Lợi ích kinh tế của người lao động trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn thành phố hà nội

TÓM TẮT NHỮNG KẾT LUẬN MỚI CỦA LUẬN ÁN 1. Lợi ích kinh tế của người lao động trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là phạm trù kinh tế, thể hiện mối quan hệ kinh tế giữa những người lao động với chủ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; phản ánh những nhu cầu, động cơ khách quan của người lao động tham gia vào các hoạt động kinh tế trong doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài 2. Cơ cấu lợi ích kinh tế bao gồm: (1) Lợi ích kinh tế trực tiếp: Tiền công, tiền lương, tiền thưởng, phúc lợi xã hội, bảo hiểm); (2) Lợi ích kinh tế gián tiếp: Điều kiện môi trường làm việc; đào tạo nâng cao tay nghề; đảm bảo đời sống tinh thần. 3. Một số kết quả và hạn chế của việc thực hiện lợi ích kinh tế của người lao động trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 20002014. (1) Kết quả: Giải quyết việc làm cho người lao động; tiền công, tiền thưởng tăng, phúc lợi, bảo hiểm xã hội đã được nhiều doanh nghiệp quan tâm; môi trường và điều kiện làm việc, đời sống vật chất và tinh thần của người lao động được cải thiện. (2) Hạn chế: Tiền lương, tiền thưởng còn thấp, chưa đáp ứng nhu cầu tối thiểu của người lao động; nhiều chủ doanh nghiệp chưa quan tâm thỏa đáng đến quyền lợi của người lao động; còn chậm lương, sa thải công nhân, không đóng bảo hiểm theo quy định, thiếu nhà ở và đời sống tinh thần của người lao động chưa được bảo đảm. 4. Ba nhóm giải pháp cơ bản nhằm thực hiện tốt lợi ích kinh tế của người lao động trong các doanh nghiệp có vốn dầu tư nước ngoài: (1) Nhóm giải pháp về phía Nhà nước: Hoàn thiện môi trường kinh doanh; Hoàn thiện cơ chế, chính sách hoạt động bảo đảm lợi ích cho người lao động; Hỗ trợ của nhà nước về đào tạo người lao động trong các doanh nghiệp; Nâng cao trách nhiệm của cơ quan Nhà nước, chính quyền địa phương trong quản lý các doanh nghiệp; Tăng cường sự kết hợp giữa các cơ quan chức năng trong giải quyết vấn đề lợi ích kinh tế của người lao động; Khuyến khích, tôn vinh các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thực hiện tốt lợi ích kinh tế của người lao động. (2) Nhóm giải pháp về phía người lao động: Nâng cao trình độ văn hóa, tay nghề, chuyên môn nghiệp vụ; Nâng cao hiểu biết luật pháp; Nâng cao ý thức, kỷ luật. (3) Nhóm giải pháp về phía doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài: Nâng cao ý thức chấp hành luật pháp Việt Nam của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; Xác định bảo đảm lợi ích kinh tế của người lao động đồng thời cũng chính là bảo đảm lợi ích kinh tế cho chủ doanh nghiệp; Phát huy vai trò của các tổ chức công đoàn cơ sở; Cần tạo môi trường làm việc sáng tạo và thân thiện trong doanh nghiệp cho người lao động; Chủ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thường xuyên tìm hiểu về phong tục, tập quán, quan tâm thực hiện trách nhiệm xã hội đối với người lao động trong doanh nghiệp.

NGUY N TH MINH LOAN

TRểNă AăBĨNăTHĨNHăPH ăHĨăN I

LU NăỄNăTI NăS ăKINHăT

HĨăN I - 2015

NGUY N TH MINH LOAN

TRểNă AăBĨNăTHĨNHăPH ăHĨăN I

Chuyênăngành : Kinh t chínhătr

LU NăỄNăTI NăS ăKINHăT

HĨăN I - 2015

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u

c a riêng tôi Các s li u nêu trong lu n án là trung

th c, có ngu n g c rõ ràng và đ c trích d n đ y đ theo đúng quy đ nh

Tácăgi

Nguy n Th Minh Loan

v năđ đ t ra c n ph i ti p t cănghiênăc u 24

Ch ngă2: C ăS LụăLU N V L IăệCHăKINHăT C AăNG I LAO

NGă TRONGă CỄCă DOANHă NGHI Pă Cịă V Nă Uă T ă

2.3.ăCácănhânăt nhăh ngăđ n l iăíchăkinhăt c aăng iălaoăđ ngătrongăcácă

doanh nghi păcóăv năđ uăt ăn căngoàiă Vi t Nam 50 2.4 Kinh nghi m m t s t nh c a Vi t Nam v vi c gi i quy t l iăíchăkinhăt

c aăng iălaoăđ ngătrongăcácădoanhănghi păcóăv năđ uăt ăn căngoài 69

TRONGă CỄCă DOANHă NGHI Pă Cịă V Nă Uă T ă N C

NGOĨIăăTRểNă AăBĨNăTHĨNHăPH HĨăN I

76

3.1 Nh ng thu n l i vàăkhóăkh năth c hi n l iăíchăkinhăt c a ng i lao

đ ngă trongă cácă doanhă nghi pă cóă v nă đ u t n că ngoàiă trênă đ aă bànă

thànhăph HàăN i

76

3.2.ăTìnhăhìnhăth c hi n l iăíchăkinhăt c aăng iălaoăđ ngătrongăcácădoanhă

nghi păcóăv năđ uăt ăn căngoàiătrênăđ aăbànăthànhăph HàăN i 82 3.3 ánhăgiáăchungăv th c hi n l iăíchăkinhăt c aăng iălaoăđ ngătrongăcácă

doanh nghi păcóăv năđ uăt ăn căngoàiătrênăđ aăbànăthànhăph HàăN i 100

Ch ngă 4:ăQUANă I Mă VĨă GI Iă PHỄPă NH M B Oă M L Iă ệCHă

KINH T C Aă NG Iă LAOă NGă TRONGă CỄCă DOANHă

NGHI PăCịăV Nă UăT ăN CăNGOĨIăTRểNă AăBĨNă THĨNHăPH HĨăN I

118

4.1 Nh ngăquanăđi m c b n nh m b oăđ m l iăíchăkinhăt c a ng i lao

đ ngă trongă cácă doanhă nghi pă cóă v nă đ u t n că ngoàiă trênă đ aă bànă

thànhăph HàăN i

118

4.2.ăCácăgi iăphápăch y u nh m b oăđ m l iăíchăkinhăt c a ng iălaoăđ ng

trongăcácădoanhănghi păcóăv năđ u t n căngoàiătrênăđ aăbànăthànhăph

BLL : B lu tălaoăđ ng CNH,ăH H : Côngănghi păhoá,ăhi năđ iăhoá

DNCV TNN : Doanh nghi păcóăv năđ uăt ăn căngoài

FIE : Kinh t cóăv năđ uăt ăn căngoài

ISO : T ch c qu c t v tiêuăchu năhoá

FDI : uăt ătr c ti păn căngoài

KCN : Khuăcôngănghi p LIKT : L iăíchăkinhăt

B ng 2.1: Cácăqu căgiaăcóăs v năđ uăt ănhi u nh tă vàoăVi t Nam 6

Trang

Bi uăđ 3.1: ánhă giáă trìnhă đ chuyênă mônă c a l că l ngă laoă đ ng

thànhăph HàăN i n mă2013

78

Bi u đ 3.2: M căđ hàiălòngăv cácăch đ choăcôngănhân 89

Bi uăđ 3.3: LỦ doăch aăhàiălòngăc aăng iălaoăđ ng 92

Bi uăđ 3.4: Nguyênănhânăđìnhăcôngăc aăng iălaoăđ ng 94

Bi uăđ 3.5: Cácăt ch căđ i di năđ uătranhăchoăng iălaoăđ ng trong

cácădoanhănghi păcóăv năđ uăt ăn căngoài

96

Bi uăđ 3.6: Hoànă c nhă c ă trúă c aă ng i laoă đ ngă trongă cácă doanhă

nghi păcóăv năđ uăt ăn căngoàiătrênăđ aăbànăHàăN i

98

S ăđ 2.1: M i quan h l iăíchăkinhăt gi a ng iălaoăđ ng,

doanh nghi p,ănhàăn c

59

M ă U 1.ăTínhăc păthi tăc aăđ ătƠi

Trongătìnhăhìnhăhi nănayătr căs ăbùngăn ăv ăkhoaăh căk ăthu tăthôngătinăvàăxuăth ătoànăc uăhóaăkinhăt ăđưăt oăchoăn năkinhăt ăth ăgi iăphátătri năn ngă

đ ngăm nhăm ăh n,ăcùngăv iăxuăth ăchungăđóăđ uăt ăn căngoàiăvàoăVi tăNamănóiăchungăvàăthànhăph ăHàăN iănóiăriêngăđưăcóăs ăgia t ngăh nătr căr tănhi u

S giaă t ngă đóă doă nhi uă y uă t ă kháchă quană tácă đ ng,ă đ că bi tă làă s ă tácă

đ ngăc aăn năkinhăt ăth ăgi iăb căđ uăthoátăraăkh iăkh ng ho ng.ăL măphátă ă

m tăs ăn căChâuăÁăgi m,ăt ngătr ngăkinhăt ă ănhi uăn cătrongăkhuăv căđưăcóăchi uăh ngăgiaăt ng.ă uăt ăn căngoàiăvàoăthànhăph ăHàăN iăcóăs ăkh iăs căđưătácăđ ngătíchăc căđ iăv iăs ăphátătri năkinhăt ă- xưăh i.ă ángăchúăỦălàăcácăd ăánăđ uăt ăđ căth căhi năđưăgópăph năquanătr ngătrongăgi iăquy tăvi călàmăchoă

s ăl ngăl nălaoăđ ngăc aăthànhăph ăHàăN i

Nhi u doanh nghi păcóăv năđ uăt ăn căngoàiă(DNCV TNN)ăđưăquanătâmă

đ n l iăíchăc aăng iălaoăđ ngălàmăvi c c ăs s n xu t c a h , tr l ngăchoăcôngănhână m c tho đángăđápă ng nhu c uătáiăs n xu t s călaoăđ ng,ăquanătâmăđ năđi u

ki nămôiătr ngălàmăvi c c a côngănhânăvàăđưăcóănh ng ho tăđ ng nh mănângăcaoă

đ i s ng tinh th năchoăcôngănhân.ăPh n l năng iălaoăđ ngătrongăcácăDNCV TNNăcóăthuănh păkháă năđ nh, ti năth ngăt ngălên,ăl iăíchăkinhăt (LIKT) c aăng i lao

đ ngăđ c b oăđ m,ăđ i s ng c a h t ngăb căđ c c i thi n,ăgópăph n th c hi n

m cătiêuă năđ nh kinh t - xưăh i Th đôăvàăcácăt nhălânăc n

Tuyănhiên,ăbênăc nhăcácăDNCV TNNăcóăs quanătâmăđ i v iăđ i s ng v t

ch t, tinh th năchoăng iălaoăđ ng,ăc ngăcònăkhôngăítăcácăch doanh nghi p (DN)

do ch y theo l i nhu n,ăm uăl iăchoămìnhănênăđưăh n ch ,ăkhôngăquanătâmăt i l iăíchăchínhăđángăc aăng iălaoăđ ngălàmăvi cătrongăc ăs s n xu t c aămình,ătr l ngăchoăcôngănhânăth p,ăl ngăkhôngăb o đ mătáiăs n xu t s călaoăđ ng m căbìnhăth ng,

đi u ki n,ămôiătr ngălàmăvi căđ c h iăkhôngăđ c x lỦ,ătrangăthi t b choăng i lao

đ ngă khôngă b o đ mă tiêuă chu n v sinh,ă ană toànă laoă đ ng Nhi uă DNCV TNNăkhôngăloăđ c ch choăcôngănhân,ăph n l năcôngănhânăt thuêănhà,ăphòngătr đ c ătrú,ăcácănhàătr g n v i khu v călàmăvi c c aăcôngănhân,ănh ngămangătínhăt m b , b

tríătrongăkhôngăgianăch t h p, thi uăđi năn căth ngăxuyên.ă i s ng tinh th n c a côngănhânăc ngăr t h n ch ,ăngoàiăgi làmăvi căcôngănhânăítăđ c ti păxúcăv iăcácă

ph ngăti năthôngătinăđ iăchúngănh ăsáchăbáo,ăphimă nh,ătiăvi…

Nhìnăchung,ătìnhătr ng m t s DNCV TNNăv năch aăquanătâmăthíchăđángă

đ n l iăíchăkinhăt c aăng iălaoăđ ng c th là:

- Vi ph m l iă íchă kinhă t tr c ti p c aă ng iă laoă đ ng: Ti nă công;ă ti n

th ng; qu phúcăl i, b o hi m

- Vi ph m l iăíchăkinhăt giánăti p:ă i u ki nămôiătr ngălàmăvi căđ c h i, trang thi t b choăng iălaoăđ ngăkhôngăđ m b oătiêuăchu n v sinh,ăanătoànălaoă

đ ng th p;ăđ i s ng tinh th n thi u th n

- Xu t hi n nhi u hi năt ngătiêuăc cătrongăquáătrìnhăs d ng lao đ ng, l a

đ o,ăđánhăđ păng iălaoăđ ng,ăkhôngăth hi n s quanătâmăđ n l iăíchăkinhăt c a

ng iălaoăđ ng

Doăđi u ki năđ i s ng v t ch tăvàătinhăth n c aăng iălaoăđ ngătrongăcácăDNCV TNNătrênăđ aăbànăthànhăph HàăN iăkhôngăđ c b oăđ m d n t iătìnhătr ng

ng iălaoăđ ng trong nhi uăDNăđìnhăcông,ăđ uătranhăđòiăt ngăl ng,ăc i thi nămôiă

tr ngălàmăvi c,ă yêuă c u cácăch DNăquană tâmă t iăcácănhuăc uăvàăl iăíchăchínhăđángă c aă côngă nhân.ă M tă khác,ă c ngă doă l iă íchă c aă côngă nhână b xâmă h i, m c

l ngăth p,ăđi u ki n cu c s ngăkhóăkh năđưăcóăm t b ph năcôngănhânăsaăvàoăcácă

t n năxưăh i tr m c p, c b c, l aăđ o…ăT t c cácăhi năt ngătiêuăc c n y sinh trongăđ i s ng c aăng iălaoăđ ngătrongăcácăDNCV TNNătrênăđ aăbànăthànhăph HàăN iăđưătácăđ ngăkhôngăt tăđ i v i s phátătri n kinh t vàătr t t anătoànăxưăh i (TTATXH)ătrênăđ aăbànăthànhăph

Tr c th c tr ngătrênăd năđ năcóănhi u cu căđìnhăcông,ăbưiăcông,ăc aăng i laoăđ ngătrongăcácăDNCV TNN trênăđ aăbànăthànhăph HàăN i.ăDoătíchăt mâuăthu n trong gi i quy t l iăíchăkinhăt c aăng iălaoăđ ngătrongăcácăDNCV TNNă

xu t hi n nh ngăxungăđ tăxưăh i,ăgâyăraănh ng bi năđ ng x u v kinh t ,ăchínhătr âyăkhôngăch làăv năđ b căxúcămàăcònălàăv năđ ph i gi i quy tăc ăb nălâuădàiătrongăquáătrìnhăthuăhútăđ uăt ăn căngoàiăvàăb oăđ m l iăíchăkinhăt choăng i lao

đ ng, c n ph iăđ cănghiênăc uăvàăcóănh ng gi iăphápăc n thi t.ăVìăv y,ănghiênăc u

sinh l a ch n v năđ : "L iăíchăkinhăt c aăng iălaoăđ ngătrongăcácădoanhănghi p cóăv năđ uăt ăn căngoàiătrênăđ aăbànăthànhăph HàăN i", đ làmăđ tàiălu năánă

Ti năs ăchuyênăngànhăkinhăt chínhătr r t c n thi t,ăcóăỦăngh aălỦălu năvàăth c ti n sâuăs c

2 M căđíchăvƠănhi m v nghiênăc u c a lu năán

2.1 M căđíchănghiênăc u c a lu năán

Trênăc ăs làmărõănh ng v năđ lỦălu n v LIKT c aăng iălaoăđ ng trong cácăDNCV TNN.ăLu năánăđánhăgiáăth c tr ng LIKT c aăng iălaoăđ ng trong cácăDNCV TNNătrênăđ aăbànăthànhăph HàăN i trong nh ngăn măqua.ăTrênăc ă

s đó,ăđ xu t nh ng gi iăphápănh m b oăđ m LIKT c aăng iălaoăđ ng trong cácăDNCV TNNătrênăđ aăbànăthànhăph HàăN i

2.2 Nhi m v nghiênăc u c a lu năán

- Làmărõănh ngăc ăs lỦălu năvàăth c ti n v LIKTăvàăLIKTăc aăng i lao

đ ngătrongăcácăDNCV TNN

- Phână tích,ă đánhă giáă th c tr ng LIKT c aă ng iă laoă đ ngă trongă cácăDNCV TNNătrênăđ aăbàn thànhăph HàăN i

- xu t nh ngăquanăđi măvàăgi iăphápănh m b oăđ m LIKT c aăng i lao

đ ngătrongăcácăDNCV TNNătrênăđ aăbànăthànhăph HàăN iăđ năn mă2020ăvàăt m nhìnăđ năn mă2030

3.ăă iăt ngăvƠăph măviănghiênăc u c a lu năán

3.1.ă iăt ngănghiênăc u c a lu năán:ăLu năánăt pătrungănghiênăc u v

LIKTămàăng iălaoăđ ngăcóăđ căkhiălàmăvi cătrongăcácăDNCV TNNătrênăđ aăbànăthànhăph HàăN i

3.2 Ph măviănghiênăc u c a lu năán

- V n iădung:ăTrênăđ aăbànăthànhăph HàăN iăcóăv năđ uăt ănóiăchung,ămàă

ch nghiênăc u trong DN thu c lo i 100% v năđ uăt ăn căngoài.ă

- V khôngă gian:ă Trênă đ aă bànă thànhă ph Hàă N i 3ă khuă côngă nghi p (KCN): KCN B căTh ngăLongăhuy nă ôngăAnh,ăHàăN i; KCN N iăBàiăhuy năSócă

S n,ăHàăN i,ăvàăKCNăQuangăMinhăhuy năMêăLinh,ăHàăN i

- V th i gian: Lu năánănghiênăc u t n mă2000ăđ nă2014ăvàăđ xu t gi i phápăđ năn mă2020

4.ăC ăs lỦălu năvƠăph ngăphápănghiênăc u c a lu năán

4.1.ăC ăs lýălu n c a lu năán

Lu năánăd aătrênăc ăs lỦălu n c a ch ngh aăMácă- Lênin,ăđ ng l i, ch

tr ng,ăquanăđi m c aă ng C ng s n Vi tăNam;ăchínhăsách,ăphápălu t c aăNhàă

n c; k t qu c a nh ngăcôngătrìnhănghiênăc u khoa h cătiêuăbi uăcóăliênăquanăđ n LIKT c aăng iălaoăđ ngătrongăcácăDNCV TNN.ăT đó,ăxâyăd ngăc ăs lỦălu n choăđ tàiăc a lu năán

4.2.ăPh ngăphápănghiênăc u c a lu năán

- V ph ngăphápălu n: Lu năánăs d ngăcácăph ngăphápăc a ch ngh aăduy v t bi n ch ng, duy v t l ch s ,ăph ngăphápătr uăt ngăhoáăkhoaăh căđ phânătíchăcácăv năđ lỦălu năvàăth c ti n

- V ph ngăphápănghiênăc u c th : S d ngăcácăph ngăphápăth ngăkê,ăphânătích,ălôăgícăk t h p v i l ch s , kh oăsátăth c ti n

- K th a m tăcáchăcóăch n l c k t qu nghiênăc u c aăcácăcôngătrìnhăkhoaă

h că đưă đ că côngă b , đ ng th i c p nh t, b sung nh ngă t ă li u m i v ch đ nghiênăc u

- ánhăgiáăth c tr ng LIKT c aăng iălaoăđ ng trongăcácăDNCV TNNătrênă

đ aăbànăthànhăph HàăN i Ch raăđ c nh ngănguyênănhânăgâyănênăxungăđ t v l i íchăgi aăng iălaoăđ ng v iăcácăch DNCV TNN

- xu tăcácăquanăđi m nh m b oăđ m LIKT c aăng iălaoăđ ngătrongăcácăDNCV TNNătrênăđ aăbànăthànhăph Hà N i

- xu tă03ănhómăgi iăphápănh m b oăđ m LIKT c aăng iălaoăđ ng trong cácăDNCV TNN trênăđ aăbànăthànhăph HàăN i trong th i gian t i

- K t qu nghiênăc u c a lu năánăcóăth dùngălàmătàiăli u tham kh o trong

gi ng d y,ănghiênăc u nh ng v năđ liênăquanăđ n LIKT c aăng iălaoăđ ngănóiăchungăvàăng iălaoăđ ngătrongăcácăDNCV TNNănóiăriêng

6.ăụăngh aălỦălu năvƠăth c ti n c a lu năán

- V m tălỦălu n, lu năánăđưăh th ngăhóaăvàălàmărõăthêmăm t s v năđ lỦă

lu năc ăb n v LIKTănh :ăKháiăni m v l iăích,ăLIKT, LIKT c aăng iălaoăđ ng trongăcácăDNCV TNN,ăđ c đi m,ăc ăc u,ăcácănhânăt nhăh ngăđ n LIKT c a

ng iălaoăđ ng.ăTrênăc ăs đó,ălu năánăgópăph n t oăraăc ăs lỦălu n v ng ch c v LIKT c aăng iălaoăđ ngătrongăcácăDNCV TNNă Vi t Nam

- V m t th c ti n, t phânătíchăth c tr ng LIKT c aăng iălaoăđ ng trong cácăDNCV TNN trênăđ aăbànăthànhăph HàăN iăgiaiăđo n 2000 - 2014, lu năánăch

ra nh ng k t qu đ tăđ c, nh ng m t h n ch ch y u vàănguyênănhânăc a nh ng

h n ch đó,ăđ aăraăcácăquanăđi măvàăgi i phápăcóătínhăkh thi, nh m b oăđ m LIKT

c aăng iălaoăđ ngătrongăcácăDNCV TNN trênăđ aăbànăthànhăph HàăN i.ăVìăv y,

lu năánăcóăth dùngălàmătàiăli u tham kh o t tăchoăthànhăph HàăN iănóiăriêngăđ

v n d ngăvàoăgi i quy t m i quan h LIKT gi aăng iălaoăđ ng,ăDNCV TNNăvàă

cácăc ăquanăqu nălỦănhàăn c,ăcácăt ch căxưăh i

7 K t c u c a lu năánă

Ngoàiăph năm ăđ u,ăk tălu n,ăm căl c,ădanhăm cătàiăli uăthamăkh o,ălu năánă

g mă4ăch ng,ă12 ti t.ă

Trongătácăph m "The wealth of nations" (C a c i c a các dân t c) [3, tr.65]

c a A.Smith, cho r ng: S ti n b v ăđ i nh tătrongăquáătrìnhăphátătri n s c s n xu t

c aălaoăđ ngăvàăt l đángăk c a ngh thu t, k n ngăvàătríăthôngăminh,ărõăràngăđưă

đ c xu t hi n nh k t qu c a vi căphânăcôngălao đ ng Ọngăđưăquanăsátăquáătrìnhălàmăvi c c aăcácăx ng th côngăth yărõăkhiăcóăs phânăcôngăchuyênămônăhoáăthìă

n ngăsu t c a m iăng iătrongăđi u ki năphânăcôngăchuyênămônăhoáăđưăt ngăg p nhi u l n.ă i u quan tr ngăh năc làăthôngăquaăvi c s n xu t theo l iăphânăcôngăchuyênă mônăhoáălaoăđ ng, s phátăhi n raăc ăs l iăích.ăLIKTăvàăphânăcôngălaoă

đ ngăchínhălàăhaiăph mătrùăcóăm i quan h g năbóăv iănhau,ăvìăl iăíchăcáănhânămàăconăng i th c hi năthôngăquaăvi căphânăcôngălaoăđ ngăđ m iăng i t trau d i ngh nghi p c aămìnhăm tăcáchăchuyênăsâuăđ n m căđ hoàn h o, khi n vi c lao

đ ng mang l i hi u qu cao nh t M tăkhác,ăkhiăthamăgiaăvàoăphânăcôngălaoăđ ng s làmăchoăl iăíchăcáănhânăgiaăt ng.ăă

H năn a,ăA.Smithăcònăcóăm tăquanăđi m h t s căđ căđáoăvàăth c t so v i

đ ngăth iăkhiăôngăchoăr ngăđ ng l căthúcăđ yăconăng iălaoăđ ngăđ làmăraăc a

c i v t ch tăchoăxưăh i, t o ra s ph n th nh c a m i qu c gia, m iădânăt căchínhălàăLIKT c a m iăcáănhân,ălòngăhamăt ăl i, v k c aăcáănhân,ăhamălàmăgiàu.ă âyălàăquanăđi m r t ti n b vàăth c t ,ănh ngăA.Smithăđưăb các nhàăkinhăt đ ngăth i phêăbìnhăkháăgayăg t

A.Smithăđưălàmăsángăt m i quan h gi a l iăíchăchungăc aătoànădânăt c, toànăqu căgiaăvàăLIKTăc a m iăcáănhân.ăỌngăkh ngăđ nh qu c gia s tr nênăph n

th nh n u m iăcáănhânăkhôngăng ng n l căđ c i thi n sinh ho t c aăriêngămìnhăt c

th c hi n l iăíchăcáănhânăc aămình.ăM iăng iălaoăđ ng, ph c v ng iăkhácăchínhălàăvìăl iăíchăriêngăc a h ,ădoăđóăkhiămu n h làmăvi c, ph c v thìăchúngătaăkhôngă

bao gi nóiăv i h v nh ng nhu c u c aăchúngăta,ămàăch nóiăv i h v m iăt ăl i

c a h ă âyăth c s làăm t quan ni măđ c bi t v LIKT,ătínhăth c ti năvàăti n b

c aăquanăđi măđ c bi tănàyăđưăđ c th c t ch ng minh

Theo A.Smith,ătrongăquáătrìnhăho tăđ ngăkinhăt ,ăm iăng iăđ uătheoăđu iăl iăíchăcáănhân,ăđ uăn ăl căc i thi năm căs ngăc aămình,ănh ăth ăt tăy uăs ăd năđ nălàmă

t ngăc aăc iăxưăh i.ăNh ngăxu tăphátăt ătínhăv ăk ăc aăconăng i,ăl iăíchăc aăcáănhânănàyăb ăh năch ăb iăl iăíchăc aăcáănhânăkhácăvàătrongăquáătrìnhăth căhi năLIKT,ă

t tăc ăcácăch ăth ăđ uăcóăm iăquan h ăv iănhau.ăA.Smithăđưăvi t:ă"Anhăchoătôiăth ămàătôiăthích,ăanhăs ăcóăth ămàăanhăyêuăc u,ăđóăchínhălàăỦăngh aăc aătraoăđ i"ă[3, tr.65].ăT ăquanăđi măđó,ăA.Smithăđưăch ărõ:ă óăchínhălàătoànăb ăỦăngh aăquanăh ă

kinhăt ăvàăc ngăchínhăb ngăcáchănàyămàăng iătaănh năđ căph năl năcácăd chăv ă

c năthi tătrongăcu căs ng.ăNh ăv y,ăl năđ uătiênăôngăđưănghiênăc uăcácăl iăíchătrongă

m iăquanăh ăl nănhauăgi aăchúng,ăỌngăchoăr ng,ăb tăc ăl iăíchănàoăc ngăch ăđ căđápă ngătrong tr ngăh pănóăkhôngămâuăthu năv iăt ngăn ngăsu tăc aăt ăb n.ăTi nă

l ngăcaoăkhôngămâuăthu năv iăl iăíchăxưăh i,ăvìătheoăm căt ngăti năl ngăthìăn ngă

su tălaoăđ ngăc ngăs ăđ căt ngălên.ăM tătíchăc cătrongălỦălu năl iăíchăc aăA.ăSmithălàă ăch : LIKTăđ căcoiălàăđ ngăl căc ăb năc aăs ăphátătri năs năxu tăxưăh i,ăôngă

th aănh năy uăt ăkháchăquanătrongăn iădungăc aăLIKTăv iăt ăcáchălàăđ uăm iătrongă

ho tăđ ngăkinhăt ăc aăconăng i [3]

Nhàăkinhăt ăDavidăRicardoă(1772ă- 1823) đưăkh ngăđ nh:ăL iăíchăkinhăt ăc aăcácăgiaiăc păkhácănhauăđ căxâyăd ngătrênăc ăs ălỦălu năv ăgiáătr ,ăti năl ngăvàăl iănhu năch ălàăb ăph năc aăgiáătr ăvàăc ngălàăngu năg căc aălaoăđ ng.ăDoăđó,ăvi că

t ngă hayă gi mă ti nă l ngă s ă khôngă nhă h ngă đ n giáă c ă hàngă hóa,ă màă ch ă nhă

h ngăđ năvi căphânăph iăgiáătr ăđưăđ căt oăraăgi aăcôngănhânăvàăt ăb n,ăvìăv y s ănhăh ngăđ năl iăíchăc aăh ăKhiăgiáătr ăv tăph mătiêuădùngăthi tăy uăgi măxu ng,ă

ti năcôngălaoăđ ngăgi m,ăl iănhu năc aănhàăt ăb năt ngălên.ă i uăđóăth ăhi nătrongă

s ăgiáătr ă m iăđ căt oăra,ăph năc aăcôngănhânănh ăh n,ăcònăph năc aăng iăs ă

d ngălaoăđ ngă(nhàăt ăb n)ăthìăl năh n,ăđâyălàăm iăquanăh ăt ăl ăngh chăv ăl iăích,ă

n uăl iăíchăc aăng iăđiăthuêăcôngănhânăt ngăthìăl iăíchăc aăng iăđiălàmăthuêăs ă

gi măvàăng căl i [82].ăPhátăhi nănàyăc aăôngăcóăỦăngh aăr tăl năđ iăv iăvi cănghiênă

c uăquanăh ăl iăíchăgi aăch ăvàăth ătrongăcácăc ăs ăs năxu tăcóăthuêăm nălaoăđ ng

Laprinmenco (1978), Nh ng v n đ l i ích trong ch ngh a Mác - Lênin

Trongătácăph mănày,ătácăgi đưăđ aăraăquanăni m v l iăíchămangătínhătri t h c, theo ông,ă"L iăíchăchínhălàăm i quan h xưăh iăkháchăquanăc a s t kh ngăđ nhăxưăh i

c a ch th " [48, tr.16-30] V b n ch t c a l iăích,ăôngăchoăr ngănghiênăc uăquáătrìnhăt kh ngăđ nh b năthânătrongăđ i s ngăxưăh i s hi uăđ c b n ch tăvàăn i dung l iăíchăkháchăquanăc a ch th B iăvì,ăho tăđ ng t kh ngăđ nh b năthânătrongăxưăh iălàănhânăt quan tr ng nh t c a nh ng ho tăđ ngăcóăm căđíchăc aăconăng i Khi th c hi năcácăho tăđ ngănày,ăconăng i s b c l nh ngăđ cătínhăth hi nărõăs phùăh p c a h v i v tríăvàăvaiătròăc aămìnhătrongăxưăh i H th yămìnhăthu căvàoăgiai c p, t ng l pănào?ă óăchínhălàăn i dung c a l iăíchăvàăLIKT.ăTómăl i, n i dung

c aă LIKTă làă ph ngă th c t kh ngă đ nhă xưă h i c a anh ta, th hi nă tr c h t

ph ngăth c th aămưnănh ng nhu c u v t ch t (kinh t ) c a ch th

Phână tíchă m i quan h gi a nhu c uă vàă l iăíchă đ soiă sángă quáă trìnhă hìnhăthànhăquanăh l iăíchătrongăxưăh i.ăỌngăchoăr ng, l iăíchăvàănhuăc uăluônăg năbóă

h uăc ăv i nhau, quan h l iăíchăch xu t hi năkhiăcóăquanăh nhu c u, l iăíchăxu t phátăt nhu c uăvàăđ ng th iălàăph ngăti năđ tho mưnănhuăc u.ăỌngăc ngăphânătíchănh ngăđ cătínhăc a l iăíchănóiăchung,ăLIKTănóiăriêngăvàăđưătánăthànhăquanăđi m

c aăV.I.Lêninăkhiăchoăr ngăLIKTălàăm t hi năt ngăcóăth c, bi u hi n c aăcácăm i quan h kinh t kháchăquan.ăTínhăkháchăquanăc a l iăíchăth hi n ch ,ănóăxu t

hi năbênăngoàiăch th ,ăkhôngăph thu căvàoănh n th c c a ch th , l iăíchăc ngămangătínhăl ch s c th vàătínhăgiaiăc p Nh ngăquanăđi m v LIKT c aăôngăch

y u xu tăphátăt vi căphânătích,ăphátătri năcácăch d n c aăLêninăv v năđ này.ă

B.B.Radaev (1971), L i ích kinh t trong ch ngh a xã h i [10],ă trongătácă

ph mănàyătácăgi bênăc nh vi căphânătíchăb n ch t c aăLIKT,ătácăgi cònănh n di n

h th ngăLIKTăđ căthùăc aăxưăh iăxưăh i ch ngh aă(XHCN)ăvàăđiăsâuăphân tíchăvaiătròăđ ng l căphátătri năxưăh i c aăLIKTătrongămôiătr ngăxưăh i XHCN c aăLiênăXôă(c ).ăỌngăc ngă nhìnăth y m i quan h bi n ch ng c a LIKT v i l iăíchătinhă

th n,ăLIKTăriêngăvàăl iăíchăchungăc aăxưăh i, n uăđi u ti t h pălỦăh th ngăcácăm i quan h LIKTănàyăs t oăđ ng l căphátătri n c aăxưăh i

Tóm l i, nh ngăcôngătrìnhănghiênăc uătiêuăbi u v LIKT c aăcácătácăgi n c

ngoàiăđưăth hi nărõănh ngăquanăđi măd iăgócăđ nghiênăc uăkhácănhauăv l iăíchăvàăLIKTănóiăchung.ăNh ngăc ngăđưăcóănhi uăỦăki năđ ng nh t,ăđ c bi tălàăvaiătròă

c a LIKT v iăt ăcáchălàăm tăđ ng l căphátătri năxưăh i

1.1.2 M t s tácăph mătiêuăbi u n căngoƠiănghiênăc u v đ uăt ăvƠă

m i quan h gi a ch doanh nghi păvƠăng iălaoăđ ng

NhàătâmălỦăh c Abraham Maslow (1908 - 1970),ăđư đ aăraăthuy t v nhu c u

n i ti ngăvàoănh ngăn mă1950ă(Thuy t nhu c u c a Maslow) H c thuy tănàyăch rõ:ăL iăíchănhuăc u - đ ng l c kinh t , b sung g n k tăđ ng l c nhu c u - LIKT,

m i l iăíchăđ u xu tăphátăt nhu c u c aăconăng i mong mu năvàăluônăđ u tranh

đ tho mưnăđápă ng nh ng nhu c uăđó.ăNhuăc uăc aăconăng iăcóăhaiănhómăchính:ănhuăc uăc ăb n (basicăneeds)ăvàănhuăc uăb căcao (metaăneeds).ăTheoăđó,ănhuăc uă

b căth păbaoăgi ăc ngăc năthi tăvàăquanătr ngăh n,ăđóngăvaiătròăđ nhăh ngăc aăm cătiêuăcáănhân.ăKhiănhuăc uăb căth păđ cătho ămưn,ănh ngănhuăc uăb căcaoăs ălàă

đ ngăc ăhànhăđ ngăvàăkhiănh ngănhuăc uăch aăđ cătho ămưnă ăb căd iăs ăl năátă

nh ngănhuăc uăch aăđ cătho ămưnă ăb căcaoăh năvàăchúngăc năđ cătho ămưnă

tr căkhiăm tăcáănhânăti nălênăcácăb căcaoăh năc aăthápănhuăc u.ă

Theo Harold Meyerson (M ),ă"Côngănhânăc ngăx ngăđángăh ng l iăíchăt

n ngăsu tălaoăđ ng c a h " [124].ă âyălàăm tăbàiăbáoăd aătrênăquanăđi măcáănhână

c aă Haroldă Meyerson,ă đ că đ ngă trênă trangă đi n t c a t pă chíă danhă ti ng Washington Post - v d lu t c aă ngăDânăch ,ămangătênănhàăDânăch Chris Van Hollen, d lu t Hollen D aătrênăth c t c aăn c M hi n t i,ăkhiămàăm căt ngă

l ng,ăthuănh p c aăng iăcôngănhânăkhôngăt ngăx ng v iăn ngăsu tălaoăđ ngămàă

h đưăt o ra, d lu tăHollenăyêuăc u, m căl ngăc aăcôngănhânăs đ căt ngăt ngă

x ng v iăn ngăsu t h t o ra L y d n ch ng trong kho ng th i gian t n mă1942ă

đ nă1972,ăn ngăsu tăt ngă97%ăcònăti năl ngătrungăbìnhăt ngă95%,ăsauăđó,ăcùngăv i

s suy gi m quy n l c c aăcácăt ch călaoăđ ngămàătrongăkho ng th i gian t 1979

đ nă2011,ăn ngăsu tăt ngă75%ănh ngăti năl ngătrungăbìnhăch t ngă5%.ăTrongăkhiăđó,ăl ngăc aăcácăCEOă(ChiefăExecutiveăOfficeră- T ngăgiámăđ c) l iăt ngăr t cao,

t 1978ăđ nă2013,ăl ngăc aăcácăCEOăt ngăđ n 937% D lu tănàyăđ aăra,ătheoătácă

gi - d ki n s g p r t nhi u nh ng ph n ng t gi i CEO, ph Wallăc ngănh ălàătháchăth căđ i v i ngăviênăt ng th ngăđ ngăDânăch n mă2016ăt iăđây

Daniel S Hamermesh, Daiji Kawaguchi, Jungmin Lee (2014), Does labour legislation benefit workers? Well-being after an hours reduction (Author: Daniel S Hamermesh, Daiji Kawaguchi, Jungmin Lee [113] Trong n iădungănghiênăc uănày,ănhómătácăgi đưăc năc vàoăcâuăh i "Ph iăch ng,ătrongăn n kinh t hi năđ i,ăng i côngănhânăđangăph iălàmăvi căquáăv t v ? Li u h cóăc m th y t tăh năn uăcânăb ng

đ c s l ng gi laoăđ ng?"ăNhómătácăgi đưăki m tra s hàiălòngăv cu c s ng

c aăng iăHànăQu căvàăNh t B n trong m tăgiaiăđo n, khi h b t ng ph iăđ i m t

v iăánăph tăkhiălàmăquáăgi S d ngăph ngăphápănghiênăc u m t c tăngang,ănhómătácăgi nh n th yăđ c s hài lòngăc aăcôngănhânăt đi u lu tănày;ăphátăhi năt ngă

t c ngăđ cătìmăraăt iăHànăQu c khi s d ngăph ngăphápăd li u theo chi u d c, đóălàăng i v h nhăphúcăh năkhiăch ng ph iălàmăvi căítăh n.ăNhìnăchung,ătheoănghiênăc uănày,ăvi c lu tăhoáăđ gi m gi laoăđ ng c aăcôngănhânăs mang l i l i íchăvàăs hàiălòngăchoăng iălaoăđ ng

N.DriffieldăvàăK.ăTayloră(2000),ă"FDIăandătheălabourămarket:ăaăreviewăofătheăevidence and policy implications" [119] kh ngăđ nh, lo t cácăk t qu liênăquanăđ n tácăđ ng th tr ngălaoăđ ngăvàăđ uăt ătr c ti păn căngoàiă(FDI)ă Anh.ăBàiăvi t

ch ng minh r ng m t trong nh ngătácăđ ng quan tr ng c aăFDIălàăt ngăs b tăbìnhă

đ ng ti năl ngăvàăs d ngălaoăđ ngăcóătayăngh t ngăđ i nhi u t i cácăDNătrongă

n c K t qu nàyădoăs k t h p c aăhaiătácăđ ng: 1) S gia nh p c aăDNăđaăqu c gia (MNE: Multi-nationalăEnterprises)ălàmăt ngănhuăc u v côngănhânălànhăngh trong m tăngànhăcôngănghi p ho c khu v c,ădoăđóălàmăt ngăs b tăbìnhăđ ng ti n

l ng; 2) S phátătri n c aăcôngăngh x y ra t n căngoàiătácăđ ng t iăcácăDNătrongăn c,ălàăk t qu c a nh ngătácăđ ng lan to , nhu c u v côngănhânălànhăngh

t ngălênă cácăcôngătyătrongăn c, ti p t c t oăthêmăs b tăbìnhăđ ng ti năl ng.ăNghiênăc uăc ngăxem xétăcácătácăđ ng c a v năFDIăvàăs khácăbi t v n ngăsu t lao

đ ng gi aăcácăDNătrongăvàăngoàiăn c;ăcácătácăđ ngănàyăs đ c th o lu n, d a trênăquanăđi m c aăphátătri n khu v căvàăhi u qu kh n ngăthuăhútăngu n v n FDI

đ gi m th t nghi păc ăc u

Dirk Willemă teă Veldeă vàă Oliveră Morrisseyă (2002),ă "Foreign Direct Investment, Skills and Wage Inequality in East Asia" [116] Côngătrìnhănghiênăc u v

nh ngătácăđ ng c aăFDIăđ n ti năl ngăvàănh ng b tăcôngăv ti năl ng 5 qu c gia ôngăÁăgiaiăđo n 1985-1995.ăTheoăđó,ăs b tăcôngăv l ngăgi m d n m tăvàiă

n c,ănh ngăkhôngăph i t t c qu căgiaă ôngăÁ.ăNghiênăc u d aătrênăd li u ILO (International Labour Organization) c aănhómătácăgi khôngătìmăraăđ c nhi u nh ng

b ng ch ng m nh m cho th yăFDIălàmăgi m s b tăcôngăb ng v ti năl ng,ăđi n hìnhăFDIălàmăt ngăs b tăcôngănàyă TháiăLan.ăQuaănghiênăc uănày,ănhómătácăgi

kh ngăđ nh: mu n t n d ng l i th c aăFDIăthìăcácăqu c gia c năquanătâmăđ uăt ăh nă

n a v ch tăl ng ngu nănhânăl c

Vi nă Nghiênă c uă phátă tri n h i ngo i c a Anh (ODI) (2002), "Foreign Direct Investment: Who gains?" (ODI Briefing Paper; Publication) [114] Nghiênă

c uănàyăd aătrênătìnhăhìnhăc aăcácăDNăFDIăt i 5 qu căgiaă ôngăÁăvàă5ăqu c gia châuăPhi;ăquaăđóăchoăth y: v c ăb năcácăDNăFDIăđưătr côngăchoăng iălaoăđ ng caoăh năcácăDNătrongăn c,ătuyănhiênăch đ i v i M nhómăcôngănhânăcóătrìnhăđ chuyênămôn,ătayăngh cao, t o ra kho ngăcáchăchênhăl ch v thu nh păngàyăcàngărõăr t gi aălaoăđ ngătrongăcácăDNCV TTNă(FDI)ăv iălaoăđ ng DNătrongăn c Nghiênăc uăc ngăđ aăraă4ăgi iăphápăv chínhăsáchăchoăcácăqu c gia ti p nh n v n FDI,ăđ ng th i nh m h n ch m tătráiăc aănóămangăl i

Timothy BesleyRobin Burgess (2008), "Labor Regulation Hinder Economic Performance? Evidence from India - 2008" [121] Bài báo này t p trung vào phân tích quan h lao đ ng trong các bang c a n đư nh h ng đ n mô hình t ng tr ng

s n xu t trong giai đo n 2005 - 2008 Nh ng v n đ v : Tranh ch p lu t theo h ng

ng h công nhân có kinh nghi m gi m s n l ng, vi c làm, đ u t và n ng su t,

ng c l i, s n l ng s n xu t không đ ng kỦ ho c không chính th c t ng lên i u

ch nh theo h ng ng h công nhân c ng có liên quan v i s gia t ng nghèo đô

th V n đ này cho th y, nh ng n l c kh c ph c tình tr ng m t cân b ng quy n

l c gi a v n và lao đ ng có th d n t i làm t n th ng ng i nghèo

Khondoker Abdul Mottaleb and Kaliappa Kalirajan (2010), "Determinants of Foreign Direct Investment in Developing Countries: A Comparative Analysis" [117] Cácătácăgi đưăch ra, b ng vi c thu h p kho ngăcáchăgi a ti t ki m n iăđ aăvàă

đ uăt ăcùngăvi căđ aăcôngăngh m i nh tăvàăqu nălỦăbíăquy t t cácăn căphátătri n,

đ uăt ătr c ti păn căngoàiă(FDI)ăcóăth đóngăm tăvaiătròăquanătr ng trong vi căđ t

đ căt ngătr ng kinh t nhanhăchóngă cácăn căđangăphátătri n.ăCácăqu c gia đangăphátătri năđưăkhôngăđ căcoiălàăđ aăđi m thu n l iăchoăFDIănh ăcácăn căphátătri n, ch ng h nănh ăTrungăQu c, nă ,ăNigeriaăvàăSudanăđangăti p nh n ph n

l n ngu n FDI M tăkhác,ăđư s d ng d li u t 68ăn căđangăphátătri năcóăthuă

nh p th păvàătrungăbìnhăth p,ăxácăđ nhăcácăy u t quy tăđ nhădòngăv năFDIăvàoăcácă

n căđangăphátătri n D aătrênăm t cu c th o lu năsoăsánhăt pătrungăvàoălỦădoăt i sao m t s n căthànhăcôngătrongăvi c thu hútăFDI,ătrongăkhiănh ngăn căcóăGDPă

l năh n,ăt căđ t ngătr ngăGDPăcaoăh n,ăt l c aăth ngăm i qu c t caoăh năvàămôiătr ngăkinhădoanhăthânăthi năh nălàăthànhăcôngăh nătrongăvi căthuăhútăFDI

Behzad Azarhoushang (2013), The effects of FDI on China’s economic

development; case of Volkswagen in China (Behzad Azarhoushang- Institute of Management Berlin, Publication) [112] Trong n iădungănghiênăc uănày,ătácăgi đ aă

ra m tăcáiănhìnăt ng quan v tìnhăhìnhăđ uăt ăFDIă Trung Qu c, l yăđi năhìnhălàăDNăôătôăVolkswagen.ăNghiênăc uăđưăch ra nh ngătácăđ ng c aăFDIăđ n m i m t c a kinh t Trung Qu c: s nă l ng, ngu nă laoă đ ng, ti n l ng,ă tìnhă hìnhă xu t kh u Ngu nănhânăl c ch tăl ng cao, s c nh tranh c a DN FDI v iăDNătrongăn c v

vi căthuăhútănhânăl c,ăc ngănh ăs m tăcânăđ i v ti năl ngătr choă3ănhómăcôngănhân:ăCôngănhânălànhăngh ,ăcôngănhânăbánăchuyênăvàăcôngănhânăkhôngăcóătay ngh

Abhirup Bhunia (2013), Labour in times of rising foreign direct investment

in developing countries [111] Tácăgi đ aăraănh ngăđánhăgiáăv tácăđ ng c a FDI

đ nătìnhătr ng ti năl ng,ăti năth ngăvàăthu nh p c aăcôngănhânăcácăqu c gia ti p

nh n v năđ uăt ăcóăs h p d n v ngu nălaoăđ ngăgiáăr ăTuyănhiên,ăl i th nàyăđưăkhôngăcònăphátăhuyătácăd ng trong b i c nh hi nănay,ămàălàăch tăl ngălaoăđ ng, môiătr ng,ăđ uăt ,ăchínhăsáchă uăđưi…

Layna Mosley (2013), Labour rights and Multinational Production [118] Trongăđó,ătácăgi t pătrungănghiênăc u m i quan h v laoăđ ngătrongăcácăt păđoànăđaă

qu c gia, nh ngătranhăcưiăv "cu căđuaăt iăđáy",ăc nhătranhătoànăc uăđangălàmăgi m

s b o v đ i v i h u h tăng iălaoăđ ng cácăn căđangăphátătri n.ăTácăgi đưăcóă

m tănghiênăc uăxuyênăqu c gia v quy n l iălaoăđ ng t p th ,ăđ uăt ăn căngoàiăvàă

th ngăm i làmăđi uănày,ăLaynaăMosleyăxâyăd ng m tăc ăs d li uătoànădi n

m i v vi ph m quy nălaoăđ ng cácăn căđangăphátătri n N i dung c aăc ăs d

li u t pătrungăvàoăquy n l i t p th , bao g m c c ăh iăđ ăliênăhi p,ăth ngăl ng t p

th , t ch căcácăcu căđìnhăcôngăvàăquy n h păpháp.ăD li u c aătácăgi xâyăd ng d a trên 90 qu căgiaătrongăgiaiăđo n 1985-2002, d aătrênăc ăs 3 ngu n:ăBáoăcáoăqu c gia v tìnhăhìnhănhânăquy n (B ngo i giao M );ăbáoăcáoăc a U banăchuyênăgiaăv

vi căápăd ngăCôngă căvàăKhuy n ngh c a T ch căLaoăđ ng qu c t ; kh oăsátăv hànhăviăviăph m c a T ch c qu c t v th ngăm i t do

Nguy n T Ph ngă (2014),ă Reforming labour relations in Vietnam [122] Trongăđó,ătácăgi đánhăgiáăcaoăvi căthànhăl p U ban Quan h laoăđ ng c a T ng Liênăđoànălaoăđ ng Vi t Nam,ăđi uănàyăph năánhăm tăquáătrìnhăliênăt c c a c iăcáchăphápălu tăvàăquyăđ nh gi i quy t tranh ch pălaoăđ ng ch y uăd i d ngăcácăcu c đìnhăcôngăc aăng iălaoăđ ng Vi t Nam M cătiêuăho tăđ ng c a U ban cho th y

s nh n th căđúngăđ n c aăchínhăquy n đ n nh ng l iăíchăvàănhuăc u c aăcôngănhânălàmăvi cătrongăcácăDN.ăT nh ng n i dung c iăcáchăv côngăđoàn,ăchínhăsáchăti n

l ngănh m h n ch cácăcu căđìnhăcôngăv n ch y u xu tăphátăt v năđ l ngă

th ng.ăBàiăvi t cho th y s thayăđ iătíchăc c trong quan h laoăđ ng Vi t Nam

th i gian g năđây,ănh s can thi p c aăNhàăn c

Tómăl i, nh ngăcôngătrìnhănghiênăc u v FDIăvàăquanăh gi a ch DNăvàă

ng iălaoăđ ng c aăcácătácăgi n căngoàiăth hi nărõănh ngăquanăđi măkhácănhauă

v FDI cácăqu căgiaăkhácănhau trênănhi uăl nhăv c,ănh ngăt t c đ uăcóăm căđíchăchungălàătìmăki m l i nhu n T đó,ăgâyăraămâuăthu n gi a ch DNăvàăng i lao

đ ng v LIKT,ăđ gi i quy tăđ c c n ph iăcóăs đi u ti t, can thi p c aăNhàăn c,

c ăquanăch căn ngăliênăquanăvàăcácăt ch c chínhătr xưăh i

1.2.ăCỄCăCỌNGăTRỊNHăNGHIểNăC U C AăCỄCăTỄCăGI TRONGăN C 1.2.1 M t s côngătrìnhătiêuăbi uănghiênăc u v l iăíchăkinhăt

n căta,ătr că i h i IV (1976), v năđ LIKTăđưăđ căquanătâmănh ngă

ch aăđúngăm c,ădoăhoànăc nhăđ tăn căcóăchi n tranh,ăđ t l iăíchădânăt călênătrênăLIKTăđ i v iăcáănhânăng iălaoăđ ng.ă n th păniênă80ăth p k XX,ăLIKTăđ i v i laoăđ ngănôngănghi păđ căquanătâm.ăTh hi n Ch th s 100/CT-TW c aăBanăBíă

th ă Trungă ngă ngă (khoáă IV)ă v khoánă s n ph mă trongă nôngă nghi pă ngàyă13/1/1981, v iă ph ngă h ng: "Khuy n khích h n n a l i ích chính đáng c a

ng i lao đ ng" Quaăđó,ăđưăt oăraăđ ng l căthúcăđ yăđ ng iănôngădânăh ngăsayă

s n xu t,ălàmăchoăn ngăsu tăvàăs năl ngăl ngăth căcóăs t ngăv t tr i so v i

nh ngăn mătr c

- Ngh quy t 6 c a Ban Ch păhànhăTrungă ngă ngăkhoáăIVă(1979)ăđưăđ t

ra v năđ k t h pă3ăLIKT:ăNhàăn c, t p th vàăcáănhânăng iălaoăđ ng,ăđâyăchínhălàăđi m m c m đ u cho vi cănghiênăc u,ătìmăhi u v LIKT t n mă1981ăđ n nay

- Ngh quy t B Chính tr v đ i m i qu nă lỦă kinhă t nôngă nghi p,ă ngàyă5/4/1988 nh n m nh: "Gi i quy tăđúngăđ năcácăm i quan h v l iăích,ănh tălàăđ m

b o l iăíchăchínhăđángăc aăng i s n xu tătr c ,ăkhôngăng ng c i thi năđ i s ng nhânădânălaoăđ ng,ăgópăph nătíchălu cho s nghi păxâyăd ng ch ngh aăxưăh i"

Nh ă v y, Vi t Nam v nă đ LIKTă đ că chúă Ủă nhi u t H i ngh Trung ngăl n th 6 c a Ban Ch păhànhăTrungă ngăkhoáăIVă(7- 1979).ăNh ngăđ n Ngh quy t l n th 6 c a Ban Ch păhànhăTrungă ngăkhoáăVIă(1989)ăm i th t s kh ng

đ nh: "L iăíchăc aăng i s n xu tăkinhădoanhălàăđ ng l c tr c ti păđ i v i ho tăđ ng kinh t vàăt oăc ăs cho vi căđápă ngăcácăl iăíchăkhác".ă

Trong th păniênă80ă- 90 c a th k 20, v năđ LIKTăđưăthuăhútăđ c m i quanătâmăc a nhi uănhàăkinhăt h căvàătri t h c, m t s côngătrìnhăchuyênălu năvàăcácăchuyênăđ v LIKTăđưăđ c xu t b n.ăCácăcôngătrìnhătiêuăbi u:

- Bàn v l i ích kinh t làăm t tuy n t p g m nhi uăbàiăvi t c a m t s nhàă

nghiênăc uălỦălu n c a Vi tăNamănh ă àoăDuyăTùng,ăPh măThành,ăV ăH u Ngo n, LêăXuânăTùng,ăNguy n Duy B y [86] Cu năsáchăraăđ i nh măđápă ng nhu c u c n

ph iăcóănh ngăc ăs lỦălu n khoa h căđ hoànăthi n h th ng qu nălỦăkinhăt V i

nh n th cărõăràngăv vaiătrò,ăđ ng l căthúcăđ y phátătri n ho tăđ ng kinh t c a l i ích,ăm t m tăxíchăquanătr ngătrongăc ăch tácăđ ng c aăcácăquyălu t kinh t kháchăquan,ăcácătácăgi c a cu năsáchămongămu nătìmăraănh ngăph ngăth c h u hi uăđ cóăth k t h păcácăl iăíchăxưăh i v i l iăíchăcáănhânătrong n n kinh t k ho chăhoáă

t p trung bao c p

Bênăc nhăđó,ăcácătácăgi c ngăđánhăgiáăth c tr ng c a vi c qu nălỦăkinhăt nhàăn c trong vi căquanătâmăđ năcácăLIKT,ătrongăh th ngăLIKTăcáănhân,ăLIKTă

t p th vàăxưăh i, ch raănguyênănhânăs trìătr c a giai đo nănàyăchínhălàăs quan tâmăch aăđúngăm căđ năvaiătròăc a l iăíchăcáănhânăvàăỦăth c c a m iăng iădânăđ i

v i l iăíchăxưăh iăcònăth p.ăChínhăvìăv y, vi căch măloăchoăl iăíchăt p th tr thànhă

hi năt ngă"chaăchungăkhôngăaiăkhóc".ăNh ngăđ xu t c aăcácătácăgi đ uălà:ăNh n

th căđúngăvaiătròăc a m i l iăíchătrongăh th ng l iăíchăxưăh i,ăxâyăd ngăc ăch

qu nălỦănh măđi u ti tăvàăquanătâmăđúngăm căđ n m i l iăíchătrongăh th ng ba l i íchăđó

Nguy n Linh Khi u (1999), L i ích đ ng l c phát tri n xã h i [44] Tácăgi

đưăt ng k t l i nhi uănghiênăc uăkhácănhauăv l iăíchătrongăn căvàăngoàiăn c Tácăgi đưăđ aăraăm tăcáchăti p c n m i v kháiăni m l iăích: "L iăíchăch cóăỦăngh aălàăl iăíchătrongăcácăquanăh l iăích c th ăNgoàiăquanăh l iăíchănóăkhôngăcònălàăl iăíchăn aămàăch làăcáiăcóăl iăhayăcóăíchăđ i v iăcácăch th m tăhoànă

c nh nh tăđ nh.ăTrongătr ng h pănày,ănóăc ngăgi ngănh ăcácăđ iăt ng tho mưnănhu c u ho căchínhălàăcácăđ iăt ng tho mưnănhuăc u" [44, tr.48-50] T s phânătíchătrên,ătácăgi đưăđ aăraăkháiăni m v quan h l iăíchănh ăm tăkháiăni m trung gianăđ gi iăthíchăkháiăni m l iăích Ọngăvi t: "Quan h l iăíchălàăm i quan h kháchăquanăgi aăcácăch th cóăcùngănhuăc uăvàăcùngăđ iăt ng tho mưnănhuăc u

nh ănhauătrongăvi c th c hi n nhu c u y" Quan h l iăíchăch n y sinh trong m t hoànăc nhăxưăh i nh tăđ nhăvàăch n y sinh khi quan h nhu c u tr nênăkhôngătr c

ti p th c hi năđ c

Ngoàiăra,ătác gi ăcònăphânătíchăm iăquanăh ăbi năch ngăgi aăl iăíchăv tăch tăvàă

l iăíchătinhăth n;ăgi aăl iăíchăchungăvàăl iăíchăriêng;ăgi aăl iăíchătr căm tăvàăl iăíchălâuădài.ăM iăquanăh ăbi năch ngăgi aăcácăl iăíchătiêuăbi uăv iăt ăcáchălàăđ ngăl că

c aăxưăh iăđưăđ căôngăbi năgi iăr tărànhăm chăvàăthuy tăph c.ăV ăquanăh ăgi aăl iăíchăv tăch tă(LIKT)ăvàăl iăíchătinhăth n,ătácăgi ăkh ngăđ nh:ă"Xétăđ năcùngăthìăcácă

l iăíchăv tăch tăđóngăvaiătròăquy tăđ nhăvàălàăti năđ ,ălàăc ăs ăđ ăth căhi năcácăl iăíchătinhăth n.ăVàăth căhi năđ căcácăl iăíchătinhăth năs ăt oăraănh ngăkh ăn ngăm iătrongăs ăn yăsinhăc ngănh ălàmăxu tăhi nănh ngăph ngăth căth căhi năl iăíchăv tă

ch tăm i"ă[44,ătr.70].ăKhiăphânătíchăb năch t,ăvaiătròăc aăl iăíchăchungăvàăl iăíchăriêng,ătácăgi ănh năth yărõăvaiătrò,ăđ ngăl cătr căti păc aăl iăíchăriêngătrongăvi căthôiă

thúcăcáănhânăho tăđ ng,ănóăchínhălàănhânăt ăquy tăđ nhăconăng iătíchăc căthamăgiaă

ho tăđ ngăxưăh i,ăvìăv yănóălàăc ăs ăđ ăth căhi năl iăíchăchung Ng căl i,ăkhiăl iăíchăchungăc aăm iăthànhăviênătrongăxưăh iăđ căth căhi nănóăs ăđóngăvaiătròălàăđi uă

ki năvàăđ nhăh ngăchoăl iăíchăriêng,ăchoănên,ăch ăkhiăt oăl păđ căm iăquanăh ăhàiăhoàăgi aăl iăíchăchungăvàăl iăíchăriêngăm iăcóăth ăt oăraăs ăphátătri năc aăm iăcáănhânăvàăc aăc ăxưăh i.ăNguy năLinhăKhi uăc ngăt ngăk tăl iăquáătrìnhăs ăd ngăvaiătrò,ăđ ngăl căc aăl iăíchătrongăth căti năcáchăm ngăVi tăNam.ă âyălàăm tăcôngătrìnhăkhoaăh căv aămangătínhălỦălu năquanătr ngăv ăl iăíchănóiăchungăv aănghiênăc uăv ăLIKTănóiăriêng

Nguy n Linh Khi u (2002), Góp ph n nghiên c u quan h l i ích [45] Tácăgi điă

sâuăphânătíchăc th h năv vaiătròăc aăLIKTătrongăphátătri n kinh t xưăh i Vi t Nam vàăchoăr ng "Quan h kinh t c a m tăxưăh i bi u hi n t p trung nh t c aăcácăquanăh

l iăích"ă[45, tr.122] T vi cănghiênăc u m i quan h kinh t th hi n c th cácăquan h LIKT,ătácăgi cho r ng: Trong n n kinh t xưăh i Vi t Nam hi nănayăcóă

nh ngăxuăh ng v năđ ng c th nh :ăKinhăt nhàăn c v năđ ngătheoăxuăh ng màănhàăn c ta mong mu n:ă"đ nhăh ngăxưăh i ch ngh a";ăkinhăt t p th v n

đ ngătheoăc ăch th tr ng; kinh t t ăb nănhàăn căvàăt ăb năt ănhânăv năđ ng theoăxuăh ng phátătri năt ăb n ch ngh a;ăkinhăt cáăth , ti u ch c ngăv năđ ng theoăh ngăt ănhân.ăM iăxuăh ng v năđ ng l iăcóăm t h th ngăLIKTăriêng.ăCácăxuăh ngăphátătri nănàyătheoănhi uăh ngăkhácănhau,ăv i th c tr ng kinh t xưăh i

hi n nay, th y r ng t t c cácăxuăh ngăđ uăđ aăn n kinh t n cătaăngàyăm tăphátătri n.ă óălàăm t s v năđ ngătheoăh ng t ng l căcácăthànhăph n kinh t ,ătrongăđóăxuăh ngăXHCNăđangăđóngăvaiătròăch đ o

HuyăHàă(2013), Gi i quy t quan h l i ích kinh t trong quá trình đô th

hoá n c ta hi n nay [36].ăTácăgi đưăđiăsâuănghiênăc u v quáătrìnhăđôăth hoáăvàă

vi c thu h păđ t s n xu tănôngănghi p,ăng iănôngădânăkhôngăcònăho căcònăr tăítăđ t

đ s n xu t Do b m tăđ t,ăng iănôngădânăkhóăkh nătìmăngh ki m s ngăvìăh ch quen v i s n xu tănôngănghi p,ătrìnhăđ v năhoáăth păvàăs thayăđ iăcáchăs ng, l thói,ăphongăt c t păquán,ăkéoătheoănhi u h lu …Tácăgi đưăđ aăraăkháiăni m: L iăíchăkinh t làănh ng quan h kinh t ph năánhănh ng nhu c u,ăđ ngăc ăkháchăquanăv s

ho tăđ ng c aăcácăch th khiăthamăgiaăvàoăcácăho tăđ ng kinh t - xưăh iăvàădoăh

th ng quan h s n xu t quy tăđ nh [36,ătr.10].ăTácăgi đưănghiênăc u nh ng k t qu tíchăc c v x lỦăquanăh LIKT, t đóăc ngăth yăđ c nh ng h n ch ,ăkhóăkh năv

vi c x lỦăcácăquanăh LIKTăphátăsinhătrongăquáătrìnhăđôăth hoáă HàăN i;ătácăgi đưă

đ aăraăm t s gi iăphápăc ăb n nh m gi i quy t m i quan h LIKTătrongăquáătrìnhăđôă

th hoá,ăđ gi i quy t hàiăhoàăcácăquanăh v LIKT gi aăcácăch th

HoàngăV năLu n (2000), L i ích đ ng l c c a s phát tri n b n v ng [57]

Lu năánăđưăđiăsâuăphânătích,ăkh oăsátănhuăc uăvàănh ng ho tăđ ng c aăconăng i

nh m tho mưnănhuăc uălàmăc ăs đ nghiênăc u v l iăích.ăTácăgi ch rõăho t

đ ng tho mưnănhuăc u c aăconăng i bao g m: Ho tăđ ng t o ra c a c i v t ch t

c th vàăho tăđ ngătraoăđ iăcácăc a c i v t ch t yăđ đápă ng t t nh tăvàăđ yăđ

nh t nhu c u c aămình.ăTácăgi kh ngăđ nh: L iăíchăkhôngănh ng ch xu t hi n trong m i quan h gi aăcácăch th cóăcùngănhuăc u gi ngănhauăvàăcóăchungăđ i

t ng tho mưnănhuăc u.ă âyălàăkhâuăc ăb n nh tăđ kh oăsátăv l iăích,ăl iăíchăkhôngănh ng ch xu t hi n trong m i quan h gi a cácăch th cóăcùngănhuăc u

gi ngănhauăvàăcóăchungăđ iăt ng tho mưnănhuăc u y T nh ngăphânătíchănh ătrên,ătácăgi đưăđ aăraăkháiăni m v l iăíchănh ăsau:ăL iăíchălàăm tăkháiăni m mangătínhăl ch s - xưăh iădùngăđ ch ph năgiáătr c a nhu c uăđ c tho mưnăthôngăquaătraoăđ i ho tăđ ng v iăcácăch th nhu c uăkhácătrongănh ngăđi u ki n

l ch s nh tăđ nh

Tr n Th Lan (2012), Quan h LIKT trong thu h i đ t c a nông dân đ xây

d ng các khu công nghi p và khu đô th m i Hà N i [54] Lu năánătrìnhăbàyăth c

tr ng gi i quy tăcácăquanăh cácăm i quan h LIKT gi aăcácăch th kinh t , n y sinh trong thu h iăđ t c aănôngădânăđ xâyăd ngăcácăKCN vàăkhuăđôăth m i Hàă

N i.ăTácăgi lu năánăđ aăraăkháiăni m: L iăíchăkinhăt ălàăm tăph mătrùăkinhăt ăkháchăquan, ph năánhăph năgiáătr đ th aămưnănhuăc u c a ch th ,ăđ căquyăđ nh b i cácăquanăh ăkinhăt ănh tăđ nh vàăđ c hi n th căhóaăb ngăcácăkho năthuănh păc ngănh ăquy n s d ngă cácă ngu n l c, y u t v t ch t c n thi tă đ duyă trìă ho tă đ ngă vàăkhôngăng ngătáiăt o ra thu nh păb oăđ măchoăch ăth ăkinhăt ăt năt i,ăho tăđ ngăvàăphátătri n

1.2.2.ăCácăcôngătrìnhănghiênăc u v quan h gi a l iăíchăkinhăt vƠăs

ho tăđ ng c aăcácădoanhănghi păcóăv năđ uăt ăn căngoƠiă Vi t Nam

1.2.2.1.ăNghiênăc u v th c hi n l iăíchăkinhăt c aăng iălaoăđ ng v iăt ă cáchălàăm t ch th trongăcácădoanhănghi păcóăv năđ uăt ăn căngoài

V h ngănghiênăc u quan h LIKT c aăng iălaoăđ ngăvàăho tăđ ng c aăcácăDNCV TNNă Vi tăNam,ăcóăm t s côngătrìnhătiêuăbi u c aăcácătácăgi sauăđây:ă

Tr năMinhăY nă(2007),ă" ìnhăcông,ăti năl ngă- haiăv năđ ăn iăb tătrongăl nhă

v călaoăđ ng,ăvi călàmă ăn cătaăhi nănay"ă[102, tr.43-52].ăTácăgi bàiăvi tăđưăphânătíchăv ăđ căđi măc ăb năc aăcácăcu căđìnhăcôngă ăn cătaăhi nănay,ăđìnhăcôngăcóăxuă

h ngăt ngănhanhăv ăs ăl ng,ăl năv ăquyămô,ăcóătínhăch tălanăt aăvàăngàyăcàngăgayă

g t,ăph căt păh n.ă ìnhăcôngăđưăx yăraă ăcácăthànhăph năkinhăt ăvàăm iălo iăhìnhăDN,ănguyênănhânăch ăy uăx yăraă ăDNCV TNNă(đi năhìnhălàăDNă àiăLoanăvàăDNă

HànăQu c),ăđóălà:ăTh nh t,ăv ăphíaăDNCV TNNă(ng iăs ăd ngălaoăđ ng),ăth că

t ăh uăh tăcácăcu căđìnhăcôngăđ uăxu tăphátăt ăs ăviăph măphápălu tălaoăđ ng,ăviă

ph mănh ngăcamăk tăt ăphíaăng iăs ăd ngălaoăđ ng.ăTh hai, v ăphíaăng iălaoă

đ ng,ădoăng iălaoăđ ngăhi uăbi tăphápălu tăcònăh năch ăvàădoăthuănh păth p,ăm că

l ngăt iăthi uăth p,ăthi uănhàă ,ăđi uăki năsinhăho tăkhóăkh n.ăTh ba, v ăphíaăc ă

quanăqu nălỦănhàăn c,ăch aălàmăt tăvi căt ăch căvàăph iăh păth căhi n,ăki mătra,ăthanhătraăth căhi năcácăquyăđ nhăphápălu tăv ălaoăđ ng,ăti năl ngănênăvi căviăph mă

laoăđ ngăcònănhi u.ăTh t ,ăvaiătròăc aăcôngăđoànăcònăy uăvàăm ănh t,ăch aălưnhă

đ oăđ căcácăcu căđìnhăcôngătheoăđúngătrìnhăt ăc aăBLL quyăđ nh.ă

T ăđó,ătácăgi ăđ aăraăcácăgi iăphápăgi măthi uăđìnhăcông:ăT ngăc ngăhoànăthi năh ăth ngăphápălu tălaoăđ ng;ănângăcaoăch tăl ngăvàăhi uăqu ăqu nălỦăNhàă

n căđ ălu tăphápăđưăđ căbanăhànhăph iăđ cătuânăth ăm tăcáchănghiêmătúcătri tă

đ ;ănângăcaoăn ngăl căđ iăng ăcánăb ăcôngăđoànăcácăc p;ăđ iăv iăDNăph iăch păhànhăđ yăđ ăcácăquiăđ nhăv ăch ăđ ăti năl ng,ătr ăl ngăth p;ăđ iăv iăng iălaoă

đ ng,ăph iăt ngăc ngăhi uăbi tăki năth căv ăphápălu t,ănângăcaoăỦăth cătuânăth ăphápălu tălaoăđ ng

ăTh ăVânăAnhă(2010),ă"Nguyênănhânăđìnhăcôngă ăm tăs ăDNătrongăth iăgian qua"[2].ăTrongăđó,ăđưăphânătíchăm tăhi năt ngăxưăh iăm iăxu tăhi n,ăđóălàăm iă

quanăh ăv aăđ uătranh,ăv aăh pătácăgi aăng iăs ăd ngălaoăđ ngăvàăng iălaoăđ ng.ăìnhăcôngălàăhi năt ngăkhôngăm iătrongăquáătrìnhăcôngănghi păhóaătrênăth ăgi i,ă

nh măb oăđ măs ăcôngăb ngăxưăh i,ătuyănhiênăcáchăx ălỦănóănh ăth ănàoăl iăph năánhăb năch tăc aăn năkinhăt ăth ătr ngăđ nhăh ngăXNCHămàăVi tăNamăđangăđ tăra.ă âyăc ngălàăv năđ ăph căt păđưăvàăđangăđ cătranhălu năkháăsôiăn iă ăm tăs ă

di nă đànă khoaă h că trongă n c,ă đ ă gópă ph nă vàoă vi că gi mă thi uă xungă đ tă gi aă

ng iălaoăđ ngăvàăgi iăch ,ăti năt iălo iăb ăđìnhăcông,ăvi cătìmăhi uănh ngănguyênănhân d năt iăđìnhăcôngătrongăcácăDN,ăc ănhàăn căl năt ănhânălàăr tăc năthi t.ăH uă

h tăcácălỦădoămàăcôngănhânăđ aăraăđ ăh ăt ăch căđìnhăcôngă ăt tăc ăcácăDNăđ uăt pătrungăvàoăcácăv năđ ănh ălàmăt ngăca,ăđi uăki nălàmăvi c,ăsinhăho tăkhôngăb oăđ m,ă

l ngăth ng quáăth p,ăkhôngăloăđ ăchoăcu căs ng,ăth căhi năm tăs ăn iăquy,ăquyă

đ nhăquáăkh cănghi tăđ iăv iăng iălaoăđ ngănênăkhôngănh ngăkhôngăkhuy năkhíchă

ng iălaoăđ ngăt ngăn ngăsu tămàăcònăcóătácăđ ngăng cătr ăl i ăTácăgi ăđưăđ aăraă

m tăs ăn iădungăkhácănh : B oăđ mătr ăđúngăh năl ngăs ălo iăb ăy uăt ăgâyăbưiăcôngăcaoănh t;ăcácăch ăđ ăphúcăl iăvàăquy năl iăv tăch t,ăch ăđ ăb oăh ălaoăđ ng,ă

th iă giană làmă vi c,ă ngh ă ng i,ă n iă quyă laoă đ ngă tráiă v iă quyă đ nhă c aă phápă lu t,ă

ng iăs ăd ngălaoăđ ngăkhôngăth căhi năđúngănh ngăquyăđ nhăc aăphápălu t

ăti păt căthúcăđ yăs năxu tăphátătri n,ăc iăthi n,ăt oăs ăhàiăhòaătrongăquană

h ăl iăíchăgi aăhaiăt ngăl păxưăh i,ăng iăs ăd ngălaoăđ ngăvàăng iălaoăđ ng,ătácă

gi ăđưăđ aăraăc năgi iăquy tăm tăs ăv năđ ăc ăb năsau:ăkhuy năkhíchăng iăs ăd ngălaoăđ ngăthuăl iănhu năchínhăđáng;ăt ngăc ngăki mătra,ăđ yălùiătiêuăc c;ăcóăchínhăsáchăphânăchiaăl iănhu năcôngăb ng;ăbi uăd ngăch ăDNăcóăthànhătíchăc iăthi năđ iă

s ngăng iălaoăđ ng;ăquanătâmăvàăgiúpăđ ăng iăcóăthuănh păth p;ăng iăs ăd ngălaoăđ ngăvàăng iălaoăđ ngăcóăs ăth ngănh tăvàăminhăb chăv ăl iăích;ăcôngăđoànă

c năth căhi năđúngăvaiătròăvàănhi măv ăc aămìnhătrongăDN

Nhìnăchung,ăcácăbàiăvi tătrênăđưăđiăsâuănghiênăc uănguyênănhânăd năđ năđìnhăcôngăc aăng iălaoăđ ngătrongăcácăDN.ăTuyănhiênăcònăch aătoànădi năsâuăs c,ăch ănêuăraănh ngăv năđ ăchungămàăng iălaoăđ ngăquanătâmălàăti năl ng,ăti năth ng,ă

m tăs ăgi iăphápănêuăraăch aăgi iăquy tăđ cătri tăđ ăv ăđi uăki nălàmăvi c,ăc ăh iă

th ngăti nătrongăngh ănghi păc aăng iălaoăđ ng

1.2.2.2.ăNghiênăc u s ho tăđ ng c aăcácădoanhănghi păcóă100%ăv năn c ngoàiăđ uăt ăvàoăVi t Nam

Cùngăv i nh ngăv nă b n quy ph măphápă lu t th hi nărõăđ ng l iăchínhăsáchă c aă ngă vàă Nhàă n că đ i v iă ng iă laoă đ ngă làmă vi că trongă cácăDNCV TNN,ăbênăc nhăđóăc ngăcóănhi uăbàiăvi t,ăcôngătrìnhănghiênăc u v c ăch vàăchínhăsáchăgi i quy t v năđ này.ăCácăcôngătrìnhănghiênăc u v tácăđ ng c aăđ u

t ăn căngoàiăt p trung gi i quy t nh ng v năđ nh n th c lu n v đ uăt ă n c ngoài.ăCóăth k ra m t s côngătrìnhătiêuăbi uănh :ă

Maiă c L c (1994), u t tr c ti p n c ngoài trong vi c phát tri n kinh

t Vi t Nam [56] Lu năánăphânătíchăm tăcáchătoànădi n v năđ đ uăt ătr c ti p

n căngoàiătrongăvi căphátătri n kinh t ,ătìmăraăm iăliênăh kháchăquanăgi a vi c phátătri n kinh t vàăthuăhútăv năđ uăt ăn căngoài.ăTácăđ ng c aăđ uăt ăn căngoàiătrong vi căphátătri n kinh t Vi tăNam,ăthànhăt uăc ngănh ăt n t i c a ho tăđ ng tri n khai Lu tă uăt ăn căngoài;ăxuăh ng v năđ ng ch y u c aăcácădòngăđ uăt ă

nh păvàoăVi t Nam T đó,ătácăgi c a lu năánăđưăđ raăph ngăh ngăvàănh ng

bi năphápăch y u nh măthuăhútăvàăphátăhuyăcóăhi u qu ngu n v năđ uăt ătr c ti p

n căngoàiăt i Vi t Nam

Nguy n Duy Quang (2007), u t tr c ti p n c ngoài c a Liên minh châu

Âu vào Vi t Nam [81] Lu năánăđưătrìnhăbàyănh ngăc ăs lỦălu năvàăth c ti n c a

vi căthuăhútăđ uăt ătr c ti păn căngoàiăt LiênăminhăchâuăÂuăvàoăVi tăNam;ăđánhăgiáăth c tr ngăđ uăt ătr c ti p c aăLiênăminhăchâuăÂuăvàoăVi t Nam; nh ng y u t tácăđ ng,ănguyênănhânăthànhăcôngăvàăh n ch ; kh n ngăphátătri n quan h đ uăt ă

gi a Vi tăNamăvàăLiênăminhăchâuăÂu;ătácăgi lu năánăđ aăraănh ngăph ngăh ng vàăm t s ki n ngh , gi i phápănh măt ngăc ngăthuăhútăvàăs d ngăcóăhi u qu ngu n v năđ uăt ătr c ti p t LiênăminhăchâuăÂuăvàoăVi t Nam

- Trong di năđànăthángă6/2012,ă"T o d ng m tălànăsóngăFDI"ă[73, tr.12-13] Trongă25ăn măqua,ădòngăv năFDIăđưăgópăph năthúcăđ yăphátătri n n n kinh t Vi t Nam.ăTuyănhiên,ăbênăc nh nh ng k t qu tíchăc c, th c ti n ngu n v năFDIăvàoă

Vi tăNamăc ngăb c l khôngăítăh n ch ,ătiêuăc cătrongăquáătrìnhăđ uăt ăV iăđ nh

h ngăđ năn mă2020,ăVi tăNamăc b n tr thànhăm tăn căcôngănghi pătheoăh ng

hi nă đ i,ă thìă chínhă sáchă thuă hútă FDIă ph iă đ că đ i m i.ă Theoă Lêă ngă Doanhă

(nguyênăVi nătr ng Vi n qu nălỦăKinhăt Trungă ng):ăN u ch m tr nângăc p dòngăv n FDI, Vi t Nam s gánhăch u h u qu x u.ăỌngăkh ng đ nh:ăchúngătaăph i

đ i m iăt ăduyăvàăt ngăc ngăhànhăđ ngăđ làmăm i,ănângăc pădòngăv năđ uăt ătr c

ti păn căngoàiă(FDI)ăt i Vi t Nam, t oănênăm tăhìnhă nh m i v đ aăđi măđ uăt ă

Vi t Nam g n v i ch tăl ngăvàăhi u qu T ng B ,ăngành,ăđ aăph ngăc n th c

hi nănghiêmătúcăcácăyêuăc u s aăđ i b sung h th ngăphápălu tăliênăquanăđ năđ u

t ă- kinh doanh, t o d ngămôiătr ngăđ uăt ,ăc ăch chínhăsáchăthu n l iăchoăcácă

nhàăđ uăt ăch tăl ngăcaoătheoăđ nhăh ng m i c a n n kinh t

Theoătácăgi Nguy n M i (Ch t ch H iăDNăđ uăt ăn căngoài):ăC n đ i

m i đ ng b đ nâng cao ch t l ng ngu n v n FDI [73, tr.12-13] Hi nănay,ăcóă

6 v năđ đangăn iălênătrongăho tăđ ng FDI, g m:ăCôngăngh l c h u c a m t s nhàăđ uăt ăn c ngoài;ăôănhi mămôiătr ng; chuy năgiá;ămâuăthu n gi aăDNăvàă

ng iă laoă đ ng;ă phână c p qu nă lỦă đ uă t ;ă Phátă tri n t KCN, khu kinh t

Nh ng h n ch b t c p trong vi căthuăhút,ăs d ngăvàăqu nălỦăngu n v n FDI đangă đ tă raă yêuă c u c pă báchă nh ă nângă caoă ch tă l ng ngu n v nă nàyă theoă

h ng coi tr ngăh năch tăl ng, hi u qu vàăphátătri n b n v ng Ch tăl ngăvàă

hi u qu s d ng c aăcácăd ánăFDIăc năđ căxemăxétăd iăgócăđ phùăh p v i

m cătiêuăc a Chi năl căphátătri n kinh t - xưăh i c a c n c, c a t ng ngành,ăvùngălưnhăth vàăđ aăph ng

Tr năQuangăLâm,ăAnăNh ăH i (2006), Kinh t có v n đ u t n c ngoài

Vi t Nam hi n nay [49] Trong cu năsáchănàyăcácătácăgi đưănêuărõălỦădoănghiênă

c u: Qu căgiaănàoăthuăhútăđ c nhi u ngu n v n qu c t vàăs d ngăcóăhi u qu , thìăcóănhi uăc ăh iăt ngătr ng kinh t h n,ăquaăđóărútăng nănhanhăh năkho ngăcáchă

t t h u so v iăcácăn căphátătri n.ăChínhăvìăv y,ăcácăn căđangăphátătri n ph i c nh tranh trong vi căthuăhútăcácăngu n v năđ uăt ăn căngoài,ănh đó,ăngu n v năđ uăt ă

n căngoàiăđưăt ngălênăvàăcóătácăđ ngătíchăc căvàoăs t ngătr ng c a n n kinh t Cácătácăgi kh ngăđ nh:ă phátătri năvàăs d ngăcóăhi u qu kinh t cóăv năđ uăt ă

n căngoài,ăđ c bi t ngu n v năFDI,ăthìăchúngătaăph i n l c nhi uăph ngădi n, ngătaăđưănh năđ nh: Ngu n v năn căngoàiăch aătr thànhăngu n l c quan tr ng

đ phátătri n kinh t n căta.ăVìăv y,ăcácătácăgi đưăđiăsâuănghiênăc u v : Kinh t

cóăv năđ uăt ăn căngoàiă Vi t Nam hi n nay N i dungăđ c th hi n:ăC ăs lỦă

lu năvàăth c ti n v kinh t cóăv năđ uăt ăn căngoàiă(FIE)ătrongăn n kinh t th

tr ng: Ngu n g căvàăb n ch t c a FIE Vi t Nam hi nănay;ăcácăhìnhăth căvàăđ c

tr ngăkinhăt c a kinh t cóăv năđ uăt ăn căngoài:ăTh c tr ngăphátă tri năvàăs

d ng FIE Vi t Nam t n mă1988ăđ năn mă2005:ăTh c tr ng ho tăđ ng c a FIE trong n n kinh t th tr ngăđ nhăh ng XHCN Vi tăNam;ă đánhăgiáăt ngăquátă

ho tăđ ng c a kinh t cóăv năđ uăt ăn căngoàiă Vi tăNam;ăvaiătròăc ăb n c a khu

v c FIE trong n n kinh t th tr ngăđ nhăh ng XHCN Vi t Nam; kinh nghi m

m t s n c trong vi căthuăhútăvàăs d ngăFIE,ăcácătácăgi l y kinh nghi m c aăcácă

n c sau: Kinh nghi m c a Trung Qu c;ăHànăQu c;ăTháiăLan;ăxu th , tri n v ngăvàă

gi iăphápăphátătri n, s d ng khu v c FIE Vi t Nam: Xu th vàătri n v ng c a khu

v c FIE Vi t Nam; nh ngăquanăđi măc ăb n v phátătri năvàăs d ng FIE trong

n n kinh t th tr ngăđ nhăh ng XHCN n c ta; nh ng gi iăphápăphátătri n, m

r ngăvàăs d ng khu v căFIEăđ phátătri n kinh t Vi t Nam

V ăHoàngăD ngă(2011), "M tăs ăv năđ ăthuăhútăđ uăt ătr căti păn căngoàiăăVi tăNam" [24] Tácăgi ăđiăsâuănghiênăc uăv ăth cătr ngăFDIăc aăVi tăNam,ăxuă

h ngăv năđ ngăc aădòngăv năvàoăVi tăNamătínhăđ năcu iăn mă2010ăv iăs ăl ngă

v năvàăs ăl ngăd ăánăngàyăcàngăt ng.ăBàiăvi tăđưăkh ngăđ nhăđi măkhácăbi tăgi aăhaiăcu căkh ngăho ng:ăCu căkh ngăho ngăn mă1997ăkhôngălàmăthayăđ iăb năch tă

c aăFDI,ălu ngăv năt ăn iăd ăt iăn iăthi uătrênăt tăc ăcácăl nhăv c,ăt ăđóănhàăđ uăt ăthuăđ căl iănhu năc ngănh ăt ngăthêmăngu năv n;ănh ngăcu căkh ngăho ngăm iăđây,ă ngu nă v nă FDIă cóă xuă h ngă t pă trungă vàoă côngă ngh ă xanh,ă đ că bi tă làă cácă

n căđangăphátătri n.ăTácăgi ăđưăphânăchiaăđ căc ăc uăđ uăt ăFDIătínhăđ năn mă2010ăvàăđ căphânăchia:ăFDIăđ uăt ătheoăngành;ăFDIăđ uăt ătheoăhìnhăth căđ uăt ;ăFDIăđ uăt ătheoăđ iătácăđ uăt ă

T ăđó,ătácăgi ăbàiăvi tăđưărútăraăs ătácăđ ngăc aăFDIăđ năphátătri năkinhăt ă

Vi tăNam,ănh ngătácăđ ngătíchăc c:ăFDIăvàăthúcăđ yăt ngătr ngăkinhăt ;ăFDIăv iă

t ngătr ngăxu tăkh uăvàăm ăr ngăth ătr ngăqu căt ;ătácăđ ngăc aăFDIăv iăchuy nă

d chăc ăc uăkinhăt ăvàănângăcaoăn ngăl căs năxu tătrongăkhuăv căcôngănghi păvàă

d chăv ;ăkh ăn ngăt oăvi călàmăc aăDNăFDI;ăđóngăgópăt ngăđ iăt tăvàoăngân sáchă

nhàăn c.ăQuaăđóăđưărútăraăđ cănh ngăh năch :ăTácăđ ngălanăt aăc aăFDIăđ năcácăDNătrongăn căcònăh năch ;ăh năch ătrongăvi căthúcăđ yăchuy năgiaoăcôngăngh ăvàănângă caoă n ngă l că qu nă lỦ;ă m tă v nă đ ă làă giáă tr ă giaă t ngă t oă raă th p.ă Bênă c nhă

nh ngăđóng gópăc aăkhuăv căFDI,ătácăgi ăđưăđ aăraăhàngălo tănh ngăs ăli uăchoă

th yăs ăđ uăt ăc aăFDIăvàoăVi tăNamăhi nănayăch ănh ăm tăcôngăx ngăl părápăch ăkhôngăh ăt oăraănhi uăgiáătr ;ăv năđ ătráchănhi măxưăh iăc aăDNăFDIăv iătàiănguyên,ămôiătr ng.ă

T ăs ăphânătíchă ătrên,ătácăgi ăđưăđiăt iăk tălu năv ăth cătr ngăFDIăt iăVi tăNamătrongăth iăgianăqua,ăkh ngăđ nhăs ăđóngăgópăc aăFDIăđ iăv iăs ăphátătri năc aă

n năkinhăt ătrongăth iăgianăqua.ăTuyănhiên,ăchoăt iăth iăđi mănàyănh ngăh năch ăt ăngu năv năFDIăđangăngàyăcàngăl ărõ,ăVi tăNamăv năph iăthuăhútăngu năv năFDIă

nh ngăc năcóăs ăch năl c,ătránhătìnhătr ngăbưoăhòaăvàăkhôngăhi uăqu ă

Nguy năV năD nă(2014), Kh ng ho ng kinh t toàn c u nh ng khuy n ngh

nh m thu hút FDI c a Vi t Nam [25, tr.63-65] Tácă gi ă kh ngă đ nhă m că dùă kh ngă

ho ngăkinhăt ătoànăc uănh ngăk tăqu ăthuăhútăv năFDIăvàoăVi tăNamătrongănh ngăn măquaăv năr tăkh ăquan.ăVi tăNamăv nălàăđi măđ năh păd năchoăcácănhàăđ uăt ătr căti pă

n căngoài,ăđ căbi tăHàăN iălà m tătrongăcácăthànhăph ăcóănhi uăl iăth ăv ăthuăhútăngu năv năFDIătrênăc ăcácăph ngădi năv ăs ăl ng,ăquyămôăv năd ăán.ă ănângăcaoă

hi uăqu ăthuăhútăvàăs ăd ngăngu năv năFDIăvàoăcácăKCNăHàăN iăth iăgianăt iăc năđ mă

b oăph ngăh ng,ănhi măv ăphátătri năTh ăđôăđ năn mă2020,ăt mănhìnă2050

Tácăgi ăđưăkh ngăđ nh:ăDòngăv năqu căt ăvàoăcácăn căđangăphátătri n;ăFDIăvàoăVi tăNamătrongănh ngăn măg năđây;ăthuăhútăFDIăvàoăcácăKCN HàăN i.ăT ăđó,ă

đ aăraăm tăs ăkhuy năngh ăchínhăsáchăv ăthuăhútăngu năv năFDIăđ iăv i thànhăph ăHàăN iăđ năn mă 2020ănh ăsau:ăThuăhútă FDIăph iăg năv iăcácăkhâuăđ tăpháăc aăthànhăph ălà:ăNângăcaoăch tăl ngăngu nănhânăl c;ăc iăcáchăhànhăchínhăv iăm cătiêuăxâyăd ngăchínhăquy năđôăth ,ăh ătr ăchuy năd chăc ăc u;ă uătiênăthuăhútăcácăd ăánă cóă côngă ngh ă hi nă đ i,ă thână thi nă môiă tr ng,ă s ă d ngă hi uă qu ă ngu nă tàiănguyên,ăkhoángăs n,ăđ tăđai,ăt oăđi uăki năvàăt ngăc ngăliênăk tăv iăcácăDNătrongă

n c;ăHàăN iăc năph năđ uăđiăđ u,ănhanhăchóngăth căhi năt tăđ yăđ ăv ătríătrungătâmăc aăc ăn căv ăchínhătr ,ăkinhăt ăv năhóa,ăkhoaăh căk ăthu tăđ ngăth iălàăh tă

nhânăc aăphátătri năvùngăkinhăt ătr ngăđi măB căb ăvàăcácăt nhăphíaăB c;ăgiaiăđo nă

tr căm tăc năt pătrungăcácăm cătiêuăhi năđ iăhóa,ănângăcaoăch tăl ngăphátătri năvàă

th căhi năm cătiêuăphátătri năb năv ng.ăKhuy năkhíchăđ uăt ăn căngoàiăvàoăđ iă

m iăcôngăngh ,ă ngăd ngăcôngăngh ăhi năđ i,ăphátătri nătheoăchi uăsâu,ăch ăđ ngă

h iănh păqu căt ;ăthuăhútăFDIăvàoăcácă KCN HàăN iăc năgi iăquy tăđ ngăth iăbaănhi măv :ăPhátătri năkinhăt ,ăt oăđ ngăl căm nhăcho phátătri năkinhăt ăvùngăvàăc ă

n c;ăphátătri năb năv ng,ăb oăđ măs ă năđ nhăv ăchínhătr ,ătr tăt ăanăninhăqu căphòng,ăs ălànhăm nhămôiătr ngăv năhóaăsinhăthái;ăphátătri năcóăhi uăqu ăv ăkinhă

t ,ăxưăh iăvàămôiătr ng,ăcoiăhi uăqu ăt ngăth ,ălâuădàiăchiăph iăhi uăqu ăc ăth ,ă

tr căm t

1.3.ă ỄNHăGIỄăKHỄIăQUỄTăK TăQU ăNGHIểNăC UăLIểNăQUANă Nă ăTĨIăVĨăNH NGăV Nă ă TăRAăC NăPH IăTI PăT CăNGHIểNăC U

1.3.1.ăNh ngăv năđ ăcóăliênăquanăđ năđ ătƠiăđưăcóăs ăth ngănh t

Nghiênăc u ch đ v LIKTăđưăcóănhi uănhàăkinh t h căvàătri t h c Vi t Namăđưăcôngăb cácăcôngătrìnhăchuyênăsâuăliênăquanăđ n v năđ LIKT M iătácăgi nghiênăc u ti p c năvàălàmăsángăt v LIKT nh ngăgócăđ khácănhauănh ngăv c ă

b năcácătácăgi đưăcóănh ng v năđ th ng nh tăsauăđây:

+ L i ích kinh t luôn g n li n v i nhu c u kinh t Cácătácăgi cóănh ngăđánhă

giáăkhácănhauăv m căđ g n k t LIKT v i nhu c u kinh t (nhu c u v t ch t) M t

s tácăgi choăLIKTăchínhălàănhuăc u kinh t , s khácăl i cho LIKT tuy g năbóăv i nhu c u kinh t nh ngăcóăn iăhàmăkhácăh n.ăNh ngăt t c đ u th ng nh tăquanăđi m LIKTăvàănhuăc u kinh t cóăm i quan h m t thi t v i nhau LIKT b t ngu n t nhu

c uăvà làăcáiăđ đápă ng nhu c u kinh t , nhu c u kinh t làmăn y sinh LIKT

+ L i ích kinh t có tính khách quan Cóăr t nhi uătácăgi cùngăchungăquană

đi m kh ngăđ nhătínhăkháchăquanăc a LIKT L iăíchăt n t iănh ăm t m i quan h xưă

h iăkháchăquanăkhôngăph thu căvàoăỦămu n c aăconăng i,ăđi năhìnhănh ătácăgi

Kh ngăDoưnăH i, V ăH u Ngo năc ngăkh ngăđ nh:ăLIKTălàăm t ph mătrùăkinhăt kháchăquan,ălàăhìnhăth c bi u hi nătr c h t c a quan h s n xu t,ănóăkhôngătùyăthu căvàoăỦăchí,ălòngăhamămu n c aăconăng i LIKT làăc ăch tácăđ ng chung c a

t t c cácăquyălu t kinh t

+ L i ích kinh t là hình th c bi u hi n c a QHSX, do QHSX quy t đ nh

Conăng iăkhiăthamăgiaăvàoăm i quan h kinh t traoăđ iăcácăgiáătr đ th a mưnănhuăc u kinh t c aămình.ăTrongăQHSX,ătr c h tălàăquanăh s h u v t ăli u

s n xu t, vi c th c hi n LIKT c a ch th ph thu căvàoăv tríăc a h trongăxưăh i

Ng iănàoăn măt ăli u s n xu t, quy năđi u ph i QHSX s cóăc ăh i th aămưnăl i íchăc aămìnhăt tăh n.ăTheoăquanăđi m c aătácăgi àoăDuyăTùngăthì:ăL iăíchăkinhăt làăhìnhăth c bi u hi n nh ng quan h kinh t , quan h gi aăng iăvàăng i trong

s n xu t [86,ătr.9].ă i uănàyăth hi n:ăNg iănàoăn măt ăli u s n xu t,ăđi uăhànhăquáătrìnhăs n xu t, quy t đ nhăphânăph i s n ph măc ngăchínhălàăng i gi vaiătròăquy tăđ nh trong h th ng s n xu t

+ Trong m i xã h i t n t i các l i ích kinh t khác nhau

TrongăLIKTălàăd ng l iăíchăv t ch t,ăxétătheoătiêuăchíăđ iăt ng th aămưn D i

gócăđ kháiăquátănh t,ăcó th phânăchiaăLIKTăthànhăLIKTăcáănhân;ăLIKTăt p th vàătoànăxưăh i Gi i quy t m tăcáchăh pălỦăcácăquanăh l iăíchănàyăs t oăđ ng l c cho s phátătri n m nh m c a n n kinh t xưăh i N u l iăíchăđ c k t h p v iănhauăhàiăhòaă

s t oăđ ng l c cho s phátătri n, n uăcóămâuăthu n s tri tătiêuăđ ng l căphátătri n

+ L i ích kinh t là đ ng l c thúc đ y con ng i ho t đ ng t o ra s phát

tri n kinh t - xã h i Dùăkhôngăcóăs đ ng nh tăquanăđi m v kháiăni m l iăíchă

nh ngăcácătácăgi đ uăcóăquanăđi m th ng nh t v vaiătròăđ ng l căxưăh i c a l iăích.ă

Nh ngătácăgi đ i di năchoăxuăh ng coi l iăíchăchínhălàănhuăc uăthìăchoăr ng l iăíchăchínhălàănh ng nhu c uăcóăđi u ki n th c hi n c aăconăng iătrongăxưăh iăvàăkhiăđóănhu c u s bi u hi n đ ngăc ăthúcăđ y con ng iăhànhăđ ngăđ th aămưnănhuăc u

đó.ăHayănóiăcáchăkhácăthìăl iăíchăchínhălàănh ng nhu c u tr thànhăđ ngăc ăc aăhànhă

đ ng [82] Nh ngătácăgi cho l iăíchăchínhălàăph ngăti n th aămưnănhuăc uăc ngă

kh ngăđ nh l iăíchălàăđ ngăc ăthúcăđ yăconăng iătrongăxưăh iăhànhăđ ng Tuy vi c phânătíchăc a h cóăkhácănhauăgi aăcácătácăgi ,ănh ngătheoăh thìătínhăch tăđ ng l c

c a nhu c uăđ c th c hi năkhôngăph i m tăcáchătr c ti pămàăthôngăquaăkhâuăl iăích,ăcònăl iăíchălàăkhâuătr c ti păh năc trong vi călàmăhìnhăthànhănênăđ ngăc ăt ăt ng

thúcăđ yăconăng iătaăhànhăđ ng nh măgiànhăl yăcáiăth aămưnănhuăc u

C ngăđ ng nh t v iăLêăH u T ng, Nguy n Tr ng Chu n cho r ngăconăng i hànhăđ ngălàănh măđ tăđ c nh ngăcáiăđ th aămưnăm t h th ngăđaăd ngăcácănhuă

c u v i nh ng m căđ c p thi t c năđ c th aămưnăkhácănhau,ăvàoănh ngăgiaiăđo n,

nh ng th iăđi măkhácănhauăvàătrongănh ngăhoànăc nhăkhácănhau.ăTuyănhiên,ătr c sau nhu c u v nălàăm t s c m nhăthúcăđ yăconăng i ho tăđ ng.ăPh ng ti năđ

th aămưnănhuăc uălàăl iăích,ăchoănênăl iăíchăquy tăđ nhăhànhăvi,ăquy tăđ nh ho t

đ ngăconăng i [58,ătr.35].ăCácătácăgi thu căxuăh ng th ba, n m trung gi a xu

h ng th nh t cho l iăíchălàăm t d ng nhu c uăvàăxuăh ng th hai cho l iăíchăcóătínhă kháchă quană khôngă ph thu că vàoă Ủă mu n c aă conă ng i.ă Tácă gi Lêă XuânăTùngă"L iăíchăkinhă t làăcáiăbi u hi n nh ngăđ ngăc ,ă m căđích,ă nh ngănhână t kháchăquanăthúcăđ y ho tăđ ngălaoăđ ng c aăconăng i" [86, tr.94]

* V c ăs th c ti n: Cácăcôngătrìnhănghiênăc u v LIKT c aăng iălaoăđ ng làmăvi cătrongăcácăDNCV TNNăd iăcácăd ngăsách,ălu năán,ăbàiăbáo,ănhìnăchungă

c ăb năđưăcóăs th ng nh t v m t s n iădungăsauăđây:

M t là: Cácăcôngătrìnhănghiênăc uăđưăphânătích,ăđánhăgiáăho tăđ ng c a cácă

DNCV TNNătrênăph măviăc ăn c.ă ngăth iăđưălàmărõăquanăh ăLIKTăc aăng iălaoăđ ngăătrongăcácăDNCV TNN

Hai là: Th cătr ngăc aăquanăh ăLIKT trongăcácăDNCV TNN vàăcácăgi iă

phápă nh mă gi iă quy tă hàiă hòaă quană h ă LIKTă c aă ng iă laoă đ ngă trongă cácăDNCV TNN

Ba là:ăCácătácăgi ănghiênăc uăv ăvi căthuăhútăv năđ uăt ăn căngoàiăvàoă

Vi tăNam,ănh ngăđóngăgópăc aăs ăđ uăt ăđóăđ iăv iăn năkinhăt ăqu cădân.ă ăthuăhútăngàyăcàngănhi uăv năđ uăt ăn căngoài trongăđóăgi iăphápăv ăvaiătròăc a Nhàă

n căđ ăraănh ngăchínhăsáchăphùăh păchoăho tăđ ngăđ uăt ăn căngoàiăđ tăhi uăqu ă

cao luônăđ căchúătr ng

B n là: Nguyênănhânăđìnhăcôngăc aăng iălaoăđ ngă ăm tăs ăDNCV TNN

làă doă m că thuă nh pă (l ng)ă c aă ng iă côngă nhână cònă quáă th p,ă ti nă l ngă danhăngh aăsoăv iăti năl ngăth căt ăcònăquáăchênhăl ch,ăv năđ ănhàă ăc aănh ngăng iălaoăđ ngătrongăcácăDNCV TNNăcònăkhóăkh n,ăph năl năcôngănhânăph iăđiăthuêănhà,ăch ă ăch tăch i,ănóngăb c,ăđ iăs ngăc aăng iăcôngănhânăch aăth tăs ăđ că

gi iăch ăquanătâm

1.3.2.ăNh ngăn iădungăcóăliênăquanăđ năđ ătƠiăch aăcóăs ăth ngănh t

Bênă c nhă nh ngă quană đi mă đưă th ngă nh tă ă trênă đây,ă vi că nghiênă c uă v ăLIKTăng iălaoăđ ngătrongăcácăDNCV TNNăv năcònănhi uăv năđ ăđ tăra,ănh tălàătrongăb iăc nhăh iănh păqu căt ăngàyăcàngăsâuăr ng.ăCóăth ăkháiăquátăm tăs ăn iădungăch ăy uăch aăth ngănh tăv ăLIKTăc aăng iălaoăđ ngătrongăcácăDNCV TNNăăVi tăNamălà:ă

Th nh t: Ch aăđ aăraănh ngătiêuăchíăđánhăgiáăv ăLIKTăc aăng iălaoăđ ng.ă

Doăđó, các côngătrìnhănghiênăc uăv ăLIKTă t pătrungăch ă y uă vàoăphânătíchă m iăquanăh ăl iăíchăvàăLIKT,ăm iăquanăh ăgi aăcácăch ăth ătrongăquáătrìnhăho tăđ ngă

s năxu tăkinhădoanhă(SXKD)

Th hai: Ch aăphânătíchălàmărõăđ căm tăcáchăđ yăđ ăcácănguyênănhânăgâyă

c nă tr ă choă vi că th că hi nă LIKTă c aă ng iă laoă đ ngă làmă vi că trongă cácăDNCV TNN

Th ba: Quyăđ nhăv ăm căl ngăt iăthi uăđ iăv iăDNCV TNNăcònănhi uă

b tăc p.ăCácăch ădoanhănghi păl iăd ngănh ngăquyăđ nhănàyăđ ăraăm căl ngăchoă

ng iălaoăđ ng,ăd năt iăs ăchênhăl chăgi aăl ngăvàăthuănh păth căt ,ăthuănh păc aă

ng iă laoă đ ngă th pă làă nguyênă nhână d nă đ nă đìnhă công,ă bưiă côngă gâyă m tăTTATXH

Th t : M iăquanăh ăgi aăLIKTăvàăv năđ ăt ngăn ngăsu tălaoăđ ngăcáănhân.ă

Cácăch ăDNCV TNNăc ngăl iăd ngăđ ăch ăđóngăb oăhi mătheoăl ngăc ăb năgâyăthi tăh iăv ăl iăíchăchoăng iălaoăđ ng

1.3.3 Nh ng v năđ đ t ra c n ti p t cănghiênăc u, gi i quy t

Nhìnă chung,ă cácă côngă trìnhă nghiênă c uă vàă cácă bàiă vi tă đưă côngă b tuyă cóănhi uănghiênăc u v lỦălu năvàăth c ti n v LIKT,ăLIKTăng i lao đ ng,ăđ uăt ă

n căngoàiăvàoăVi tăNam,ănh ngăch aăcóăcôngătrìnhănàoăphânătíchăm tăcáchăcóăh

th ngăc ăs lỦălu năvàăkh oăsátăth c ti n v LIKT c aăng iălaoăđ ngătrongăcácăDNCV TNN.ă Th c t hi n nay cho th y, LIKT c aă ng iă laoă đ ngă trongă cácăDNCV TNNă Vi tăNamănóiăchungăvàătrênăđ aăbànăthànhăph HàăN iănóiăriêngă

v năcònănhi u b t c p, v năđ vi călàm,ăthuănh p, m t TTATXH, c n tr quáătrìnhăcôngănghi păhóa,ăhi năđ iăhóaă(CNH,ăH H)ăc a Th đô.ăVìăv y, LIKT c aăng i laoăđ ngătrongăcácăDNCV TNNătrênăđ aăbàn thànhăph HàăN i c năđ c ti p t c nghiênăc uăvàălàmăsángărõă nh ngăkhíaăc nh sau:

M t là: Ti p t c b sung,ăhoànăthi n nh ng v năđ lỦălu n v LIKT,ăđ c bi t

làmărõăn iăhàmăc aăkháiăni m LIKT c aăng iălaoăđ ngătrongăcácăDNCV TNN,ă

Hai là: Phânătíchăc ăc uăvàăcácănhânăt nhăh ngăđ n LIKT c aăng i lao

đ ngătrongăcácăDNCV TNN

Ba là: Ch ra nh ng thu n l i và khóăkh nătrongăvi c th c hi n LIKT c a

ng iălaoăđ ngătrongăcácăDNCV TNNătrênăđ aăbànăthànhăph HàăN i

B n là: ánhă giáă th c tr ng LIKT c a ng iă laoă đ ngă trongă cácă

DNCV TNNătrênăđ aăbànăthànhăph HàăN i T đóăth yăđ c nh ng v năđ đ t ra

c năđ c gi i quy t trong vi c b oăđ m LIKT c aăng iălaoăđ ng khu v cănày

N m là: xu tăcácăquanăđi m vàăgi iăphápănh m b oăđ m l iăíchăkinhăt

c a ng iălaoăđ ngătrongăcác DNCV TNNătrênăđ aăbànăthànhăph HàăN iănóiăriêngăvàăc n cănóiăchung

Ch ngă2

2.1.ăLụăLU N V L IăệCHăKINHăT

2.1.1 Quan ni m c a ch ngh aăMác- LêninăvƠăt ăt ng H ChíăMinhăv l i íchăkinhăt

2.1.1.1 Quan ni m c aăC.Mácă(1818ă- 1883) và Ph ngghenă(1820ă- 1895)

Khiănghiênăc uăvaiătròăđ ng l căphátătri n c aăLIKT,ăcácănhàăkinhăđi n c a

ch ngh aăMácă- Lêninăkhôngăch th a nh n tínhăch t,ăđ ng l c c aăLIKTătrongăphátătri n n n kinh t - xưăh iădoăA.Smithăđưăphátăhi năraămàăcònăch ngăminhăvaiătròăc a LIKT trong cu căcáchăm ngăxưăh i,ătrongăđ u tranh giai c p.ăLIKTăchínhălàăm căđíchăcóătínhăc tălõiăc a cu căđ u tranh giai c p ch khôngăph i quy n l căchínhătr ăChínhă

s khôngăcôngăb ng trong s phânăchiaăLIKTătrongăxưăh iălàănguyênănhânăn y sinh ra cácămâuăthu n d năđ năcácăcu căcáchăm ngăvàăđ u tranh giai c p

Trongătácăph m "H t ăt ngă c",ăC.MácăvàăPh.ă nghenăđưăgi i quy t

m t cáchă duyă v t bi n ch ng v nă đ c ă b n c a Tri t h c,ă cácă ôngă côngă khaiă

th a nh n r ng:ă ưăxu tăphátăm tăcáchăcóăỦăth c t nh ng ti năđ nh tăđ nh,ăh nă

n a nh ng ti năđ khôngăph iăgiáoăđi u,ăt ăbi nămàălàăth c t hi n th c Ti năđ

đ uătiênălàăconăng i ph iăcóăkh n ngăs ng,ăsauăđóăm iălàmăraăm i s n ph m

v t ch tăvàătinhăth n,ănóiăcáchăkhácălàăconăng i mu năsángăt o ra l ch s thìă

tr c h t ph i t n t i, t n t iălàăti năđ đ phátătri năvàăsángăt oănh ngămu n

s ngăđ căthìătr c h t c n ph iăcóăth că n, th c u ng,ănhàă qu năáoăvàăm tăvàiă

th c n thi t n a.ăNh ăv y,ăhànhăđ ng l ch s đ uătiênălàăconăng i s n xu t ra

nh ngăt ăli u sinh ho t th aămưnănh ng nhu c u y, vi c s n xu t ra b năthânăđ i

s ng v t ch t,ăđâyălàăm tăđi u ki năc ăb n c a l ch s TheoăC.Mác,ăconăng i

mu n t n t iăvàălàmăraăl ch s thìătr c h t ph iăthamăgiaăvàoăvi c s n xu t ra

b năthânăraănh ng th đó,ăôngăchoăr ng:

…ăhànhăviăl ch s đ uătiênălàăvi c s n xu t ra nh ngăt ăli uăđ th a mưnănh ng nhu c u y, vi c s n xu t ra b năthânăđ i s ng v t ch tăvàăđóă

làăm tăhànhăviăl ch s , m tăđi u ki năc ăb n c a m i l ch s màăhi n nay

c ngănh ăhàngănghìnăn măv tr căng i ta ph i th c hi năhàngăngày,ăhàngăgi ch đ nh măduyătrìăconăng i [59, tr.286-287]

T vi cănghiênăc uăvaiătròăquy tăđ nh c aăquáătrìnhăs n xu t ra nh ng nhu c u

đ uătiênăđ i v i s t n t iăvàăphátătri n c a l ch s ,ăC.Mácăch rõăs phátătri n c a l ch

s làădoăvaiătròăc aăconăng i,ătrongăđóăđ ng l căthúcăđ yăconăng i ho t đ ngălàănhuă

c uăvàănhuăc u n y sinh xu t hi năcùngăv i s t n t iăphátătri n c aăxưăh i.ăH năn a, C.Mácăcònănghiênăc u l iăíchăvàăđiăđ n k t lu n: T t c nh ngăgìăconăng iăđ giànhă

l yăđ uădínhăli n v i l iăíchăc a h

Nh ăv y, nhu c uăvàăl iăíchălàănh ng đ ng l c ch y u c a ho tăđ ng c a con

ng i,ătrongăđóăl iăíchăcóăvaiătròăđ c bi t N u nhu c uălàăngu n g căđ uătiênăc a

ho tăđ ngăthìăl iăíchălàăkhâuătrungăgianăchuy năhóaănh ng nhu c uăkháchăquanăc a

th gi iăbênăngoàiăvàoăl căl ngăbênătrongăkíchăthíchăconăng i ho tăđ ng Trong

l iănóiăđ u c aăTácăph mă"Phêăphánătri t h căphápăquy n c aăHêghen",ănóiăt iătácă

d ngă"đ ng l căxưăh i" c aăcácăl iăích,ăC.ăMácăvàă ngghenăc ngăđưăphânătíchărõ:ă đâuă khôngă cóă l iă íchă chungă thìă đóă khôngă cóă s th ng nh t v m că đích,ă càngăkhôngăth th ng nh t v hànhăđ ng

Ti păđóătrongătácăph mă"Tuyênăngônăc aă ng C ng s n"ă(1848),ăkhiăsoăsánhă(Cu că cáchă m ng c ng s n) do giai c pă côngă nhână ti nă hànhă v iă cácă cu că cáchă

m ngăkhác,ăC.Mácăvàă ngghenăch rõ:ă

Cácăcu căcáchăm ng tr căkiaălàănh ng cu căcáchăm ng do m t thi u s cácăgiaiăc păbócăl t,ăvìăl iăíchăthi u s đó;ăcònăcu căcáchăm ng

c ng s n do giai c păcôngănhânălưnhăđ oălàăcu căcáchăm ngădoăđaăs vàăvìă l iă íchă c aă đ iă đaă s conă ng i - giai c pă côngă nhân,ă nhână dână laoă

đ ngăcácădânăt c Do v y, l iăíchăđ c hi uăd iăgócăđ gi iăphóngăconă

ng i [60, tr.366 -367]

Trong cu căđ u tranh giai c p, LIKT n măvaiătròălàăy u t đi u ti tăc ăb nămàăcácăy u t khácăđ u ph iătuânătheo.ăPh nghenăđưăđ aăraăm t lu năđi m n i ti ngăđóălàă"Nh ng quan h kinh t c a m tăxưăh i nh tăđ nhănàoăđóăbi u hi nătr c h tăd i hìnhăth c l iăích"ă[61, tr.376]

Rõăràng,ăl iăíchăl n nh tăvàăđ uătiênăc aăconăng i trongăxưăh iătr c h tălàă

s t n t i v i vi c th aămưnănh ng nhu c u c aăđ i s ng v t ch t - kinh t ,ăngh aălàăcóătínhăch t hi n th c,ăsauăđóăv iăvaiătròăc a ch th sángăt oăcóăm căđích,ăcóăỦă

th c,ăconăng iăcóănh ng l iăíchăm i v tinh th n,ăđ oăđ c, đ oălỦ.ăV iălôgicăđóăcóă

th th y, v năđ LIKTătrongătínhăxuyênăsu t c aăđ i s ngăxưăh i,ătrênăc ăs hi n

th c c a nh ng m i quan h kháchăquanăc a l căl ng s n xu tăvàăQHSXăđưăxemăxétăs v năđ ng chuy năhóaăgi a l iăíchăv t ch tăvàăl iăíchătinhăth n, gi a l iăíchăcáănhânăvàăl iăíchăxưăh i

Ph ngghenăchoăr ng: L iăíchăkinhăt làănguyênăt căđi u ti tăc ăb nămàăt t c

m iănguyênăt c ph iătuânătheo.ăDoăđó,ăb t c ho tăđ ngănàoăc aăconăng iăc ngăb chi ph i b iăhaiăđ ng l căchínhăđóălà:ă ng l c v t ch t (kinh t )ăvàăđ ng l c tinh

th n,ăđ đ tăđ c nh ng k t qu cao trong ho tăđ ng kinh t ,ăkhôngăch duy nh tălàă

đ ng l c kinh t ,ămàăcònăc đ ng l c tinh th n.ăTrongăđó,ăho tăđ ng kinh t luônăgi vaiătròăquy tăđ nh nh t,ălàăđ ng l c quan tr ngăthúcăđ y ho tăđ ng c aăconăng i.ăVìă

m i ho tăđ ng c aăconăng iăcóăm i quan h ph thu c tr c ti păvàăch t ch vàoăhaiă

y u t đóălà:ăKh n ngăc aăconăng iăvàăđ ng l căkíchăthích.ăChoănên,ăcácăchínhăsáchăkinh t vàăc ăch qu nălỦăkinhăt bao gi c ngăph iăđ c bi t quan tâmăđ n l iăíchăthi t thânăc aăng iălaoăđ ng, t călàăLIKTăvìănóăluônălàăđ ng l căkíchăthíchăđ i v i con

ng i,ăđ i v i t p th vàăđ i v iătoànăxưăh i.ă ng th i,ăkhiăLIKTăđ c th c hi năthìănóăc ngăt oăc ăs , ti năđ đ th c hi năcácălo i l iăíchăkhác.ă

2.1.1.2 Quan ni m c aăV.I.Lênină(1870-1924)

Trongătácăph mă"BútăkỦăTri t h c"ăV.I.Lêninăđưăđ caoăt ăt ng c aăHêghenăvàăcóăs th ng nh t v m tăđ ng l căxưăh i c a v năđ l iăích,ăth hi n: "l iăích,ăn u

đ căxétăhàiăhòa,ănóăs liênăk tăđ c m iăconăng i l i v iănhau;ănóăs thúcăđ y c

m tădânăt c, c nhânălo i…".ăV.I.Lêninăvi t: "M t khi chi măđ căchínhăquy nănhàă

n c, giai c păvôăs năcóăm t l iăíchăc năb n nh t, s ngăcònănh tălàăph iăt ngăs

l ng s n ph m, ph iănângăcaoăs c s n xu t c aăxưăh i" [53, tr.433] Doăđó,ăđ tìmăngu n g c c a nh ng hi năt ngăxưăh i trong nh ngăQHSXăvàăph i quy nh ng hi n

t ng yăvàoăl iăíchăc a nh ng giai c p nh tăđ nh

Trongăquáătrìnhăxâyăd ng CNXH,ăV.I.Lêninăluônăk th a, phátătri năt ăt ng

c a C.Mácăvàă nghghen v l iăích,ănh tălàăl iăíchăc a hai giai c pătrongăliênăminhă

côngă- nôngăkhiăxâyăd ngăchínhăquy n c aămình,ăn n s n xu t: ch ngh aăxưăh iălàă

m tăcôngătr ng khi năchoăng iălaoăđ ng - côngă- nông,ătriăth c ,ăcóăth thi th tàiă

n ngălaoăđ ngă sángăt o , l năđ uătiênăh đ ng th ngăng i, t th yă mìnhălàăconă

ng i ,ăvàăl năđ uătiênălaoăđ ngăchoăchínhămình…ăV.I.Lêninăc ngăchoăr ng: L i íchăc a giai c pănàyăhayăgiaiăc păkhácăđ căxácăđ nh m tăcáchăkháchăquanătheoăvaiă

tròămàăh cóătrongăh th ng quan h s n xu t, theo nh ngăhoànăc nhăvàăđi u ki n

nh ngăng iăvôăs n t o d ngănênăthìăvi cănângăcaoăLIKT,ăđ m b oăchoănhânădânălaoă

đ ng m t cu c s ngănoăđ , h nhăphúcăchínhălàăvi c quan tr ng nh t

2.1.1.3 Quan ni m c a H ChíăMinhăv l iăíchăkinhăt

Trongăquáătrìnhăxâyăd ng Ch ngh aăxưăh i, H ChíăMinhăkh ngăđ nh: C n

ph i nh n th c, v n d ngăphátăhuyăt t c cácăđ ng l c,ătrongăđóăthôngăquaăđ ng l c

c aăconăng i v i t ăcáchălàăc ngăđ ngăvàăcáănhân.ăNghiênăc u v nhu c uăvàăl i ích,ăH ChíăMinhănh n m nh:ăHànhăđ ng c aăconăng iăluônăg n li n v i nhu c u vàăl iăích:ă"T c ng cóăcâu:ăDânăd ăth căviăthiên,ăl iăcóăcâu:ăCóăth c m i v căđ c

đ o;ăngh aălàăkhôngăcóă năthìăch ngălàmăgìăđ c c " [66, tr.572]; hay "B iăvìădână

l yă nălàmăg c,ăcóăth c m i v căđ căđ o, n u b ngăđóiăthìăcácăcôăchúănóiăgìăhayă

m yăc ngăkhôngăaiănghe"ă[67, tr.411] T quanăđi măđó,ătheoăNg i b t c m t côngăvi căgìăph i bi tăkíchăthíchăđ n l iăíchăcáănhân,ăl iăíchăc aăng iălaoăđ ng, luônăcoiătr ng l iăíchăcáănhânăvàăluônăph i k t h păhàiăhòaăgi a l iăíchăcáănhânăvàă

l iăíchăxưăh i.ăNóiăv l iăíchăcáănhân,ăNg i nh n m nh: "ph i th c hi năbaăkhoán,ă

m tăth ng, n u ai th c hi năv t m căquyăđ nhăthìăđ căth ng.ăCóănh ăth m i

kíchăthíchăm iăng i c g ngăh năn a,ăth ng, ph t ph iăcôngăb ng" [69, tr.411] Tráiăl i, "n u làmăx u,ălàmăh ng,ăcóăkhiăph i b iăth ng l iăchoănhàăn c,ăChínhă

ph khôngăphátăl ngăchoănh ngăng iă năkhông"ă[67, tr.338]

Khiătìmăhi u v l iăích,ăNg i vi t: "L iăíchăc a giai c păcôngănhânăvàăl i íchăc a nhânădânălàănh tătrí"ă[68,ătr.288]ăvàă"Ngoàiăl iăíchăc a giai c păcôngănhânăvàănhânădânălaoăđ ng,ă ngătaăkhôngăcóăl iăíchănàoăkhác"ă[68,ătr.286];ă"Nh ngăth c t thìăch cóăch đ c aăchúngătaăm i th t s ph c v l iăíchăc aănhânădân,ătr c h tălàănhânădânălaoăđ ng, b oăđ m m i quy n l i c aănhânădân"ă[68, tr.593] Quanăđi m

v l iăíchăc a Ch t ch H ChíăMinhăkhôngăch đ c ng iăđ c p nh n m nh trong cáchăm ng gi iăphóngădânăt c,ătrongăcôngăcu căxâyăd ng ki n thi tăđ tăn cămàăbaoătrùmălênăt t c Ng iăđưăch rõăvi căgìăcóăl iăchoădânădùăkhóăkh năc ngăph i c

g ngălàm,ăvi căgìăcóăh iăchoădânăthìăph i h t s cătránh.ăNgayăc trongăl nhăv c gi gìnăanăninhătr t t Ng iăc ngănêuărõ:ă

Gi gìnătr t t anăninhătr c h tălàăcôngăvi c c aăcôngăan,ăb

đ i, c nhăsát,ănh ngăchínhăquy nătaălàăchínhăquy n c aădân,ăb t c

vi c to vi c nh đ u d aăvàoăl căl ng c aănhânădânăđ ph ng s l i íchăc aănhânădân,ăvi c gi gìnătr t t anăninhăcàngăph i d aăvàoăsángă

ki năvàăl căl ng c aănhânădân.ăM iăcôngădân,ăb t k già,ătr ,ăgái,ătrai b t k làmăvi căgìăđ uăcóănhi m v giúpăchínhăquy n gi gìnătr t

t ană ninhă vàă tr t t an ninh tr c ti p quan h đ n l iă íchă c a b n thânăc a m iăng i [65, tr.9]

2.1.2 Quan ni m c aăcácănhƠănghiênăc uăvƠăc aătácăgi lu năánăv l i íchăkinhăt

Khiăbànăv l iăíchăcácănhàănghiênăc uălỦălu nătrongăvàăngoàiăn c t nhi u gócăđ ti p c năkhácănhauăđưănêuălênănhi u v năđ v LIKT,ăđ c bi tălàăkháiăni m

l iăích:ă"L iăíchăt ti ngălaătinhăInterest,ăngh aălà:ăCóăỦăngh aăquanătr ng,ălàănguyênănhânăhi n th c c aăcácăhànhăđ ngăxưăh i,ăcácăs ki n,ăthànhăt u n d uăđ ng sau

nh ng s thúcăđ y tr c ti păđ ngăc ,ăỦăđ ,ălỦăt ng c aăcácăcáănhân,ăt păđoànăxưă

h i, giai c păthamăgiaăvàoănh ngăhànhăđ ngăđó"ă[33, tr.321-322]

Bànă v LIKTă cácă nhàă nghiênă c u khoa h că trongă n că vàă ngoàiă n c t nhi uăgócăđ ti p c năkhácănhauăđưănêuălênănh ngăkháiăni m v LIKT: