CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN BÁO CÁO NỘI DUNG TỰ HỌC TỰ BỒI DƯỠNG PHẦN KIẾN THỨC TỰ CHỌN. MODUNLE 18 PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC Ở CẤP TRUNG HỌC SƠ SỞ.

LỜI NÓI ĐẦU Giáo viên là một trong những nhân tổ quan trọng quyết định chất lượng giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước. Do vậy, Đảng, Nhà nước ta đặc biệt quan lâm đến công tác xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên. Một trong những nội dung được chú trong trong công tác này là bồi dưỡng thường xuyên (BDTX) chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên. BDTX chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên là một trong những mô hình nhằm phát triển nghề nghiệp lìên tục cho giáo viên và được xem là mô hình có ưu thế giúp số đông giáo viên được tiếp cận với các chương trình phát triển nghề nghiệp. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng chương trinh BDTX giáo viên và quy chế BDTX giáo viên theo tĩnh thần đổi mới nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác BDTX giáo viên trong thời gian tới. Theo đó, các nội dung BDTX chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên đã đựợc xác định, cụ thể là:+ Bồi dương đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ năm học theo cấp học (nội dung bồi dưỡng 1);+ Bồi dưỡng đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ phát triển giáo dục địa phương theo năm học (nội dung bồi dưỡng 2);+ Bồi dưỡng đáp ứng nhu cầu phát triển nghề nghiệp liên tục của giáo viên (nội dung bồi dưỡng 3). Theo đó, hằng năm mỗi giáo viên phải xây dung kế hoạch và thực hiện ba nội dung BDTX trên với thời lượng 120 tiết, trong đó: nội dung bồi dưỡng 1 và 2 do các cơ quan quân lí giáo dục các cẩp chỉ đạo thực hiện và nội dung bồi dưỡng 3 do giáo viên lựa chọn để tự bồi dưỡng nhằm phát triển nghề nghiệp. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành chương trinh BDTX giáo viên mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên với cấu trúc gồm ba nội dung bồi dưỡng trên. Trong đó, nội dung bồi dương 3 đã đuợc xác định và thể hiện duỏi hình thúc các module bồi dưỡng làm cơ sở cho giáo viên tự lựa chọn nội dung bồi dưỡng phù hợp để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng hằng năm của mình. Trân trọng giới thiệu cùng quý vị thầy cô giáo, các bậc phụ huynh và các bạn đọc cùng tham khảo tài liệu: CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊNBÁO CÁO NỘI DUNG TỰ HỌC TỰ BỒI DƯỠNGPHẦN KIẾN THỨC TỰ CHỌN.MODUNLE 18PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC Ở CẤP TRUNG HỌC SƠ SỞ. Chân trọng cảm ơn

Trang 1

TƯ LIỆU GIÁO DỤC HỌC.

- -CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN

BÁO CÁO NỘI DUNG TỰ HỌC TỰ BỒI DƯỠNG

PHẦN KIẾN THỨC TỰ CHỌN.

MODUNLE 18 PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

Ở CẤP TRUNG HỌC SƠ SỞ.

NĂM 2015

http://vn.ipanelonline.com/register?inviter_id=1965836

Trang 2

LỜI NÓI ĐẦU

Giáo viên là một trong những nhân tổ quan trọngquyết định chất lượng giáo dục và đào tạo nguồn nhânlực cho đất nước Do vậy, Đảng, Nhà nước ta đặc biệtquan lâm đến công tác xây dựng và phát triển đội ngũgiáo viên Một trong những nội dung được chú trongtrong công tác này là bồi dưỡng thường xuyên (BDTX)chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên BDTX chuyênmôn, nghiệp vụ cho giáo viên là một trong những môhình nhằm phát triển nghề nghiệp lìên tục cho giáo viên

và được xem là mô hình có ưu thế giúp số đông giáoviên được tiếp cận với các chương trình phát triển nghềnghiệp Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng chươngtrinh BDTX giáo viên và quy chế BDTX giáo viên theotĩnh thần đổi mới nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quảcủa công tác BDTX giáo viên trong thời gian tới Theo

Trang 3

đó, các nội dung BDTX chuyên môn, nghiệp vụ chogiáo viên đã đựợc xác định, cụ thể là:

+ Bồi dương đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ năm học theo cấp học (nội dung bồi dưỡng 1);

+ Bồi dưỡng đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ phát triển giáo dục địa phương theo năm học (nội dung bồi dưỡng 2);

+ Bồi dưỡng đáp ứng nhu cầu phát triển nghề nghiệp liên tục của giáo viên (nội dung bồi dưỡng 3)

Theo đó, hằng năm mỗi giáo viên phải xây dung kếhoạch và thực hiện ba nội dung BDTX trên với thờilượng 120 tiết, trong đó: nội dung bồi dưỡng 1 và 2 docác cơ quan quân lí giáo dục các cẩp chỉ đạo thực hiện

và nội dung bồi dưỡng 3 do giáo viên lựa chọn để tự bồidưỡng nhằm phát triển nghề nghiệp Bộ Giáo dục vàĐào tạo đã ban hành chương trinh BDTX giáo viên

Trang 4

mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên với cấutrúc gồm ba nội dung bồi dưỡng trên Trong đó, nộidung bồi dương 3 đã đuợc xác định và thể hiện duỏihình thúc các module bồi dưỡng làm cơ sở cho giáoviên tự lựa chọn nội dung bồi dưỡng phù hợp để xâydựng kế hoạch bồi dưỡng hằng năm của mình Trântrọng giới thiệu cùng quý vị thầy cô giáo, các bậcphụ huynh và các bạn đọc cùng tham khảo tài liệu:

CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN

Chân trọng cảm ơn!

Trang 5

CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN

I/ ĐẶT VẤN ĐỀ:

1/ Định hướng đổi mới PPDH:

Luật Giáo dục 2005: “PPGD PT phải phát huy tính

tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS, phù hợpvới đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng PP

tự học, rèn luyện kỹ nãng vận dụng kiến thức vào thựctiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thúhọc tập cho HS”

Trang 6

Định hướng đổi mới PPDH “Tích cực hoá hoạt động

học tập của HS nhằm phát huy tính tích cực chủ độngcủa HS trong học tập"

Cốt lõi của đổi mới phương pháp dạy học là giúp HShướng tới hoạt động học tập chủ động, chống lại thóiquen học tập thụ động.Chú ý tới việc rèn luyện kỹ năng,đặc biệt là kỹ nãng vận dụng vào thực tiễn, hình thành

và phát triển các phẩm chất tư duy độc lập, sáng tạo DHtạo nên các trạng thái tinh thần, tâm lý tích cực chongười học

Đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng đãnêu vấn đề quan trọng hàng đầu là PPDH tích cực Vậy

PP dạy học tích cực là gì? PPDH tích cực có đặc trưngnhư thế nào? PPDH có nội dung ra sao? Yêu cầu?… Để

tổ chức thực hiện đổi mới PPDH, đánh giá chuẩn nghề

Trang 7

nghiệp GV và việc thực hiện chương trình BDTX chogiáo viên nên nhà trường đã chọn modunl 18.

- Yêu cầu chuẩn nghề nghiệp GV: Tăng cường

năng lực dạy học.

- Nội dung mô đun: Phương pháp dạy học tích cực:

+ Dạy học tích cực + Các phương pháp, kỹ thuật dạy học tíchcực

+ Sử dụng các phương pháp, kỹ thuật dạyhọc tích cực

- Mục tiêu bồi dưỡng: Vận dụng được các kỹ thuật

dạy học tích cực và các phương pháp dạy học tích cực

Từ cơ sở đó, chúng tôi viết chuyên đề: PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC - là một trong những

chuyên đề BDTX – modunl 18

Trang 8

II/ NỘI DUNG:

1/ Quan niệm về PPDH:

Có nhiều định nghĩa về PPDH, từ đó có nhiều cáchphân loại tập hợp PPDH Định nghĩa về PPDH củaI.Lecne: “PPDH là một hệ thống tác động liên tục của

GV nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và thực hành của

HS để HS lĩnh hội vững chắc các thành phần và nộidung GD nhằm đạt được mục tiêu đã định”

Đặc trưng của PPDH là tính hướng đích của nó.

PPDH tự nó có chức năng phương tiện PPDH cũng gắnliền với tính kế hoạch và tính liên tục của hoạt động,hành động, thao tác vì vậy có thể cấu trúc hóa được

PPDH có mối quan hệ chặt chẽ với các thành tốcủa quá trình DH: PP và mục tiêu; PP và nội dung; PP

và phương tiện DH; PP và ĐGKQ Đổi mới PPDHkhông thể không tính tới những quan hệ này

Trang 9

* Phương pháp dạy học tích cực:

Luật giáo dục, Điều 24.2, đã ghi: “ PP GDPT phảiphát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo củahọc sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, mônhọc; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năngvận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm,đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS”

Để đạt được mức độ độc lập, sáng tạo trong nhậnthức, giáo viên phải thường xuyên phát huy tính tích cựchọc tập ở học sinh: nhằm làm chuyển biến vị trí củangười học từ thụ động sang chủ động, từ đối tượng tiếpnhận tri thức sang chủ thể tìm kiếm tri thức để nâng caohiệu quả học tập Tất cả các phương phương pháp nhằmtích cực hóa hoạt động học tập của HS đều được coi làPPDH tích cực

2/ Đặc trưng cơ bản của PPDH tích cực:

Trang 10

o Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của HS.

o Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học

o Tăng cường học tập cá thể phối hợp với học tập

hợp tác

o Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò

3/ Một số phương pháp và kĩ thuật dạy học tích

(4) PP trực quan (5) Phương pháp luyện tập và thực hành

(6) Phương pháp trò chơi

Trang 11

(1) Phương pháp gợi mở- vấn đáp:

a Bản chất:

* Là quá trình tương tác giữa GV và HS, được thựchiện qua hệ thống câu hỏi và câu trả lời tương ứng vềmột chủ đề nhất định

* GV không trực tiếp đưa ra những kiến thức hoànchỉnh mà hướng dẫn HS tư duy từng bước để tự tìm rakiến thức mới

* Căn cứ vào tính chất hoạt động nhận thức của HS

Trang 12

- Loại câu hỏi có yêu cầu thấp, đòi hỏi khả năng táihiện kiến thức, nhớ lại và trình bày lại điều đã học

- Loại câu hỏi có yêu cầu cao đòi hỏi sự thông hiểu,

kĩ năng phân tích, tổng hợp, so sánh…, thể hiện đượccác khái niệm, định lí…

b Quy trình thực hiện:

* Trước giờ học:

- Bước 1: Xác định mục tiêu bài học và đối tượngdạy học Xác định các đơn vị kiến thức kĩ năng cơ bảntrong bài học và tìm cách diễn đạt các nội dung này dướidạng câu hỏi gợi ý, dẫn dắt HS

- Bước 2: Dự kiến nội dung các câu hỏi, hình thứchỏi, thời điểm đặt câu hỏi , trình tự của các câu hỏi Dựkiến nội dung các câu trả lời của HS, các câu nhận xéthoặc trả lời của GV đối với HS

Trang 13

- Bước 3: Dự kiến những câu hỏi phụ để tuỳ tìnhhình từng đối tượng cụ thể mà tiếp tục gợi ý, dẫn dắt

HS.

* Trong giờ học:

Bước 4: GV sử dụng hệ thống câu hỏi dự kiến (phùhợp với trình độ nhận thức của từng loại đối tượng HS)trong tiến trình bài dạy và chú ý thu thập thông tin phảnhồi từ phía HS

* Sau giờ học: GV chú ý rút kinh nghiệm về tính rõ

ràng, chính xác và trật tự logic của hệ thống câu hỏi

đã được sử dụng trong giờ dạy.

c Ưu điểm- Hạn chế của PP gợi mở – vấn đáp

* Ưu điểm

- Là cách thức tốt để k/thích tư duy đ/lập của HS,dạy HS cách tự suy nghĩ đúng đắn

Trang 14

- Lôi cuốn HS tham gia vào bài học, làm cho khôngkhí lớp học sôi nổi, kích thích hứng thú học tập và lòng

tự tin của HS, rèn luyện cho HS năng lực diễn đạt

- Tạo môi trường để HS giúp đỡ nhau trong học tập

- Duy trì sự chú ý của HS; giúp kiểm soát hành vicủa HS và quản lí lớp học

d Một số lưu ý:

- Câu hỏi phải có nội dung chính xác, rõ ràng, sátvới mục đích, yêu cầu của bài học.Tránh tình trạng đặt

Trang 15

câu hỏi không rõ mục đích, đặt câu hỏi mà HS dễ dàngtrả lời có hoặc không

- Câu hỏi phải sát với từng loại đối tượng HS Nếukhông nắm chắc trình độ của HS, đặt câu hỏi không phùhợp

- Cùng một nội dung học tập, với cùng một mục đíchnhư nhau, GV có thể sử dụng nhiều dạng câu hỏi vớinhiều hình thức hỏi khác nhau

- Bên cạnh những câu hỏi chính cần chuẩn bị nhữngcâu hỏi phụ

- Sự thành công của phương pháp gợi mở vấn đápphụ thuộc nhiều vào việc xây dựng được hệ thống câuhỏi gợi mở thích hợp

(2).Dạy học giải quyết vấn đề:

a Khái niệm vấn đề - dạy học giải quyết vấn đề:

Trang 16

* Vấn đề là những câu hỏi hay nhiệm vụ đặt ra màviệc giải quyết chúng chưa có quy luật sẵn cũng nhưnhững tri thức, kỹ năng sẵn có chưa đủ giải quyết màcòn khó khăn, cản trở cần vượt qua

* Một vấn đề được đặc trưng bởi ba thành phần:

- Trạng thái xuất phát: không mong muốn

- Trạng thái đích: Trạng thái mong muốn

Trang 17

nhiệm vụ cần giải quyết nhưng chưa biết bằng cách nào,chưa đủ phương tiện (tri thức, kỹ năng…) để giải quyết.

Ví dụ: Tình huống: hai cái bánh hình tròn có bán

kính R1, R2

R1 = 20 cm, giá 20 nghìn đồngR2= 30 cm, giá 30 nghìn đồng Chiếc bánhnào giá rẻ hơn?

b Dạy học giải quyết vấn đề:

* Dạy học giải quyết vấn đề dựa trên cơ sở lýthuyết nhận thức Giải quyết vấn đề có vai trò đặc biệtquan trọng trong việc phát triển tư duy và nhận thức củacon người.“Tư duy chỉ bắt đầu khi xuất hiện tình huống

có vấn đề„ (Rubinstein)

* DHGQVĐ là một QTDH nhằm phát triển nănglực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề của họcsinh Học sinh được đặt trong một tình huống có vấn đề,

Trang 18

thông qua việc giải quyết vấn đề giúp học sinh lĩnh hộitri thức, kỹ năng và phương pháp nhận thức

b.1 Cấu trúc của quá trình giải quyết vấn đề:

Trang 19

II) Tìm các phương án giải quyết

- So s¸nh víi c¸c nhiÖm vô ® gi¶i quyÕt· gi¶i quyÕt

- T×m c¸c c¸ch gi¶i quyÕt míi

- Hệ thèng ho¸, s¾p xÕp c¸c ph¬ng ¸n gi¶i quyÕt

III) Quyết định phương án

Trang 20

b.2 Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề:

DHGQVĐ có thể áp dụng trong nhiều hình thức,PPDH khác nhau:

- Lật ngược vấn đề;

- Xét tương tự;

Trang 21

- Khái quát hoá;

- Khai thác kiến thức cũ, đặt vấn đề dẫnđến kiến thức mới;

- Tìm sai lầm trong lời giải;

- Phát hiện nguyên nhân sai lầm và sửachữa sai lầm

b.4 Một số lưu ý khi sử dụng PPDH GQVĐ:

Tri thức và kĩ năng HS thu được trong quá trình pháthiệ và GQVĐ sẽ giúp hình thành những cấu trúc đặcbiệt của tư duy Nhờ những tri thức đó, tất cả những trithức khác sẽ được chủ thể chỉnh đốn lại, cấu trúc lại

Tỉ trọng các vấn đề người học phát hiện và GQVĐ sovới chương trình tuỳ thuộc vào đặc điểm của môn học,vào đối tượng HS và hoàn cảnh cụ thể Không nên yêucầu HS tự khám phá tất các các tri thức qui định trongchương trình

Trang 22

Cho HS phát hiện và GQVĐ đối với một bộ phận nộidung học tập, có thể có sự giúp đỡ của GV với mức độnhiều ít khác nhau HS được học không chỉ kết quả màđiều quan trọng hơn là cả quá trình phát hiện và GQVĐ.

nhỏ:

Lớp học được chia thành từng nhóm nhỏ từ 4 đến 6người Tuỳ mục đích, yêu cầu của vấn đề học tập, cácnhóm được phân chia ngẫu nhiên hay có chủ định, đượcduy trì ổn định hay thay đổi trong từng phần của tiếthọc, được giao cùng một nhiệm vụ hay những nhiệm vụkhác nhau

a Quy trình thực hiện :

Bước 1: Làm việc chung cả lớp:

- Nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ nhận thức

Trang 23

- Tổ chức các nhóm, giao nhiệm vụ chocác nhóm

- Hướng dẫn cách làm việc theo nhóm

Bước 2: Làm việc theo nhóm

- Phân công trong nhóm, từng cá nhân làmviệc độc lập

- Trao đổi ý kiến, thảo luận trong nhóm

- Cử đại diện trình bày kết quả làm việccủa nhóm

Bước 3: Thảo luận, tổng kết trước toàn lớp

- Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả

- Thảo luận chung

- GV tổng kết, đặt vấn đề cho bài tiếp theohoặc vấn đề tiếp theo

b Một số lưu ý:

Trang 24

- Chỉ những hoạt động đòi hỏi sự phối hợp của các

cá nhân để nhiệm vụ hoàn thành nhanh chóng hơn, hiệuquả hơn hoạt động cá nhân mới nên sử dụng phươngpháp này

- Tạo điều kiện để các nhóm tự đánh giá lẫn nhauhoặc cả lớp cùng đánh giá

- Không nên lạm dụng hoạt động nhóm và cần đềphòng xu hướng hình thức (tránh lối suy nghĩ: đổi mớiPPDH là phải sử dụng hoạt động nhóm)

- Tuỳ theo từng nhiệm vụ học tập mà sử dụng hìnhthức HS làm việc cá nhân hoặc hoạt động nhóm cho phùhợp

a Quy trình thực hiện:

Trang 25

- GV treo những đồ dùng trực quan hoặc giới thiệu

về các vật dụng thí nghiệm, các thiết bị kỹ thuật…Nêuyêu cầu định hướng cho sự quan sát của HS

- GV trình bày các nội dung trong lược đồ, sơ đồ,bản đồ… tiến hành làm thí nghiệm, trình chiếu các thiết

bị kỹ thuật, phim đèn chiếu, phim điện ảnh…

- Yêu cầu HS trình bày lại, giải thích nội dung sơ

đồ, biểu đồ, t/bày những gì thu nhận được qua TN hoặcqua những phương tiện kỹ thuật, phim đèn chiếu, phimđiện ảnh

- Từ những chi tiết, t/tin HS thu được từ phươngtiện trực quan, GV nêu câu hỏi yêu cầu HS rút ra kếtluận khái quát về vấn đề mà phương tiện trực quan cầnchuyền tải

b Một số lưu ý khi sử dụng PP trực quan :

Trang 26

Phải căn cứ vào nội dung, yêu cầu GD của bài học

để lựa chọn đồ dùng trực quan tương ứng thích hợp

- Có PP thích hợp đối với việc sử dụng mỗi loại đồdùng trực quan

- HS phải quan sát đầy đủ đồ dùng trực quan Pháthuy tính tích cực của HS khi sử dụng đồ dùng trực quan

- Đảm bảo kết hợp lời nói sinh động với việc trìnhbày các đồ dùng trực quan

- Tuỳ theo yêu cầu của bài học và loại hình đồ dùngtrực quan mà có các cách sử dụng khác nhau

- Cần xác định đúng thời điểm để đưa đồ dùng trựcquan

- Sử dụng các đồ dùng trực quan cần theo một quy

trình hợp lí Cần chuẩn bị câu hỏi/ hệ thống câu hỏi dẫndắt HS quan sát và tự khai thác kiến thức

(5) Phương pháp luyện tập và thực hành:

Trang 27

a Bản chất

Luyện tập, thực hành nhằm củng cố, bổ sung, làmvững chắc thêm các k/thức lí thuyết Trong l/tập và thựchành, hướng đến việc vận dụng tri thức linh hoạt và hiệuquả

b Quy trình thực hiện PP luyện tập, thực hành :

Xác định tài liệu cho luyện tập và thực hành

Giới thiệu mô hình luyện tập hoặc thực hành

Thực hành hoặc luyện tập sơ bộ

Thực hành đa dạng Bài tập cá nhân

Định dạng
Số trang	41
Dung lượng	454 KB