Qua đó, GV xác

đ nh rõ các đi m y u vƠ phát huy các đi m m nh c a ng i h c

 Ki m tra m c đ hi u bi t vƠ thúc đẩy kh năng nh n th c: Các bi n pháp đánh giá v m c đ hi u bi t s giúp HS suy nghĩ v kh năng t duy c a b n thân

 Đánh giá t ng thể: LƠ đánh giá đ c th c hi n vào cu i m i d án, đánh giá

cu i cùng v s n phẩm hoặc ho t đ ng GV có th tìm th y nh ng đi m còn y u c a

ng i h c đ h ng d n kĩ h n HS có th nh n ra nh ng khuy t đi m c a mình và hoàn thi n h n trong t ng lai

Đánh giá t ng th bao g m vi c đánh giá:

 Các tiêu chí c th v n i dung

 Các tiêu chí v các kĩ năng thi t y u vƠ kĩ năng t duy b c cao

 Các tiêu chí c th v ch t l ng đ c th hi n s n phẩm cu i cùng

Các công c ụ đánh giá có thể dùng:

B ng ki m m c, b ng tiêu chí, bi u đi m, đặt câu h i, ph n h i nhanh, b ng

bi u, đ h a,…

Vi c đánh giá t ng th này có th áp d ng cho m i cá nhân HS, các nhóm

HS hay toàn l p h c v i các hình th c: HS tự đánh giá, HS trong nhóm đánh giá

l ẫn nhau (đánh giá đồng đẳng), HS đánh giá các nhóm, GV đánh giá các nhóm và đánh giá toàn lớp

K t lu năch ng 1:

Qua ch ng c s lý lu n tác gi đƣ trình bƠy các quan đi m ti p c n c a d y

h c d án là: D y h c d án xây d ng trên thuy t ki n t o ki n th c đ c hình thành thông qua hình th c tr i nghi m c a ng i h c D y h c d án hình thành cho

ng i h c nh ng kỹ năng cần thi t và hình thành nh ng năng l c thành phần (năng

l c v chuyên môn, năng l c xã h i, năng l c cá th vƠ năng l c ph ng pháp)

Trình bƠy đ c đặc đi m, các thu c tính, nhi m v c a giáo viên và h c sinh, u nh c đi m c a d y h c theo d án nói chung và nh ng khó khăn khi ng

d ng cho môn Công ngh l p 11 nói riêng

C s lý lu n v d y h c d án ch ng nƠy s lƠm c s cho vi c xây d ng

ti n trình d y h c theo d án cho môn Công ngh

29

Ch ngă2:

TH CăTR NGăV ăT ăCH CăD YăH C

MỌNăCỌNGăNGH

2.1 Gi iăthi uăv ătr ngătrungăh căph ăthôngăNguy năTrƣi

 Tr ng thành l p năm 1959 l y tên lƠ tr ng bán công Lái Thiêu Năm 2000 đ i tên thƠnh tr ng THPT Nguy n Trãi

 Phòng trang b máy chi u: 3

2.2ăM cătiêu,ăv ătrí,ăn iădungăc aămônăCôngăngh ă ătr ngătrungăh căph ă

2.2.2 Vị trí

- H th ng tri th c t nhiên, xã h i, t duy kỹ thu t vƠ ph ng pháp nh n

th c nhằm hình thành h c sinh năng l c nh n th c th gi i Tri th c bao g m:

+ Các s ki n và hi n t ng kỹ thu t

+ Các khái ni m và thu t ng khoa h c

+ Các đ nh lu t, nguyên tắc kỹ thu t

+ Các ph ng pháp nh n th c và l ch s phát tri n c a khoa h c, kỹ thu t

- H th ng kỹ năng, kỹ x o: kỹ năng, kỹ x o là y u t quan tr ng c a n i dung h c v n N u ch nh n th c đ c th c ti n mà không có kỹ năng, kỹ x o thì không có kh năng c i t o nó

- H th ng kinh nghi m ho t đ ng sáng t o nhằm hình thành h c sinh năng

l c tìm ki m, gi i quy t nh ng v n đ m i làm cho h c v n ngày càng phát tri n

- Kinh nghi m v thái đ đ i v i th gi i vƠ con ng i là m t y u t quan

tr ng c a n i dung h c v n vì nó giáo d c h c sinh cái yêu, cái ghét, lòng cao

th ng, đ c hi sinh, là phẩm ch t c b n c a nhân cách

H c v n ph thông nƠy đ c hình thành t các môn h c c th , trong đó có môn Công ngh là m t b ph n c a môn Kỹ thu t ph thông, môn h c ng d ng trong các môn h c

Chúng ta đang s ng trong th kỷ 21, th kỷ c a trí tu , c a n n kinh t tri

th c Chúng ta đang ti n hành công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t n c, do đó môn Công ngh có vai trò, v trí đặc bi t quan tr ng trong vi c đƠo t o ngu n nhân l c cho s nghi p cách m ng c a dân t c

2.2.3 Nội dung:

Đ m b o yêu cầu v tính ph thông c b n, toàn di n, h ng nghi p và chuẩn b ngh Ngoài n i dung giáo d c chung, đ m b o chuẩn ki n th c ph thông

c b n, toàn di n cho m i h c sinh, còn có n i dung giáo d c nâng cao nhằm đáp

ng nâng l c và nguy n v ng phát tri n c a các đ i t ng h c sinh khác nhau