MỘT số BỆNH NHIỄM TRÙNG THƯỜNG gặp TRÊN BỆNH NHÂN LUPUS BAN đỏ hệ THỐNG

MộT Số BệNH NHIễM TRùNG THƯờNG GặP TRÊN BệNH NHÂN LUPUS BAN Đỏ Hệ THốNG Nguyễn Văn Đoàn, Phạm Như Quỳnh Tóm tắt Bệnh nhân lupus ban đỏ hệ thống có tình trạng suy giảm miễn dịch do bện

Y học thực hành (807) - số 2/2012 49

Trong qúa trình thực hiện đề tài, phù hợp với điều

kiện kinh phí và trang thiết bị - kỹ thuật như ở nước ta

hiện nay, đây có thể là hai phương pháp in vitro vẫn

có giá trị, tương đối phù hợp trong việc chẩn đoán đặc

hiệu các bệnh dị ứng nói chung và HPQ nói riêng

Trong thực tế hai phương pháp chẩn đoán đặc hiệu

này vẫn đang được rất nhiều tác giả trong nước sử

dụng, trong quá trình nghiên cứu, các tác giả đều đưa

ra nhận xét phù hợp với quan điểm của chúng tôi, đó

là hai phương pháp này đều có giá trị trong chẩn

đoán đặc hiệu các bệnh dị ứng, có độ nhậy và độ đặc

hiệu cao

Tài liệu tham khảo

1 Phan Quang Đoàn, Nguyễn Năng An ứng dụng dị

nguyên bụi nhà trong chẩn đoán và điều trị đặc hiệu hen

phế quản Công trình nghiên cứu khoa học 1995-1996,

Bệnh viện Bạch Mai, tập II, 215-222

2 Phạm Thị Huệ, Phạm Thanh Vân Nghiên cứu hoàn chỉnh phản ứng phân hủy mastocyte trong chẩn đoán điều trị dị ứng thuốc Công trình NCKH, B.V Bạch Mai 1995 -

1996 Tập II, 242-249

3 Phạm Thức, Phùng Minh Sơn, Phạm Văn Linh và

cộng sự ứng dụng dị nguyên bụi nhà trong chẩn đoán đặc hiệu hen phế quản tại Hải Phòng Báo cáo khoa học - Học

viện Quân Y, 1996, 64

4 Nguyễn Thị Vân Tỷ lệ vỡ của tế bào mast trong chẩn đoán HPQ atopi do bụi nhà và D Ptero thay đổi theo

sự gia tăng của tuổi Kỷ yếu công trình NCKH-ĐHYHN,

1996, tập 1, 5 - 8

5 S Kato, Y Nakai, Y Ohashi Rast in diagnosis and therapy of allergic rhinitis Acta-Otolaryngol Suooli-Stockh

1991, 486, 209-216

6 R.M Brien, W.R Thomas, A.M Wootton T cell responses to the purified major allergens from the house dust mite Dermatophagoides Pteronyssinus J - Allergy - Clin Immunol 5-1992, 5, 1021 - 1031

MộT Số BệNH NHIễM TRùNG THƯờNG GặP TRÊN BệNH NHÂN LUPUS BAN Đỏ Hệ THốNG

Nguyễn Văn Đoàn, Phạm Như Quỳnh Tóm tắt

Bệnh nhân lupus ban đỏ hệ thống có tình trạng suy

giảm miễn dịch do bệnh hoặc do dùng thuốc

Mục tiêu: Nghiên cứu các đặc điểm lâm sàng trên

bệnh nhân lupus ban đỏ hệ thống có nhiễm trùng điều

trị tại khoa Dị ứng –MDLS từ năm 2005-2008 và bước

đầu tìm hiểu thời gian dùng corticoid,thuốc ức chế miễn

dịch trên bệnh nhân lupus có nhiễm trùng

Đối tượng: 155 bệnh nhân SLE điều trị tại khoa Dị

ứng –MDLS từ năm 2005-2008 có biểu hiện nhiễm

trùng kèm theo

Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt

ngang

Kết quả: Viêm phổi là bệnh nhiễm trùng thường gặp

nhất ở bệnh nhân SLE chiếm tỷ lệ 53,6% Tiếp theo đó

là một số bệnh như Zona (21,9%), nhiễm trùng tiết

niệu (19,4%), lao phổi(10,3%) Trong số các bệnh

nhân tuân thủ với phác đồ điều trị bằng corticoid và

thuốc ức chế miễn dịch thì có đến 59,5% số bệnh nhân

dùng thuốc dưới 5 năm và 40,5% số bệnh nhân dùng

thuốc trên 5 năm Kết luận: Nhiễm trùng là bệnh lý

thường gặp trên bệnh nhân lupus ban đỏ hệ thống

Từ khóa: SLE, lupus ban đỏ, nhiễm trùng

summary

Objective:1 To study the clinical features in

patients with systemic lupus erythematosus having

infections treated at the Department of Allergy from

2005-2008 2 To study initialy the relationship

between time use of steroids, immunosuppressive

drugs in lupus patients show signs of infection

Subjects and research methods: Research on

Description 155 patients with SLE are treated at the

department of Allergy from 2005 to 2008

Results: Pneumonia is a disease common

opportunistic infection in patients with SLE accounts for

53.6% rate, which is 64.28% of patients with

pneumonia syndrome infection Following are some

diseases such as Zona (21.9%), urinary tract infection

(19.4%), tuberculosis (10.3%)… Among the patients

comply with treatment with corticoids and

immunosuppressive drugs are up to 59.5% of patients taking less than 5 years and 40.5% of patients on medication for 5 years

Conclusion: Infection is a common manifestation in patients with system lupus erythematosus

Keywords: lupus erythematosus, infections, SLE

Đặt vấn đề

Bệnh nhân lupus ban đỏ hệ thống có tình trạng suy giảm miễn dịch do bệnh hoặc do dùng thuốc Nhiễm trùng ở bệnh nhân lupus là biến chứng thường gặp do rối loạn miễn dịch của bệnh nhân hoặc do tình trạng dùng thuốc điều trị như corticoid kéo dài, thuốc ức chế miễn dịch…

ở Việt Nam đã có nhiều nghiên cứu về SLE tuy nhiên chưa có nghiên cứu nào nghiên cứu về các bệnh

lý nhiễm trùng thường gặp ở bệnh nhân lupus Vì vậy chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:

1 Nghiên cứu các đặc điểm lâm sàng trên bệnh nhân SLE có nhiễm trùng điều trị tại khoa Dị ứng-MDLS bệnh viện Bạch Mai từ năm 2005-2008

2 Bước đầu tìm hiểu mối liên quan giữa thời gian dùng corticoid, thuốc ức chế miễn dịch trên bệnh nhân lupus có biểu hiện nhiễm trùng

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Đối tượng: 155 bệnh nhân lupus có biểu hiện

nhiễm trùng được điều trị tại khoa Dị ứng –MDLS bệnh viện Bạch Mai từ năm 2005-2008

Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu hồi cứu,

mô tả cắt ngang

Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân

Bệnh nhân chuẩn đoán SLE theo 11 tiêu chuẩn ACR 1997 sửa đối được điều trị tại TT Dị ứng – MDLS Bệnh viện Bạch Mai

Có biểu hiện nhiễm trùng Tiêu chuẩn loại trừ: Không phù hợp với tiêu chuẩn lựa chọn hoặc bệnh án sơ sài thiếu thông tin

Y học thực hành (807) - số 2/2012 50

Kết quả nghiên cứu

1 Đặc điểm bệnh nhân lupus có biểu hiện

nhiễm trùng

1.1 Phân bố bệnh nhân SLE theo lứa tuổi: Trong

tổng số 155 bệnh nhân nghiên cứu, độ tuổi trung bình

của bệnh nhân là 33,14.Lứa tuổi mắc bệnh nhiều nhất

là từ 15-35 tuổi, chiếm tỷ lệ 61,9% Bệnh thường gặp ở

ở nữ giới chiếm tỷ lệ 92,9%

1.2 Lý do vào viện

Lý do vào viện chủ yếu của bệnh SLE là sốt, chiếm

tỷ lệ cao nhất 38,7% Ngoài ra rát, ngứa chiếm tỷ lệ

18,1% Ho, khó thở,hoặc tiểu buốt, rắt, đau cơ xương

khớp cũng là triệu chứng khiến bệnh nhân SLE phải

vào viện điều trị

1.3 Bệnh nhiễm trùng thường gặp trên bệnh

nhân lupus:

Bảng 1: Bệnh nhiễm trùng thường gặp

Số lượng Tỷ lệ %

Nhiễm trùng tiết niệu 30 19,4

Khác (Nấm đường ruột +VMN mủ + Lao

Nhận xét: Viêm phổi là biểu hiện thường gặp nhất

với tỷ lệ 36% Tiếp sau đó là zona 21,9% Thấp nhất là

nấm họng 3,2% Trong số 155 bệnh nhân vào điều trị

vì nhiễm trùng cơ hội thì chỉ có 41,3% số bệnh nhân có

hội chứng nhiễm trùng điển hình, còn đến 58,7% số

bệnh nhân không có hội chứng nhiễm trùng

2 Mối liên quan giữa điều trị bệnh lupus và

bệnh nhiễm trùng thường gặp

0

10

20

30

40

h VP

Cể KHễNG

Biểu đồ1 So sánh giữa việc tuân thủ điều trị và bệnh nhiễm trùng

ở bệnh nhân SLE

Nhận xét: Số bệnh nhân tuân thủ với phác đồ điều

trị bằng corticoid và thuốc UCMD là 84 bệnh nhân,

chiếm tỷ lệ 54,2%

- Thời gian dùng thuốc trong nhóm bệnh nhân tuân

thủ với phác đồ điều trị thì có 59,5% số bệnh nhân

dùng thuốc dưới 5 năm và 40,5% số bệnh nhân dùng

thuốc trên 5 năm

Bàn Luận

1 Đặc điểm bệnh nhân lupus có biểu hiện

nhiễm trùng

1.1 Phân bố bệnh nhân SLE theo lứa tuổi: Bệnh

lupus ban đỏ hệ thống đã được nêu nhiều trong y văn,

thường hay gặp ở nữ giới trong độ tuổi sinh đẻ Đặc

điểm này phản ánh vai trò của hormone giới tính trong cơ chế bệnh sinh của SLE Sự vượt trội của estrogen

và sự thiếu hụt androgen có liên quan đến sự phát sinh của bệnh Lứa tuổi thường gặp từ 15-35, do trong thời

kỳ này có sự hoạt động mạnh của các tuyến nội tiết hướng sinh dục kích thích bài tiết estrogen, ngoài ra hoạt động cho con bú có liên quan tới sự tăng tiết prolactin Hai hormone này cũng có vai trò nhất định trong cơ chế bệnh sinh của SLE.[3]

1.2 Lý do vào viện: Trong tổng số 155 bệnh nhân

được nghiên cứu, lý do vào viện của bệnh nhân chủ yếu là sốt, chiếm tỷ lệ 38,7% Theo biểu hiện lâm sàng của bệnh nhân lupus ban đỏ hệ thống thì triệu chứng toàn thân sốt chiếm đến 95% Sốt ở đây thường dai dẳng, không rõ nguyên nhân, thường không đáp ứng với thuốc hạ sốt Do đó khi bệnh nhân SLE vào viện với lý do sốt, ta thường dễ nhầm với các đợt cấp của bệnh nhân SLE Vì vậy cần phải khám xét toàn diện để tìm ra các bệnh NTCH thường hay gặp trên bệnh nhân SLE Tuy nhiên lý do vào viện điều trị của bệnh nhân lupus có kèm NTCH thông thường liên quan đến các triệu chứng của bệnh NTCH kèm theo: ví dụ như nổi ban, rát ngứa hoặc tiểu buốt tiểu rắt…Điển hình như trong bệnh zona cũng có đến 18,1% số bệnh nhân bị

đau rát, ngứa, hoặc nổi bọng nước khu trú ở một bên cơ thể

1.3 Bệnh nhiễm trùng thường gặp trên bệnh nhân lupus: Bệnh nhiễm trùng hay gặp nhất trên bệnh

nhân lupus là viêm phổi: chiếm tỷ lệ 36% Lý do giải thích, ở bệnh nhân SLE cũng có tổn thương đến màng tim hoặc màng phổi Thêm vào đó ở bệnh nhân SLE cũng gây ra rối loạn về máu, giảm số lượng bạch cầu

<4000 BC/mm Trên cơ địa bệnh nhân SLE có điều trị kéo dài bằng corticoid và thuốc UCMD dễ gây nhiễm khuẩn, trong đó nhiễm khuẩn hô hấp thường gặp nhất

Tỷ lệ bệnh nhân viêm phổi trong nghiên cứu của chúng tôi cao hơn so với kết quả nghiên cứu của P.Casasus và cộng sự năm 2001: kết quả nghiên cứu

có 28% số bệnh nhân lupus bị viêm phổi và 82% số bệnh nhân lupus có nguồn gốc nhiễm trùng là do vi khuẩn [1] Tuy nhiên không phải bệnh nhân viêm phổi nào cũng có hội chứng nhiễm trùng điển hình Có đến 64,28% số bệnh nhân viêm phổi có hội chứng nhiễm trùng Bệnh nhân lupus có sự xâm nhập của vi khuẩn vào cơ thể, nhưng không phải tất cả các bệnh nhân

đều có sốt hoặc bạch cầu tăng cao Đây cũng là điểm khó khăn trong việc chẩn đoán viêm phổi ở bệnh nhân SLE Trong số 56 bệnh nhân lupus có viêm phổi thì chỉ

có 46,4% số bệnh nhân SLE có biểu hiện viêm phổi

đơn thuần và 53,6% số bệnh nhân SLE có viêm phổi

và kết hợp với bệnh NTCH khác Chính bởi sự kết hợp của các bệnh NTCH trên cơ địa bệnh nhân lupus ban

đỏ hệ thống, nên làm kéo dài thời gian điều trị bệnh Theo nghiên cứu của chúng tôi, viêm phổi hay phối hợp cùng với zona, chiếm tỷ lệ đến 40% Không thấy

sự khác biệt giữa viêm phổi và các bệnh nhiễm trùng cơ hội khác

Đứng thứ hai trong các bệnh NTCH thường gặp ở bệnh nhân lupus là zona, chiếm tỷ lệ 21,9% Zona là một bệnh do virus herpes zoster gây nên ở bệnh nhân nhiễm virus HIV thì biểu hiện của zona là dấu hiệu sớm, dấu hiệu đầu tiên, phổ biến của suy giảm miễn dịch Trong nghiên cứu của chúng tôi, trong những năm gần đây có sự gia tăng số bệnh nhân SLE

Y học thực hành (807) - số 2/2012 51

mà có kèm theo biểu hiện NTCH là zona Đây cũng là

một nét mới trong quá trình nghiên cứu về bệnh zona

cũng như bệnh lupus

Khi khảo sát về bệnh nhiễm trùng tiết niệu hay gặp

trên bệnh nhân SLE Kết quả nghiên cứu của chúng tôi

thu được chỉ là 18,1%, thấp hơn so với kết quả nghiên

cứu của Zonana-Nacach và cộng sự năm 2001: kết

quả là 26% Hay gặp NTTN vì ở bệnh nhân lupus có

tổn thương thận và dẫn đến suy thận chiếm tỷ lệ rất lớn

(81,33% theo nghiên cứu của Hà Đức Cường)[2]

Lao phổi cũng hay gặp trên bệnh nhân SLE, chiếm

tỷ lệ khá cao: 10,3% So sánh với một số kết quả

nghiên cứu khác như [4] Ghost.K lao phổi chiếm tỷ lệ

20% Theo tác giả Sayarlioglu.M lao phổi trên bệnh

nhân lupus ở Thổ Nhĩ Kỳ chiếm tỷ lệ 17,3%

2 Mối liên quan giữa điều trị bệnh lupus và

bệnh nhiễm trùng thường gặp

Trong nghiên cứu của chúng tôi, số lượng bệnh

nhân SLE mà có biểu hiện của các bệnh NTCH tuân

thủ với liệu pháp điều trị bằng corticoid và các loại

thuốc ức chế miễn dịch là chủ yếu (các loại hay dùng

là Solumedrol, Depersolon, Prednisolon, Medrol ) có

84 bệnh nhân, chiếm tỷ lệ 54,2% Số lượng bệnh nhân

này vẫn duy trì đều đặn liều corticoid là

0,4-0,6mg/kg/24h và có vào truyền endoxan theo từng đợt

và lịch hẹn của bác sĩ Trong 84 bệnh nhân tuân thủ

với phác đồ điều trị bằng corticoid và các thuốc ức chế

miễn dịch, có đến 59,5% số bệnh nhân có thời gian

dùng thuốc dưới 5 năm và 40,5% số bệnh nhân có thời

gian dùng thuốc trên 5 năm Tỷ lệ này không chênh

lệch nhiều giữa 2 nhóm bệnh nhân

Như vậy bệnh nhiễm trùng vẫn xảy ra ở nhóm bệnh

nhân có sự phụ thuộc vào corticoid, điều này cho thấy

ảnh hưởng thứ phát của corticoid điều trị lâu dài ở bệnh

nhân SLE

Kết Luận

Quá trình nghiên cứu 155 bệnh án bệnh nhân SLE

có kèm theo bệnh nhiễm trùng cơ hội điều trị tại khoa

Dị ứng –Miễn Dịch Lâm Sàng Bệnh Viện Bạch Mai

trong 4 năm (2005- 2008), chúng tôi rút ra những kết

luận sau:

1 Đặc điểm bệnh nhân lupus có biểu hiện nhiễm trùng

+ Tỉ lệ giới tính: bệnh nhân nữ bị bệnh SLE chiếm

đa số (92,7%), tỉ lệ bệnh nhân nữ:nam =13:1

+ Phân bố nhóm tuổi: chủ yếu gặp ở nhóm tuổi

15-35 (61,9%) đều trong độ tuổi sinh đẻ

+ Lý do vào viện: Sốt chiếm 38,7%, zona TK (18,1%), tiểu buốt, tiểu rắt trong nhiễm trùng tiết niệu (16,2%), ho(14,8%), mụn nước, nổi ban, đau cơ xương khớp …

2 Mối liên quan giữa điều trị bệnh lupus và bệnh nhiễm trùng thường gặp

- Bệnh nhiễm trùng thường gặp trên các bệnh nhân SLE là viêm phổi (36%), zona (21,9%), nhiễm trùng tiết niệu (19,4%), lao phổi (10,3%), ghẻ, nhiễm khuẩn huyết…

- 54,2% số bệnh nhân tuân thủ với phác đồ điều trị bằng corticoid và UCMD có biểu hiện nhiễm trùng

- Trong số bệnh nhân tuân thủ với phác đồ điều trị bằng corticoid và UCMD có 59,5% số bệnh nhân dùng thuốc dưới 5 năm và 40,5% số bệnh nhân dùng trên 5 năm

Tài liệu tham khảo

1 Cacsassus P “Risk factors and prognostic influence of infection in a single cohort of 87 adults with systemic lupus erythematosus”.: 12-9

2 Eroglu G E, Kohler, P F (2002) “Fincilial systemic lupus erythematous: the role of genetic and invirnoment factors”: Ann Rheum Dis 61, 29- 31

3 Hahn B H (1998)” Systemic Lupus Erythematous “ Harrison’ principles of internal medicine 14th edition, Vol 2, 1874- 1880

4 Ghosh K Department of Immunology and Autoimmunedisorders, National Institute of Immunohaematology (ICMR), “Tuberculosis with systemic lupus erythematous: 55-9

5 Sayarliouglu M., Division of Rheumatology, Department of Internal Medicine, Istanbul Medical Faculty, Istanbul University, Istanbul, Turkey “ Tuberculosis in Turkey patients with systemic lupus erythematous”.: 18-9

THựC TRạNG STIs-HIV/AIDS ở ĐốI TƯợNG NGƯờI LAO ĐộNG TạI CáC CƠ Sở KINH DOANH DịCH Vụ Dễ Bị LợI DụNG

Để HOạT ĐộNG MạI DÂM - TỉNH LÂM ĐồNG NĂM 2009

Nguyễn Quốc Minh và cs

Trung tâm Phòng chống Bệnh Xã Hội Lâm Đồng

TóM TắT

Đặt vấn đề: STIs-HIV/AIDS là một trong năm bệnh

hàng đầu thường gặp nhất trên Thế giới, bệnh để lại

nhiều hậu quả nghiêm trọng: Nhiễm trùng, vô sinh, sảy

thai, dị dạng, giang mai bẩm sinh…STIs là bạn đồng

hành của HIV/AIDS, làm trầm trọng thêm đại dịch

HIV/AIDS

Mục tiêu: Mô tả thực trạng mắc STIs-HIV/AIDS,

khảo sát KAP và các yếu tố liên quan ở đối tượng lao

động tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ dễ bị lợi dụng

hoạt động mại dâm(DBLDHĐMD)

Phương pháp: Mô tả cắt ngang

Kết quả: Tỷ lệ mắc STIs-HIV/AIDS ở người lao

động DBLDHĐMD là 42,3%; trong đó Giang mai 3,5%; Lậu 18,8%; Trichomonas 8,8%; Clamydia 10,6%; Candida 13,5%; HIV 1,8%; Bệnh tập trung cao ở độ tuổi <39 (83,3%), nghề massage 52,5%; ở đối tượng

có quan hệ mại dâm chiếm 55,2% và 66,7% có tiêm chích ma túy, không sử dụng BCS chiếm 54,15%(gấp 7,9 lần có sử dụng BCS thường xuyên)

Kết luận: STIs-HIV/AIDS ở đối tượng người lao

động DBLDHĐMD chiếm tỷ lệ cao, cần có biện pháp quản lý sức khỏe, truyền thông giáo dục phòng chống

có hiệu quả

Từ khóa: STIs-HIV/AIDS, mại dâm, người lao động