Trong quá trình giảng dạy , khi tiếp xúc với học sinh , yêu cầu học sinh phải hiểu công dụng của máy biếp áp và việc ứng dụng của từng loại máy biến áp vào trong từng lĩnh vực . Các em rất lúng túng , sợ sệt khi phải nêu và trình bầy công dụng của máy biếp áp và việc ứng dụng của từng loại máy biến áp vào trong từng lĩnh vực .
Trang 1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÀO CAI Trường THPT số 2 TP Lào Cai
TÊN ĐỀ TÀI :
tế vào bài học ”
Họ tên : Lương Văn Thắng
Đơn vị : Tổ vật lý – Công nghệ
Trường THPT số 2 TP Lào Cai
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÀO CAI
Trang 2Trường THPT số 2 TP Lào Cai
TÊN ĐỀ TÀI :
"
Phương pháp vận dụng kiến thức thực
tế vào bài giảng ”
Họ tên : Lương Văn Thắng
Đơn vị : Tổ vật lý – Công nghệ
Trường THPT số 2 TP Lào Cai
Năm học : 2011 – 2012
Phần 1
ĐẶTVẤN ĐỀ
Trang 3I – LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Môn công nghệ là một phân môn có số giờ thực thực hành tương đối nhiều và nó cũng là phân môn phụ trợ cho các môn học chính Tư tưởng suy nghĩ của học sinh chỉ đầu tư vào các môn chính để thi vào các trường đại học , còn việc học môn công nghệ chỉ là để hoàn thành con số điểm cho quá trình học tại trường , có những học sinh còn mang tính chống đối trong khi học Cho nên việc giảng dạy môn này thực sự là khó khăn khi lên lớp nếu giáo viên quản
lý lớp không tốt và không đổi mới phương pháp khi giảng dạy Trong chương trình có rất nhiều bài thực hành gần gũi với thực tế nếu giáo viên không thường xuyên tổ chức các giờ thực hành mà lại tăng việc dạy lý thuyết thì các em thực
sự là chán học môn này
Vì lẽ đó trong quá trình giảng dạy môn công nghệ tuy kinh nghiệm chưa
có nhiều nhưng tôi mạnh dạn đư ra một số ý kiên mang tính đổi mới phương pháp giảng dạy sao cho giờ dạy của môn này làm cho học sinh hứng thu và tích cực hơn , Với tiêu đề “ Phương pháp vận dụng kiến thức bài giảng vào thực tiễn”
ý kiến của tôi đưa ra tuy chưa được sâu sắc nhưng cũng phần nào nói nên được những vấn đề cần khắc phục và vận dụng trong quá trình giảng dạy môn công nghệ Mong các đồng chí đồng nghiệp tham gia góp ý kiến xây dựng cho bản sáng kiến kinh nghiệm của tôi được phong phú hơn
Tôi xin chân thành cảm ơn !
II- CƠ SỞ LÝ LUẬN :
Trang 4Qua giảng dạy nhiều năm ở lớp 12 cho thấy để học sinh hiểu rõ công dụng, ứng dụng của các loại máy biến áp đối với từng lĩnh vực trong thực tế thì
ta phải giúp các em tìm hiểu và nghiên cứu thêm các nội dung sau:
1- Khái niệm về máy biến áp
2- Máy biến áp 3 pha
3- Máy biến áp 1 pha
4- Kiểm tra đánh giá học sinh
III- CƠ SỞ THỰC TIỄN :
Trong quá trình giảng dạy , khi tiếp xúc với học sinh , yêu cầu học sinh phải hiểu công dụng của máy biếp áp và việc ứng dụng của từng loại máy biến
áp vào trong từng lĩnh vực Các em rất lúng túng , sợ sệt khi phải nêu và trình bầy công dụng của máy biếp áp và việc ứng dụng của từng loại máy biến áp vào trong từng lĩnh vực Nắm bắt được tình hình đó nên việc chủ động của người giáo viên phải hướng dẫn chỉ bảo các em nắm bắt kiến thức thực tế chu đáo , cụ thể những yêu cầu như trên trong từng tiết dạy Sau mỗi bài dạy cần có kiểm tra , đánh giá rút kinh nghiệm
IV- PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
- Giáo viên giới thiệu chung và đưa ra nội dung thảo luận
- Chia nhóm thảo luận tìm hiểu chung
- Các nhóm đưa ra ý kiến đã thảo luận
- Thăm quan và thực hành thực tế đế làm cơ sở đánh giá ý kiến thảo luận của nhóm
- Giáo viên phân tích thêm
- Kiểm tra đánh giá từng cá nhân học sinh
V- ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU : Học sinh lớp 12
VI- THỜI GIAN THỰC HIỆN : Cuối kỳ I và đầu học kỳ II năm học 2011-2012
Phần II
CÁC NỘI DUNG ĐỀ TÀI
Trang 5Khi giảng dạy môn công nghệ lớp 12 nhất là các chương mạch điện xoay chiều có nhiều kiến thức liên quan đến thực tế hàng ngày Vì đây là phần liên quan đến mạng điện chiếu sáng trong tất cả các gia đình các em học sinh và các thiết bị trong điện trong gia đình chủ yếu là sử dụng nguồn điện xoay chiều , nếu giảng dạy đến chương này các giờ thực hành không được giới thiệu và chuẩn bị chu đáo thì sẽ làm cho các em học sinh chán nản và không hứng thú Chính vì lẽ đó khi giảng đến phần máy biến áp nói chung thì giáo viên cần phân tích cho các em biết những vấn đề sau có liên quan đến cuộc sống hàng ngày của các em
1- Khái niệm Máy biến áp:
Máy biến áp là một thiết bị điện tĩnh dùng để biến đổi dòng điện và điện áp xoay chiều từ cấp này sang cấp khác mà tần số của nó không thay đổi
Nếu bỏ qua điện áp rơi trên các cuộn dậy thì ta có E1 = E2 ( E1 là sđđ cuộn dây sơ cấp, E2 là sđđ cuộn dây thứ cấp )
Gọi k là hệ số máy biến áp ta có 1 2
2 1
k
k > 1 thì U1>U2 : ta có máy giảm áp
k < 1 thì U1<U2 : ta có máy tắng áp
2-Máy biến áp 3 pha : Thường dùng để biến đổi và truyền tải , phân phối
điện năng
+) Có những em học sinh sẽ thắc mắc là : Quá trình biến đổi điện năng được thực hiện như thế nào :
Giáo viên cần lấy ngay ví vụ trong thực tế : Đường dây điện đi từ Đông Anh hoặc Yên Bái lên Lào Cai là đường dây 110(KVA) như vậy mạng điện gia đình chúng ta không thể đấu trực tiếp vào đường dây điện đó được ví điện áp quá lớn Mà các thiết bị gia đình chỉ có dùng điện áp 220V Cho nên các trạm điện
đã phải dùng máy biến áp 3 pha để biến đổi điện áp từ 110KV / 35KV/ 0,4KV / 220V và mạng điện gia đình chúng ta sẽ đấu vào đầu ra của máy biến áp ba pha
có điện áp thấp nhất là 220V
Trang 6+) Có thể có ý kiến của các em học sinh sẽ hỏi là : Mạng điện điện ba pha
4 dây là mạng như thế nào ? Giáo viên cần giải thích và vẽ hình và lấy ví dụ : VD: ở đường dây ngoài đường quốc lộ trên các đầu cột ta thấy có 4 dây dẫn điện Đấy chính là mạng 3 pha 4 dây : Để tạo ra mạng 3 pha 4 dây người ta dùng 1 MBA 3 pha ( MBA điện lực ) : -> Cuộn sơ cấp đầu vào có 3 cuộn dây AX,BY,CZ đấu hình sao
-> Cuộn thứ cấp đầu ra cung cấp điện cho các phụ tải có 3 cuộn dây ax, by , cz 3 cuộn này đấu Yo ( sao không ) 3 điểm x,
y ,z đấu chụm lại và đưa ra 1 dây 0 ( dây trung tính ) 3 dây pha thường qui định a , b , c và dây trung tính qui định là : 0
đấu như thế nào trên đường dây 3 pha 4 dây đó ?
Giáo viên cần giải thích cho các em có thể đấu theo 1 trong 3 cách sau :
Cách 1 : đấu từ dây a – 0
Cách 2 : đấu từ dây b– 0
TC
SC
MBA 3ph
Trang 7Cách 3 : đấu từ dây c – 0
Các phụ tải gia đình đấu chung dây chung tính vì đều là phụ tải 1 pha
+) Học sinh có ý kiến tiếp : Tại sao không đấu được từ dây a đến dây b hoặc
từ dây b đến dây c , từ dây c đến dây a ?
Giáo viên cần giải thích : Nếu đo điện áp từ dây a-b; b-c ; c-a đều là điện áp dây vì 3 này đều là dây pha ( lửa ), độ lớn của u này bằng 380v Điện áp không phù hợp với điện áp các đồ dùng điện
Đấu như C1 , C2 , C3 thì nguồn điện vào gia đình các em sẽ là điện áp pha , có
độ lớn U= 220v Theo như lý thuyết thì Ud=3 Up => Nếu đấu điện vào các gia đình từ dây a-b, b-c, c-a thì có U= 3 Up = 1,7 220 = 380v các TB điện sẽ
bị cháy
Nếu đấu điện vào các gia đình từ dây a-0, b-0, c-0 thì có U= Ud/3 = 380/1,7 = 220v phù hợp với các TB điện
Kết luận : Khi đấu điện sinh hoạt vào các gia đình chỉ được phép đấu 1
dây lửa với 1 dây trung tính ta có điện áp Up = 220V Còn nếu gia đình nào có dùng điện sản xuất phục vụ cho động cơ 3 pha thì ta mới được phép đấu váo 3 dây pha ( a , b , c )
Vì vậy : Trong quá trình đấu và mắc điện trên đầu cột điện người thợ
phải hết sức chú ý nếu đấu nhầm 2 dây lửa để đưa nguồn điện sinh hoạt vào trong gia đình thì toàn bộ đồ dùng điện trong gia đình sẽ chịu điện áp cao và dẫn đến cháy hỏng
Sau khi hướng dẫn trên lý thuyết xong giáo viên dùng đồng hồ vôn kế đo
điện áp trực tiếp tại ổ cắm phòng học cho các em quan sát để chứng minh rằng điện áp tại phòng học đang sử dụng điện áp pha Up = 220V Và tổ chức cho các em quan sát tại điểm đấu dâu trên đầu cột điện đã có qui định dây pha và dây mát
+) ý kiến học sinh hỏi : máy biến áp 3 pha dùng truyền tải điện năng như thế nào
Giáo viên giải thích và vẽ hình :
Trang 8Khi truyền tải điện năng đi xa người ta áp dụng phương pháp là tăng điện áp trước khi truyền để giảm được sự tổn thất điện năng sau khi truyền đến nơi sử dụng Như vậy phải dùng 2 máy biến áp 3 pha :
1 máy đầu nguồn trước khi truyền là máy tăng áp , 1 máy ở cuối nguồn sau khi truyền là máy giảm áp
VD : Sơ đồ truyền tải điện năng đi xa áp dụng phương pháp tăng điện áp
trước khi truyền Có thể tăng từ 10KV lên 35kV ( 220kV), sau khi truyền xong lại giảm xuống10kV; 0,4kV cung cấp cho phụ tải tiêu thụ
1 – Nhà máy phát điện 3 pha
2 - Máy tăng áp
3 - Đường dây truyền tải
4 – Máy hạ áp
5 – Hộ tiêu thụ điện ( các gia đình )
3 -Máy biến áp 1 pha : Thường dùng trong các hộ gia đình đển biến đổi
điện áp thấp phục vụ cho các thiết bị điện trong gia đình
Giáo viên giải thích :
-Biến đổi điện áp từ 220V xuống còn 3V , 6V , 9V ,12V phục vụ cho các thiết bị đài , ti vi ,
-Đến phần này giáo viên có thể chuẩn bị 1 máy biến áp nhỏ có nguồn vào cuộn sơ cấp 220V và các đầu ra 3V,6,9V ,12V và chuẩn bị các loại bóng đèn nhỏ có điện áp tương ứng với đầu ra máy để thực hiện thực hành ngay tại lớp -Giải thích thêm đây là máy biến áp cảm ứng cuộn sơ cấp và thứ cấp riêng biệt Điện áp đầu ra là điện áp cảm ứng
+) Học sinh có thể đưa ra câu hỏi : Như vậy MBA này có mấy cuộn dây ?
2
1
Trang 9+) Giáo viên vẽ hình và giải thích :
Có 1 cuộn sơ cấp Còn cuộn thứ cấp thì mỗi nấc điện áp ra là có 1 cuộn dây Các cuộn này quấn liền với nhau
Trong phần máy biến áp 1 pha này giáo viên đưa ra 1 ví dụ : Có 1 máy biến
áp cảm ứng cuộn sơ có điện áp đầu vào U= 110V , cuộn thứ cấp có điện áp ra U
= 220V
Hỏi : Có thể đấu máy biến áp này vào nguồn có điện áp 220V được
không ? Nếu được thì mắc như thế nào ?
Giáo viên cần chuẩn bị 1 máy biến áp cảm ứng có cấu tạo như trên 1 nguồn điện xoay chiều U = 220V 1 đồng hồ vôn kế
+) Cho học sinh suy nghĩ
+) Sau đó giáo viên giải thích và thực hành ngay tại lớp cho học sinh quan sát :
Có thể đấu được vì : Máy biến áp có tính chất nghịch đảo
Cuộn sơ cấp có thể chuyển thành cuộn thứ cấp
Như vậy trong trường hợp này cuộn thứ cấp có điện áp là 220V sẽ chuyển thành cuộn sơ cấp
Cuộn sơ cấp có điện áp 110V sẽ chuyển thành cuộn thứ cấp
Nguồn có điện áp là 220V
Để chứng minh điều trên là đúng ta sẽ đấu cuộn thứ cấp vào nguồn điện 220V tại lớp học
Sơ đồ nguyên lý MBA 1 pha
Trang 10 Dùng đồng hồ vôn kế đo điện áp đầu ra : Vôn kế sẽ chỉ là 110V
4 – Kiểm tra đánh giá học sinh
Sau khi giới thiệu xong công dụng, ứng dụng và cấu tạo, nguyên lý làm việc của từng loại máy biến áp trong thực tế tôi đã tiến hành kiểm tra đánh giá học sinh với nội dung sau :
Câu 1 : Công dụng và ứng dụng của máy biến áp 1 pha và máy biến áp 3 pha ? Câu 2 : Cách nối nguồn điện vào các gia đình từ máy biến áp 3 pha ?
Câu 3 : Tại sao trong các thiết bị điện gia dụng ( ti vi , đầu đĩa , máy tính ) lại phải sử dụng máy biến áp 1 pha
Kết quả kiểm tra lớp 12A2 :
Kết quả kiểm tra lớp 12 A5 :
Phần III KẾT LUẬN – ĐỀ NGHỊ
1- Kết luận :
Qua bài giảng trên học sinh đã phần nào hiểu giá trị của việc vận dụng kiến thức trong bài học vào thực tế cuộc sống hơn và làm cho các em hứng thu tìm tòi và biết khai thác kiến thức về máy biến áp trong sản xuất và trong cuộc sống sinh hoạt Có như vậy giờ dạy của giáo viên mới đạt hiệu quả cao hơn
2- Đề nghị :
Nhà trường cần bổ sung thêm các loại máy biến áp một pha, các bộ nguồn 1
chiều và mô hình máy biến áp ba pha để giáo viên và học sinh thực hành về máy biến áp được phong phú hơn
Trang 11Lào cai , Ngày 20 tháng 12 năm 2011
Người viết
Lương Văn Thắng
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Thắng : Đại học SPKT TP Hồ Chí Minh
Trang 122 VẼ VÀ THIẾT KẾ MẠCH IN VỚI
ORCAD 10
Việt Hùng Vũ, Trần Thị Hoàng Oanh,
Đậu Trọng Hiến
Phượng - NXBGD
MỤC LỤC
3 Cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn, phương pháp nghiên cứu, đối
tượng nghiên cứu, thời gian thực hiện
4
Trang 134: Kết quả kiểm tra đánh giá học sinh 10
Phần nhận xét và thông qua của tổ :
………
………
………
………
……… …………
Lào Cai, ngày …….tháng …….năm 2011
Tổ trưởng
Nguyễn Thị Thuý Hà
ĐÁNH GIÁ NHẬN XÉT CỦA NHÀ TRƯỜNG
Trang 14………
………
………
………
………
………
………
