Áp dụng phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học để nâng cao kỹ năng nói tiếng anh cho học sinh lớp 12 tại trường THPT tư thục quốc văn cần thơ

Hàng tháng, Ban giám hiệ uthư ờ ng tổ chứ c câu lạ c bộ Tiế ng Anh đ ể nâng cao khả nă ng giao tiế p bằ ng tiế ngAnh cho họ c sinh.. Nhà trư ờ ng mong rằ ng vớ i sự giao tiế p thư ờ ng x

MỤ C LỤ C

QUYẾ T Đ Ị NH GIAO Đ Ề TÀI i

LÝ LỊ CH KHOA HỌ C ii

LỜ I CAM Đ OAN iii

LỜ I CẢ M Ơ N iv

TÓM TẮ T v

ABSTRACT vi

MỤ C LỤ C vii

DANH SÁCH CHỮ VIẾ T TẮ T xii

DANH SÁCH CÁC HÌNH xiii

DANH SÁCH CÁC BẢ NG xiv

DANH SÁCH CÁC BIỂ U Đ Ồ xv

MỞ Đ Ầ U 1

1 LÝ DO CHỌ N Đ Ề TÀI 1

2 MỤ C TIÊU NGHIÊN CỨ U 4

3 Đ Ố I TƯ Ợ NG NGHIÊN CỨ U 4

4 NHIỆ M VỤ NGHIÊN CỨ U 4

5 KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨ U 5

6 GIẢ THUYẾ T NGHIÊN CỨ U 5

7 PHẠ M VI NGHIÊN CỨ U 5

8 PHƯ Ơ NG PHÁP NGHIÊN CỨ U 6

8.1 PHƯ Ơ NG PHÁP NGHIÊN CỨ U TÀI LIỆ U 6

8.2 PHƯ Ơ NG PHÁP NGHIÊN CỨ U THỰ C TIỄ N 6

8.2.1 Phư ơ ng pháp quan sát 6

8.2.2 Phư ơ ng pháp phỏ ng vấ n 7

8.2.3 Phư ơ ng pháp khả o sát đ iề u tra 7

8.2.4 Phư ơ ng pháp chuyên gia 7

8.2.5 Phư ơ ng pháp thự c nghiệ m 7

8.2.6 Phư ơ ng pháp thố ng kê toán họ c 8

9 CẤ U TRÚC LUẬ N VĂ N 8

10 KẾ HOẠ CH THỰ C HIỆ N 9

CHƯ Ơ NG 1 10

CƠ SỞ LÝ LUẬ N 10

1.1 SƠ LƯ Ợ C VẤ N Đ Ề NGHIÊN CỨ U TRÊN THẾ GIỚ I VÀ VIỆ T NAM10 1.1.1 Trên thế giớ i 10

1.1.2 Trong nư ớ c 12

1.2 CÁC KHÁI NIỆ M 15

1.2.1 Đ ịnh nghĩa dạ y họ c 15

1.2.2 Tích cự c hóa 15

1.2.3 Phư ơ ng pháp dạ y họ c theo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c 15

1.2.4 Kỹ nă ng nói Tiế ng Anh lớ p 12 16

1.3 CƠ SỞ LÝ LUẬ N VỀ DẠ Y HỌ C THEO HƯ Ớ NG TÍCH CỰ C HÓA 16 1.3.1 Thuyế t Hành vi (Behaviorism) 17

1.3.2 Thuyế t nhậ n thứ c (Cognitivism) 18

1.3.3 Thuyế t kiế n tạ o (Constructivism): 19

1.4 DẠ Y HỌ C THEO HƯ Ớ NG TÍCH CỰ C HÓA 21

1.4.1 Đ ịnh nghĩa 21

1.4.2 Vai trò củ a ngư ờ i dạ y và ngư ờ i họ c trong dạ y họ c theo hư ớ ng tích cự c hóa 21

1.4.3 Quy trình dạ y họ c theo hư ớ ng tích cự c hóa 22

1.4.4 Đ ặ c trư ng củ a PPDH theo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c 26

1.4.5 Dạ y họ c kỹ nă ng nói tiế ng Anh lớ p 12 theo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c 27

1.5 SO SÁNH PPDH THEO HƯ Ớ NG TÍCH CỰ C VÀ PPDH TRUYỀ N THỐ NG 28

1.6 CÁC PHƯ Ơ NG PHÁP DẠ Y HỌ C TÍCH CỰ C NHẰ M NÂNG CAO CHẤ T LƯ Ợ NG DẠ Y HỌ C KỸ NĂ NG NÓI TIẾ NG ANH CHO HỌ C SINH

LỚ P 12 TẠ I TRƯ Ờ NG THPT TT QUỐ C VĂ N CẦ N THƠ 30

1.6.1 Phư ơ ng pháp đ óng vai trong dạ y họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh 30

1.6.2 Phư ơ ng pháp thả o luậ n nhóm trong dạ y họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh31 1.6.3 Phư ơ ng pháp họ c giả i quyế t vấ n đ ề trong dạ y họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh 32

1.6.4 Phư ơ ng pháp trò chơ i trong dạ y họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh 33

1.6.5 Kỹ thuậ t công não trong dạ y họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh 33

KẾ T LUẬ N CHƯ Ơ NG 1 35

CHƯ Ơ NG 2 36

THỰ C TRẠ NG DẠ Y HỌ C KỸ NĂ NG NÓI TIẾ NG ANH TẠ I TRƯ Ờ NG THPT TT QUỐ C VĂ N 36

CẦ N THƠ 36

2.1 GIỚ I THIỆ U SƠ LƯ Ợ C VỀ TRƯ Ờ NG THPT TT QUỐ C VĂ N CẦ N THƠ 36

2.1.1 Quá trình thành lậ p trư ờ ng THPT Tư Thụ c Quố c Vă n Cầ n Thơ 36

2.1.2 Cơ cấ u tổ chứ c hoạ t đ ộ ng củ a trư ờ ng 38

2.1.3 Giớ i thiệ u tổ Anh vă n củ a trư ờ ng 38

2.1.4 Cơ sở vậ t chấ t củ a trư ờ ng 39

2.2 GIỚ I THIỆ U CHƯ Ơ NG TRÌNH MÔN TIẾ NG ANH 12 39

2.3 THỰ C TRẠ NG DẠ Y HỌ C KỸ NĂ NG NÓI TIẾ NG ANH LỚ P 12 TẠ I TRƯ Ờ NG THPT TT QUỐ C VĂ N CẦ N THƠ 42

2.3.1 Khả o sát thự c trạ ng hoạ t đ ộ ng họ c kỹ nă ng nói tiế ng Anh củ a trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ 42

2.3.2 Khả o sát thự c trạ ng hoạ t đ ộ ng dạ y kỹ nă ng nói củ a GV tạ i trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ 50

2.3.3 Các nguyên nhân dẫ n đ ế n thự c trạ ng 58

KẾ T LUẬ N CHƯ Ơ NG 2 61

CHƯ Ơ NG 3 62

ÁP DỤ NG CÁC PHƯ Ơ NG PHÁP NÂNG CAO CHẤ T LƯ Ợ NG DẠ Y HỌ C KỸ NĂ NG NÓI TIẾ NG ANH LỚ P 12 THEO Đ Ị NH HƯ Ớ NG TÍCH CỰ C HÓA NGƯ Ờ I HỌ C TẠ I TRƯ Ờ NG THPT TƯ THỤ C QUỐ C VĂ N CẦ N THƠ 62

3.1 CƠ SỞ Đ Ề XUẤ T CÁC PHƯ Ơ NG PHÁP NÂNG CAO CHẤ T LƯ Ợ NG DẠ Y HỌ C KỸ NĂ NG NÓI TIẾ NG ANH LỚ P 12 THEO Đ Ị NH HƯ Ớ NG TÍCH CỰ C HÓA NGƯ Ờ I HỌ C TẠ I TRƯ Ờ NG THPT TT QUỐ C VĂ N CẦ N THƠ 62

3.2 KHẢ O SÁT Ý KIẾ N GIÁO VIÊN VỀ TÍNH KHẢ THI CỦ A CÁC PP DẠ Y HỌ C THEO HƯ Ớ NG TÍCH CỰ C HÓA NGƯ Ờ I HỌ C KỸ NĂ NG NÓI TIẾ NG ANH LỚ P 12 TẠ I TRƯ Ờ NG THPT TT QUỐ C VĂ N CẦ N THƠ 63

3.2.1 Đ ánh giá sự phù hợ p củ a các PP đ ố i vớ i nộ i dung bài họ c về kỹ nă ng nói tiế ng Anh củ a HS lớ p 12 tạ i trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ 63

3.2.2 Đ ánh giá sự phù hợ p củ a các PP đ ố i vớ i đ ặ c đ iể m lứ a tuổ i HS tạ i trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ 64

3.2.3 Đ ánh giá khả nă ng thự c hiệ n đ ư ợ c củ a các PP trong việ c dạ y họ c kỹ nă ng nói tiế ng Anh 12 tạ i trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ 65

3.2.4 Đ ánh giá mứ c đ ộ gây hứ ng thú củ a các PP trong việ c dạ y họ c kỹ nă ng nói tiế ng Anh 12 tạ i trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ 66

3.3 THỰ C NGHIỆ M SƯ PHẠ M KHÔNG CÓ Đ Ố I CHỨ NG 67

3.3.1 Mụ c đ ích thự c nghiệ m 68

3.3.2 Đ ố i tư ợ ng thự c nghiệ m 68

3.3.3 Nộ i dung thự c nghiệ m 69

3.3.4 Cách tổ chứ c thự c hiệ n 69

3.3.5 Xử lí kế t quả thự c nghiệ m 70

3.4 Đ Ề XUẤ T CÁC PHƯ Ơ NG PHÁP NÂNG CAO CHẤ T LƯ Ợ NG DẠ Y HỌ C KỸ NĂ NG NÓI TIẾ NG ANH CHO HỌ C SINH LỚ P 12 TẠ I TRƯ Ờ NG THPT TT QUỐ C VĂ N CẦ N THƠ 84

KẾ T LUẬ N CHƯ Ơ NG 3 85

KẾ T LUẬ N VÀ KIẾ N NGHỊ 86

1 KẾ T LUẬ N: 86

1.1 TÓM TẮ T Đ Ề TÀI 86

1.2 Đ ÓNG GÓP CỦ A Đ Ề TÀI 87

1.2.1 Lý luậ n 87

1.2.2 Thự c tiễ n 87

1.2.3 Tự đ ánh giá tính mớ i củ a đ ề tài 87

1.3 HƯ Ớ NG PHÁT TRIỂ N CỦ A Đ Ề TÀI 88

2 KIẾ N NGHỊ 88

TÀI LIỆ U THAM KHẢ O 90

DANH SÁCH CÁC HÌNH

Chư ơ ng 1

Hình 1.1: Sơ đ ồ ứ ng dụ ng thuyế t hành vi 17

Hình 1.2: Sơ đ ồ ứ ng dụ ng thuyế t nhậ n thứ c 19

Hình 1.3: Sơ đ ồ ứ ng dụ ng thuyế t kiế n tạ o 20

Hình 1.4: Quy trình tổ chứ c dạ y họ c theo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c 25

Chư ơ ng 2 Trang Hình 2.1: Trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ 36

Hình 2.2: Nguyên Phó Chủ tịch nư ớ c, Chủ tịch Quỹ họ c bổ ng Vừ A Dính, bà Trư ơ ng Mỹ Hoa đ ế n thă m và tặ ng quà lư u niệ m cho trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ 37

Hình 2.3: Cơ cấ u tổ chứ c 38

DANH SÁCH CÁC BẢ NG

Bả ng 1.1: Vai trò GV trong PPDH truyề n thố ng và PPDH tích cự c 21

Bả ng 1.2: Vai trò HS trong PPDH truyề n thố ng và PPDH tích cự c 22

Bả ng 1.3: So sánh PPDH truyề n thố ng và PPDH tích cự c 29

Chư ơ ng 2 Trang Bả ng 2.1: Nộ i dung chư ơ ng trình môn tiế ng Anh 12 40

Chư ơ ng 3 Trang Bả ng 3.1: Đ ánh giá mứ c đ ộ phù hợ p củ a các PP vớ i nộ i dung bài họ c 64

Bả ng 3.2: Giáo viên đ ánh giá khả nă ng thự c hiệ n đ ư ợ c củ a các PP trong việ c dạ y họ c kỹ nă ng nói tiế ng Anh 12 66

Bả ng 3.3: Ư u đ iể m củ a PPDH GV đ ã sử dụ ng 71

Bả ng 3.4: Hạ n chế củ a PPDH GV đ ã sử dụ ng 73

Bả ng 3.5: Thố ng kê đ iể m trung bình kiể m tra củ a họ c sinh 80

Bả ng 3.6: Phân phố i tầ n suấ t bài kiể m tra củ a họ c sinh 81

Bả ng 3.7: Xế p loạ i thứ hạ ng qua bài kiể m tra 82

DANH SÁCH CÁC BIỂ U Đ Ồ

Biể u đ ồ 2.1: Kế t quả khả o sát về nộ i dung tài liệ u sử dụ ng trong giờ nói tiế ng Anh

lớ p 12 44

Biể u đ ồ 2.2: Kế t quả khả o sát việ c sử dụ ng tài liệ u củ a họ c sinh 44

Biể u đ ồ 2.3: Mứ c đ ộ hứ ng thú củ a HS đ ố i vớ i tài liệ u sử dụ ng trong giờ nói Tiế ng Anh 45

Biể u đ ồ 2.4: Mứ c đ ộ chuẩ n bị bài khi họ c môn Anh vă n 46

Biể u đ ồ 2.5: Mứ c đ ộ các hoạ t đ ộ ng GV thư ờ ng sử dụ ng trong giờ họ c 46

Biể u đ ồ 2.6: Đ ánh giá củ a HS về mứ c đ ộ sử dụ ng các PPDH củ a GV trong việ c giả ng dạ y kỹ nă ng nói Tiế ng Anh 12 (trư ớ c thự c nghiệ m) 47

Biể u đ ồ 2.7: Mứ c đ ộ GV sử dụ ng các PTDH khi dạ y kỹ nă ng nói Tiế ng Anh 12 48

Biể u đ ồ 2.8: Đ ánh giá củ a họ c sinh về tài liệ u họ c tậ p, 48

Biể u đ ồ 2.9: Mứ c đ ộ ứ ng dụ ng CNTT củ a GV trong giờ dạ y kỹ nă ng nói 49

Biể u đ ồ 2.10: Thái đ ộ củ a HS trư ớ c mỗ i giờ họ c môn Tiế ng Anh 50

Biể u đ ồ 2.11: Đ ánh giá PPDH củ a trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n hiệ n nay 51

Biể u đ ồ 2.12: Mứ c đ ộ cầ n thiế t củ a việ c đ ổ i mớ i PPDH 52

Biể u đ ồ 2.13: Lý do cầ n nâng cao chấ t lư ợ ng dạ y họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh theo hư ớ ng tích cự c 53

Biể u đ ồ 2.14: Nhữ ng khó khă n HS thư ờ ng gặ p ở kỹ nă ng nói 54

Biể u đ ồ 2.15: Vai trò, nhiệ m vụ củ a GV trong lớ p họ c 54

Biể u đ ồ 2.16: Cách thứ c GV hư ớ ng dẫ n HS tự họ c 55

Biể u đ ồ 2.17: Mứ c đ ộ sử dụ ng các PPDH củ a GV khi dạ y kỹ nă ng nói 56

Biể u đ ồ 2.18: Các biệ n pháp giúp HS tích cự c tham gia hoạ t đ ộ ng trên lớ p 56

Biể u đ ồ 2.19: Giáo viên đ ánh gía nă ng lự c củ a họ c sinh 57

Biể u đ ồ 2.20: Đ ánh giá củ a GV về phư ơ ng tiệ n dạ y họ 57

Chư ơ ng 3 Trang Biể u đ ồ 3.1: Giáo viên đ ánh giá về sự phù hợ p củ a các PP trong dạ y họ c kỹ nă ng

nói tiế ng Anh vớ i đ ặ c đ iể m tâm lí lứ a tuổ i họ c sinh tạ i trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n

Cầ n Thơ 65

Biể u đ ồ 3.2: Giáo viên đ ánh giá mứ c đ ộ tạ o hứ ng thú họ c tậ p củ a các PP đ ã đ ề xuấ t trong dạ y họ c kỹ nă ng nói tiế ng Anh tạ i trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ 67

Biể u đ ồ 3.3: Đ ánh giá thái đ ộ củ a HS trong giờ họ c kỹ nă ng nói tiế ng Anh 71

Biể u đ ồ 3.4: Đ ánh giá củ a HS về ư u đ iể m củ a PPDH mà GV đ ã sử dụ ng 72

Biể u đ ồ 3.5: Sự phù hợ p củ a tiế n trình dạ y họ c GV đ ã sử dụ ng 74

Biể u đ ồ 3.6: Đ ánh giá mứ c đ ộ hứ ng thú củ a HS trong giờ họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh 75

Biể u đ ồ 3.7: Đ ánh giá mứ c đ ộ tự tin củ a HS khi họ c kỹ nă ng nói 75

Biể u đ ồ 3.8: Thái đ ộ HS khi thự c hành kỹ nă ng nói 76

Biể u đ ồ 3.9: Thái đ ộ họ c tậ p củ a HS 77

Biể u đ ồ 3.10: Các hoạ t đ ộ ng họ c tậ p củ a HS 78

Biể u đ ồ 3.11: Đ ánh giá về PP họ c tậ p củ a họ c sinh 78

Biể u đ ồ 3.12: Biể u đ ồ đ ư ờ ng tầ n suấ t bài kiể m tra 81

Biể u đ ồ 3.13: Tỷ lệ % xế p loạ i kế t quả bài kiể m tra 82

MỞ Đ Ầ U

1 LÝ DO CHỌ N Đ Ề TÀI

Đ ấ t nư ớ c ta hiệ n nay theo hư ớ ng công nghiệ p hóa - hiệ n đ ạ i hóa và đ ang trên

đ à hộ i nhậ p vớ i các nư ớ c trên thế giớ i Đ ể đ áp ứ ng nhu cầ u hộ i nhậ p quố c tế đ òi hỏ inguồ n nhân lự c phả i thông thạ o ngoạ i ngữ đ ể giao lư u, họ c hỏ i và lĩnh hộ i nhữ ngkiế n thứ c mớ i Do đ ó, ngoạ i ngữ có vai trò và vị trí quan trọ ng trong sự nghiệ p giáo

dụ c đ ào tạ o cũ ng như trong sự phát triể n củ a đ ấ t nư ớ c Khi đ ã thông thạ o ngoạ i ngữ ,con ngư ờ i có thể hiể u biế t sâu sắ c hơ n nữ a về nề n vă n minh thế giớ i, mở rộ ng quan

hệ hợ p tác, giao lư u và phát triể n tiề m nă ng củ a chính mình

Trong số các ngôn ngữ đ ư ợ c sử dụ ng trên thế giớ i thì tiế ng Anh đ ư ợ c xem làngôn ngữ chính đ ể giao tiế p giữ a các quố c gia, các nề n vă n hóa, các tổ chứ c quố c tế

và các cộ ng đ ồ ng Do đ ó, vai trò củ a tiế ng Anh là vô cùng quan trọ ng Đ iề u đ ó đ òi

hỏ i nguồ n nhân lự c phả i thậ t sự thành thạ o nó chứ không phả i hiể u biế t sơ sài, chủ

yế u chỉ nhằ m ứ ng phó, lấ y đ iể m trung bình đ ể vư ợ t qua các kỳ thi như trình đ ộ củ a

đ a phầ n củ a HS ở nư ớ c ta

Mộ t thự c tế hiệ n nay là rấ t nhiề u HS có thể rấ t giỏ i về ngữ pháp và viế t như ngkhông thể giao tiế p cơ bả n Lý do là họ không đ ư ợ c giao tiế p bằ ng tiế ng Anhthư ờ ng xuyên, họ rấ t lo ngạ i và lúng túng khi phả i nói tiế ng Anh Đ iề u này phả nánh việ c giả ng dạ y ngoạ i ngữ ở nư ớ c ta, đ ặ c biệ t là việ c giả ng dạ y kỹ nă ng nói tiế ngAnh hiệ n nay vẫ n còn nhiề u bấ t cậ p, hạ n chế nên chư a phát huy đ ư ợ c tính chủ đ ộ ng,tích cự c củ a họ c sinh trong họ c tậ p

Theo dự thả o “Chiế n lư ợ c phát triể n giáo dụ c Việ t Nam” ngày 28-12-2008

về mụ c tiêu chiế n lư ợ c giáo dụ c 2008-2020, Đ ả ng và Nhà nư ớ c ta đ ã xác đ ịnh:

“Xây dự ng mộ t nề n giáo dụ c Việ t Nam hiệ n đ ạ i, khoa họ c, dân tộ c, làm nề n tả ng cho sự nghiệ p công nghiệ p hóa, hiệ n đ ạ i hóa, phát triể n bề n vữ ng đ ấ t nư ớ c, thích ứ ng vớ i nề n kinh tế thị trư ờ ng đ ịnh hư ớ ng xã hộ i chủ nghĩa, hư ớ ng tớ i mộ t

xã hộ i họ c tậ p, có khả nă ng hộ i nhậ p quố c tế ; nề n giáo dụ c này phả i đ ào tạ o

đ ư ợ c nhữ ng con ngư ờ i Việ t Nam có nă ng lự c tư duy đ ộ c lậ p và sáng tạ o, có khả

nă ng thích ứ ng, hợ p tác và nă ng lự c giả i quyế t vấ n đ ề , có kiế n thứ c và kỹ nă ng nghề nghiệ p, có thể lự c tố t, có bả n lĩnh, trung thự c, ý thứ c làm chủ và tinh thầ n trách nhiệ m công dân, gắ n bó vớ i lý tư ở ng đ ộ c lậ p dân tộ c và chủ nghĩa xã hộ i”.

Theo luậ t Giáo dụ c nă m 2005 (đ iề u 7 khoả n 3) quy đ ịnh về việ c dạ y ngoạ i ngữ

ở các trư ờ ng THPT: “Ngoạ i ngữ quy đ ịnh trong chư ơ ng trình giáo dụ c là ngôn ngữ

đ ư ợ c sử dụ ng phổ biế n trong giao dịch quố c tế Việ c tổ chứ c dạ y ngoạ i ngữ trong nhà trư ờ ng và cơ sở giáo dụ c khác cầ n bả o đ ả m đ ể ngư ờ i họ c đ ư ợ c họ c liên tụ c và

có hiệ u quả” Việ c tổ chứ c dạ y ngoạ i ngữ bao gồ m cả về PP, cách thứ c giả ng dạ ysao cho đ ạ t hiệ u quả cao nhấ t

Theo Đ iề u 5, Khoả n 2 củ a Luậ t giáo dụ c nư ớ c Cộ ng hòa xã hộ i chủ nghĩa Việ tNam nă m 2005: “Phư ơ ng pháp giáo dụ c phả i phát huy tính tích cự c, tự giác, chủ

đ ộ ng, tư duy sáng tạ o củ a ngư ờ i họ c; bồ i dư ỡ ng cho ngư ờ i họ c nă ng lự c tự họ c, khả

nă ng thự c hành, lòng say mê họ c tậ p và ý chí vư ơ n lên.”

Thự c tế đ ã cho thấ y, phư ơ ng pháp giả ng dạ y hợ p lý là mộ t trong nhữ ng nhân

tố có tính quyế t đ ịnh về chấ t lư ợ ng đ ế n quá trình dạ y họ c Phư ơ ng pháp dạ y họ cphả i đ ư ợ c kế t hợ p hài hòa giữ a các khâu có hệ thố ng, phả i sinh đ ộ ng, phù hợ p vớ i

đ ố i tư ợ ng Chẳ ng hạ n, mộ t bài giả ng môn nói tiế ng Anh luôn luôn phả i có sự kế t

hợ p vớ i thự c hành mớ i có hiệ u quả Đ ây là quá trình không nhữ ng ngư ờ i dạ y thaotác theo mộ t logic nhấ t đ ịnh đ ố i vớ i ngư ờ i họ c, mà quan trọ ng hơ n là ngư ờ i dạ yphả i biế t kế t hợ p nhuầ n nhuyễ n các kỹ nă ng sao cho qui trình giả ng dạ y luôn luônhoạ t đ ộ ng nhịp nhàng, từ đ ó ngư ờ i dạ y tạ o đ ư ợ c đ ộ ng lự c cho ngư ờ i họ c, làm chohoạ t đ ộ ng họ c nố i tiế p hoạ t đ ộ ng dạ y, đ an xen vớ i hoạ t đ ộ ng dạ y Đ ể thự c hiệ n

đ ư ợ c đ iề u này, yêu cầ u ngư ờ i dạ y phả i sử dụ ng phư ơ ng pháp mớ i chuyể n tả i nộ idung, và phư ơ ng pháp có phù hợ p vớ i đ ố i tư ợ ng thì việ c dạ y và họ c sẽ đ ạ t hiệ u quảkhả quan Quan trọ ng hơ n là ngư ờ i dạ y cầ n hư ớ ng dẫ n cho ngư ờ i họ c nhậ n thứ c

đ ư ợ c việ c họ c ngoạ i ngữ là mộ t nhu cầ u cầ n thiế t, mộ t cơ hộ i nắ m bắ t tri thứ c và từ

đ ó ngư ờ i họ c phả i xây dự ng cho mình mộ t thói quen tự họ c, và họ c thông qua hành

Vì vậ y, PPDH đ ư ợ c xem là rấ t quan trọ ng trong sự thành công củ a nề n giáo dụ c

Lịch sử đ ã chứ ng minh là không có mộ t sự tiế n bộ và thành đ ạ t củ a mộ t quố cgia nào mà lạ i tách rờ i ra khỏ i sự tiế n bộ và thành đ ạ t củ a quố c gia đ ó trong lĩnh vự cgiáo dụ c Đ ấ t nư ớ c chúng ta cũ ng không nằ m ngoài quy luậ t đ ó Chúng ta muố ntiế n bộ nên đ ã đ ầ u tư rấ t nhiề u vào lĩnh vự c giáo dụ c, theo mạ ng lư ớ i và phủ khắ ptoàn quố c Ở đ ồ ng bằ ng sông Cử u Long, Cầ n Thơ đ ư ợ c xem là thủ phủ củ a miề nTây,là vùng kinh tế trọ ng đ iể m tiế p thu các nguồ n thông tin củ a thế giớ i nên giáo

dụ c ở đ ây cũ ng rấ t đ ư ợ c chú trọ ng Nhiề u đ ề án giáo dụ c dành cho khu vự c này

cũ ng rấ t đ ư ợ c Đ ả ng và Nhà nư ớ c quan tâm và tạ o đ iề u kiệ n thuậ n lợ i cho việ c thự chiệ n

Vào nă m 2011, Trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ (mộ t chi nhánh củ aQuố c Vă n Sài Gòn) ra đ ờ i, cũ ng không ngoài mụ c tiêu nâng cao chấ t lư ợ ng giáo

dụ c cho khu vự c Đ ây là mộ t ngôi trư ờ ng mớ i thành lậ p không lâu song cũ ng đ ã tạ o

đ ư ợ c cơ hộ i họ c tậ p, giao lư u cho họ c sinh trong trư ờ ng Hàng tháng, Ban giám hiệ uthư ờ ng tổ chứ c câu lạ c bộ Tiế ng Anh đ ể nâng cao khả nă ng giao tiế p bằ ng tiế ngAnh cho họ c sinh Nhà trư ờ ng mong rằ ng vớ i sự giao tiế p thư ờ ng xuyên sẽ làm cho

họ c sinh trở nên dạ n dĩ, tự tin và có thể giao tiế p tố t bằ ng tiế ng Anh

Tuy nhiên, vì mớ i thành lậ p nên việ c giả ng dạ y kỹ nă ng nói tiế ng Anh tạ itrư ờ ng còn nhiề u hạ n chế trong việ c lự a chọ n chư ơ ng trình, phư ơ ng pháp giả ng dạ y,phư ơ ng tiệ n dạ y họ c, trong khi cơ sở vậ t chấ t củ a trư ờ ng còn nhiề u thiế u thố n Đ a

số họ c sinh còn hạ n chế nhiề u về vố n từ vự ng và chư a tự tin trong giao tiế p nên việ cgiả ng dạ y kỹ nă ng nói tiế ng Anh còn gặ p nhiề u khó khă n

Đ ể giúp cho việ c họ c kỹ nă ng nói củ a họ c sinh tạ i trư ờ ng THPT TT Quố c

Vă n Cầ n Thơ đ ạ t hiệ u quả cao hơ n, ngư ờ i thự c hiệ n đ ề tài sẽ nghiên cứ u việ c vậ n

dụ ng các phư ơ ng pháp họ c tậ p tích cự c vào giả ng dạ y kỹ nă ng nói Tiế ng Anh lớ p

12 nhằ m giúp họ c sinh có thể sử dụ ng Tiế ng Anh lư u loát, chuẩ n xác và tự tin

Xuấ t phát từ nhữ ng lý do trên, ngư ờ i nghiên cứ u đ ã chọ n đ ề tài: “Áp dụ ng

phư ơ ng pháp dạ y họ c theo đ ịnh hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c đ ể nâng cao kỹ

nă ng nói Tiế ng Anh cho họ c sinh lớ p 12 tạ i trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n

Thơ ” nhằ m giúp các giáo viên Tiế ng Anh THPT cả i tiế n phư ơ ng pháp giả ng dạ y kỹ

nă ng nói Tiế ng Anh đ ể chấ t lư ợ ng họ c tậ p củ a họ c sinh đ ư ợ c tố t hơ n

2 MỤ C TIÊU NGHIÊN CỨ U

Áp dụ ng phư ơ ng pháp dạ y họ c theo đ ịnh hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c đ ểnâng cao kỹ nă ng nói Tiế ng Anh cho họ c sinh lớ p 12 tạ i trư ờ ng THPT TT Quố c

Vă n Cầ n Thơ

Đ ề tài cũ ng nhằ m giả i đ áp các câu hỏ i sau đ ây:

1- Nhữ ng yế u tố nào tác đ ộ ng đ ế n khả nă ng nói Tiế ng Anh củ a họ c sinh lớ p12?

2- Phư ơ ng pháp dạ y họ c theo hư ớ ng tích cự c có ả nh hư ở ng thế nào đ ế n chấ t

4 NHIỆ M VỤ NGHIÊN CỨ U

- Tìm hiể u cơ sở lý luậ n về PPDH đ ể gia tă ng tính tích cự c cho họ c sinh

- Khả o sát thự c trạ ng dạ y họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh Lớ p 12 tạ i trư ờ ng THPT

Tư Thụ c Quố c Vă n Cầ n Thơ

- Thự c hiệ n lậ p kế hoạ ch bài dạ y theo các phư ơ ng pháp tích cự c, cụ thể là PP

đ óng vai, PP trò chơ i, PP thả o luậ n nhóm, PP họ c giả i quyế t vấ n đ ề và kỹ thuậ tcông não đ ể nâng cao hiệ u quả đ ào tạ o kỹ nă ng nói Tiế ng Anh, giúp ngư ờ i họ c thunhậ n đ ư ợ c kiế n thứ c, kĩ nă ng theo mụ c tiêu bài họ c và phát triể n tư duy sáng tạ o,

nă ng lự c tự họ c, tự đ ánh giá, nă ng lự c làm việ c hợ p tác vớ i ngư ờ i khác

-Thiế t kế và tổ chứ c thự c nghiệ m các bài giả ng kỹ nă ng nói Tiế ng Anh bằ ngcác phư ơ ng pháp tích cự c nhằ m nâng cao hiệ u quả họ c tậ p cho họ c sinh lớ p 12 tạ itrư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ

-Đ ề xuấ t biệ n pháp nâng cao kỹ nă ng nói Tiế ng Anh theo đ ịnh hư ớ ng tích cự ccho họ c sinh lớ p 12 tạ i trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ

5 KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨ U

Hoạ t đ ộ ng dạ y và họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh lớ p 12 tạ i trư ờ ng THPT TTQuố c Vă n Cầ n Thơ

Khách thể đ iề u tra:

- Họ c sinh lớ p 12 họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh

- Giáo viên dạ y kỹ nă ng nói Tiế ng Anh lớ p 12

6 GIẢ THUYẾ T NGHIÊN CỨ U

Tính tích cự c họ c tậ p kỹ nă ng nói tiế ng Anh củ a HS lớ p 12 trư ờ ng THPT TTQuố c Vă n Cầ n Thơ chư a cao, biể u hiệ n ở các mặ t: chư a nhậ n thứ c đ ư ợ c tầ m quantrọ ng củ a môn họ c, thái đ ộ họ c tậ p chư a tích cự c nên kế t quả họ c tậ p chư a tố t Nế u

áp dụ ng các PPDH theo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c thì HS sẽ nhậ n thứ c đ ư ợ c

tầ m quan trọ ng củ a kỹ nă ng nói tiế ng Anh, có thái đ ộ họ c tậ p tích cự c góp phầ nnâng cao kế t quả họ c tậ p

- PP đ óng vai sẽ giúp HS phát triể n kỹ nă ng thự c hành

- PP thả o luậ n nhóm giúp HS nâng cao khả nă ng làm việ c nhóm, khả nă ng

hợ p tác trong họ c tậ p

- PP họ c giả i quyế t vấ n đ ề sẽ tă ng khả nă ng tư duy củ a HS

- PP trò chơ i tạ o hứ ng thú cho HS khi thự c hành nói tiế ng Anh

- Kỹ thuậ t công não giúp HS tạ o ra nhiề u ý tư ở ng mớ i

7 PHẠ M VI NGHIÊN CỨ U

Do thờ i gian có hạ n nên đ ề tài chỉ tậ p trung nghiên cứ u các vấ n đ ề sau:

- Khả o sát thự c trạ ng dạ y họ c và đ ề xuấ t các biệ n pháp đ ổ i mớ i phư ơ ng pháp

dạ y họ c theo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh củ a HS lớ p 12

tạ i trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ PP nghiên cứ u chủ đ ạ o củ a đ ề tài là PPthự c nghiệ m.

- Thự c nghiệ m 5 PPDH tích cự c: PP đ óng vai, PP thả o luậ n nhóm, PP họ cgiả i quyế t vấ n đ ề , PP trò chơ i, Kỹ thuậ t công não và đ ánh giá hiệ u quả củ a các PPnày Mẫ u tham gia thử nghiệ m gồ m toàn bộ HS khố i 12 củ a trư ờ ng THPT TT Quố c

Vă n Cầ n Thơ Ngư ờ i nghiên cứ u chọ n khố i lớ p 12 vì đ ây là đ ố i tư ợ ng HS cuố i cấ p,

có nhu cầ u sử dụ ng tiế ng Anh giao tiế p nhiề u hơ n các khố i khác

8 PHƯ Ơ NG PHÁP NGHIÊN CỨ U

8.1 PHƯ Ơ NG PHÁP NGHIÊN CỨ U TÀI LIỆ U

Ngư ờ i nghiên cứ u đ ã tiế n hành nghiên cứ u các tài liệ u có liên quan đ ế n nhữ ng

vă n bả n về giáo dụ c củ a Đ ả ng và Nhà nư ớ c, về các phư ơ ng pháp, quan đ iể m dạ y

họ c theo đ ịnh hư ớ ng tích cự c đ ã đ ư ợ c xuấ t bả n trên các ấ n phẩ m trong và ngoài

nư ớ c đ ể làm cơ sở lý luậ n cho đ ề tài

8.2 PHƯ Ơ NG PHÁP NGHIÊN CỨ U THỰ C TIỄ N

Mụ c đ ích nghiên cứ u

Khả o sát thự c trạ ng tính tích cự c họ c tậ p kỹ nă ng nói Tiế ng Anh và vậ n dụ ng

mộ t số phư ơ ng pháp dạ y họ c tích cự c nhằ m nâng cao hiệ u quả dạ y họ c kỹ nă ng nóiTiế ng Anh lớ p 12 cho họ c sinh ở trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ

Việ c quan sát hoạ t đ ộ ng dạ y - họ c củ a giáo viên và họ c sinh là đ ể thu thậ p

đ ư ợ c số liệ u khách quan về thự c trạ ng dạ y họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh lớ p 12 ởtrư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ

Quan sát hoạ t đ ộ ng dạ y - họ c củ a giáo viên và họ c sinh khi tiế n hành thự cnghiệ m sư phạ m

8.2.2 Phư ơ ng pháp phỏ ng vấ n

Phỏ ng vấ n họ c sinh, giáo viên và cán bộ quả n lý đ ể thu thậ p các số liệ u kháchquan về thự c trạ ng dạ y họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh lớ p 12 tạ i trư ờ ng THPT TTQuố c Vă n Cầ n Thơ

Phỏ ng vấ n họ c sinh và giáo viên đ ể thu thậ p số liệ u về kế t quả thự c nghiệ m sưphạ m

8.2.3 Phư ơ ng pháp khả o sát đ iề u tra

Tác giả đ ã dùng phiế u khả o sát bằ ng bả ng hỏ i đ ể thă m dò và thu thậ p cácthông tin thự c tế về chấ t lư ợ ng dạ y họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh lớ p 12 ở trư ờ ngTHPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ

Khả o sát kế t quả thự c nghiệ m sư phạ m vớ i cách thứ c đ iề u tra như sau: tiế nhành phát phiế u trự c tiế p tạ i lớ p, hư ớ ng dẫ n trả lờ i hợ p lệ , thờ i gian trả lờ i từ 3-5ngày vớ i sự hỗ trợ củ a tác giả , giáo viên chủ nhiệ m và giáo viên quả n họ c

8.2.4 Phư ơ ng pháp chuyên gia

Sử dụ ng phư ơ ng pháp chuyên gia đ ể tìm hiể u tính khả thi củ a các PPDH theo

hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh ở trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n

Cầ n Thơ Ngư ờ i nghiên cứ u đ ã khả o sát, xin ý kiế n 5 GV trong tổ Anh vă n củ atrư ờ ng

8.2.5 Phư ơ ng pháp thự c nghiệ m

Thự c nghiệ m sư phạ m các phư ơ ng pháp dạ y họ c theo đ ịnh hư ớ ng tích cự c hóangư ờ i họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh ở trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ đ ể chứ ngminh tính đ úng đ ắ n củ a giả thuyế t khoa họ c

Ngư ờ i nghiên cứ u đ ã giả ng dạ y 03 bài về kỹ nă ng nói Tiế ng Anh cho họ c sinh

lớ p 12 tạ i Trư ờ ng THPT TT Quố c Vă n Cầ n Thơ đ ư ợ c chọ n làm thự c nghiệ m.Thông qua các bài kiể m tra, tác giả đ ã so sánh, đ ánh giá kế t quả họ c tậ p củ a HStrư ớ c và sau thự c nghiệ m

Xử lý thố ng kê và đ ánh giá nhằ m khẳ ng đ ịnh đ ư ợ c tính hiệ u quả củ a mụ c tiêunghiên cứ u

8.2.6 Phư ơ ng pháp thố ng kê toán họ c

Phư ơ ng pháp thố ng kê toán họ c đ ể xử lý kế t quả khả o sát thự c trạ ng dạ y họ c

kỹ nă ng nói Tiế ng Anh lớ p 12, kế t quả khả o sát tính khả thi củ a các giả i pháp nângcao chấ t lư ợ ng dạ y họ c theo đ ịnh hư ớ ng tích cự c đ ã đ ư ợ c đ ề xuấ t và khả o sát kế tquả thự c nghiệ m sư phạ m

9 CẤ U TRÚC LUẬ N VĂ N

Luậ n vă n gồ m các phầ n sau:

Phầ n 1: Mở đ ầ u

Phầ n 2: Nộ i dung

- Chư ơ ng 1: Cơ sở lý luậ n về dạ y họ c theo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c

- Chư ơ ng 2: Thự c trạ ng dạ y họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh ở trư ờ ng THPT

Tư Thụ c Quố c Vă n Cầ n Thơ

- Chư ơ ng 3: Đ ề xuấ t các phư ơ ng pháp nâng cao chấ t lư ợ ng dạ y họ c kỹ

nă ng nói Tiế ng Anh lớ p 12 theo đ ịnh hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c tạ itrư ờ ng THPT Tư Thụ c Quố c Vă n Cầ n Thơ

- Kế t luậ n và kiế n nghị

- Tài liệ u tham khả o

- Phụ lụ c

Khổ ng Tử (551- 479 TCN), nhà tư tư ở ng, nhà triế t họ c xã hộ i nổ i tiế ng ngư ờ iTrung Hoa đ ã đ ư a ra hệ thố ng các phư ơ ng pháp giáo dụ c, phát huy tính nă ng đ ộ ng,tích cự c và sáng tạ o củ a ngư ờ i họ c Theo ông, phư ơ ng pháp chân chính củ a dạ y họ c

là khả i phát (gợ i mở ) Ông xem trọ ng việ c tự họ c, tự luyệ n, tự tu thân, kế t hợ p họ c

vớ i thự c hành, phát triể n hứ ng thú, đ ộ ng cơ , ý chí củ a ngư ờ i họ c

Socrates (469-339 TCN), mộ t triế t gia Hy Lạ p cổ đ ạ i, ông thư ờ ng dùng PPtrao đ ổ i, gợ i mở đ ể ngư ờ i họ c tự đ i đ ế n kế t luậ n Ông xemmộ t trong nhữ ng phư ơ ngthứ c quan trọ ng nhấ t trong giáo dụ c là thả o luậ n Ông luôn khuyế n khích mọ ingư ờ i khám phá, họ c hỏ i đ ể tìm ra chân lý và tiế p cậ n vớ i tri thứ c

Aristotle (384–322 TCN), nhà triế t họ c và bác họ c nổ i tiế ng thờ i Hy Lạ p cổ

đ ạ i, phư ơ ng pháp củ a ông là vừ a giả ng dạ y kế t hợ p vớ i quan sát, bàn luậ n và họ c

hỏ i từ nhữ ng quan sát đ ó Cách giả ng dạ y củ a Aristotle rấ t thự c tế và đ a dạ ng.Jean Jacques Rousseau (1712-1778), mộ t nhà tư tư ở ng vĩ đ ạ i, nhà Khai sáng

lỗ i lạ c củ a Triế t họ c Khai sáng Pháp thế kỷ XVIII Vớ i tư cách nhà giáo dụ c họ c,ông đ ã đ ề xuấ t xây dự ng mộ t hệ thố ng giáo dụ c mớ i lấ y việ c đ ào tạ o nhữ ng côngdân tích cự c, biế t quý trọ ng lao đ ộ ng làm mụ c tiêu chính

Ở các nư ớ c phư ơ ng Tây, phư ơ ng pháp dạ y họ c theo hư ớ ng tích cự c hóangư ờ i họ c xuấ t hiệ n từ đ ầ u thế kỷ XX và phát triể n mạ nh từ nử a sau củ a thế kỷ , có

ả nh hư ở ng sâu rộ ng tớ i các nư ớ c trên thế giớ i, trong đ ó có Việ t Nam Đ ó là cách

thứ c dạ y họ c theo lố i phát huy tính tích cự c, chủ đ ộ ng, sáng tạ o củ a ngư ờ i họ c.Phư ơ ng pháp dạ y họ c tích cự c (PPDHTC) hư ớ ng tớ i việ c hoạ t đ ộ ng hóa, tích cự chóa hoạ t đ ộ ng nhậ n thứ c củ a ngư ờ i họ c, nghĩa là tậ p trung vào vớ i xu hư ớ ng giả ng

dạ y “lấ y ngư ờ i họ c làm trung tâm”, tính tích cự c trong họ c tậ p củ a họ c sinh càng

đ ư ợ c quan tâm, nghiên cứ u nhiề u hơ n

Các tác giả X.L.Rubinstein, L.X.Vugotxki, P.La.Galperin, J.Piaget khinghiên cứ u về tính tích cự c đ ã cho rằ ng: Dự a trên quan đ iể m cá nhân luôn hoạ t

đ ộ ng, không có hoạ t đ ộ ng thì cá nhân không tồ n tạ i trong môi trư ờ ng tự nhiên và xã

hộ i xung quanh mình Chỉ có trong hoạ t đ ộ ng thì tính tích cự c, tâm lý, ý thứ c củ acon ngư ờ i mớ i bộ c lộ , nả y sinh, hình thành và phát triể n

Các nhà tâm lý họ c, giáo dụ c họ c củ a Liên Xô như : L.Aristôva, G.I.Sukina,B.P.Exipop đ ã dự a vào tư tư ở ng trên đ ể nghiên cứ u bả n chấ t và phân loạ i tính tích

cự c nhậ n thứ c, mố i quan hệ giữ a tính tích cự c và tính đ ộ c lậ p nhậ n thứ c

Tạ i Châu Âu vào thế kỷ XVII, lý luậ n giáo dụ c củ a J.A.Comenxki đ ã baohàm tư tư ở ng nhấ n mạ nh vai trò tích cự c củ a ngư ờ i họ c, xem ngư ờ i họ c là chủ thể

củ a quá trình dạ y họ c

K.Đ Usinxki (1824-71), nhà giáo dụ c ngư ờ i Nga đ ã đ ề cậ p đ ế n tính tích cự c

đ ộ c lậ p trong quá trình dạ y họ c như là ”cơ sở vữ ng chắ c cho mọ i sự họ c tậ p có hiệ uquả ”

Nhà giáo dụ c Đ ứ c A.Đ ixtervec đ ã khở i xư ớ ng phư ơ ng pháp giáo

dụ c tích cự c từ nă m 1956 Ông đ ã hế t sứ c nhấ n mạ nh đ ế n sự phát triể n tính tích cự cnhậ n thứ c củ a ngư ờ i họ c Ông thiên về phư ơ ng pháp “dạ y họ c” hơ n là “thông báo”

Đ ế n nhữ ng nă m 70 củ a thế kỷ XX, I.F.Kharlamop đ ã nghiên cứ u sâu sắ c hơ n

và hệ thố ng lạ i các phư ơ ng pháp giáo dụ c tích cự c củ a nề n giáo dụ c Xô Viế t trongcuố n sách “Phát huy tính tích cự c củ a họ c sinh như thế nào?”

Các tư tư ở ng dạ y họ c nêu trên đ ã góp phầ n đ ặ t nề n móng cho các phư ơ ngpháp dạ y họ c phát huy tính tích cự c củ a ngư ờ i họ c Nhiề u nhà giáo dụ c đ ã đ ề cậ p

đ ế n việ c phát huy tính tích cự c nhậ n thứ c cho họ c sinh dư ớ i nhiề u góc đ ộ khácnhau.

Ngày nay, ở nhiề u nư ớ c trên thế giớ i, ngư ờ i ta đ ã thay đ ổ i cách dạ y và cách

họ c “Teachers open the door, you enter by yourself” (Chinese Proverbs fromOlden Times (1956) - Peter Beilenson) Câu thành ngữ này cho thấ y quan đ iể m vềvai trò củ a GV và HS trong việ c họ c: GV có thể giớ i thiệ u cho HS kiế n thứ c, HS

hư ớ ng dẫ n Ngư ờ i họ c phả i tích cự c tham gia vào các hoạ t đ ộ ng họ c tậ p, phả i tự tìmkiế m tài liệ u ở thư việ n hoặ c trên Internet, phả i tham quan triể n lãm hoặ c đ i thự c

tế …đ ể tự trả i nghiệ m và họ c tậ p Các PPDH tích cự c này đ ã ả nh hư ở ng mạ nh mẽ

đ ế n các nư ớ c khác trên thế giớ i và Việ t Nam cũ ng đ ang trên đ ư ờ ng thay đ ổ i PP dạ y

và họ c củ a mình

1.1.2 Trong nư ớ c

Ở Việ t Nam, vấ n đ ề phát huy tính tích cự c củ a ngư ờ i họ c hay dạ y và họ c theo

xu hư ớ ng lấ y ngư ờ i họ c làm trung tâm đ ã và đ ang rấ t đ ư ợ c quan tâm Về mặ t lýluậ n, các công trình nghiên cứ u về PPDH tích cự c củ a các nhà nghiên cứ u, nhà giáo

dụ c tậ p trung vào các hư ớ ng:

- Dạ y họ c lấ y họ c sinh làm trung tâm

- Dạ y họ c theo đ ịnh hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c

- Đ ổ i mớ i phư ơ ng pháp dạ y họ c

Các công trình nghiên cứ u đ ã đ ư ợ c công bố rộ ng rãi như :

- Nguyễ n Kỳ (1994), Phư ơ ng pháp giáo dụ c tích cự c, NXB GDHN.

- Đ ặ ng Thành Hư ng, Nguyễ n Kim Cúc (1994), Các biệ n pháp phát huy tính tích cự c nhậ n thứ c củ a họ c sinh trong giờ lên lớ p.

- Đ ặ ng Vă n Đ ứ c, Lê Khánh Bằ ng (1995), Dạ y họ c lấ y họ c sinh làm trung tâm.

- Nguyễ n Cả nh Toàn (2002), Họ c và dạ y cách họ c, NXB Đ HSP.

- Đ ặ ng Thành Hư ng (2004), Thiế t kế phư ơ ng pháp dạ y họ c theo hư ớ ng tích

cự c hóa, Tạ p chí giáo dụ c số 102, Hà Nộ i.

Trư ớ c nhu cầ u to lớ n đ ó, các hộ i thả o trong và ngoài nư ớ c đ ã đ ư ợ c tiế n hành

đ ể nâng cao phư ơ ng pháp giả ng dạ y Tiế ng Anh Trong nhữ ng nă m gầ n đ ây, BộGiáo dụ c và Đ ào tạ o cũ ng đ ã yêu cầ u các cơ sở Giáo dụ c và Đ ào tạ o chuyể n đ ổ i

mụ c tiêu, giáo trình, nộ i dung chư ơ ng trình, phư ơ ng pháp… theo hư ớ ng giả ng dạ ytích cự c và theo hư ớ ng lấ y ngư ờ i họ c làm trung tâm Không phả i chỉ giả ng nhữ ngkiế n thứ c mà thầ y sẵ n có, mà phả i giả ng nhữ ng kiế n thứ c, kỹ nă ng họ c sinh cầ nphả i có đ ể đ áp ứ ng đ ư ợ c các nhu cầ u củ a các ngành nghề trong xã hộ i

Các đ ề tài nghiên cứ u về phư ơ ng pháp giả ng dạ y gầ n đ ây đ ã đ ư ợ c thự c hiệ nnhư :

- “Tổ chứ c dạ y họ c môn Công nghệ 10 theo hư ớ ng tích cự c hóa họ c sinh tạ icác trư ờ ng THPT thuộ c TP HCM” - Liêu Thị Hồ ng Loan - Luậ n vă n thạ c sĩ nă m

2012 Đ ề tài tìm ra nhữ ng nguyên nhân ả nh hư ở ng đ ế n chấ t lư ợ ng giả ng dạ y Côngnghệ 10 tạ i các trư ờ ng THPT thuộ c thành phố Hồ Chí Minh Từ đ ó, tác giả đ ề xuấ tgiả i pháp đ ổ i mớ i về PPDH (tổ chứ c dạ y họ c theo nhóm, thả o luậ n kế t hợ p nêu vàgiả i quyế t vấ n đ ề ) và vậ n dụ ng chúng vào thự c tiễ n nhằ m giúp họ c sinh tự lự c sáng

tạ o quá trình lĩnh hộ i kiế n thứ c

- “Vậ n dụ ng phư ơ ng pháp dạ y họ c tích cự c trong quá trình dạ y họ c môn Giáo

dụ c họ c ở trư ờ ng Cao đ ẳ ng sư phạ m Ngô Gia Tự Bắ c Giang” Nguyễ n Vă n Việ t

-2009 Đ ề tài đ ã sử dụ ng kế t hợ p 2 phư ơ ng pháp dạ y họ c tích cự c (PP đ ộ ng não vàthả o luậ n) đ ể phát huy tính tích cự c củ a ngư ờ i họ c trong dạ y họ c môn Giáo dụ c họ c

- “Nâng cao chấ t lư ợ ng dạ y họ c môn Tiế ng Anh chuyên ngành tạ i Trư ờ ngCao đ ẳ ng Sư Phạ m Vĩnh Long theo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c”–Vũ Thị BíchThủ y – Luậ n vă n Thạ c sĩ nă m 2009 Khi nghiên cứ u giả i pháp nâng cao chấ t lư ợ ng

dạ y họ c môn Tiế ng Anh chuyên ngành tạ i Trư ờ ng Cao đ ẳ ng Sư Phạ m Vĩnh Longtheo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c, tác giả đ ã đ ề ra phư ơ ng pháp dạ y họ c mớ i nhằ mgiúp ngư ờ i họ c tích cự c tham gia họ c tậ p đ ể đ ạ t kế t quả tố t tố t hơ n, góp phầ n nângcao chấ t lư ợ ng dạ y họ c

- “Nâng cao chấ t lư ợ ng dạ y họ c theo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c mônAnh vă n chuyên ngành kinh tế tạ i Trư ờ ng Cao đ ẳ ng nghề An Giang” - Nguyễ n Lộ cThủ y Tiên - Luậ n vă n thạ c sĩ nă m 2012 Khi nghiên cứ u các giả i pháp nâng caochấ t lư ợ ng dạ y họ c môn Tiế ng Anh chuyên ngành tạ i Trư ờ ng Cao đ ẳ ng nghề AnGiang theo đ ịnh hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c, tác giả đ ã nghiên cứ u và thự cnghiệ m 2 PPDH là PP hoạ t đ ộ ng theo nhóm và Kỹ thuậ t bả n đ ồ tư duy Các PP nàygiúp ngư ờ i họ c tích cự c tham gia họ c tậ p nhằ m đ ạ t đ ư ợ c kế t quả họ c tậ p tố t hơ n,góp phầ n nâng cao chấ t lư ợ ng dạ y họ c môn Tiế ng Anh chuyên ngành

- “Cả i tiế n phư ơ ng pháp giả ng dạ y Anh Vă n 10 theo hư ớ ng tích cự c hóangư ờ i họ c tạ i trư ờ ng Trung họ c phổ thông Lê Vă n Đ ẩ u” - Trư ơ ng Hoàng Mỹ Ngọ c-Luậ n vă n thạ c sĩ nă m 2012 Tác giả đ ã tậ p trung phân tích, tổ ng hợ p các PPDH theo

hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c, đ ồ ng thờ i nghiên cứ u đ ặ c đ iể m củ a hệ thố ng PPDHngữ pháp Anh vă n hiệ n nay Từ đ ó đ ề xuấ t các giả i pháp đ ổ i mớ i PPDH và hìnhthứ c tổ chứ c dạ y họ c ngoạ i ngữ , đ ổ i mớ i PTDH, đ ổ i mớ i nă ng lự c tự họ c ở HS, đ ổ i

mớ i về kiể m tra đ ánh giá, đ ổ i mớ i về tổ chứ c quả n lý đ ào tạ o nhằ m nâng cao chấ t

lư ợ ng dạ y họ c ngữ pháp Tiế ng Anh

1.2 CÁC KHÁI NIỆ M

1.2.1 Đ ịnh nghĩa dạ y họ c

củ a xã hộ i, nhằ m truyề n thụ và lĩnh hộ i kinh nghiệ m cuộ c số ng, trên cơ sở đ ó hìnhthành phát triể n nhân cách củ a ngư ờ i họ c Đ ó là sự vậ n đ ộ ng củ a mộ t hoạ t đ ộ ngkép, trong đ ó diễ n ra hai hoạ t đ ộ ng có chứ c nă ng khác nhau, đ an xen và tư ơ ng tác

lẫ n nhau trong không gian và thờ i gian nhấ t đ ịnh: hoạ t đ ộ ng dạ y và hoạ t đ ộ ng

họ c”.[25, tr10]

1.2.2 Tích cự c hóa

Theo nhà giáo dụ c I.F Kharlamôp (1978) thì: “Tính tích cự c là trạ ng thái hoạ t

đ ộ ng củ a chủ thể , nghĩa là củ a ngư ờ i hành đ ộ ng Tính tích cự c nhậ n thứ c là trạ ngthái hoạ t đ ộ ng củ a HS đ ặ c trư ng bở i khát vọ ng họ c tậ p, cố gắ ng trí tuệ và nghị lự ccao trong quá trình nắ m vữ ng kiế n thứ c“ [13, tr 42,43]

Theo tác giả Thái Duy Tuyên (2008), tính tích cự c là khái niệ m biể u thị sự nỗ

lự c củ a chủ thể khi tư ơ ng tác vớ i đ ố i tư ợ ng Sự nỗ lự c diễ n ra ở nhiề u yế u tố nhưsinh lý, tâm lý, xã hộ i và tích tích cự c là mộ t thuộ c tính củ a nhân cách có nhiề u mố iquan hệ chịu ả nh hư ở ng bở i nhiề u yế u tố như nhu cầ u, đ ộ ng cơ , hứ ng thú TheoNguyễ n Kỳ (1994) thì phư ơ ng pháp tích cự c: thầ y là ngư ờ i thiế t kế cho họ c sinhhành đ ộ ng và phư ơ ng pháp giáo dụ c không chỉ đ óng vai trò quan trọ ng, họ c sinh

đ ả m nhậ n trách nhiệ m tự giáo dụ c

Tích cự c hóa là tác đ ộ ng làm cho ai đ ó, sự vậ t nào đ ó trở nên nă ng đ ộ ng hơ n,linh hoạ t hơ n, thể hiệ n hoạ t tính củ a chúng nhiề u hơ n so vớ i trư ớ c đ ây Trong lýluậ n dạ y họ c, tích cự c hóa đ ư ợ c sử dụ ng theo nghĩa làm cho tích cự c hơ n so vớ i thụ

đ ộ ng, trì trệ , nhu như ợ c (active so vớ i passive), hoàn toàn không liên quan đ ế n việ c

đ ánh giá đ ạ o đ ứ c, hành vi xã hộ i (tố t và xấ u)

1.2.3 Phư ơ ng pháp dạ y họ c theo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c

Theo tác giả Vũ Hồ ng Tiế n (2007), PPDH tích cự c là mộ t thuậ t ngữ rút gọ n,

đ ư ợ c dùng ở nhiề u nư ớ c đ ể chỉ nhữ ng phư ơ ng pháp giáo dụ c, dạ y họ c theo hư ớ ngphát huy tính tích cự c, chủ đ ộ ng, sáng tạ o củ a ngư ờ i họ c

"Tích cự c" trong PPDH - tích cự c đ ư ợ c dùng vớ i nghĩa là hoạ t đ ộ ng, chủ

đ ộ ng, trái nghĩa vớ i không hoạ t đ ộ ng, thụ đ ộ ng chứ không dùng theo nghĩa trái vớ itiêu cự c

PPDH tích cự c hư ớ ng tớ i việ c hoạ t đ ộ ng hóa, tích cự c hóa hoạ t đ ộ ng nhậ nthứ c củ a ngư ờ i họ c, nghĩa là tậ p trung vào phát huy tính tích cự c củ a ngư ờ i họ c chứkhông phả i là tậ p trung vào phát huy tính tích cự c củ a ngư ờ i dạ y, tuy nhiên đ ể dạ y

họ c theo phư ơ ng pháp tích cự c thì giáo viên phả i nỗ lự c nhiề u so vớ i dạ y theophư ơ ng pháp thụ đ ộ ng

1.2.4 Kỹ nă ng nói Tiế ng Anh lớ p 12

Kỹ nă ng nói (Speaking) là mộ t kỹ nă ng quan trọ ng củ a môn tiế ng Anh MônTiế ng Anh lớ p 12 đ ư ợ c biên soạ n dự a trên các chủ đ iể m giao tiế p, ngữ liệ u và cáchoạ t đ ộ ng họ c tậ p đ ư ợ c chọ n lự a và phát triể n hình thành các kỹ nă ng giao tiế p(nghe, nói, đ ọ c, viế t) Nộ i dung giả ng dạ y đ ư ợ c biên sọ an dự a trên đ ư ờ ng hư ớ nggiao tiế p lấ y chủ đ iể m (text-based) làm xuấ t phát đ iể m Mỗ i đ ơ n vị bài họ c có liênquan đ ế n mộ t chủ đ iể m gầ n gũ i củ a cuộ c số ng Mỗ i chủ đ ề đ ư ợ c khám phá và thự chành từ nhiề u góc đ ộ (kĩ nă ng) khác nhau nhằ m mụ c đ ích cuố i cùng là phát triể n

nă ng lự c giao tiế p (communicative competence) củ a HS Nhữ ng nộ i dung củ a kỹ

nă ng nói (Speaking) nhằ m giúp HS giao tiế p khẩ u ngữ thông qua các hình thứ c: hỏ i

lấ y thông tin, tranh luậ n, thả o luậ n, khả o sát, đ ư a ý kiế n, thể hiệ n sự đ ồ ng tình hayphả n bác mộ t ý kiế n…

1.3 CƠ SỞ LÝ LUẬ N VỀ DẠ Y HỌ C THEO HƯ Ớ NG TÍCH CỰ C HÓA Các họ c thuyế t làm cơ sở nhậ n thứ c tích cự c

Dạ y họ c phát huy tính tích cự c họ c tậ p củ a HS dự a trên cơ sở tâm lý họ c đ ó là:nhân cách con ngư ờ i đ ư ợ c hình thành thông qua các hoạ t đ ộ ng chủ đ ạ o và sáng tạ o,thông qua các hoạ t đ ộ ng có ý thứ c Có mộ t số thuyế t họ c tậ p đ ư ợ c vậ n dụ ng vào

dạ y họ c theo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c như : Thuyế t hành vi (Behaviorism),Thuyế t nhậ n thứ c (Cognitivism), và Thuyế t kiế n tạ o (Constructism) Các họ c thuyế tnày đ ặ t nề n tả ng cho việ c tổ chứ c quá trình dạ y họ c và cả i tiế n phư ơ ng pháp dạ y

họ c

1.3.1 Thuyế t Hành vi (Behaviorism)

Thuyế t hành vi ra đ ờ i nă m 1913, do nhà tâm lí họ c ngư ờ i Mỹ John B Watsonxây dự ng đ ể giả i thích cơ chế tâm lý củ a việ c họ c tậ p dự a trên lý thuyế t củ a Pavlop.Ông cho rằ ng tâm lí họ c giả i thích hành vi củ a con ngư ờ i không dự a trên quá trìnhnhậ n thứ c diễ n ra trong não hay nhữ ng hành vi không thấ y rõ (covert behaviors), mà

là nhữ ng quan sát hành vi đ ư ợ c nhậ n ra (overt behaviors).Về sau, Thorndike 1949), Skinner (1904-1990) và mộ t số tác giả khác đ ã tiế p tụ c phát triể n nhữ ng môhình khác nhau củ a thuyế t hành vi

(1864-Theo họ c thuyế t phả n xạ có đ iề u kiệ n chủ đ ộ ng củ a B F Skinner: bài họ c là

vì lợ i ích củ a chính ngư ờ i họ c, mụ c đ ích họ c, nộ i dung họ c là do chính nhu cầ u củ angư ờ i họ c Họ c thuyế t này chính là cơ sở cho các PPDH tích cự c, trong đ ó:

• Trò là ngư ờ i tự mình làm ra sả n phẩ m ban đ ầ u (tri thứ c tự mình làm ra) dư ớ i

sự hư ớ ng dẫ n củ a thầ y

• Thầ y là ngư ờ i hư ớ ng dẫ n, kích thích hoạ t đ ộ ng củ a ngư ờ i họ c, ngư ờ i cố vấ n,

kế t luậ n, làm cho sả n phẩ m ban đ ầ u trở thành sả n phẩ m thậ t sự (củ ng cố )

• Thầ y không còn đ ộ c quyề n làm ra sả n phẩ m, mà có trách nhiệ m tạ o ra các

đ iề u kiệ n cầ n thiế t đ ể cho ngư ờ i họ c có thể tự mình làm ra sả n phẩ m

• Trò tích cự c chủ đ ộ ng tham gia vào việ c họ c bằ ng hệ thố ng tư ơ ng tác có hiệ uquả

• Trò tự giác tìm kiế m kiế n thứ c bằ ng hành đ ộ ng thử và sai củ a mình

Trong đ ó nguyên tắ c quan trọ ng là phân chia nộ i dung họ c tậ p thành nhữ ng

đ ơ n vị kiế n thứ c nhỏ , tổ chứ c cho họ c lĩnh hộ i tri thứ c, kĩ nă ng theo mộ t trình tự vàthư ờ ng xuyên kiể m tra kế t quả đ ầ u ra đ ể đ iề u chỉnh quá trình họ c tậ p

1.3.2 Thuyế t nhậ n thứ c (Cognitivism)

Thuyế t nhậ n thứ c ra đ ờ i vào nử a đ ầ u củ a thế kỷ 20 và các đ ạ i diệ n lớ n củ athuyế t này là nhà tâm lý họ c Jean Piaget (1896-1980), nhà tâm lý họ c ngư ờ i NgaL.X.Vư gố txki …

Thuyế t nhậ n thứ c giả i thích quá trình họ c tậ p dự a trên hoạ t đ ộ ng củ a bộ não.Nhữ ng nhà giáo dụ c theo họ c thuyế t này đ ánh giá cao vai trò củ a phả n xạ có đ iề ukiệ n, tuy nhiên họ xem xét việ c họ c là sự tiế p thu hoặ c tổ chứ c lạ i các cấ u trúc nhậ nthứ c thông qua đ ó con ngư ờ i xử lý và lư u trữ thông tin Do đ ó, việ c họ c đ ư ợ c xemxét không đ ơ n thuầ n là mố i liên kế t giữ a kích thích và trả lờ i mà là mộ t quá trình xử

lý nhậ n thứ c chủ đ ộ ng Ngư ờ i dạ y cung cấ p nộ i dung, dẫ n dắ t và thúc đ ẩ y quá trình

họ c tậ p củ a ngư ờ i họ c Ngư ờ i dạ y tạ o ra môi trư ờ ng thuậ n lợ i chứ không ép buộ cngư ờ i họ c đ i theo mộ t khuôn mẫ u có sẵ n Trong khi đ ó, ngư ờ i họ c chịu trách nhiệ mtiế p thu tài liệ u, xử lý và kế t xuấ t thông tin đ ư ợ c đ ư a ra bở i ngư ờ i dạ y Dự a trênthuyế t này, kiế n thứ c mang tính chủ quan củ a ngư ờ i họ c do mỗ i ngư ờ i họ c xây

dự ng thông qua sự kế t hợ p giữ a các kiế n thứ c cũ và kiế n thứ c mớ i Kiế n thứ c đ ư ợ cngư ờ i họ c chủ đ ộ ng xây dự ng trong quá trình phát triể n trí óc

Cơ chế củ a quá trình họ c tậ p: Thuyế t nhậ n thứ c coi họ c tậ p là quá trình xử líthông tin

- Đ ặ c đ iể m cơ bả n củ a thuyế t nhậ n thứ c là:

+ Mụ c đ ích củ a việ c dạ y họ c là tạ o ra nhữ ng khả nă ng đ ể ngư ờ i họ c hiể u thếgiớ i thự c (kiế n thứ c khách quan) Vì vậ y, đ ể đ ạ t đ ư ợ c mụ c tiêu họ c tậ p, không chỉ

kế t quả họ c tậ p mà cả quá trình họ c tậ p và quá trình tư duy là đ ề u quan trọ ng

+ Nhiệ m vụ củ a ngư ờ i dạ y là tạ o ra môi trư ờ ng họ c tậ p thuậ n lợ i, thư ờ ngxuyên khuyế n khích các quá trình tư duy, họ c sinh cầ n đ ư ợ c tạ o cơ hộ i hoạ t đ ộ ng và

tư duy tích cự c

+ Giả i quyế t vấ n đ ề có ý nghĩa đ ặ c biệ t quan trọ ng trong phát triể n tư duy

+ Các PP họ c tậ p có vai trò quan trọ ng trong quá trình họ c tậ p củ a họ c sinh+ Việ c họ c tậ p thự c hiệ n trong nhóm có vai trò quan trọ ng, giúp tă ng cư ờ ngnhữ ng khả nă ng về mặ t xã hộ i.

+ Cầ n có sự kế t hợ p thích hợ p nhữ ng nộ i dung do giáo viên truyề n đ ạ t vànhữ ng nhiệ m vụ tự lự c chiế m lĩnh và vậ n dụ ng tri thứ c củ a họ c sinh

Thuyế t nhậ n thứ c đ ư ợ c thừ a nhậ n và ứ ng dụ ng rộ ng rãi trong dạ y họ c Đ ây

cũ ng là cơ sở củ a các PPDH tích cự c Các phư ơ ng pháp, quan đ iể m dạ y họ c đ ư ợ c

đ ặ c biệ t chú ý là dạ y họ c giả i quyế t vấ n đ ề , dạ y họ c đ ịnh hư ớ ng hành đ ộ ng, dạ y họ ckhám phá, dạ y họ c theo nhóm

Ứ ng dụ ng củ a thuyế t nhậ n thứ c:

Thuyế t nhậ n thứ c đ ư ợ c thừ a nhậ n và ứ ng dụ ng rộ ng rãi, đ ặ c biệ t là trong dạ y

họ c giả i quyế t vấ n đ ề , dạ y họ c đ ịnh hư ớ ng hành đ ộ ng, dạ y họ c khám phá, làm việ cnhóm Đ ây cũ ng là các PPDH tích cự c đ ang đ ư ợ c áp dụ ng hiệ n nay

1.3.3 Thuyế t kiế n tạ o (Constructivism):

Họ c tậ p là sự kiế n tạ o tri thứ c

Thuyế t kiế n tạ o là mộ t trong nhữ ng thuyế t họ c tậ p có ả nh hư ở ng nhấ t đ ế n cáchtiế p cậ n về giáo dụ c Nhữ ng ngư ờ i theo thuyế t kiế n tạ o cho rằ ng ngư ờ i họ c họ c tố tnhấ t khi họ tham gia vào quá trình kiế n tạ o kiế n thứ c Theo Jerome Bruner (1995),nhà khoa họ c đ ạ i diệ n cho thuyế t họ c tậ p này đ ã cho rằ ng thự c hành khám phá dạ ycho con ngư ờ i cách tiế p thu thông tin theo cách làm cho nó dễ dàng tham gia vàoquá trình giả i quyế t vấ n đ ề Vai trò củ a ngư ờ i dạ y là dẫ n dắ t ngư ờ i họ c khám phákiế n thứ c Ngư ờ i họ c phả i tích cự c, chủ đ ộ ng, tự giác trong họ c tậ p Đ ồ ng thờ i kiế n

NGƯ Ờ I HỌ C (Quá trình nhậ n thứ c:

Phân tích - Tổ ng hợ p Khái quát hoá, Tái tạ o…)

tạ o xã hộ i là mộ t dạ ng khác củ a mô hình này nhấ n mạ nh đ ế n bả n chấ t xã hộ i củ aviệ c họ c Nó nhấ n mạ nh đ ế n tầ m quan trọ ng củ a vă n hóa, ngôn ngữ và bố i cả nh họ c

tậ p Ngư ờ i họ c có thể thông thạ o khái niệ m nhờ sự trợ giúp củ a nhữ ng ngư ờ i xungquanh, họ c thông qua giao tiế p xã hộ i

Ứ ng dụ ng củ a thuyế t kiế n tạ o:

Các hình thứ c ứ ng dụ ng:

Thuyế t kiế n tạ o là cơ sở củ a các PPDH tích cự c, đ ư ợ c ứ ng dụ ng trong họ c tậ p

tự đ iề u khiể n, họ c theo tình huố ng, họ c nhóm, họ c tư ơ ng tác, họ c từ sai lầ m Cáchình thứ c họ c tậ p này giúp ngư ờ i họ c phát huy tính tích cự c trong quá trình chiế mlĩnh tri thứ c

NGƯ Ờ I HỌ C (cá nhân và nhóm)

NỘ I DUNG

dụ ng kế t hợ p mộ t cách thích hợ p các lý thuyế t họ c tậ p khác nhau là cầ n thiế t đ ểmang lạ i hiệ u quả cao nhấ t.

1.4 DẠ Y HỌ C THEO HƯ Ớ NG TÍCH CỰ C HÓA

Bả ng 1.1: Vai trò GV trong PPDH truyề n thố ng và PPDH tích cự c

- Họ c tậ p trung vào chủ đ ề - Họ c tậ p trung vào suy luậ n

- GV là ngư ờ i mang kiế n thứ c đ ế n cho

- GV là ngư ờ i truyề n thụ kiế n thứ c cho

- Coi việ c họ c tậ p trung vào kế t quả - Coi việ c họ c tậ p trung vào quá trình

- Hoạ t đ ộ ng lớ p họ c tậ p trung vào GV - Hoạ t đ ộ ng lớ p họ c tậ p trung vào HS

1.4.2.2 Vai trò củ a ngư ờ i họ c

Trong PPDH tích cự c, HS đ ư ợ c khuyế n khích tìm kiế m nhữ ng thông tin liênquan đ ể hình thành nhữ ng tri thứ c mớ i PPDH tích cự c trang bị cho HS khả nă nggiả i quyế t vấ n đ ề , tự giác, sáng tạ o khi xử lý tình huố ng Sự khác nhau về vai trò

củ a HS trong PPDH tích cự c và PPDH truyề n thố ng:

Bả ng 1.2: Vai trò HS trong PPDH truyề n thố ng và PPDH tích cự c

- Họ c là cạ nh tranh vớ i ngư ờ i khác - Họ c là hợ p tác vớ i ngư ờ i khác

- Tậ p trung vào việ c trả lờ i câu hỏ i củ a

GV

- Tích cự c khám phá, nêu câu hỏ i củ amình

- Bị dạ y nhồ i nhét - Tự chịu trách nhiệ m trong quá trình

họ c, họ c có mụ c đ ích

- Muố n có kiế n thứ c riêng - Muố n lắ ng nghe ý kiế n ngư ờ i khác

- Mỗ i HS có mụ c đ ích riêng - HS phố i hợ p vớ i nhau trong họ c tậ p

1.4.3 Quy trình dạ y họ c theo hư ớ ng tích cự c hóa

Việ c tổ chứ c dạ y họ c theo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c nhằ m phát huy tínhchủ đ ộ ng, tích cự c, tự giác, sáng tạ o, giúp ngư ờ i họ c nâng cao tri thứ c, nă ng lự c hợ ptác, vậ n dụ ng vào thự c tiễ n…nhằ m mang lạ i hứ ng thú cho ngư ờ i họ c Thông quaPPDH tích cự c, GV còn rèn luyệ n cho HS về PP tư duy, khả nă ng tự họ c, khả nă ng

tư ơ ng tác và thái đ ộ tự tin Quy trình dạ y họ c theo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c

gồ m 2 giai đ oạ n, đ ư ợ c thể hiệ n ở hình 1.4

1.4.3.1 Giai đ oạ n 1: Chuẩ n bị bài dạ y

Bư ớ c 1: Xác đ ịnh mụ c tiêu bài họ c: Mụ c tiêu bài họ c phả i phù hợ p vớ i yêu

cầ u củ a bài và phù hợ p vớ i khả nă ng nhậ n thứ c củ a HS ở cả ba mặ t là kiế n thứ c, kỹ

nă ng và thái đ ộ Cầ n sử dụ ng các đ ộ ng từ rõ nghĩa, có yêu cầ u cụ thể khi xác đ ịnh

mụ c tiêu bài họ c

Bư ớ c 2: Nghiên cứ u tài liệ u, sách giáo khoa đ ể hiể u chính xác nộ i dung bài

họ c Trư ớ c hế t ngư ờ i GV nên đ ọ c kỹ nộ i dung bài họ c trong sách giáo khoa đ ể xác

đ ịnh nộ i dung chính rồ i mớ i chọ n tư liệ u đ ọ c thêm Cầ n xác đ ịnh phạ m vi kiế nthứ c, kỹ nă ng củ a từ ng bài họ c sao cho phù hợ p vớ i nă ng lự c HS và đ iề u kiệ n dạ y

họ c

Bư ớ c 3: Lự a chọ n PP, phư ơ ng tiệ n dạ y họ c, kỹ thuậ t và cách đ ánh giá phù

hợ p giúp HS họ c tậ p tích cự c, tự giác, chủ đ ộ ng, sáng tạ o Trong giờ họ c theo

hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c, GV phả i chú ý rèn cho HS thói quen tự họ c, tinhthầ n hợ p tác, kỹ nă ng vậ n dụ ng kiế n thứ c vào nhữ ng tình huố ng khác nhau vàtrong thự c tiễ n

Bư ớ c 4: Thiế t kế giáo án: Việ c thiế t kế giáo án phả i thự c hiệ n theo các

bư ớ c 1, 2, 3, 4 Tránh soạ n giáo án chỉ dự a vào sách giáo khoa và sách giáo viên

GV cầ n xây dự ng hệ thố ng câu hỏ i, chú ý đ ế n đ ố i tư ợ ng HS và đ ặ c thù môn họ c

GV cầ n thiế t kế hệ thố ng câu hỏ i mở , chuỗ i tình huố ng có vấ n đ ề đ ể HS tự giả iquyế t Việ c xây dự ng tình huố ng phả i có tính khoa họ c và vừ a sứ c HS Việ c soạ ngiáo án càng kỹ , càng chi tiế t thì tính khả thi càng cao

1.4.3.2 Giai đ oạ n 2: Thự c hiệ n giờ dạ y

Mộ t giờ dạ y nên theo các bư ớ c sau:

Bư ớ c 1: Kiể m tra bài cũ và sự chuẩ n bị bài mớ i: Kiể m tra kiế n thứ c đ ã họ cthông qua các hoạ t đ ộ ng hoặ c dư ớ i dạ ng câu hỏ i Kiể m tra việ c chuẩ n bị bài mớ i củ a

HS như soạ n bài, làm bài tậ p, chuẩ n bị tài liệ u và đ ồ dùng họ c tậ p cầ n thiế t…Việ ckiể m tra có thể thự c hiệ n đ ầ u giờ hoặ c đ an xen trong quá trình dạ y bài mớ i

- Đ ánh giá các hoạ t đ ộ ng nhằ m kiể m tra mứ c đ ộ hiể u bài củ a HS

- HS lĩnh hộ i nộ i dung và kiế n thứ c Tham gia vào các hoạ t đ ộ ng họ c tậ p dư ớ i

sự hư ớ ng dẫ n củ a GV nhằ m chiế m lĩnh tri thứ c.

Bư ớ c 3: Luyệ n tậ p, củ ng cố :

GV nên kiể m tra sự hiể u bài củ a HS theo hư ớ ng vậ n dụ ng, không nên củ ng cốtheo kiể u tái hiệ n

Bư ớ c 4: Kiể m tra, đ ánh giá

Trên cơ sở đ ố i chiế u vớ i mụ c tiêu bài họ c, GV dự kiế n mộ t số câu hỏ i, bài tậ p vàctổ chứ c cho HS tự đ ánh giá kế t quả họ c tậ p củ a bả n thân và củ a bạ n

Bư ớ c 5: Nhậ n xét, dặ n dò:

- GV đ ánh giá, tổ ng kế t về kế t quả giờ họ c

- GV hư ớ ng dẫ n HS luyệ n tậ p, củ ng cố bài cũ thông qua l bài tậ p, thự c hành,thí nghiệ m…đ ồ ng thờ i hư ớ ng dẫ n HS chuẩ n bị bài mớ i Phầ n dặ n dò nên sử dụ ng

hệ thố ng câu hỏ i vừ a vậ n dụ ng, vừ a đ ịnh hư ớ ng cho HS tìm hiể u bài trư ớ c Tùy đ ặ ctrư ng củ a môn họ c, đ ặ c đ iể m và trình đ ộ HS…GV có thể thự c hiệ n các bư ớ c giờ

dạ y như trên như ng nên linh hoạ t, sáng tạ o, tránh áp dụ ng rậ p khuôn, cứ ng nhắ c

Kiể m tra bài cũ và chuẩ n bị củ a họ c

Kiể m tra, đ ánh giáLuyệ n tậ p, củ ng

Hình 1.4: Quy trình tổ chứ c họ c theo hư ớ ng

tích cự c ngư ờ i

1.4.4 Đ ặ c trư ng củ a PPDH theo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c

1.4.4.1 Dạ y họ c thông qua việ c tổ chứ c hoạ t đ ộ ng cho họ c sinh

Trong PPDH tích cự c, ngư ờ i họ c – đ ố i tư ợ ng củ a hoạ t đ ộ ng “dạ y”, đ ồ ng thờ i

là chủ thể củ a hoạ t đ ộ ng “họ c” – đ ư ợ c cuố n hút vào các hoạ t đ ộ ng họ c tậ p do GV tổchứ c và chỉ đ ạ o, thông qua đ ó tự lự c khám phá nhữ ng đ iề u mình chư a rõ, chư a cóchứ không phả i thụ đ ộ ng tiế p thu nhữ ng tri thứ c đ ã đ ư ợ c GV sắ p đ ặ t Đ ư ợ c đ ặ t vàonhữ ng tình huố ng củ a đ ờ i số ng thự c tế , ngư ờ i họ c trự c tiế p quan sát, thả o luậ n, làmthí nghiệ m, giả i quyế t vấ n đ ề đ ặ t ra theo cách suy nghĩ củ a mình, từ đ ó nắ m đ ư ợ ckiế n thứ c kỹ nă ng mớ i, vừ a nắ m đ ư ợ c phư ơ ng pháp “làm ra” kiế n thứ c, kỹ nă ng đ ó,không rậ p theo nhữ ng khuôn mẫ u sẵ n có, đ ư ợ c bộ c lộ và phát huy tiề m nă ng sáng

tạ o [11]

1.4.4.2 Dạ y họ c rèn cho họ c sinh phư ơ ng pháp tự họ c

Trong các phư ơ ng pháp họ c thì cố t lõi là phư ơ ng pháp tự họ c Nế u rèn luyệ ncho ngư ờ i họ c có đ ư ợ c phư ơ ng pháp, kỹ nă ng , thói quen, ý chí tự họ c thì sẽ tạ o cho

họ lòng ham họ c, khơ i dậ y nộ i lự c vố n có trong mỗ i con ngư ờ i, kế t quả họ c tậ p sẽ

đ ư ợ c nhân lên gấ p bộ i Vì vậ y, ngày nay ngư ờ i ta nhấ n mạ nh mặ t hoạ t đ ộ ng họ ctrong quá trình dạ y họ c, nỗ lự c tạ o ra sự chuyể n biế n từ họ c tậ p thụ đ ộ ng sang tự

họ c chủ đ ộ ng, đ ặ t vấ n đ ề phát triể n tự họ c ngay trong trư ờ ng phổ thông, không chỉ

tự họ c ở nhà sau bài lên lớ p mà tự họ c cả trong có sự hư ớ ng dẫ n củ a GV [11]

PPDH tích cự c khuyế n khích họ c sinh tự khám phá nhữ ng đ iề u chư a biế t trên

cơ sở nhữ ng đ iề u đ ã biế t và đ ã qua trả i nghiệ m Họ c sinh đ ư ợ c khuyế n khích tự tìm

ra cách giả i quyế t củ a riêng mình và trình bày quan đ iể m theo từ ng cá nhân Ngoàiviệ c chiế m lĩnh tri thứ c, ngư ờ i họ c còn biế t cách xây dự ng kiế n thứ c, phát triể n tính

tự chủ và khả nă ng sáng tạ o

1.4.4.3 Dạ y họ c theo hư ớ ng tă ng cư ờ ng hoạ t đ ộ ng họ c tậ p củ a HS, dạ y

họ c phân hóa kế t hợ p phát triể n khả nă ng họ c tậ p hợ p tác

Trong lớ p họ c, trình đ ộ củ a các họ c sinh không tư ơ ng đ ư ơ ng nhau nên khi áp

dụ ng PPDH tích cự c buộ c GV và HS phả i chấ p nhậ n sự phân hóa về cư ờ ng đ ộ , tiế n

đ ộ hoàn thành nhiệ m vụ Sự phân hóa này càng rõ hơ n khi áp dụ ng PPDH tích cự c

ở trình đ ộ cao hơ n

Trong dạ y họ c theo hư ớ ng tích cự c, khái niệ m họ c tậ p hợ p tác ngoài nhấ n

mạ nh vai trò củ a mỗ i cá nhân trong quá trình làm việ c chung còn đ ề cao sự tư ơ ngtác lẫ n nhau Họ c tậ p hợ p tác làm tă ng hiệ u quả họ c tậ p, nhấ t là lúc phả i giả i quyế tnhữ ng vấ n đ ề gay cấ n, lúc xuấ t hiệ n thự c sự nhu cầ u phố i hợ p giữ các cá thể đ ểhoàn thành nhiệ m vụ chung Cái riêng hòa lẫ n vào cái chung và trong cái chungluôn có cái riêng thố ng nhấ t, phù hợ p Mô hình hợ p tác trong họ c tậ p sẽ giúp cho

họ c sinh quen vớ i sự phân công hợ p tác trong xã hộ i

1.4.4.4 Kế t hợ p đ ánh giá củ a thầ y vớ i tự đ ánh giá củ a trò

Việ c đ ánh giá HS nhằ m nhậ n đ ịnh thự c trạ ng và đ iề u chỉnh hoạ t đ ộ ng củ a thầ y

và trò Trư ớ c đ ây, GV giữ vai trò đ ộ c quyề n trong đ ánh giá HS Trong PPDH tích

cự c, GV phả i hư ớ ng dẫ n HS khả nă ng tự đ ánh giá đ ể tự đ iề u chỉnh cách họ c Ngoài

ra GV còn phả i tạ o đ iề u kiệ n đ ể HS đ ánh giá lẫ n nhau Việ c HS tự đ ánh giá đ úng và

đ iề u chỉnh hoạ t đ ộ ng kịp thờ i là nă ng lự c rấ t quan trọ ng mà nhà trư ờ ng cầ n phả itrang bị cho HS

1.4.5 Dạ y họ c kỹ nă ng nói tiế ng Anh lớ p 12 theo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c

1.4.5.1 Nhữ ng biể u hiệ n tích cự c củ a mộ t giờ họ c nói tiế ng Anh

- Về phía GV: GV giữ vai trò là ngư ờ i chỉ đ ạ o, tổ chứ c các hoạ t đ ộ ng cho HS.

Giáo viên phả i biế t khơ i dậ y sự tò mò, muố n tìm tòi khám phá kiế n thứ c mớ i củ a

HS, đ ồ ng thờ i biế t hư ớ ng dẫ n HS giả i quyế t vấ n đ ề và khuyế n khích, đ ộ ng viên HS

họ c tậ p

- Về phía HS: Phả i tích cự c, tự giác họ c tậ p và tự tin thể hiệ n ý kiế n cá nhân

Họ c sinh phả i có hứ ng thú vớ i việ c họ c và biế t tự đ ánh giá kế t quả họ c tậ p củ a mình

cũ ng như củ a bạ n

1.4.5.2 Dạ y họ c ngoạ i ngữ theo quan đ iể m giao tiế p

Theo quan đ iể m củ a Swain (1985): “chúng ta nói đ ể họ c nói” quả là đ úng vớ i

cả giáo viên và ngư ờ i họ c trong dạ y và họ c ngoạ i ngữ Hai nhà giáo dụ c họ c ngoạ i

ngữ Crookes và Chaudron (1991) đ ã viế t: “Lớ p họ c bị giáo viên chi phố i (giáo viên

đ ứ ng trư ớ c lớ p) đ ư ợ c đ ặ c trư ng bở i việ c giáo viên nói hầ u hế t thờ i gian trên lớ p,

dẫ n dắ t các hoạ t đ ộ ng, và thư ờ ng xuyên nhậ n xét đ ánh giá họ c sinh, trong khi trong

mộ t lớ p họ c theo đ ư ờ ng hư ớ ng lấ y ngư ờ i họ c làm trung tâm, họ c sinh sẽ đ ư ợ c quansát làm việ c theo cá nhân hay theo các cặ p và các nhóm nhỏ , mỗ i ngư ờ i, mỗ i nhóm

có nhữ ng nhiệ m vụ hay công việ c cụ thể ”[31, tr57]

Mụ c đ ích củ a việ c dạ y ngoạ i ngữ không nhằ m hư ớ ng HS vào nghiên cứ u hệthố ng ngôn ngữ mà nhằ m giúp ngư ờ i họ c sử dụ ng hệ thố ng ngôn ngữ đ ó như mộ tcông cụ giao tiế p, nghĩa là nhằ m rèn luyệ n cho HS nă ng lự c giao tiế p Nă ng lự cgiao tiế p này đ ư ợ c thể hiệ n bằ ng khả nă ng sử dụ ng sáng tạ o nhữ ng quy tắ c ngônngữ thự c hiệ n giao tiế p theo tình huố ng

1.5 SO SÁNH PPDH THEO HƯ Ớ NG TÍCH CỰ C VÀ PPDH TRUYỀ N THỐ NG

Dạ y họ c theo hư ớ ng tích cự c hóa ngư ờ i họ c biế n quá trình dạ y họ c thành quátrình hư ớ ng dẫ n cách họ c Trong đ ó, vai trò củ a HS rấ t đ ư ợ c chú trọ ng (lấ y HS làmtrung tâm) Phư ơ ng pháp dạ y họ c truyề n thố ng chú ý đ ế n vai trò củ a giáo viên, lấ yngư ờ i thầ y làm trung tâm Theo tác giả Vũ Hồ ng Tiế n, PPDH tích cự c có nhiề u sựkhác biệ t so vớ i PPDH truyề n thố ng về bả n chấ t, mụ c tiêu, nộ i dung, PP, hình thứ c

tổ chứ c

dạ y cách họ c Họ c đ ể đ áp ứ ng nhữ ng yêu cầ u củ a cuộ c số ng hiệ n tạ i và tư ơ ng lai Nhữ ng đ iề u đ ã họ c cầ n thiế t, bổ ích cho bả n thân họ c sinh và cho sự phát triể n xã hộ i

- Vố n hiể u biế t, kinh nghiệ m và nhu

cầ u củ a họ c sinh

- Tình huố ng thự c tế , bố i cả nh và môi trư ờ ng đ ịa phư ơ ng

- Nhữ ng vấ n đ ề họ c sinh quan tâm

- HS tự đ ánh giáo theo chuẩ n

(Nguồ n: theo Vũ Hồ ng Tiế n, 2007)

1.6 CÁC PHƯ Ơ NG PHÁP DẠ Y HỌ C TÍCH CỰ C NHẰ M NÂNG CAO CHẤ T LƯ Ợ NG DẠ Y HỌ C KỸ NĂ NG NÓI TIẾ NG ANH CHO HỌ C SINH

LỚ P 12 TẠ I TRƯ Ờ NG THPT TT QUỐ C VĂ N CẦ N THƠ

1.6.1 Phư ơ ng pháp đ óng vai trong dạ y họ c kỹ nă ng nói Tiế ng Anh

a) Mụ c đ ích củ a phư ơ ng pháp

PP đ óng vai là phư ơ ng pháp giáo viên tổ chứ c cho họ c sinh thự c hành làm thử

mộ t số cách ứ ng xử trong mộ t tình huố ng nào đ ó Phư ơ ng pháp này rấ t hiệ u quảtrong giả ng dạ y kỹ nă ng nói Tiế ng Anh vì nó giúp HS tự tin và mạ nh dạ n hơ n khigiao tiế p bằ ng Tiế ng Anh trư ớ c đ ám đ ông Phư ơ ng pháp này gây đ ư ợ c ứ ng thú vàchú ý cũ ng như phát huy đ ư ợ c óc sáng tạ o củ a họ c sinh

b) Cách thứ c thự c hiệ n

Bư ớ c 1: Giáo viên chia nhóm, giao tình huố ng đ óng vai cho từ ng nhóm và

quy đ ịnh rõ giớ i hạ n thờ i gian đ óng vai

Bư ớ c 2 : Các nhóm chuẩ n bị nộ i dung

Bư ớ c 3 : Các nhóm chuẩ n bị lờ i thoạ i cho các nhân vậ t

Bư ớ c 4: Các nhóm tiế n hành phân vai

Minh: Lan, Hoa asked me to talk to you.

Lan: I don’t want to speak to her any more.

Minh: Look, Lan, Hoa is really upset.

Lan: I’m upset, too.

Minh: Will you just let me tell you her side of the story?

Lan: I’m not interested She promised to go to the cinema but she

didn’t turn up I don’t want to see her again.

Minh: But Lan, her motorbike broke down.