GIÁO ÁN VẬT LÝ 11 CƠ BẢN CỰC HAY

GIÁO ÁN VẬT LÝ 11 CƠ BẢN CỰC HAYGIÁO ÁN VẬT LÝ 11 CƠ BẢN CỰC HAYGIÁO ÁN VẬT LÝ 11 CƠ BẢN CỰC HAYGIÁO ÁN VẬT LÝ 11 CƠ BẢN CỰC HAYGIÁO ÁN VẬT LÝ 11 CƠ BẢN CỰC HAYGIÁO ÁN VẬT LÝ 11 CƠ BẢN CỰC HAYGIÁO ÁN VẬT LÝ 11 CƠ BẢN CỰC HAYGIÁO ÁN VẬT LÝ 11 CƠ BẢN CỰC HAYGIÁO ÁN VẬT LÝ 11 CƠ BẢN CỰC HAYGIÁO ÁN VẬT LÝ 11 CƠ BẢN CỰC HAYGIÁO ÁN VẬT LÝ 11 CƠ BẢN CỰC HAY

Trang 1

Ngày soạn: Tuần:

Ký duyệt của tổ trưởng:

Ngày giảng:

PHẦN I ĐIỆN HỌC ĐIỆN TỪ HỌC CHƯƠNG I: ĐIỆN TÍCH ĐIỆN TRƯỜNG

Tiết 1: ĐIỆN TÍCH ĐỊNH LUẬT CU-LÔNG

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Trả lời được các câu hỏi: có cách nào đơn giản để phát hiện xem một vật có bị nhiễm điện hay không? Điệntích là gì? Điện tích điểm là gì? Có những loại điện tích nào? Tương tác giữa các điện tích xảy ra như thế nào?

- Phát biểu được định luật Cu- lông

- Hằng số điện môi cho ta biết điều gì?

2 Kĩ năng

- Vận dụng được công thức xác định lực Cu- lông

- Biết cách biểu diễn lực tương tác giữa các điện tích bằng các vectơ

3 Thái độ

- Rèn luyện phong cách làm việc khoa học, độc lập nghiên cứu, tác phong lành mạnh và có tính tập thể

- Tạo cho học sinh sự hứng thú với môn vật lí

II.PHƯƠNG PHÁP PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

- Xem SGK Vật lý 7 và 9 để biết HS đã học gì ở THCS

- Chuẩn bị các dụng cụ thí nghiệm về nhiễm điện

2 Học sinh: Ôn tập kiến thức đã học về điện tích ở vật lí 7.

III.TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản

- Cho học sinh làm thí nghiệm về

hiện tượng nhiễm điên do cọ xát:

cho thước nhựa cọ xát vào mặt bàn

và đưa lại gần các mảnh giấy vụn

- Yêu cầu học sinh nhận xét kết quả

- Vì sao thước nhựa sau khi cọ xát

lại hút được giấy vụn ?

Giới thiệu ba cách làm cho vật

nhiễm điện

- Làm thế nào để nhận biết được vật

nhiễm điện?

- Làm thí nghiệm theo sựhướng dẫn của giáo viên

- Thước nhựa có thể hútcác mảnh giấy vụn

- Vì khi đó thước bị nhiễmđiện

- Ghi nhận về ba cáchnhiễm điện của vật

- Có thể dựa vào hiện tượng hút cácvật nhẹ để kiểm tra xem vật có bịnhiễm điện hay không

Trang 2

- Vật bị nhiễm điện còn gọi là

vật mang điện, vật tích điện hay

một điện tích

- Như ta đó biết khối lượng là số đo

mức quỏn tớnh của một vật Trong

cơ học ta đã xây dựng khái niệm

chất điểm để nghiên cứu các

chuyển động của vật, để đơn

giản, ở đõy ta xây dựng khái niệm

điện tích điểm Điện tích điểm

là gì?

- Cỏc điện tớch cú thể hỳt nhau hoặc

đẩy nhau Sự hỳt hay đẩy của cỏc

điện tớch gọi là sự tương tỏc điện

- Yờu cầu học sinh trả lời cõu hỏi C1

nhẹ xem cú hỳt cỏc vật đúhay khụng

- Tiếp thu và ghi chộp

- Điện tớch điểm là một vậttớch điện cú kớch thước rấtnhỏ so với khoảng cỏch tớiđiểm mà ta xột

- Tiếp thu

- Trả lời cõu hỏi C1

2 Điện tớch Điện tớch điểm

- Vật bị nhiễm điện cũn gọi là vậtmang điện, vật tớch điện hay là mộtđiện tớch

- Điện tớch điểm là một vật tớch điện

cú kớch thước rất nhỏ so với khoảngcỏch tới điểm mà ta xột

3 Tương tỏc điện

- Cỏc điện tớch cựng dấu thỡ đẩynhau

- Cỏc điện tớch khỏc dấu thỡ hỳt nhau

Hoạt động 3 (20 phỳt) : Nghiờn cứu định luật Coulomb và hằng số điện mụi.

Hoạt động của giỏo viờn Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản

- Giới thiệu nguyờn tắc và kết quả

của thớ nghiệm đưa đến định luật

Cu- lụng

- Thụng bỏo định luật

- Giới thiệu về hệ số tỉ lệ k và đơn vị

của cỏc đại lượng trong biểu thức

- Cho học sinh trả lời cõu hỏi C2

- Giới thiệu về điện mụi

- Thụng bỏo biểu thức tớnh lực tương

tỏc giữa hai điện tớch khi đặt chỳng

trong mụi trường điện mụi đồng

tớnh

- ε gọi là hằng số điện mụi (ε≥1)

Đối với chõn khụng ε= 1

- Yờu cầu học sinh nờu ý nghĩa của

- Ghi nhận khỏi niệm điệnmụi

- Ghi vở

- Ghi nhớ

- Thảo luận tỡm ra ý nghĩahằng số điện mụi

II Định luật Cu-lụng Hằng số điện mụi

1 Định luật Cu-lụng

Lực hỳt hay đẩy giữa hai diện tớchđiểm đặt trong chõn khụng cú phươngtrựng với đường thẳng nối hai điệntớch điểm đú, cú độ lớn tỉ lệ thuận vớitớch độ lớn của hai điện tớch và tỉ lệnghịch với bỡnh phương khoảng cỏchgiữa chỳng

F = k| 122|

r

q q

; k = 9.109 Nm2/C2 Đơn vị điện tớch là culụng (C)

2 Lực tương tỏc giữa cỏc điện tớch điểm đặt trong điện mụi đồng tớnh Hằng số điện mụi

+ Điện mụi là mụi trường cỏch điện + Khi đặt cỏc điện tớch trong mộtđiện mụi đồng tớnh thỡ lực tương tỏcgiữa chỳng sẽ yếu đi  lần so với khiđặt nú trong chõn khụng  gọi là hằng

số điện mụi của mụi trường (  1) + Lực tương tỏc giữa cỏc điện tớchđiểm đặt trong điện mụi:

F = k| 1 22|

r

q q

 + Hằng số điện mụi đặc trưng chotớnh chất điện của một chất cỏch điện

2

Trang 3

Hoạt động 4 (7 phút) : Củng cố, giao nhiệm vụ về nhà.

- Hệ thống lại kiến thức toàn bài

- Cho học sinh đọc mục Em có biết ?

- Cho học sinh trả lời các câu hỏi 1, 2, 3, 4 trang 9,

10 SGK

- Yêu cầu học sinh về nhà giả các bài tập 5, 6, 7, 8

trang 10 SGK

- Đọc mục Em có biết

- Trả lời các câu hỏi trong sgk

- Ghi các bài tập về nhà

V RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY

………

Ngày soạn: Tuần: Ký duyệt của tổ trưởng: Ngày giảng:

Tiết 2

§ 2 THUYẾT ELECTRON - ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN ĐIỆN TÍCH

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Trình bày được nội dung thuyết êlectron, nội dung định luật bảo toàn điện tích

- Lấy được ví dụ về các cách nhiễm điện

- Biết cách làm nhiễm điện các vật

2 Kĩ năng

- Vận dụng thuyết êlectron giải thích được các hiện tượng nhiễm điện

3 Thái độ

- Rèn luyện phong cách làm việc khoa học, độc lập nghiên cứu, tác phong lành mạnh và có tính tập thể

- Tạo cho học sinh sự hứng thú với môn vật lí

CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

- Dụng cụ trong thí nghiệm về nhiễm điện do cọ xát

2 Học sinh

Ôn tập kiến thức đã học về hiện tượng nhiễm điện do cọ xát, chất dẫn điện, chất cách điện

Ở bài này ta sử dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề, đàm thoại

1 Ổn định lớp:

Trang 4

2 Kiểm tra bài cũ.(5 phút)

Hoạt động 1 (5 phút) : Ổn định lớp Kiểm tra bài cũ

- Có cách nào để nhận biết một vật có nhiễm điện hay không? Có mấy laọi điện tích? Chúng tương tác vớinhau như thế nào?

- Phát biểu định luật Cu- lông Viết biểu thức

3.Bài mới

Hoạt động 2 (20 phút) : Tìm hiểu thuyết electron.

- Yêu cầu học sinh nêu cấu

tạo của nguyên tử?

- Nhận xét câu trả lời của học

sinh

- Giới thiệu điện tích, khối

lượng của electron, prôtôn và

nơtron

- Tại sao bình thường thì

nguyên tử trung hoà về điện?

- Giới thiệu điện tích nguyên

- Vật nhiễm điện âm khi nào?

- Vật nhiễm điện dương khi

- Khi nguyên tử nhận thêmelectron

- Khi số electron mà nóchứa lớn hơn số điện tíchnguyên tố dương (prôtôn)

- Khi số electron mà nóchứa ít hơn số prôtôn

- Tiếp thu và ghi chép

- Trả lời câu hỏi C1

I Thuyết electron

1 Cấu tạo nguyên tử về phương diện điện Điện tích nguyên tố

a) Cấu tạo nguyên tử

- Gồm: hạt nhân mang điện tích dương nằm

ở trung tâm và các electron mang điện tích

âm chuyển động xung quanh

- Hạt nhân cấu tạo bởi hai loại hạt là nơtronkhông mang điện và prôtôn mang điệndương

- Electron có điện tích là -1,6.10-19C và khốilượng là 9,1.10-31kg Prôtôn có điện tích là+1,6.10-19C và khối lượng là 1,67.10-27kg.Khối lượng của nơtron xấp xĩ bằng khốilượng của prôtôn

- Số prôtôn trong hạt nhân bằng số electronquay quanh hạt nhân nên bình thường thìnguyên tử trung hoà về điện

b) Điện tích nguyên tố

Điện tích của electron và điện tích củaprôtôn là điện tích nhỏ nhất mà ta có thể cóđược Vì vậy ta gọi chúng là điện tíchnguyên tố

2 Thuyết electron

+ Bình thường tổng đại số tất cả các điệntích trong nguyên tử bằng không, nguyên tửtrung hoà về điện

Nếu nguyên tử bị mất đi một số electronthì tổng đại số các điện tích trong nguyên tử

là một số dương, nó là một ion dương.Ngược lại nếu nguyên tử nhận thêm một sốelectron thì nó là ion âm

+ Khối lượng electron rất nhỏ nên chúng

có độ linh động rất cao Do đó electron dễdàng bứt khỏi nguyên tử, di chuyển trongvật hay di chuyển từ vật này sang vật kháclàm cho các vật bị nhiễm điện

Vật nhiễm điện âm là vật thiếu electron;Vật nhiễm điện dương là vật thừa electron

4

Trang 5

Hoạt động3 (12 phút) : Vận dụng thuyết electron.

- Yêu cầu học sinh giải thích

sự nhiễm điện do tiếp xúc

- Yêu cầu học sinh trả lời câu

hỏi C4

- Giới thiệu sự nhiễm điện do

hưởng ứng (vẽ hình 2.3)

- Yêu cầu học sinh giải thích

sự nhiễm điện do hưởng ứng

hỏi C5

- Vẽ hình 2.3

- Giải thích

- Thực hiện C5

nhiễm điện thì nó sẽ nhiễm điện cùng dấu với vật đó

3 Sự nhiễm diện do hưởng ứng

Đưa một quả cầu A nhiễm điện dương lại gần đầu M của một thanh kim loại MN trung hoà về điện thì đầu M nhiễm điện âm còn đầu N nhiễm điện dương

Hoạt động 4 (5 phút) : Nghiên cứu định luật bảo toàn điện tích.

- Giới thiệu định luật

- Cho học sinh tìm ví dụ

- Ghi nhận định luật

- Tìm ví dụ minh hoạ

III Định luật bảo toàn điện tích

Trong một hệ vật cô lập về điện, tổng đại số các điện tích là không đổi

- Cho học sinh tóm tắt những kiết thức đã học trong

bài

- Yêu cầu học sinh về nhà giải các bài tập 5, 6, 7

sgk trang 14

- Tóm tắt lại những kiến thức đã học trong bài

………

Trang 6

Tiết 3

BÀI TẬP

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức :

- Lực tương tác giữa các điện tích điểm

- Thuyết electron Định luật bảo toàn điện tích

2 Kỹ năng :

- Giải được các bài toán liên quan đến lực tương tác giữa các điện tích điểm

- Giải thích được các hiện tượng liên quan đến thuyết electron và định luật bảo toàn điện tích

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên :

- Xem, giải các bài tập sgk và sách bài tập

- Chuẩn bị thêm một số câu hỏi trắc nghiệm và bài tập khác

2 Học sinh

- Giải các câu hỏi trắc nghiệm và bài tập giáo viên đã ra về nhà

- Chuẩn bị sẵn các vấn đề mà mình còn vướng mắc cần phải hỏi giáo viên

1 Ổn định lớp(3 phút):

2.Kiểm tra bài cũ

Hoạt động 1 (10 phút) : Kiểm tra bài cũ và tóm tắt những kiến thức liên quan đến các bài tập cần giải.

- Các cách làm cho vật nhiễm điện

- Hai loại điện tích và sự tương tác giữa chúng Đặc điểm lực tương tác giữa các điện tích điểm

- Lực tương tác giữa nhiều điện tích điểm lên một điện tích điểm

- Thuyết electron Định luật bảo toàn điện tích

3.Bài mới

Hoạt động 2 (10 phút) : Giải các câu hỏi trắc nghiệm.

- Yêu cầu học sinh trả lời câu 5

Trang 7

- Yêu cầu học sinh đọc bài tập 8

trang 10 SGK và tóm tắt

- Yêu cầu học sinh viết biểu thức

định luật Cu-lông?

- Yêu cầu học sinh suy ra để tính

|q|

- Yêu cầu học sinh cho biết điện

tích của mỗi quả cầu

- Yêu cầu học sinh đọc bài tập

1.7 trang 4 SBT và tóm tắt

Vẽ hình

- Mỗi quả cầu chịu tác dụng của

những lực nào?

- Điều kiện cân bằng của quả cầu

là gì?

- Điện tích của mỗi quả cầu là

bao nhiêu?

- Viết biểu thức lực điện tác dụng

lên mỗi quả cầu?

- Hướng dẫn học sinh tìm ra độ

lớn của q

- Đọc bài tập và tóm tắt

- Viết biểu thức định luật

- Suy ra và thay số để tính |q|

- Giải thích tại sao quả cầu có điện tích đó

- Đọc bài tập 1.7 và tóm tắt

- Vẽ hình vào vở

- Mỗi quả cầu chịu tác dụng của

ba lực:

+ Lực căng dây T của sợi dây

+ Lực điện F + Trọng lực P của quả cầu

- Điều kiện cân bằng:





P T

- Điện tích của mỗi quả cầu là: q/

2

- Biểu thức lực điện: 2

2

4r

q k

F 

- Làm theo sự hướng dẫn của giáo viên

Bài 8 trang 10

Theo định luật Cu-lông ta có:

F = k| 1 22 |

r

q q

 = k 2

2

r

q



9

2 1 3

2

10 9

) 10 (

1 10 9





k

r F

10  7C



Bài 1.7

Mỗi quả cầu sẽ mang một điện tích

2

q

Lực đẩy giữa chúng là F

= k 22

4r q

Vì góc giữa hai dây treo là 600

nên r= l= 10cm Mỗi quả cầu chịu tác dụng của

ba lực:

+ Lực căng dây T của sợi dây

+ Lực điện F + Trọng lực P của quả cầu

Điều kiện cân bằng:

0







T P F

Ta có : tan

2



=

mg l

kq P

F

2

4



=> q = 2l

2

tan

k

mg

3 , 58 10  7C





IV RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY

………

Trang 8

Ngày giảng:

Tiết 4

§ 3 ĐIỆN TRƯỜNG VÀ CƯỜNG ĐỘ ĐIỆN TRƯỜNG.

ĐƯỜNG SỨC ĐIỆN (Tiết 1)

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Trả lời được câu hỏi điện trường là gì và tính chất cơ bản của điện trường là gì?

- Phát biểu được định nghĩa của cường độ điện trường và nêu được đặc điểm của vectơ cường độ điệntrường

- Phát biểu được nguyên lí chồng chất điện trường

2 Kĩ năng

- Xác định cường độ điện trường tại mỗi điểm do điện tích điểm gây ra

- Vận dụng được nguyên lí chồng chất điện trường để xác định cường độ điện trường do nhiều điện tích điểmgây ra

Chuẩn bị bài trước ở nhà

Hoạt động 1 (6 phút) : Ổn định lớp Kiểm tra bài cũ :

- Trình bày nội dung của thuyết electron

- Nêu và giải thích hiện tượng nhiễm điện do tiếp xúc, do hưởng ứng

3.Bài mới

Hoạt động 2 (10 phút) : Tìm hiểu khái niệm và tính chất của điện trường.

- Giới thiệu sự tác dụng lực giữa

các vật thông qua môi trường

- Thông báo khái niệm và tính chất

của điện trường

- Nhấn mạnh lực điện là dấu hiệu

để nhận biết điện trường

- Yêu cầu học sinh liên hệ với

trường hấp dẫn

- Tìm thêm ví dụ về môitrường truyền tương tácgiữa hai vật

- Ghi nhận

- Liên hệ với trường hấp

I Điện trường

1 Môi trường truyền tương tác điện

Môi trường tuyền tương tác giữa cácđiện tích gọi là điện trường

2 Điện trường

Điện trường là một dạng vật chất baoquanh các điện tích và gắn liền với điệntích Điện trường tác dụng lực điện lênđiện tích khác đặt trong nó

8

Trang 9

Hoạt động 3 (20 phút) : Tìm hiểu cường độ điện trường.

- Gỉa sử có một điện tích Q nằm tại

O, đặt một điện tích q tại điểm M

Có hiện tượng gì xảy ra?

- Theo định luật Cu- lông, khi q

càng xa Q thì lực điện sẽ như thế

nào?

- Thông báo khái niệm cường độ

điện trường

- Nêu định nghĩa và biểu thức

cường độ điện trường

- Giới thiệu véc tơ cường độ điện

trường, hướng dẫn học sinh tìm ra

các đặc điểm của 

E

- Vẽ hình biểu diễn véc tơ cường

độ điện trường gây bởi một điện

tích điểm

- Dựa vào hình vẽ nêu các yếu tố

xác định véc tơ cường độ điện

trường gây bởi một điện tích điểm?

- Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi

C1

- Yêu cầu học sinh nêu đơn vị

cường độ điện trường theo định

nghĩa?

- Giới thiệu đơn vị V/m

- Hướng dẫn học sinh tìm ra công

- Thực hiện theo sự hướngdẫn của giáo viên

- Vẽ hình

- Phương, chiều và độ lớn

- Đơn vị điện trường theođịnh nghĩa là: N/C

II Cường dộ điện trường

1 Khái niệm cường dộ điện trường

Cường độ điện trường tại một điểm làđại lượng đặc trưng cho độ mạnh yếucủa điện trường tại điểm đó

2 Định nghĩa

Cường độ điện trường tại một điểm làđại lượng đặc trưng cho tác dụng lực củađiện trường của điện trường tại điểm đó

Nó được xác định bằng thương số của

độ lớn lực điện F tác dụng lên điện tíchthử q (dương) đặt tại điểm đó và độ lớncủa q

E = F q Đơn vị cường độ điện trường là N/Choặc người ta thường dùng là V/m

3 Véc tơ cường độ điện trường

q

F E

- Điểm đặt tại điểm ta xét

- Phương trùng với đường thẳng nốiđiện tích điểm với điểm ta xét

- Chiều hướng ra xa điện tích nếu là điệntích dương, hướng về phía điện tích nếu

Trang 10

………

Ngày soạn: Ngày giảng:

Tuần:

ĐƯỜNG SỨC ĐIỆN (Tiết 2)

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Trình bày được khái niệm đường sức điện và ý nghĩa, tính chất của đường sức điện

- Trả lời được câu hỏi điện trường đều là gì?

2 Kĩ năng

- Nêu được một số ví dụ về điện trường đều

3 Thái độ

- Có thái độ trung thực, biết liên hệ thực tế các hiện tượng đã học

- Có hứng thú với môn vật lí

CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Thiết bị thí nghiệm về điện phổ.

2 Học sinh: Xem lại đường sức từ, từ phổ đã học.

- Điện trường là gì?

- Vectơ cường độ điện trường là gì? Nêu những đặc điểm của vectơ cường độ điện trường tại một điểm

- Phát biểu nguyên lí chồng chất cường độ điện trường

3.Bài mới

Hoạt động 2 (20 phút) : Tìm hiểu đường sức điện.

- Cho học sinh quan sát hình

3.5 SGK và yêu cầu nhận

xét

- Thông báo khái niệm

đường sức điện và vẽ các

- Quan sát hình 3.5 và nhận xét

- Ghi nhận khái niệm

III Đường sức điện

1 Hình ảnh các đường sức điện

Các hạt nhỏ cách điện đặt trong điện trường

sẽ bị nhiễm điện và nằm dọc theo những đường mà tiếp tuyến tại mỗi điểm trùng với phương của véc tơ cường độ điện trường tại

10

Trang 11

đường sức điện.

- Giới thiệu các hình 3.6 đến

3.9

- Thông báo các đặc điểm

của đường sức điện

hỏi C2

- Quan sát các hình vẽ để nhận xét

- Ghi nhận đặc điểm đường sức điện

điểm đó

Đường sức điện trường là đường mà tiếp tuyến tại mỗi điểm của nó là giá của véc tơ cường độ điện trường tại điểm đó Nói cách khác đường sức điện trường là đường mà lực điện tác dụng dọc theo nó

3 Hình dạng đường sức của một dố điện trường

Xem các hình vẽ sgk

4 Các đặc điểm của đường sức điện

+ Qua mỗi điểm trong điện trường có một đường sức điện và chỉ một

mà thôi + Đường sức điện là những đường có hướng Hướng của đường sức điện tại một điểm là hướng của véc tơ cường độ điện trường tại điểm đó

+ Đường sức điện của điện trường tĩnh là những đường không khép kín

+ Qui ước vẽ số đường sức đi qua một diện tích nhất định đặt vuông góc với với đường sức điện tại điểm mà ta xét tỉ lệ với cường độ điện trường tại điểm đó

Hoạt động 3 (10 phút) : Tìm hiểu điện trường đều

- Thông báo khái niệm điện trường

đều

- Nêu vài ví dụ về điện trường đều

- Ghi nhận

4 Điện trường đều

- Điện trường đều là điện trường mà véc tơ cường độ điện trường tại mọi điểm đều có cùng phương chiều và độ lớn

- Đường sức điện trường đều là những đường thẳng song song cách đều

- Cho học sinh đọc phần Em có biết ?

- Yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi 7,8 trang 20

SGK

- Chuẩn bị cho tiết học sau

- Đọc phần Em có biết ?

- Trả lời câu 7,8 SGK

………

Trang 12

Ngày giảng: Ký duyệt của tổ trưởng

Tiết 6

BÀI TẬP

I MỤC TIÊU

- Véc tơ cường độ điện trường gây ra bởi một điện tích điểm và nhiều điện tích điểm

- Các tính chất của đường sức điện

2 Kỹ năng :

- Xác định được cường độ điện trường gây ra bởi một điện tích điểm

- Giải thích được một số hiện tượng liên quan đến điện trường, đường sức điện trường

CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

- Xem, giải các bài tập SGK và sách bài tập

2 Học sinh

- Giải các câu hỏi trắc nghiệm và bài tập thầy cô đã ra về nhà

- Chuẩn bị sẵn các vấn đề mà mình còn vướng mắc cần phải hỏi thầy cô

3 Thái độ

- Có hứng thú với môn vật lí, có tinh thần hợp tác với giáo viên.

Hoạt động 1 (10 phút) : Kiểm tra bài cũ và tóm tắt những kiến thức liên quan đến các bài tập cần giải.

3.Bài mới

- Yêu cầu học sinh trả lời câu 9

Hoạt động 3 (30 phút) : Giải các bài tập tự luận.

- Gọi học sinh đọc và tóm tắt bài

12

Trang 13

- Hướng dẫn học sinh tìm vị trí của

cường độ điện trường E1, E2 do

các điện tích q1, q2 gây ra tại C?

- Yêu cầu học sinh tìm biểu thức để

+ Tại C có những điện trường nào?

Vẽ hình và nêu đặc điểm của

- Lên bảng vẽ các vectơ cường

độ điện trường gây ra tại C

- Tính độ lớn các véc tơ cường

độ điện trường E1, E2 do q1, q2

gây ra tại C

- Sử dụng nguyên lí chồng chấtcường độ điện trường:

ra tại C, ta có E=E1 + E2 = 0

=>1

E = - 2

E Hai véc tơ này phải:

+ Cùng phương: tức là điểm C phảinằm trên đường thẳng AB + Ngượcchiều: tức là C phải nằm ngoài đoạn

AB

+ Có độ lớn bằng nhau: tức là điểm Cphải gần A hơn B vì

|q1| < |q2| Do đó ta có:

k 1 2

|

AC AB

=> AC = 64,6cm

Ngoài ra còn phải kể tất cả các điểmnằm rất xa q1 và q2 Tại điểm C và cácđiểm này thì cường độ điện trườngbằng không, tức là không có điệntrường

Bài 13 trang 21

Gọi Gọi 1

E và 2

E là cường độ điệntrường do q1 và q2 gây ra tại C

E1 hướng theo phương AC

5 2

E2 hướng theo phương CB

- Cường độ điện trường tổng hợp tại C:

E có phương chiều như hình vẽ

Vì tam giác ABC là tam giác vuôngnên hai véc tơ 1

E và 2

E vuông gócvới nhau nên độ lớn của 

E là:

2 2

1 E

E  = 12,7.105 (V/m)

Trang 14

+ E1, E2 quan hệ với nhau như

thế nào?

+ Yêu cầu học sinh nêu cách xác

định độ lớn của 

E

………

14

Trang 15

Ngày giảng: Ký duyệt của tổ trưởng

Tiết 7

§ 4 CÔNG CỦA LỰC ĐIỆN

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Nêu được đặc điểm của lực tác dụng lên điện tích trong điện trường đều

- Lập được biểu thức tính công của lực điện trong điện trường đều

- Phát biểu được đặc điểm của công dịch chuyển điện tích trong điện trường bất kì

- Trình bày được khái niệm, biểu thức, đặc điểm của thế năng của điện tích trong điện trường, quan hệ giữa côngcủa lực điện trường và độ giảm thế năng của điện tích trong điện trường

2 Kĩ năng

- Vận dụng được biểu thức tính công của lực điện, mối liên hệ giữa công của lực điện và thế năng của điện

tích trong điện trường

2 Học sinh: Ôn lại cách tính công của trọng lực và đặc điểm công trọng lực.

Hoạt động 2 (20 phút) : Tìm hiểu công của lực điện.

Vẽ hình 4.1 lên bảng

- Yêu cầu học sinh nêu đặc

điểm của lực điện tác dụng lên

điện tích khi đặt trong điện

trường đều

- Vẽ hình 4.2 lên bảng

- Vẽ hình 4.1

- Xác định lực điện trường tácdụng lên điện tích q > 0 đặttrong điện trường đều có cường

I Công của lực điện

1 Đặc điểm của lực điện tác dụng lên một điện tích đặt trong điện trường đều

Công của lực điện trường trong sự di

Trang 16

- Tính công khi điện tích q di

chuyển theo đường thẳng từ M

đến N?

- Tính công khi điện tích di

chuyển theo đường gấp khúc

MPN?

- Yêu cầu học sinh nhận xét

công AMN trong hai trường

hợp?

- Đưa ra kết luận về đặc điểm

của công lực điện

- Giới thiệu đặc điểm công của

lực diện khi điện tích di

chuyển trong điện trường bất

F s F



 cos Với F=qE và s.cosα= d



 cos cos

.s1 1 F s2F

- Ghi nhận đặc điểm công

- Ghi nhận đặc điểm công củalực diện khi điện tích di chuyểntrong điện trường bất kì

đều từ M đến N là AMN = qEd, khôngphụ thuộc vào hình dạng của đường đi

mà chỉ phụ thuộc vào vị trí của điểmđầu M và điểm cuối N của đường đi

3 Công của lực điện trong sự di chuyển của điện tích trong điện trường bất kì

Công của lực điện trong sự di chuyểncủa điện tích trong điện trường bất kìkhông phụ thuộc vào hình dạng đường

đi mà chỉ phụ thuộc vào vị trí điểm đầu

và điểm cuối của đường đi

Lực tĩnh điện là lực thế, trường tĩnhđiện là trường thế

Hoạt động 3 (15 phút) : Tìm hiểu thế năng của một điện tích trong điện trường.

- Yêu cầu học sinh nhắc lại

khái niệm thế năng trọng

trường

- Thông báo khái niệm thế

năng của điện tích đặt trong

điện trường

- Thế năng của điện tích phụ

thuộc vào yếu tố nào? Vì sao?

- Đưa ra kết luận về sự phụ

thuộc của thế năng WM vào

điện tích q:

WM= VM.q

- Cho điện tích q di chuyển

trong điện trường từ điểm M

đến N rồi ra  Yêu cầu học

- Thế năng tỉ lệ thuận với điệntích q vì độ lớn của lực điệnluôn tỉ lệ thuận với q

2 Sự phụ thuộc của thế năng W M

vào điện tích q

Thế năng của một điện tích điểm qđặt tại điểm M trong điện trường :

WM = AM = qVM

Thế năng này tỉ lệ thuận với q

3 Công của lực điện và độ giảm thế năng của điện tích trong điện trường

AMN = WM - WN

Khi một điện tích q di chuyển từđiểm M đến điểm N trong một điện

16

Trang 17

- Cho học sinh rút ra kết luận.

hỏi C3

- Rút ra kết luận

trường thì công mà lực điện trường tác dụng lên điện tích đó sinh ra sẽ bằng

độ giảm thế năng của điện tích q trong điện trường

- Cho học sinh tóm tắt những kiến thức cơ bản đã

học trong bài

- Yêu cầu học sinh về nhà làm các bài tập 4, 5, 6, 7

trang 25 SGK

- Tóm tắt những kiến thức cơ bản

………

Ngày soạn: Tuần

Ngày giảng: Ký duyệt của tổ trưởng

Tiết 8

§ 5 ĐIỆN THẾ HIỆU ĐIỆN THẾ

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Trình bày được ý nghĩa, định nghĩa, đơn vị, đặc điểm của điện thế và hiệu điện thế

- Nêu được mối liên hệ giữa hiệu điện thế và cường độ điện trường

2 Kĩ năng

- Vận dụng được công thức liên hệ giữa công của lực điện và hiệu điện thế

- Vận dụng được công thức liên hệ giữa cường độ điện trường và hiệu điện thế

3 Thái độ

- Có thái độ trung thực, biết liên hệ thực tế các hiện tượng đã học

- Có hứng thú với môn vật lí

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

- Đọc SGK vật lý 7 để biết HS đã có kiến thức gì về hiệu điện thế

- Thước kẻ, phấn màu

- Chuẩn bị phiếu học tập

2 Học sinh

Ôn lại kiến thức về hiệu điện thế

III III.TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Trang 18

Hoạt động 1 (5 phút) : Ổn định lớp,kiểm tra bài cũ :

- Viết biểu thức tính công của lực điện khi một điện tích di chuyển từ M đến N trong điện trường Nêu đặcđiểm công của lực điện

- Trình bày khái niệm thế năng của một điện tích trong điện trường và sự phụ thuộc của thế năng vào điệntích

3.Bai moi

Hoạt động 2 (12 phút) : Tìm hiểu khái niệm điện thế.

công thức tính thế năng của

điện tích q tại điểm M trong

điện trường đều

- Đưa ra khái niệm điện thế

- Hướng dẫn học sinh phân

- Nêu định nghĩa điện thế

- Giới thiệu đơn vị điện thế

- Yêu cầu học sinh nêu đặc

điểm của điện thế

- Tiếp thu

- Ghi nhận đơn vị

- Nêu đặc điểm của điện thế

I Điện thế

1 Khái niệm điện thế

Điện thế tại một điểm trong điệntrường đặc trưng cho điện trường vềphương diện tạo ra thế năng của điệntích

Điện thế tại một điểm M trong điệntrường là đại lượng đặc trưng cho điệntrường về phương diện tạo ra thế năngkhi đặt tại đó một điện tích q Nó đượcxác định bằng thương số của công củalực điện tác dụng lên điện tích q khi q

di chuyển từ M ra xa vô cực và độ lớncủa q

VM =

q

A M

Đơn vị điện thế là vôn (V)

3 Đặc điểm của điện thế

Điện thế là đại lượng đại số Thường chọn điện thế của đất hoặc mộtđiểm ở vô cực làm mốc (bằng 0)

-Hoạt động 3 (15 phút) : Tìm hiểu khái niệm hiệu điện thế.

- Giới thiệu công thức hiệu

điện thế giữa hai điểm M và N

- Từ công thức 5.1 và 5.2, dẫn

dắt học sinh đến công thức 5.3

- Thông báo định nghĩa hiệu

điện thế giữa hai điểm M, N

- Yêu cầu học sinh dự đoán

đơn vị hiệu điện thế

- Giới thiệu tĩnh điện kế

- Tiếp thu

- Làm theo sự hướng dẫn củagiáo viên

- Nêu đơn vị hiệu điện thế

- Quan sát, mô tả tĩnh điện kế

II Hiệu điện thế

Hiệu điện thế giữa hai điểm M, Ntrong điện trường là đại lượng đặctrưng cho khả năng sinh công của điệntrường trong sự di chuyển của một điệntích từ M đến Nù Nó được xác địnhbằng thương số giữa công của lực điệntác dụng lên điện tích q trong sự dichuyển của q từ M đến N và độ lớncủa q

UMN = VM – VN =

q

A MN

18

Trang 19

2 Đo hiệu điện thế

Đo hiệu điện thế tĩnh điện bằng tĩnh điện kế

Hoạt động 4 (5 phút) : Tìm mối liên hệ giữa cường độ điện trường và hiệu điện thế.

- Xét hai điểm M, N trên đường

sức điện của một điện trường

đều Yêu cầu học sinh nhắc lại

công thức tính công của lực

điện khi di chuyển điện tích q

trên đường thẳng MN?

- Hướng dẫn học sinh tìm ra

công thức liên hệ giữa cường độ

điện trường và hiệu điện thế

- Thông báo công thức liên hệ

d U E  - Yêu cầu học sinh giải thích vì sao đơn vị của cường độ điện trường là V/m? - Công của lực điện: A MN qEd - Làm theo hướng dẫn của giáo viên - Ghi nhận công thức - Giải thích 3 Hệ thức liên hệ giữa hiệu điện thế và cường độ điện trường E = d U Hoạt động 5 (8 phút): Củng cố và giao nhiệm vụ về nhà Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh - Yêu cầu học sinh trả lời câu 5,6,7 trang 29 SGK - Hệ thống lại kiến thức toàn bài - Về nhà làm các bài tập 8, 9 trang 29 SGK - Chuẩn bị cho cho tiết học sau - Trả lời - Chú ý - Ghi bài tập về nhà và những chuẩn bị cho tiết sau IV RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY ………

………

Trang 20

Ngày soạn:……… Tuần

Ngày giảng:……… Kí duyệt của tổ trưởng

Tiết 9

§ 6 TỤ ĐIỆN

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Trình bày được cấu tạo của tụ điện, tụ điện phẳng, cách tích điện cho tụ

- Nêu rõ ý nghĩa, biểu thức, đơn vị điện dung của tụ điện

- Viết được biểu thức tính năng lượng điện trường của tụ điện và giải thích được ý nghĩa các đại lượng trongbiểu thức

2 Kĩ năng

- Nhận ra một số loại tụ điện trong thực tế

- Vận dụng được các công thức để giải bài tập về tụ điện

- Chuẩn bị Bài mới

- Sưu tầm các linh kiện điện tử

, kiểm tra bài cũ

Nêu định nghĩa hiệu điện thế và mối liên hệ giữa hiệu điện thế với cường độ điện trường?

Hoạt động 2 (15 phút) : Tìm hiểu tụ điện.

- Giới thiệu mạch có chứa tụ

điện từ đó giới thiệu tụ điện

- Cho học sinh quan sát và yêu

cầu mô tả cấu tạo tụ điện

phẳng

- Giới thiệu kí hiệu tụ điện trên

các mạch điện

- Quan sát, mô tả cấu tạo tụ điệnphẳng

- Ghi nhận kí hiệu

I Tụ điện

1 Tụ điện là gì ?

Tụ điện là một hệ hai vật dẫn đặt gầnnhau và ngăn cách nhau bằng một lớpcách điện Mỗi vật dẫn đó gọi là mộtbản của tụ điện

Tụ điện dùng để chứa điện tích

Tụ điện phẳng gồm hai bản kim loạiphẳng có kích thước lớn, đặt đối diện

20

Trang 21

- Yêu cầu học sinh nêu cách

tích điện cho tụ điện

- Yêu cầu học trả lời câu hỏi

C1

- Nêu cách tích điện cho tụ điện

và song song với nhau

Kí hiệu tụ điện

2 Cách tích điện cho tụ điện

Nối hai bản của tụ điện với hai cựccủa nguồn điện

Điện tích trên bản dương gọi là điệntích của tụ điện

Hoạt động 3 (20 phút) : Tìm hiểu điện dung của tụ điện, các loại tụ và năng lượng điện trường trong tụ điện.

- Dùng nguồn có hiệu điện thế

nhất định để tích điện cho các

tụ khác nhau thì độ lớn điện

tích mà chúng tích được sẽ

khác nhau

- Yêu cầu học sinh rút ra kết

luận về khả năng tích điện của

tụ điện?

- Thông báo định nghĩa điện

dung của tụ điện

- Giới thiệu đơn vị điện dung

và các ước của nó

- Giới thiệu các loại tụ, lưu ý kí

hiệu ghi trên tụ điện

- Khi tụ điện được tích điện thì

giữa hai bản của tụ điện sẽ

xuất hiện gì?

- Năng lượng do điện trường

dự trữ trong tụ điện khi được

tích điện gọi là năng lượng

- Ghi nhận đơn vị điện dung vàcác ước của nó

- Quan sát giáo viên mô tả hiểuđược các số liệu ghi trên vỏ tụđiện

- Giữa hai bản tụ điện xuất hiệnđiện trường

C =

U Q

Đơn vị điện dung là fara (F)

Điện dung của tụ điện phẵng :

9 9

2 Các loại tụ điện

Thường lấy tên của lớp điện môi đểđặt tên cho tụ điện: tụ không khí, tụgiấy, tụ mi ca, tụ sứ, tụ gốm, …

Trên vỏ tụ thường ghi cặp số liệu làđiện dung và hiệu điện thế giới hạn của

1

CU2

Trang 22

- Điện thế, hiệu điện thế, liên hệ giữa hiệu điện thế và cường độ điện trường

- Tụ điện, điện dung của tụ điện, năng lượng của tụ điện đã được tích điện

2 Kỹ năng :

- Giải được các bài toán tính hiệu điện thế, liên hệ giữa E, U và d

- Giải được các bài toán về mối liên hệ giữa Q, C, U và W

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

- Xem, giải các bài tập SGK và sách bài tập

2 Học sinh

III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC

Hoạt động 1 (10 phút) : Kiểm tra bài cũ và tóm tắt những kiến thức liên quan đến các bài tập cần giải

+ Khái niệm tụ điện, tụ điện phẳng

+ Định nghĩa điện dung tụ điện, đơn vị điện dung

+ Viết biểu thức tính năng lượng điện trường

- Yêu cầu học sinh trả lời câu 5 trang

Trang 23

33

- Chọn đáp án C Câu 6 trang 33 : C

- Yêu cầu học sinh đọc đề và

tóm tắt bài tập 8 trang 29

- Yêu cầu học sinh nhắc lại định

nghĩa điện trường đều

- Viết biểu thức hiệu điện thế

giữa hai điểm?

- Điện thế tại bản âm bằng bao

nhiêu?

- Kết luận điện thế tại điểm M

cũng chính là hiệu điện thế giữa

M và bản âm

- Từ những gợi ý trên, yêu cầu

học sinh lên bảng trình bày bài

làm

tóm tắt bài tập 9 SGK trang 29

- Nhắc lại công thức liên hệ

giữa công và hiệu điện thế?

- Yêu cầu học sinh tính công

của lực điện

- Đọc và tóm tắt bài tập 7 SGK

trang 33

- Điện tích của tụ được tính

theo công thức nào?

- Điện tích của tụ đạt cực đại

xem như hiệu điện thế giữa hai

bản của tụ là không đổi

+ Khi hiệu điện thế giảm một

nửa thì hiệu điện thế giữa hai

bản tụ thay đổi như thế nào?

- Đọc đề và tóm tắt

- Là điện trường mà vectơcường độ tại mọi điểm cùngphương, chiều và độ lớn,đường sức điện là nhữngđường song song song cáchđều

Gọi d1 là khoảng cách giữa bản dương

và bản âm, d2 là khoảng cách giữa điểm

2 1

d

d U d

d U

Bài 7 trang33

a) Điện tích của tụ điện :

4

5 120 24 10 10

2

max max

2

b) Vì lượng q rất nhỏ, nên điện tích và

do đó, hiệu điện thế giữa hai bản tụ coinhư không đổi

Công của lực điện:

0 , 001 1 , 2 10  3 60





 q U A

7 , 2 10  5

Trang 24

- Tính công của lực điện c) Khi điện tích của tụ giảm một nửa thì

hiệu điện thế giữa hai bản tụ của giảmmột nửa : U U 30V

2

'



Công của lực điện:

' ' 0 , 001 1 , 2 10  3 30





 q U A

Trang 25

t q

3 Thái độ

- Tạo cho học sinh hứng thú với môn học vật lý

- Có tinh thần hợp tác tốt với giáo viên trong học tập

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

- Xem lại những kiến thức liên quan đến bài dạy

2 Học sinh: Xem lại các kiến thức về cường độ dòng điện và hiệu điện thế ở lớp 7, công thức tính điện trở của

dây dẫn ở lớp 9

PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

- Trực quan, thuyết trình

III.TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1.Ổn định lớp

2.Bài mới

Hoạt động 1 (10 phút) : Tìm hiểu về dòng điện, các tác dụng của dòng điện.

- Gợi mở cho học sinh nhớ lại

khái niệm dòng điện, chiều

của dòng điện đã học

- Lưu ý khái niệm mới: hạt tải

điện

- Nêu định nghĩa dòng điện

- Nêu bản chất của dòng diệntrong kim loại

- Nêu qui ước chiều dòngđiện

I Dòng điện

+ Dòng điện là dòng chuyển động cóhướng của các điện tích

+ Dòng điện trong kim loại là dòng chuyểnđộng có hướng của các electron tự do

+ Qui ước chiều dòng điện là chiều chuyểnđộng của các điện tích dương (ngược với

Trang 26

Dụng cụ nào dùng để đo nó?

Đơn vị của đại lượng đó?

chiều chuyển động của các điện tích âm).+ Các tác dụng của dòng điện : Tác dụng

từ, tác dụng nhiệt, tác dụng hoá học, tácdụng cơ học, sinh lí, …

+ Cường độ dòng điện cho biết mức độmạnh yếu của dòng điện Đo cường độdòng điện bằng ampe kế Đơn vị cường độdòng điện là ampe (A)

Hoạt động 2 (15 phút) : Tìm hiểu cường độ dòng điện, dòng điện không đổi.

định nghĩa cường độ dòng

điện, đơn vị đo, cách đo?

- Khẳng định lại như trong

SGK

hỏi C2 SGK

- Giới thiệu khái niệm dòng

điện không đổi

- Hướng dẫn học sinh tìm biểu

thức của cường độ dòng điện

trong trường hợp dòng điện

không đổi

- Yêu cầu học sinh thực hiện

C1

- Giới thiệu đơn vị của cường

độ dòng điện và của điện

- Thực hiện câu hỏi C2

- Ghi nhận

- Tìm biểu thức của cường độdòng điện trong trường hợpdòng điện không đổi

- Ghi nhận đơn vị của cường

độ dòng điện và của điệnlượng

II Cường độ dòng điện Dòng điện không đổi

1 Cường độ dòng điện

Cường độ dòng điện là đại lượng đặctrưng cho tác dụng mạnh, yếu của dòngđiện Nó được xác định bằng thương sốcủa điện lượng q dịch chuyển qua tiếtdiện thẳng của vật dẫn trong khoảng thờigian t và khoảng thời gian đó

2 Dòng điện không đổi

Dòng điện không đổi là dòng điện cóchiều và cường độ không đổi theo thờigian

Cường độ dòng điện của dòng điệnkhông đổi: I =

Đơn vị của điện lượng là Culông (C)

1C = 1A.1s

Hoạt động 3 (12 phút) : Tìm hiểu về nguồn điện

hỏi C5

hỏi C6

- Yêu cầu học sinh nhớ lại

những hiểu biết về nguồn điện

và nêu ví dụ

- Trình bày về hoạt động bên

trong và bên ngoài của nguồn

- Nhớ lại những hiểu biết vềnguồn điện và nêu ví dụ

- Chú ý

III Nguồn điện

1 Điều kiện để có dòng điện

Điều kiện để có dòng điện là phải cómột hiệu điện thế đặt vào hai đầu vậtdẫn điện

Trang 27

- Trả lời câu hỏi C8.

những lực mà bản chất không phải làlực điện Tác dụng của lực lạ là tách vàchuyển electron hoặc ion dương rakhỏi mỗi cực, tạo thành cực âm (thừanhiều electron) và cực dương (thiếuhoặc thừa ít electron) do đó duy trìđược hiệu điện thế giữa hai cực của nó

Trang 28

- Phát biểu được suất điện động của nguồn điện và viết được công thức thể hiện định nghĩa này.

- Mô tả được cấu tạo chung của các pin điện hoá và cấu tạo của pin Vôn-ta

- Mô tả được cấu tạo của acquy chì

2 Kĩ năng

- Giải thích được vì sao nguồn điện có thể duy trì hiệu điện thế giữa hai cực của nó

- Giải thích được sự tạo ra và duy trì hiệu điện thế giữa hai cực của pin Vôn-ta

- Giải thích được vì sao acquy là một pin điện hoá nhưng lại có thể sử dụng được nhiều lần

3 Thái độ

- Tạo cho học sinh hứng thú với môn học vật lý thông qua các ví dụ trong thực tế

- Có tinh thần, thái độ hợp tác với giáo viên

- Các vôn kế cho các nhóm học sinh

2 Học sinh: Mỗi nhóm học sinh chuẩn bị

- Một nữa quả chanh hay quất đã được bóp nhũn

- Hai mãnh kim loại khác loại

PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

- Trực quan, thuyết trình

2.Kiểm tra bài cũ

Hoạt động 1 (8 phút) Ổn định lớp, kiểm tra bài cũ

- Dòng điện là gì? Các tác dụng của dòng điện? Nêu ví dụ? Chiều dòng điện được xác định như thế nào?

- Định nghĩa cường độ dòng điện, dòng điện không đổi? Viết biểu thức và nêu đơn vị tính

3.Bài mới

Hoạt động 2 (2

5 phút) : Tìm hiểu suất điện động của nguồn điện.

- Lực nào thực hiện tách các

electron ra khỏi nguyên tử để

tạo thành hai cực của nguồn

1 Công của nguồn điện

Công của các lực lạ thực hiện làm

28

Trang 29

qua nguồn được gọi là công

của nguồn điện

- Giới thiệu khái niệm suất

điện động của nguồn điện

- Giới thiệu công thức tính suất

- Giới thiệu đơn vị của suất

- Giới thiệu điện trở trong của

nguồn điện

- Khi đó lực lạ sẽ sinh công

- Ghi nhận khái niệm công củanguồn điện

Suất điện động của nguồn điện có giátrị bằng hiệu điện thế giữa hai cực của

nó khi mạch ngoài hở

Mỗi nguồn điện có một điện trở gọi làđiện trở trong của nguồn điện

học trong bài

- Ăcquy có phải là một pin điện hoá không? Vì sao?

- Giữa pin và ăcquy có gì giống và khác nhau?

- Yêu cầu học sinh về nhà làm các bài tập 8, 9, 10,

Trang 30

Ngày soạn: Tuần

-Giúp học sinh nắm vững kiến thức về dịng điện khơng đổi

-Viết được cơng thức tính cơng của nguồn

-Giải được các bài tập liên quan

Hoạt động 1 (3 phút) : Ổn định lớp, kiểm tra bài cũ :

-thế nào là dịng khơng đổi?



q

2 Dòng điện không đổi là dòng điện có chiều và cường độ không thay đổi theo thời gian

Đơn vị của cường độ dòng điện là Ampe (A)

3 Nguồn điện là một nguồn năng lượng có khả năng cung cấp điện năng cho các dụng cụ tiêu thụđiện ở mạch ngoài

Suất điện động của nguồn điện là đại lượng đặc trưng cho khả năng thực hiện công của nguồn điệnvà được đo bằng thương số giữa công A của lực lạ thực hiện khi dịch chuyển một điện tích dương q ngượcchiều điện trường (trong vùng có lực lạ) và độ lớn của điện tích đó

Đơn vị của suất điện động là Vôn (V)

B: Bài tập

CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN, SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CỦA NGUỒN ĐIỆN

PP chung:

 Tính cường độ dòng điện, số electron đi qua một đoạn mạch

Dùng các công thức I = q t (q là điện lượng dịch chuyển qua đoạn mạch)

N = e q ( e = 1,6 10-19 C)

 Tính suất điện động hoặc điện năng tích lũy của nguồn điện

Dùng công thức  Aq (  là suất điện động của nguồn điện, đơn vị là Vôn (V) )

30

Trang 31

1 Cường độ dòng điện chạy qua dây tóc bóng đèn là I = 0,5 A.

a Tính điện lượng dịch chuyển qua tiết diện thẳng của dây tóc trong 10 phút ?

b Tính số electron dịch chuyển qua tiết diện thẳng của dây tóc trong khoảng thời gian trên ?

Đ s: 300 C, 18,75 1020 hạt e

2 Suất điện động của một nguồn điện là 12 V Tính công của lực lạ khi dịch chuyển một lượng điện tích là

0,5 C bên trong nguồn điện từ cực âm đến cực dương của nó ?

Đ s: 6 J

3 Tính suất điện động của nguồn điện Biết rằng khi dịch chuyển một lượng điện tích 3 10-3 C giữa hai cực bên trong nguồn điện thì lực lạ thực hiện một công là 9 mJ

Đ s: 3 V

4 Suất điện động của một acquy là 6 V Tính công của lực lạ khi dịch chuyển một lượng điện tích là 0,16 C

bên trong acquy từ cực âm đến cực dương của nó ?

Đ s: 0,96 J

5 Tính điện lượng và số electron dịch chuyển qua tiết diện ngang của một dây dẫn trong một phút Biết

dòng điện có cường độ là 0,2 A

Trang 32

- Tạo cho học sinh sự hứng thú với môn vật lí.

- Nghiêm túc, hợp tác tốt với giáo viên trong học tập

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên:

Đọc sách giáo khoa Vật lí lớp 9 để biết học sinh đã học những gì về công, công suất của dòng điện

2 Học sinh: Ôn tập phần này ở lớp 9 THCS và thực hiện các câu hỏi hướng dẫn mà giáo viên đặt ra.

Hoạt động 1 (3 phút) : Ổn định lớp, kiểm tra bài cũ :

-thế nào là dòng không đổi?

3.Bài mới

Hoạt động 2 (10 phút) : Tìm hiểu điện năng tiêu thụ.

- Khi đặt một hiệu điện thế vào hai

đầu đoạn mạch thì các điện tích dịch

chuyển có hướng và tạo thành dòng

điện dưới tác dụng của lực nào?

- Lực điện khi đó có thực hiện công

không?

- Công trong trường hợp này gọi là

công của dòng điện GV thông báo

khái niệm công của dòng điện

- Nhắc lại công thức định nghĩa hiệu

điện thế?

- Từ đó rút ra công thức xác định

công của dòng điện?

- Yêu cầu học sinh thực hiện C1

- Tại sao có thể nói công của dòng

điện là số đo lượng điện năng mà

- Các điện tích dịch chuyển cóhướng dưới tác dụng của lựcđiện

- Có, vì lực điện tác dụng lênđiện tích và làm điện tích dịchchuyển

- Trả lời

- Rút ra công thức tính công dòngđiện

I Điện năng tiêu thụ và công suất điện

1 Điện năng tiêu thụ của đoạn mạch

Công của dòng điện chạy quamột đoạn mạch là công của lựcđiện làm di chuyển các điện tích

tự do trong đoạn mạch và bằngtích của hiệu điện thế giữa haiđầu đoạn mạch với cường độdòng điện và thời gian dòngđiện chạy qua đoạn mạch đó

A = U.q = UIt Công của dòng điện chạy qua một đoạn mạch cũng chính là điện năng mà đoạn mạch đó tiêu

32

Trang 33

- Thảo luận và trả lời.

thụ

Hoạt động 3 (3) : Tìm hiểu công suất điện

- Yêu cầu học sinh nhắc lại công

thức liên hệ giữa công và công suất

cơ học?

- Giới thiệu định nghĩa và công thức

tính công suất điện

- Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi C4

- Nhớ lại

- Tiếp thu

2 Công suất điện

Công suất điện của một đoạnmạch bằng tích của hiệu điện thếgiữa hai đầu đoạn mạch vàcường độ dòng điện chạy quađoạn mạch đó

P =

t

A

= U

Hoạt động 4 (10 phút) : Tìm hiểu định luật Jun- Len-xơ.

- Nếu một đoạn mạch chỉ có

điện trở R thì điện năng mà

đoạn mạch tiêu thụ được biến

đổi thành dạng năng lượng

nào?

- Khi đó vật sẽ như thế nào?

- Nhiệt lượng toả ra bằng điện

năng mà đoạn mạch đó tiêu

thụ

- Từ công thức tính điện năng

và công thức của định luật ôm

đã học hướng dẫn học sinh tìm

ra công thức 8.3

- Giới thiệu định luật

- Điện năng biến đổi hoàn toànthành nhiệt năng

1 Định luật Jun – Len-xơ

Nhiệt lượng toả ra ở một vật dẫn tỉ lệthuận với điện trở của vật đãn, với bìnhphương cường độ dòng điện và với thờigian dòng điện chạy qua vật dẫn đó

Q = RI2t

Hoạt động 5 (5phút) : Tìm hiểu công và công suất của nguồn điện.

- Các vật dẫn khác nhau thì tốc

độ toả nhiệt khác nhau hay

giống nhau?

khi có dòng điện chạy qua

Công suất toả nhiệt ở vật dẫn khi có

Trang 34

- Để đặc trưng cho tốc độ toả

nhiệt của vật dẫn người ta đưa

ra đại lượng công suất toả

nhiệt

- Yêu cầu học sinh phát biểu

định nghĩa công suất toả nhiệt

- Giáo viên nhắc lại để học

sinh ghi vào vở

dòng điện chạy qua đặc trưng cho tốc

độ toả nhiệt của vật dẫn và được xácđịnh bằng nhiệt lượng toả ra ở vật dẫn

đó trong một đơn vị thời gian

P =

t

Q

= RI2

Hoạt động 6 (7 phút) : Tìm hiểu công và công suất của nguồn điện.

- Nguồn điện là một nguồn

năng lượng vì có thể thực hiện

công như thế nào bên trong

nguồn điện?

- Từ công thức định nghĩa suất

điện động, hãy viết công thức

tính công của nguồn điện

- Công suất nguồn điện là gì và

được tính bằng công thức nào?

- Lực lạ bên trong nguồn điệnthực hiện công làm dịch chuyểncác điện tích để tạo ra sự tíchđiện khác nhau ở hai cực củanguồn điện

- Viết công thức tính công củanguồn điện

- Trả lời

III Công và công suất của nguồn điên

1 Công của nguồn điện

Công của nguồn điện bằng điện năngtiêu thụ trong toàn mạch

Ang = q =  It

2 Công suất của nguồn điện

Công suất của nguồn điện bằng côngsuất tiêu thụ điện năng của toàn mạch

Png =

t

A ng

=  I

học trong bài

- Trả lời câu hỏi 3, 4 SGK trang 49

- Yêu cầu học sinh về nhà làm các bài tập 8, 9

trang 49 SGK và 8.3, 8.5, 8.7 sbt

- Tóm tắt những kiến thức cơ bản

- Trả lời các câu hỏi

- Ghi các bài tập về nhà và những chuẩn bị cho tiếtsau

Trang 35

Tiết 15

§ BÀI TẬP

I MỤC TIÊU

- Điện năng tiêu thụ và công suất điện

- Nhiệt năng và công suất toả nhiệt của vật dẫn khi có dòng điện chạy qua

- Công và công suất của nguồn điện

2 Kỹ năng :

- Thực hiện được các câu hỏi liên quan đến điện năng và công suất điện

- Giải được các bài tập liên quan đến điện năng và công suất điện,

- Chuẩn bị thêm nột số câu hỏi trắc nghiệm và bài tập khác

2 Học sinh

Hoạt động 1 (12 phút) : Kiểm tra bài cũ và tóm tắt những kiến thức liên quan

- Biểu thức tính điện năng tiêu thụ trên một đoạn mạch : A = UIt

- Biểu thức tính công suất điện trên một đoạn mạch : P = UI

- Biểu thức tính nhiệt toả ra và công suất toả nhiệt trên vật dẫn khi có dòng diện chạy qua:

Trang 36

tóm tắt bài tập 7 sgk trang 49

công thức tính điện năng tiêu

thụ và công suất điện?

- Gọi học sinh lên bảng giải bài

- Yêu cầu học sinh tính nhiệt

lượng cần thiết để đun sôi 2 lít

nước

công thức tính hiệu suất và tính

điện năng tiêu thụ

- Yêu cầu học sinh tính thời

gian để đun sôi nước

- Đọc đề và tóm tắt bài tập 9

sgk trang 49

công thức tính công của nguồn

điện sản ra trong 15 phút

- Yêu cầu học sinh tính công

suất của nguồn

- Nhắc lại các công thức tínhđiện năng tiêu thụ và côngsuất điện

- Tính công của nguồn

- Tính công suất của nguồn

Bài 7 trang 49

Điện năng tiêu thụ:

A= UIt= 6.1.3600= 21600 (J)Công suất điện:

P= UI= 6.1=6 (V)

Bài 8 trang 49

a) 220V là hiệu điện thế định mức của

ấm điện 1000W là công suất định mứccủa ấm điện

b) Nhiệt lượng cần để đun sôi 2 lítnước:

Q m c t  t   = 628500 (J)

Điện năng tiêu thụ của ấm điện:

Ta có :

H = Q

A => A =

6285000,9

Q

H 

= 698333 (J)Thời gian để đun sôi nước

Ta có :

P = A

t => t =

6983331000

P = ξ I = 12.0,8 = 9,6 (W)

Hoạt động 4 (3 phút) : Củng cố và giao nhiệm vụ về nhà

- Hướng dẫn học sinh tìm ra phương pháp chung để giải toán

- Tiếp tục về nhà làm các bài tập liên quan đến các vấn đề trên

………

36

Trang 37

- Phát biểu được quan hệ suất điện động của nguồn và tổng độ giảm thế trong và ngoài nguồn.

- Phát biểu được nội dung định luật Ôm cho toàn mạch

- Hiểu được hiện tượng đoản mạch là gì và giải thích được ảnh hưởng của điện trở trong của nguồn điện đốivới cường độ dòng điện khi đoản mạch

- Tự suy ra được định luật Ôm cho toàn mạch từ định luật bảo toàn năng lượng

- Trình bày được khái niệm hiệu suất của nguồn điện

2 Kĩ năng

- Mắc mạch điện theo sơ đồ

- Giải các dạng bài tập có liên quan đến định luật Ôm cho toàn mạch

- Tính được hiệu suất của nguồn điện

- Bộ thí nghiệm định luật Ôm cho toàn mạch

- Chuẩn bị phiếu câu hỏi

2 Học sinh: Đọc trước bài học mới Ôn lại định luật bảo toàn và chuyển hoá năng lượng.

III PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

- Giảng giải, thuyết trình

1.Ổn định lớp(3 phút)

- Phát biểu định luật Jun- Lenxơ?

- Định nghĩa công suất toả nhiệt của vật dẫn khi có dòng điện chạy qua ?

- Công và công suất của nguồn điện ?

3.Bài mới

Hoạt động 2 (10 phút) : Tìm hiểu định luật Ôm đối với toàn mạch.

Trang 38

- Yêu cầu học sinh phát biểu

định luật

- Yêu cầu trả lời câu hỏi C2

hỏi C3

- Phát biểu định luật

Định luật: Cường độ dòng điện chạy

trong mạch điện kín tỉ lệ thuận với suấtđiện động của nguồn điện và tỉ lệ nghịchvới điện trở toàn phần của mạch đó

Hoạt động 3 ( 20 phút) : Tìm hiểu hiện tượng đoản mạch, mối liên hệ giữa định luật Ôm với toàn mạch và định

luật bảo toàn và chuyển hoá năng lượng

- Khi điện trở mạch ngoài bằng

0 thì biểu thức cường độ dòng

điện trong mạch như thế nào?

- Khi đó ta nói nguồn điện bị

công thức tính công của nguồn

điện

- Yêu cầu nhắc lại công thức

tính nhiệt lượng toả ra trên vật

dẫn khi có dòng điện chạy

qua?

- Từ đó gợi ý để học sinh viết

được công thức tính nhiệt

lượng toả ra trên toàn mạch

- Hướng dẫn học sinh dựa vào

định luật bảo toàn và chuyển

hoá năng lượng để tìm ra biểu

thức cường độ dòng điện

- Rút ra kết luận về sự phù hợp

giữa định luật ôm đối với toàn

mạch và định luật bảo toàn và

chuyển hoá năng lượng

- Giới thiệu hiệu suất nguồn

- Tiếp thu

- Cường độ dòng điện quanguồn rất lớn, làm hỏng nguồn

- Để khắc phục ta dùng cầu chìhoặc atômat

- Nhắc lại công thức tónh côngcủa nguồn điện

- Nhắc lại công thức tính nhiệtlượng toả ra trên vật dẫn khi códòng điện chạy qua

- Viết công thức tính nhiệtlượng toả ra trên toàn mạch

- Tìm ra biểu thức cường độdòng điện dựa vào định luật bảotoàn và chuyển hoá năng lượng

- Tiếp thu

III Nhận xét

1 Hiện tượng đoản mạch

Cường độ dòng điện trong mạch kínđạt giá trị lớn nhất khi RN = 0.Khi đó ta nói rằng nguồn điện bị đoảnmạch và

I r



 (9.6)

- Nếu điện trở trong của nguồn là nhỏ

thì khi có hiện tượng đoản mạch,cường độ dòng điện qua nguồn rất lớn,làm hỏng nguồn

- Cách khắc phục: dùng cầu chì hoặcatômat

2 Định luật Ôm đối với toàn mạch

và định luật bảo toàn và chuyển hoá năng lượng

Công của nguồn điện sản ra trong thờigian t :

A = ξIt (9.7) Nhiệt lượng toả ra trên toàn mạch :

Q = (RN + r)I2t (9.8) Theo định luật bảo toàn năng lượngthì A = Q, do đó từ (9.7) và (9.8) ta suy

3 Hiệu suất nguồn điện

H = U N



38

Trang 39

hỏi C5.

- Cho học sinh tóm tắt những kiến thức cơ bản đã học trong bài

- Yêu cầu học sinh về nhà làm các bài tập từ 4 đến 7 SGK trang

- Nắm được định luật Ôm đối với toàn mạch

- Nắm được hiện tượng đoản mạch

- Nắm được hiệu suất của nguồn điện

2 Kỹ năng : Thực hiện được các câu hỏi và giải được các bài tập liên quan đến định luật Ôm đối với toàn

2 Học sinh

III PHƯƠNG PHÁP

- Vấn đáp, giảng giải

IV TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC

1.Ổn định lớp(3 phút)

Trang 40

Hoạt động 1 (10 phút) : Ổn định lớp Kiểm tra bài cũ và tóm tắt những kiến thức liên quan đến các bài tập cần

- Độ giảm thế mạch ngoài : UN = IRN = ξ - Ir

- Hiện tượng đoản mạch : I =

r



- Hiệu suất của nguồn điện : H = U N

3.Bài mới

- Yêu cầu hs giải thích tại sao

- Yêu cầu học sinh đọc đề và tóm

tắt bài tập 5 trang 54

- Yêu cầu học sinh tìm biểu thức

để tính cường độ dòng điện chạy

trong mạch

- Yêu cầu học sinh tính suất điện

động của nguồn điện

- Yêu cầu học sinh tính công suất

mạch ngoài và công suất của

- Yêu cầu học sinh tính cường độ

dòng điện chạy qua đèn

- Đọc đề và tóm tắ

- Tính cường độ dòng điệnchạy trong mạch

- Tính suất điện động củanguồn điện

- Tính công suất mạch ngoài

- Tính công suất của nguồn

- Tính cường độ dòng điệnđịnh mức của bóng đèn

- Tính điện trở của bóng đèn

- Tính cường độ dòng điệnthực tế chạy qua đèn

Ta có ξ = UN + I.r = 8,4 + 0,6.1 = 9 (V)b) Công suất mạch ngoài:

PN = I2.RN = 0,62.14 = 5,04 (W) Công suất của nguồn:

= 0,417 (A) Điện trở của bóng đèn

Rđ =

5

122 2

Định dạng
Số trang	142
Dung lượng	5,68 MB