Luận văn thạc sĩ sự tham gia của người dân vào xây dựng nông thôn mới tại huyện xuân lộc, đồng nai

Thông tin v Chính sách xây d ng NTM ..... CH NGă4 Qua các phân tích ch ng tr c cho th y vai trò quan tr ng c a ng i dân trong vi c tham gia ch ng trình xơy d ng NTM.

CH NGăTRỊNHăGI NG D Y KINH T FULBRIGHT

ĨOăDUYăNG C

XÂY D NG NÔNG THÔN M I

TP H Chí Minh,ăn mă2015

CH NGăTRỊNHăGI NG D Y KINH T FULBRIGHT

ĨOăDUYăNG C

XÂY D NG NÔNG THÔN M I

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n nƠy do tôi ti n hành kh o sát, tham kh o tài li u và vi t Các

đo n trích d n, s li u s d ng trong lu n v n đ u đ c trích ngu n vƠ có đ chính xác cao

nh t trong ph m vi hi u bi t c a tôi Lu n v n nƠy không nh t thi t ph n ánh quan đi m

c a Tr ng i h c Kinh t Thành ph H Chí Minh hay Ch ng trình Gi ng d y Kinh t Fulbright

TP H Chí Minh, ngày tháng n m 2015

Ng i th c hi n

ƠoăDuyăNg c

L I C Mă N

Xin c m n nh ng ng i đƣ xơy d ng nên Ch ng trình gi ng d y kinh t Fulbright đ tôi

có m t môi tr ng tuy t v i cho h c t p và tr i nghi m

Tôi xin g i l i c m n chơn thƠnh đ n th y Ph m Duy Ngh a v nh ng ki n th c đƣ truy n

th và nh ng l i khuyên b ích đ hoàn thành lu n v n nƠy

Tôi xin chân thành c m n quỦ th y cô, các anh ch công tác t i Tr ng Fulbright đƣ h t lòng h tr , giúp đ tôi trong th i gian h c t p t i tr ng

Tôi c ng xin cám n đ n anh Võ Thanh Duy MPP5, anh Nguy n Xuân Tuân MPP5 đƣ

h ng d n, h tr các tài li u nghiên c u vƠ đ a ra nh ng l i khuyên, ch nh s a các l i đ tôi có th hoàn thành lu n v n nƠy

Cu i cùng, tôi xin g i l i c m n đ n các cán b , chuyên viên S Nông nghi p và Phát tri n nông thôn tnh ng Nai, UBND huy n Xuân L c, Phòng Nông nghi p và Phát tri n nông thôn huy n Xuân L c, UBND xƣ vƠ ng i dân t i các xã vì s giúp đ t n tình trong

vi c tr l i ph ng v n và cung c p thông tin cho vi c hoàn thành khóa lu n này

TÓM T T

Ch ng trình Nông thôn m i (NTM) đ c th c hi n tri n khai trên quy mô r ng l n t trung ng đ n đ a ph ng huy đ ng c h th ng chính tr tham gia M c dù đƣ có nh ng thành công nh t đ nh nh tình hu ng Xuân L c là đ a ph ng đ u tiên trong c n c đ c

th t ng chính ph ký quy t đ nh công nh n danh hi u huy n nông thôn m i Tuy nhiên

th c t v n có nh ng t n t i làm nh h ng đ n ch t l ng và tính b n v ng c a ch ng

trình M t trong đi m quan tr ng chính là s tham gia c a c ng đ ng trong các ho t đ ng xây d ng NTM, nhƠ n c ch nên có vai trò h tr , lƠ đ ng l c đ ng i dân tham gia m t cách t nguy n

Tuy nhiên th c tr ng v s tham gia c a ng i trong kh o sát nghiên c u t i huy n Xuân

L c cho th y ng i dân đ c thông tin v ch ng trình NTM còn th p, thông tin ch d ng

l i m c kh u hi u, kêu g i Các ho t đ ng đ c quy đ nh c n có s tham gia c a ng i dơn nh : quy ho ch, ch n vi c u tiên lƠm tr c… r t ít đ c tham v n ý ki n c a ng i dơn, ng i dân h u nh ch bi t khi b t đ u xây d ng ho c đ a xu ng các cu c h p dân,

h p đ a ph ng khi c n kêu g i đóng góp M c đ tham gia c a ng i dơn theo thang đo

“bi t, bàn, làm, ki m tra” có chi u h ng gi m d n, ch nh ng ho t đ ng liên quan tr c

ti p t i đ i s ng ng i dân và h ph i đóng góp chi phí đ xây d ng thì ng i dân m i tham gia m t cách ch đ ng và tích c c

Qua kh o sát, có th nói s thành công c a ch ng trình xơy d ng NTM t i huy n Xuân

L c ch d a trên s tiêu chí đ t đ c (19/19 tiêu chí) mà không đ n t s tham gia c a

ng i dân Nguyên nhân thành công có th n m nh ng nguyên nhân khác n m ngoài

ph m vi bài nghiên c u

c i thi n s tham gia c a ng i dân vào các ho t đ ng xây d ng NTM, ng i vi t đ a

ra m t s ki n ngh : (1) có quy đ nh th ng nh t v s tham gia c a ng i dân t ng đ a

ph ng; (2) m i đ a ph ng s nh n m t kho n ngơn sách nh nhau, ng i dân t i đ a

ph ng s quy t đ nh th c hi n công vi c gì tr c phù h p v i ngu n l c c a mình; (3)

th c hi n các bi n pháp truy n thông th ng nh t và các l p h c v vai trò quan tr ng c a

vi c tham gia t c ng đ ng; (4) công khai, minh b ch các ho t đ ng NTM t vi c lên quy

ho ch, lên k ho ch th c hi n và tài chính c a các ho t đ ng; (5) ng i dân ph i có quy n

t quy t đ i v i nh ng công vi c t i đ a ph ng

M C L C

L I CAM OAN i

L I C M N ii

TÓM T T iii

M C L C iv

DANH M C CÁC KÝ HI U, T VI T T T vi

DANH M C HÌNH V vi

DANH M C H P vii

T KHÓA vii

CH NG 1 T NG QUAN VÀ CÁC V N CHÍNH SÁCH 1

1.1 B i c nh nghiên c u 1

1.2 M c tiêu và câu h i nghiên c u 2

1.3 i t ng nghiên c u 2

1.4 Ph ng pháp nghiên c u 3

1.5 C u trúc d ki n c a đ tài 4

CH NG 2 GI I THI U V CHÍNH SÁCH XÂY D NG NTM 5

2.1 Gi i thi u v chính sách xây d ng NTM 5

2.2 Ch ng trình NTM t i ng Nai 7

2.3 Vai trò c a ng i dân trong vi c xây d ng NTM 8

CH NG 3 C S LÝ LU N VÀ TH C TI N C A V N NGHIÊN C U 10

3.1 Các lý thuy t v s tham gia c a ng i dân 10

3.2 Kinh nghi m c a các n c 13

3.3 Các nghiên c u v s tham gia c a ng i dơn vƠo các l nh v c 15

CH NG 4 NGHIểN C U V S THAM GIA C A NG I DÂN VÀO XÂY D NG NTM T I HUY N XUÂN L C, NG NAI 17

4.1 Quá trình th c hi n ch ng trình NTM t i huy n Xuân L c 17

4.2 Th c tr ng tham gia c a ng i dân 19

4.2.1 Thông tin v Chính sách xây d ng NTM 19

4.2.2 Ng i dân tham gia bàn, ý ki n trong xây d ng NTM 23

4.2.3 Ng i dân tham gia th c hi n trong xây d ng NTM 26

4.2.4 Ng i dân tham gia giám sát, qu n lý, v n hành, b o d ng các công trình NTM 33 CH NG 5 K T LU N VÀ KHUY N NGH 38

5.1 K t lu n 38

5.2 Khuy n ngh chính sách 39

5.3 H n ch c a nghiên c u vƠ đ nh h ng cho các nghiên c u ti p theo 40

TÀI LI U THAM KH O 41

PH L C 46

Ph l c 1: i u ki n t nhiên, kinh t , xã h i huy n Xuân L c 46

Ph l c 2: Ch n đi m nghiên c u vƠ ph ng pháp thu th p s li u 48

Ph l c 3: Phi u kh o sát ý ki n ng i dân 50

Ph l c 4: K t qu kh o sát ý ki n ng i dân 57

Ph l c 5: Danh sách nh ng ng i đ c ph ng v n 62

Ph l c 6: Các tiêu chí v NTM c a huy n Xuân L c so v i B tiêu chí qu c gia và B tiêu chí tnh ng Nai v NTM 63

DANH M C CÁC KÝ HI U, T VI T T T

T vi t t t Tên ti ng Vi t

DANH M C HÌNH V

Hình 2.1 B máy ch đ o vƠ đi u hƠnh Ch ng trình m c tiêu qu c gia xây d ng NTM 7

Hình 3.1 Các m c đ tham gia c a ng i dân 11

Hình 3.2 Thang đo v s tham gia c a ng i dân 12

Hình 4.1 T l ng i dân bi t v nh ng thông tin c b n trong xây d ng NTM 20

Hình 4.2 T l ng i dân bi t v ch ng trình NTM 21

Hình 4.3 T l kh o sát ng i dơn đ c thông báo v các v n đ trong vi c xây d ng NTM 22

Hình 4.4 T l kh o sát các m c đ ng i dân c n đ c tham gia trong xây d ng NTM 23 Hình 4.5 T l kh o sát các y u t quy t đ nh cho vi c l p k ho ch cho các ho t đ ng xây d ng NTM 24

Hình 4.6 T l ng i dân tham gia vào vi c l p k ho ch phát tri n nông thôn 25

Hình 4.7 S tham gia quy t đ nh và vai trò trong vi c đ a ra các m c đóng góp trong vi c xây d ng NTM 25

Hình 4.8 T l ng i dân tham gia vào ho t đ ng xây d ng NTM 26

Hình 4.9 T l kh o sát các hình th c đóng góp xơy d ng NTM 27 Hình 4.10 T l ng i dân tham gia giám sát các ho t đ ng c a xã 34 Hình 4.11 LỦ do ng i dân không tham gia các ho t đ ng giám sát 35 Hình 4.12 ánh giá chính quy n xã có t o đi u ki n cho ng i dân tham gia ki m tra, giám sát 36

DANH M C H P

H p 4.1 Tr ng h p huy n Nh n Tr ch thành l p T t v n h tr các xƣ trên đ a bàn huy n th c hi n công trình giao thông nông thôn 29

H p 4.2 Mô hình Câu l c b N ng su t cao và Liên hi p Câu l c b N ng su t cao t i huy n Xuân L c 31

H p 4.3 Mô hình chuy n đ i c c u cơy đi u t i huy n Xuân L c 33

T KHÓA

Nông thôn m i, S tham gia c a ng i dân

ch ng trình.1 Nhìn chung ho t đ ng NTM ch y u thông qua tuyên truy n và th c t xây

d ng NTM t i đ a ph ng l i không nh nh ng gì đ c chính quy n báo cáo Ng i dân

th ng ch bi t đ n khái ni m NTM ch ch a th c s hi u và ch đ ng trong các ho t

đ ng, ch y u ch ch có ch tr ng, h tr c a nhƠ n c đ th c hi n Ngày c khi th c

hi n quy ho ch, l p đ án vai trò c a ng i dân tham gia n u đ c chú Ủ thì đa ph n ng i dân l i không hi u bi t v quy ho ch (Thiên H ng, Thanh Xuơn, 2014)

T i huy n Xuân L c tnh ng Nai, t m t vùng đ t nghèo nàn, l c h u, mang đ y th ng tích c a bom đ n chi n tranh vƠ c ng lƠ huy n nghèo nh t t nh, nh ng sau g n 40 n m xơy

d ng và phát tri n, đ n nay Xuân L c là m t huy n có n n kinh t - v n hóa - xã h i phát tri n.2 Trong 5 n m th c hi n NTM, Xuân L c đƣ huy đ ng g n 14.000 h dân hi n 700.000 m2 đ t, v i g n 200.000 l t ngày công th c hi n các công trình xây d ng NTM Theo báo cáo c a huy n Xuân L c trong công tác xây d ng NTM giai đo n 2009-2014 huy n có 13/14 xƣ đ t chu n NTM, đ t 92,86% (UBND huy n Xuân L c, 2014) Vào ngày 24/1/2015, huy n Xuân L c và th xã Long Khánh tnh ng Nai đ c th t ng Nguy n

T n D ng trao danh hi u Nông thôn m i, đơy lƠ hai huy n đ u tiên trên c n c đ t đ c danh hi u này (Thành Chung, Nh t B c, 2015)

Có th th y NTM t i huy n Xuân L c là m t mô hình t t đ các đ a ph ng khác có th

th c hi n Tuy nhiên theo cu c đi u tra D lu n xã h i v công tác tuyên truy n NTM th c

hi n theo K ho ch s 223 - KH/BTGTU ngày 06/5/2013 c a Ban Tuyên giáo T nh y trên

đ a bàn t nh ng Nai n m 2013 cho th y các hình th c tuyên truy n, t v n và ti p nh n

1 Th t ng Nguy n T n D ng d và ch đ o H i ngh s k t 3 n m th c hi n ch ng trình ngƠy 16/5/2014

2 Thông tin thêm v huy n Xuân L c t i Ph l c 1

thông tin v NTM huy n Xuân L c còn th p, m c đ tham gia c a ng i dân gi m d n

theo thang đo “bi t, bàn, làm, ki m tra”

Nh v y m c dù là huy n đ u tiên trong c n c đáp ng đ y đ các tiêu chí c a m t huy n NTM, nh ng s tham gia c a ng i dân huy n Xuân L c v n còn th p Th c t này

ph n ánh s vênh nhau trong ch tr ng phát tri n nông nghi p d a vào s tham gia c a

c ng đ ng và các chính sách c a nhƠ n c Rõ ràng, c i thi n s tham gia c a ng i dân

v a lƠ hƠnh đ ng v a là m c đích c a chính sách xây d ng NTM Khi s tham gia c a

ng i dơn đ c c i thi n, không ch ngu n l c đ u t cho xơy d ng NTM t ng lên mƠ còn thúc đ y ng i dân t tin, t quy t, đ a ra sáng ki n và tham gia tích c c đ t o ra m t NTM n ng đ ng h n

1.2 M c tiêu và câu h i nghiên c u

tài nghiên c u v th c tr ng s tham gia c a ng i dân trong xây d ng NTM t i huy n Xuân L c tnh ng Nai Qua phân tích th c tr ng s tham gia c a ng i dơn, đ tài s

đ a ra nh ng ki n ngh giúp t ng c ng s tham gia c a ng i dân trong vi c xây d ng NTM cho t ng c p chính quy n c th t o c s cho nghiên c u, đ tài tìm hi u v vai trò c a ng i dân trong vi c xây d ng NTM và m c đ tham gia c a ng i dân trong vi c phát tri n các chính sách xây d ng NTM

Do đó, đ tƠi đ a ra cơu h i chính sách nh sau:

Câu h i 1: T i sao phát tri n NTM l i c n có s tham gia c a ng i dân?

Câu h i 2: Vai trò th c t c a ng i dân trong vi c tham gia xây d ng NTM t i huy n Xuân L c?

Câu h i 3: Làm th nƠo đ c i thi n s tham gia c a ng i dân trong xây d ng NTM nhìn

t tr ng h p huy n Xuân L c

1.3 iăt ng nghiên c u

- i t ng nghiên c u: S tham gia c a ng i dơn trong xơy d ng NTM t i huy n Xuơn

L c

- Ph m vi nghiên c u: Nghiên c u đ c ti n hƠnh trên đ a bƠn huy n Xuơn L c 8 xã trên

14 xƣ c a huy n.3 Bên c nh đó, các thông tin, d li u còn đ c thu th p t i các xã, S Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn tnh ng Nai, UBND huy n Xuân L c và Ban Ch

c a ng i dân, ng i vi t minh h a b ng nghiên c u c a André, Pierre (2012) các thang

đo c a Ladder (Wilcox, 2003) ng th i, liên h th c t thông qua các nghiên c u v s tham gia c a ng i dơn trong các l nh v c khác nhau t i Vi t Nam và kinh nghi m v NTM c a Hàn Qu c và Nh t B n đ lƠm c n c kh ng đ nh vai trò quan tr ng t s tham gia c a ng i dân trong vi c xây d ng NTM

câu h i 2, đ đánh giá s tham gia c a ng i dân t i huy n Xuân L c, ng Nai, tác gi

th c hi n kh o sát t i đ a ph ng b ng cách thu th p ý ki n c a ng i dân thông qua b ng

h i và th c hi n ph ng v n sâu đ i di n c a Ban qu n lý xây d ng NTM c p xã, Ban Ch

đ o xây d ng NTM c p huy n, t nh Qua đó, ti n hƠnh đ i chi u so sánh v i các quy đ nh, quy ch trong các v n b n có liên quan đ xác đ nh nh ng v n đ còn t n t i c ng nh m t tích c c trong quá trình xây d ng NTM t i Xuân L c

Câu h i 3 thông qua các phân tích các ch ng tr c, các quy đ nh pháp lu t, kinh nghi m trong phát tri n nông nghi p, nông thôn m t s n c và các nghiên c u tr c, đ tài s đ xu t m t s ki n ngh và gi i pháp c i thi n s tham gia c a ng i dân trong chính sách xây d ng NTM

3 8 xƣ đ c kh o sát là: Xuân Hòa, Xuơn Tr ng, Xuơn nh, Xuân Phú, Xuân Th , Xuân B c, Su i Cao,

Lang Minh

Ch ng 4: Nghiên c u v s tham gia c a ng i dơn trong Ch ng trình xơy d ng NTM

t i huy n Xuân L c, ng Nai

Ch ng 5: K t lu n và khuy n ngh

CH NGă2

GI I THI U V CHÍNH SÁCH XÂY D NG NTM

Xây d ng NTM không ph i ch nh m xây d ng con đ ng, kênh m ng, tr ng h c, h i

tr ng mà b n ch t là qua cách làm này t o cho ng i nông dân hi u rõ đ c n i dung, ý ngh a vƠ thúc đ y h t tin, t quy t, đ a ra sáng ki n, tham gia tích c c đ t o ra m t NTM n ng đ ng h n ây không ph i lƠ đ án đ u t c a NhƠ n c mà vi c ng i dân

c n lƠm, đ cu c s ng t t h n, NhƠ n c tham gia ch thúc đ y và h tr m t ph n

2.1 Gi i thi u v chính sách xây d ng NTM

T Ngh quy t 26-NQ/TW ban hành ngày 5/8/2008 c a Ban ch p hƠnh trung ng ng

th hi n nh ng quan đi m ch y u trong phát tri n nông nghi p, nông dân, nông thôn, xác

đ nh v trí quan tr ng c a nông nghi p, nông dân, nông thôn trong ti n trình phát tri n đ t

n c ng th i nhìn nh n m i quan h gi a nông nghi p, nông thôn và nông dân, xem nông dân là ch th c a quá trình xây d ng, phát tri n NTM Ngh quy t xác đ nh s t

ch , t l c, t c ng c a nông dân trong phát tri n V n b n này t o n n móng v ng ch c cho chính sách xây d ng NTM Sau đó, vƠo ngƠy 30/12/2008, Ban Bí th ban hƠnh Quy t

đ nh 205- Q /TW thƠnh l p Ban ch đ o thí đi m ch ng trình xơy d ng NTM và l a

ch n 11 xƣ đi m xây d ng NTM

N m 2009, đ lƠm c n c đánh giá xơy d ng NTM, Th t ng Chính Ph ban hành b tiêu chí Qu c gia v xây d ng NTM d a trên Quy t đ nh s : 491/Q - TTg ngày 16/4/2009 Sau đó lƠ thông t s 54/2009/TT - BNNPTNT ngày 21/8/2009 c a B Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn v vi c H ng d n th c hi n B tiêu chí Qu c gia v NTM

n n m 2010, Ch ng trình xơy d ng NTM chính th c tr thƠnh Ch ng trình m c tiêu

qu c gia d a trên Quy t đ nh 800/Q -TTg Phê duy t Ch ng trình m c tiêu qu c gia v xây d ng NTM giai đo n 2010 ậ 2020 Khác v i nh ng ch ng trình phát tri n nông thôn

tr c đơy, Ch ng trình xơy d ng NTM là m t ch ng trình t ng th v phát tri n kinh t

- xã h i, chính tr và an ninh qu c phòng trên đ a bàn nông thôn

Ch ng trình g m 11 n i dung, m i n i dung bao g m 1 ho c 1 s tiêu chí c a B tiêu chí

qu c gia NTM, g m có 19 tiêu chí phân thành 5 nhóm bao g m:

Nhóm I: Quy ho ch (có 01 tiêu chí)

Nhóm II: H t ng kinh t - Xã h i (có 08 tiêu chí)

Nhóm III: Kinh t và t ch c s n xu t (có 04 tiêu chí)

Nhóm IV: V n hóa - xã h i - môi tr ng (có 04 tiêu chí)

Nhóm V: H th ng chính tr (có 02 tiêu chí)

Th c t vi c th c hi n các n i dung này tùy thu c vào ngu n l c c a đ a ph ng, không

ph i đ a ph ng nƠo c ng có đi u ki n đ th c hi n h t các tiêu chí Vi c th c hi n các n i dung s u tiên v quy ho ch, đƠo t o và xây d ng c s h t ng

Các đ a ph ng đ t chu n NTM ph i đ m b o các đi u ki n: có đ ng kỦ xƣ đ t chu n NTM vƠ đ c UBND c p trên xác nh n và có 100% tiêu chí th c hi n trên đ a bƠn đ t chu n theo quy đ nh d a theo Quy t đ nh 372 Q /TTg (Th t ng Chính ph , 2014) Các tiêu chu n này có s thay đ i tùy thu c vƠo đi u ki n kinh t xã h i c a t ng đ a ph ng

Hi n nay, b tiêu chí đánh giá NTM c n c trên Quy t đ nh 491/Q -TTg ậ Quy t đ nh v

vi c ban hành B tiêu chí qu c gia v NTM và Quy t đ nh 342/Q -TTg ậ Quy t đ nh s a

đ i m t s tiêu chí c a B tiêu chí qu c gia v NTM

Ngoài ra, theo Quy t đ nh 800/Q -TTg vƠ Thông t 26/2011/TTLBNNPTNBKH BTC ậ H ng d n m t s n i dung th c hi n Quy t đ nh 800/Q -TTg, Ch ng trình m c tiêu qu c gia xây d ng NTM còn bao g m m t s n i dung: Ch ng trình đ c đi u hành,

T-qu n lý b i các Ban Ch đ o đ c thành l p t trung ng đ n huy n, V n phòng đi u

ph i lƠ c quan giúp vi c cho Ban Ch đ o c p Trung ng, c p t nh/thành ph , C quan

th ng tr c đi u ph i lƠ c quan giúp vi c cho Ban Ch đ o c p huy n c p xƣ, vì lƠ đ n

v tri n khai Ch ng trình nên v a có Ban Ch đ o v a có Ban qu n lý Và c p qu n lý

cu i cùng là Ban phát tri n thôn Ban Ch đ o t nh lƠ c quan ch u trách nhi m tr c ti p, toàn di n v ch t l ng, ti n đ , hi u qu Ch ng trình trên đ a bàn c a mình (Hình 2.1)

Hình 2.1 B máy ch đ o và đi u hành Ch ng trình m c tiêu qu c gia xây d ng NTM

Ngu n: Tác gi t v d a trên Quy t đ nh s 1013/Q -TTg và Thông t 26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKH T-BTC

2.2 Ch ngătrìnhăNTM t iă ng Nai

ng Nai là m t t nh công nghi p, c c u ngành nông nghi p chi m t tr ng 6%, nh ng nông nghi p, nông dân, nông thôn v n đóng m t vai trò h t s c q an tr ng v i h n 60% dơn c s ng vùng nông thôn (Ban ch đ o Nông nghi p, Nông dân, Nông thôn và xây d ng NTM tnh ng Nai, 2014) Nông nghi p ng Nai có nhi u vùng chuyên canh cây công nghi p, cơy n qu v i qui mô l n, ch n nuôi khá phát tri n, đóng góp quan tr ng cho s phát tri n kinh t - xã h i c a đ a ph ng Bên c nh đó, tình hình nông nghi p, nông dân, nông thôn v n nhi u h n ch , b t c p, luôn g p nhi u r i ro, nên trong quá trình phát tri n kinh t -xã h i, ng i nông dân luôn là đ i t ng ch u nhi u t n th ng nh t Chính vì v y

mà nông nghi p, nông dân, nông thôn luôn là m t v trí chi n l c quan tr ng, lƠ c s và

s n - th c ph m g n v i ngu n nguyên li u t i ch Chính nh đi m xu t phát s m này,

ng Nai có nh ng thu n l i nh t đ nh trong vi c th c hi n ch ng trình NTM

Th c hi n Quy t đ nh 800/Q -TTg ngày 4/6/2010 c a Th t ng Chính ph Quy t đ nh phê duy t Ch ng trình m c tiêu Qu c gia v xây d ng NTM, t nh ng Nai đƣ ban hƠnh Quy t đ nh s 2418/Q -UBND v Ch ng trình M c tiêu Qu c gia xây d ng NTM trên

đ a bàn vùng nông thôn giai đo n 2011 - 2015 vƠ đ nh h ng đ n n m 2020 T th i đi m

đó đ n nay, chính quy n ng Nai t p trung vào m c tiêu xây d ng NTM m c đích c i thi n dân sinh, nâng cao dân trí và t o ngu n l c cho vi c phát tri n c a t nh

c th hóa n i dung Ngh quy t c a Trung ng vƠ K ho ch c a T nh y, các c p y

đ ng, chính quy n vƠ các đoƠn th chính tr -xã h i t t nh đ n huy n, xã trên đ a bàn tri n khai, xây d ng k ho ch th c hi n c th hƠng n m vƠ 5 n m C n c vào b tiêu chí qu c gia v NTM, tnh ng Nai đƣ xơy d ng b tiêu chí NTM t nh ng Nai So v i Trung

ng, b tiêu chí c a t nh nhi u h n v s l ng các ti u tiêu chí: có 54 ti u tiêu chí so v i trung ng có 39 ti u tiêu chí.4

2.3 Vai trò c aăng i dân trong vi c xây d ng NTM

Trong các v n b n xây d ng NTM đ c tri n khai t trung ng đ n đ a ph ng đ u th c

hi n theo ph ng chơm “dân bi t, dân bàn, dân làm và dân ki m tra”.Vai trò c a ng i

dân trong vi c xây d ng NTM đ c th hi n khác nhau t ng c p v n b n

4 Xem thêm t i Ph l c 6 v B tiêu chí Qu c gia và B tiêu chí c a t nh ng Nai v NTM

c p trung ng, t nh, các v n b n t c p trung ng nh pháp l nh th c hi n dân ch c

s , Ngh quy t 26-NQ/TW đ u kh ng đ nh vai trò ch th c a nông dân trong xây d ng, phát tri n NTM, quy đ nh v nh ng v n đ ng i dơn đ c bi t, bàn b c, ý ki n, th c hi n Quy t đ nh 800/Q -TTg, v i nh ng quy đ nh v vi c l y ý ki n c ng đ ng trong quy

ho ch, đ i m i các hình th c t ch c s n xu t có hi u qu , xây d ng đ i s ng v n hóa, thông tin và truy n thông, c p n c s ch, v sinh môi tr ng và m c đóng góp xơy d ng NTM Vai trò c a ng i dân ch d ng l i c p đ đóng góp Ủ ki n

c p đ a ph ng các v n b n đ c th c hi n chi ti t h n d a trên các tiêu chí và yêu c u

c a v n b n c p trên đ th c hi n ng Nai, Quy t đ nh s 2418/Q -UBND v

Ch ng trình M c tiêu Qu c gia xây d ng NTM trên đ a bƠn vùng nông thôn giai đo n

2011 - 2015 vƠ đ nh h ng đ n n m 2020, so v i 39 ti u tiêu chí c a trung ng, b tiêu chí c a tnh ng Nai có 54 ti u tiêu chí phù h p v i hoàn c nh và s tham gia c a ng i dân t i đ a ph ng Chi ti t vƠ đ y đ h n v vai trò c a ng i dân trong xây d ng NTM

là s tay h ng d n xây d ng NTM c p xƣ n m 2010 D a trên các ti u tiêu chí mƠ ng i dân có th tham gia v i nhi u vai trò và c p đ khác nhau m c đ th p, ng i dân tham gia v i vai trò lƠ ng i đóng góp công s c, ti n c a xây d ng các công trình công c ng,

chnh trang n i các m c đ cao h n, vai trò c a ng i dân th hi n thông qua vi c cho ý ki n vƠo các đ án, b n đ quy ho ch NTM c p xã hay vi c l a ch n nh ng công

vi c c n th c hi n tr c, vi c gì lƠm sau đ phù h p v i đi u ki n c a đ a ph ng t ng công vi c vai trò c a ng i s thay đ i, nh khi tham gia Ủ ki n ng i dơn đóng vai trò lƠ

ng i tham v n, khi tham gia l a ch n công vi c, quy t đ nh m c đ đóng góp trong xơy

d ng các công trình công c ng c a thôn, xƣ, ng i dơn đóng vai trò lƠ ng i đ c quy t

đ nh; Khi tham gia t ch c qu n lý, v n hành và b o d ng các công trình sau khi hoàn thƠnh, ng i dân đóng vai trò lƠ ng i qu n lý

Ch a bƠn đ n vai trò quan tr ng c a ng i dơn nh th nào khi tham gia trong vi c xây

d ng NTM nh ng khi c n c trên Quy t đ nh 800 Q /TTg, v n b n liên quan tr c ti p và

có giá tr pháp lỦ cao đ i v i Ch ng trình xơy d ng NTM, thì ng i dân ch đ c tham gia v i vai trò lƠ ng i đ c tham v n, l y ý ki n Các v n b n nh ng c p th p h n có chi ti t vƠ đ y đ h n v vai trò c a ng i dân, tuy nhiên v n d a trên c s c a quy t

đ nh 800 Q /TTg Nh v y, th c t v n còn m t kho ng tr ng pháp lý cho nh ng quy

đ nh v vai trò c a ng i dân trong xây d ng NTM

CH NGă3

T th c t v chính sách xây d ng NTM t i Vi t Nam, b i c nh t i huy n Xuân L c t nh

ng Nai cho th y đ đ t đ c NTM c n nhi u y u t t chính sách c a chính quy n, ngân sách th c hi n đ n s tham gia c a ng i dân Trong đó vai trò th c s c a ng i dân trong vi c xây d ng NTM đang đơu vƠ t i sao phát tri n NTM l i c n có s tham gia

c a ng i dân là câu h i s đ c tr l i thông qua các phân tích t lý thuy t v s tham gia

c a ng i dân, các nghiên c u và kinh nghi m c a các n c trong ch ng nƠy

3.1 Các lý thuy t v s tham gia c aăng i dân

Có nhi u đ nh ngh a khác nhau v s tham gia c a dân tùy thu c vƠo l nh v c vƠo góc đ

ti p c n c a v n đ Theo Florin, Paul (1990) s tham gia c a ng i dân là "m t quá trình trong đó các cá nhơn tham gia vƠo vi c ra quy t đ nh trong các t ch c, ch ng trình vƠ môi tr ng nh h ng đ n h "

Trong m t đ nh ngh a khác c a Pierre André (2012) ắS tham gia c a ng i dân là m t quá trình mƠ trong đó nh ng ng i dân th ng tham gia - trên c s t nguy n ho c b t

bu c vƠ hƠnh đ ng m t mình ho c trong m t nhóm - v i m c tiêu nh h ng đ n quy t

đ nh s tác đ ng đ n c ng đ ng c a h ” S tham gia này có th di n ra bên trong ho c bên ngoài khuôn kh th ch và nó có th đ c t ch c b i thành viên c a các t ch c xã

h i hay ng i ra quy t đ nh (André, P; P Martin và G Lanmafankpotin, 2012) Tùy thu c vƠo trình đ nh n th c, v n hóa, đi u ki n đ a lý c a t ng vùng mi n khác nhau, m c đ tham gia c a ng i dân vào các công vi c phát tri n c ng đ ng th hi n các c p đ khác nhau, nh m t ti n trình liên t c và chia thành 6 c p đ :

(1) Tham gia th đ ng (Passive participation): trong các ho t đ ng ng i dơn th đ ng tham gia, b o gì lƠm đ y, không tham d vƠo quá trình ra quy t đ nh

(2) Tham gia thông qua vi c cung c p thông tin (Participation as contributors): thông

qua vi c tr l i các cơu h i đi u tra c a các nhƠ nghiên c u Ng i dơn không tham

d vƠo quá trình phơn tích vƠ s d ng thông tin

(3) Tham gia nh nhà t v n (Participation as consultants): Tg i dơn đ c tham v n

vƠ đ a ra Ủ ki n v các v n đ t i đ a ph ng

(4) Tham gia trong vi c th c hi n (Participation in implementation): Trong các ho t

đ ng ng i dơn thƠnh l p nhóm đ th c hi n nh ng ch ng trình hay các d án t i

đ a ph ng, tuy nhiên c p đ nƠy h không tham d vƠo quá trình ra quy t đ nh

(5) Tham gia trong quá trình ra quy t đ nh (Participation in decision - making): Ng i dơn ch đ ng tham gia vƠo các quá trình phơn tích vƠ l p k ho ch, h tham gia

tr c ti p vƠo quá trình ra quy t đ nh t i đ a ph ng

(6) Tham gia t nguy n (Self- mobilization): Ng i dơn t th c hi n t đ u m i công

vi c, lên Ủ t ng, l p k ho ch vƠ đánh giá các ho t đ ng, vi c nƠy đ c th c hi n không có s h tr , đ nh h ng t bên ngoƠi

Hình 3.1 Các m c đ tham gia c a ng i dân

Ngu n: Tác gi t v d a trên các m c đ tham gia c a ng i dân

Trong m t nghiên c u khác c a Sherry R Arnstein (1969) l i chú tr ng đ n phân chia m c

đ tham gia c a ng i dân thông qua vi c đ a ra 8 m c đ (Vancouver Community Network, 2014) Thang đo 8 m c đ nƠy đ c David Wilcox phân chia t cao đ n th p và

mô t nh sau: hai n c th p nh t là S v n đ ng (manipulation) và Li u pháp (Therapy)

hoàn toàn ch a t o ra s tham gia, ch có m c đích đƠo t o ng i tham gia n c thang Cung c p thông tin (Informing), đơy lƠ b c quan tr ng đ u tiên nh m thúc đ y s tham gia nh ng th ng thông tin ch mang tính m t chi u mà không có ph n h i m c Tham

v n (Consultation) s th c hi n các b c kh o sát, t ch c các cu c h p khu dơn c vƠ tham kh o ý ki n ng i dân, tuy nhiên m c đ này ch là nh ng nghi th c N c thang k

ti p ng viên (Placation) ng i dân s b u vƠ đ a nh ng thành viên x ng đáng vƠo m t nhóm đ th c hi n ch ng trình, th ng là m t y ban m c đ H p tác (Partnership)

có s phân ph i l i quy n l c gi a ng i dân và nhà c m quy n, c hai đ u ph i có trách nhi m trong lên k ho ch và ra quy t đ nh n c thang th 7 y quy n (Delegated Power)

ng i dơn th ng n m gi đa s các v trí trong y ban và có quy n quy t đ nh, m c đ

nƠy ng i dân đƣ có th ch u trách nhi m N c thang cu i cùng Ng i dân qu n lý (Citizen

Control) c ng đ ng th c hi n toàn b công vi c l p k ho ch, ho ch đ nh chính sách và

qu n lý m t ch ng trình (Wilcox, 2003)

Hình 3.2 Thang đo v s tham gia c a ng i dân

Ngu n: Tác gi t v d a trên mô t thang đo c a Ladder (Wilcox, 2003)

Nh v y theo các lý thuy t v s tham gia c a ng i dân thì ng i dơn s tham gia vƠo

nh ng ho t đ ng có tác đ ng đ n đ i s ng c ng đ ng c ng nh t ng cá nhân, theo nh ng hình th c và m c đ khác nhau Vì v y, khi xem xét các n i dung c a Ch ng trình xơy

d ng NTM, ta nh n th y 11 n i dung này đ u liên quan tr c ti p hay gián ti p đ n c ng

đ ng dơn c nông thôn nên đơy lƠ c s cho ng i dân tham gia vào các ho t đ ng xây

d ng NTM.5 C th h n, ng i dơn nông thôn lƠ ng i th h ng nh ng thành qu trong xây d ng NTM nên ch có h m i lƠ ng i hi u rõ nh t nhu c u c a mình T nh ng nhu

c u đó, ng i dân bi t c n ph i lƠm gì, lƠm nh th nƠo đ đ t đ c m c tiêu đ ra

3.2 Kinh nghi m c aăcácăn c

3.2.1 Kinh nghi m c a Hàn Qu c

Trong m t nghiên c u c a Ph m Xuân Liêm (2011), Seamaul theo ngh a ti ng Hàn là s

đ i m i c a c ng đ ng vƠ undong có ngh a lƠ phong trƠo Phong trƠo đ i m i đ c hình thành t 3 nhân t ắCh m ch - T l c – H p tác” Ch m ch lƠ đ ng c t nguy n c a

ng i dân, không ng ng v t qua khó kh n đ ti n t i thành công, T l c là ý chí b n thân, tinh th n làm ch , ch u trách nhi m v cu c s ng và v n m nh c a b n thân và H p tác là nh n th c v mong mu n phát tri n c ng đ ng ph i nh vào n l c c a t p th

Trong hƠnh đ ng thì phong trào Semaul Undong l i phát huy t i đa s tham gia c a ng i dân, khuy n khích ng i dân tham gia t nh ng vi c đ n gi n r i đ n nh ng vi c ph c

t p

T ch c phát tri n nông thôn đ c thành l p ch t ch t trung ng đ n c s M i làng

b u ra "U ban Phát tri n Làng m i" g m t 5 đ n 10 ng i đ v ch k ho ch và ti n hành

d án phát tri n nông thôn

Nguyên t c c b n c a phong trào làng m i: NhƠ n c h tr v t t , nhơn dơn đóng góp công c a Nhân dân quy t đ nh lo i công trình nƠo u tiên xơy d ng và ch u trách nhi m quy t đ nh toàn b thi t k , ch đ o thi công, nghi m thu công trình S giúp đ c a Nhà

n c trong nh ng n m đ u chi m t l cao, d n d n các n m sau, t l h tr c a Nhà

n c gi m trong khi quy mô đ a ph ng vƠ nhơn dơn tham gia t ng d n

5 11 n i dung c a Ch ng trình xơy d ng NTM đ c nêu trong Quy t đ nh 800Q /TTg ngƠy 4 tháng 6 n m

2010 phê duy t Ch ng trình m c tiêu qu c gia v xây d ng NTM giai đo n 2010 ậ 2020

Khi so sánh ta có th th y kinh nghi m phát tri n nông thôn Hàn Qu c v i chính sách xây

d ng NTM, ta nh n th y ch tr ng phát tri n nông thôn c a 2 phong trào là gi ng nhau,

ng i dơn đóng vai trò chính trong phát tri n nông thôn, giúp ng i dân tr nên t tin đ xây d ng cu c s ng c a mình

3.2.2 Kinh nghi m c a Nh t B n

Theo nghiên c u c a Nguy n Thành L i (2013) v nông thôn t i Nh t B n, t n m 1979,

t nh Oi-ta đƣ hình thƠnh vƠ phát tri n phong trào “M i làng, m t s n ph m” (One Village

One Product vi t t t là OVOP), v i m c tiêu phát tri n vùng nông thôn c a khu v c này

m t cách t ng x ng v i s phát tri n chung c a c Nh t B n Trong đó, ba nguyên t c chính xây d ng phong trào OVOP: (1) đ a ph ng hóa r i h ng t i toàn c u; (2) t ch ,

t l p, n l c sáng t o; (3) phát tri n ngu n nhân l c

mô hình c a Nh t B n, vai trò c a nhƠ n c đóng vai trò ch đ o đ c bi t là trong các giai đo n đ u t vi c h tr kinh phí, tr giá nông ph m, xây d ng các qu r i ro v giá nông ph m… Tuy nhiên xơy d ng NTM n u ch d a vào Chính ph s không th đ , c n

ph i có s tham gia tích c c c a ng i nông dân - đ i ng nh ng ng i đ c h ng l i trong công cu c này Chính vì v y, chính ph Nh t B n đƣ tìm m i cách đ nâng cao tính tích c c, sáng t o c a ng i nông dơn, đ h th c s tr thƠnh đ i quân ch l c trong công

cu c xây d ng phát tri n nông thôn Câu chuy n t nh ng kinh nghi m trong quá trình xây

d ng các th ng hi u đ c s n n i ti ng c a Nh t B n nh n m h ng khô, r u Shochu lúa m ch, chanh Kabosu cho th y nh ng bài h c sâu s c đúc k t không ch t thành công

mà c s th t b i Ng i dân s n xu t r i t ch bi n, t đem đi bán mƠ không ph i qua

th ng lái H đ c h ng toàn b thành qu ch không ph i chia s l i nhu n qua khâu trung gian nào Ch tính riêng trong 20 n m k t n m 1979-1999, phong trào ắM i làng,

m t s n ph m” c a Nh t B n đƣ t o ra 329 s n ph m nh n m, cam, cá khô, chè, m ng tre v i ch t l ng và giá bán r t cao

So sánh v i ch tr ng phát tri n NTM c a n c ta c ng có nhi u đi m t ng đ ng, ng i dân n c ta đ u r t ng h công cu c xây d ng NTM, tuy nhiên ng i nông dân v n thi u

ý th c ch th , tiêu c c, b đ ng, trông ch , l i vào chính quy n.M t nhi m v quan

tr ng trong công cu c xây d ng NTM là ph i d a vào s c m nh c a truy n thông, c ch ,

chính sách đ kêu g i, g i m cho ng i nông dân, khích l ng i nông dân phát huy tinh

th n t l c cánh sinh, hình thƠnh nên đ ng l c n i t i cho công cu c xây d ng NTM

3.3 Các nghiên c u v s tham gia c aăng iădơnăvƠoăcácăl nhăv c

S tham gia c a ng i dơn đóng m t vai trò vƠ tác đ ng đ n h u h t các l nh v c Các nghiên c u v s tham gia c a ng i dân khá nhi u vƠ đa d ng t gi m nghèo, giao thông,

đ t đai, s n xu t đ n các v n đ v h i nh p và phát tri n kinh t Các nghiên c u ch ra vai trò c a c ng đ ng nh h ng đ n s phát tri n và các hình th c đóng góp, tham gia c a

ng i dân s nh h ng đ n s thành công c a ch ng trình nh th nào

M t nghiên c u c a Công ty T v n Mekong Economics (2005) v S tham gia c a C ng

đ ng trong Giao thông Nông thôn nêu lên nh ng v n đ v đóng góp vƠ tham gia c a

ng i dân nh m đánh giá hình th c và m c đ đóng góp c a ng i dân t i hai t nh V nh Long và Phú Th c ng nh tác đ ng c a các kho n đóng góp đ n đ i s ng c a h

Trong l nh v c Nông ng nghi p, Ngân hàng th gi i, B Th y s n, Trung tâm phát tri n

và h i nh p, Vi n kinh t Vi t Nam (2006) th c hi n m t nghiên c u v s tham gia c a

c ng đ ng ng dơn nghèo đ xác đ nh ngu n l c và nhu c u đ u t phát tri n th y s n

c ng ch ra vai trò c a c ng đ ng ng dơn trong vi c phát tri n

M t nghiên c u c a y ban Oxford cho c u tr n n đói (Oxford Committee for Famine Relief ậ g i t t là Oxfam) v v n đ s d ng đ t nêu ra s nh h ng c a c ng đ ng trong

vi c thay đ i quy n s d ng đ t nh th nào Nghiên c u ch ra t ng c ng ti ng nói c ng

đ ng đ l a ch n đúng đ n v v n đ s d ng đ t vƠ thay đ i quy n s d ng đ t 3 t nh

Qu ng Tr , Qu ng Bình và Ngh An Thông qua 3 tình hu ng t i 3 đ a ph ng, nghiên c u

đƣ ch ra s ph n ng khác nhau c a c ng đ ng và chính quy n v v n đ này Các c ng

đ ng tham gia tích c c đƣ giành l i quy n s d ng đ t cho mình nh tr ng h p Qu ng Bình hay t ch i chuy n quy n s d ng đ t Qu ng Tr

T nh ng nghiên c u này ta có th th y vai trò c a ng i dân trong nhi u l nh v c khác nhau t ng m c đ tham gia c ng khác nhau vƠ có nh ng tác đ ng khác nhau đ i v i các

ho t đ ng Khi ng i dân có s hi u bi t, tham gia vƠ đóng góp Ủ ki n c ng nh tham gia giám sát thì hi u qu rõ rƠng đ c c i thi n, ng i dân không còn th đ ng trong các ho t

đ ng mà tr nên tích c c, ch đ ng Ngoài ra, các nghiên c u này ta còn th y đ c s

t ng đ ng v i m t s n i dung c a Ch ng trình xơy d ng NTM (19 tiêu chí và 11 n i dung)

Nh v y, qua các lý thuy t v s tham gia c a ng i dơn cho đ n các nghiên c u v s tham gia c a ng i dân trong m i l nh v c và kinh nghi m v phát tri n NTM c a Nh t

B n, Hàn Qu c đ u cho th y ng i dân có m t vai trò th c s quan tr ng trong vi c phát tri n b n v ng v nông nghi p Ng i dân là ch th vƠ lƠ ng i hi u rõ các nhu c u th c

t khi h có ý th c, ch đ ng tích c c s có m t tác đ ng tích c c đ n ch ng trình mƠ h tham gia Do đó, vai trò tham gia c a ng i dân và m c đ tham gia đ n đơu s quy t đ nh

m c đ thành công và b n v ng c a ch ng trình

CH NGă4

Qua các phân tích ch ng tr c cho th y vai trò quan tr ng c a ng i dân trong vi c tham gia ch ng trình xơy d ng NTM Tuy nhiên, th c t vai trò c a ng i dân trong vi c xây d ng NTM t i huy n Xuân L c tnh ng Nai nh th nào? S tham gia c a ng i dân các m c thang đo ắbi t, bàn, làm, ki m tra” đ n đơu s đ c phân tích t cu c kh o sát c a ng i vi t trong ch ng 4 nƠy

4.1 Quá trình th c hi n ch ngătrìnhăNTMăt i huy n Xuân L c

Ch ng trình NTM t i huy n Xuân L c đ c tri n khai thông qua k ho ch s 60-KH/HU ngày 18/12/2008 c a Ban Ch p hƠnh ng b huy n Xuơn L c và thành l p Ban Ch đ o

th c hi n K ho ch s 60-KH/HU Theo đó, UBND huy n Xuân L c xơy d ng K ho ch

s 27/KH-UBND ngƠy 24/3/2009 đ c th hóa và tri n khai th c hi n ng th i, c n c

h ng d n c a Trung ng vƠ t nh, UBND huy n đƣ quy t đ nh thành l p Ban Ch đ o xây

d ng NTM

UBND huy n đƣ có K ho ch s 26/KH-UBND ngày 27/04/2010 v ch đ o xây d ng mô hình NTM n m 2010 đ i v i các xƣ đi m ng th i ch đ o 5 xƣ đi m g m: Xuơn nh, Xuân Phú, B o Hòa, Xuân Th , Su i Cao xây d ng k ho ch NTM trình UBND huy n phê duy t đ tri n khai th c hi n

Theo báo cáo đ t phá c a huy n Xuân L c trong công tác xây d ng NTM giai đo n

2009-2014 huy n có 13/14 xƣ đ t chu n NTM, đ t 92,86% Trong c huy n Xuân L c ch còn

xƣ Xuơn Tr ng đ t 18/19 tiêu chí, 53/54 ch tiêu, 1 ch tiêu ch a đ t là t l km đ ng huy n qu n lỦ đ c nh a hóa, bê tông hóa n h t n m 2014 xƣ Xuơn Tr ng c ng đƣ

đ t chu n NTM;

V k t qu huy đ ng ngu n l c xây d ng NTM trên đ a bàn huy n giai đo n 2009-2014: (UBND huy n Xuân L c, 2014b)

- Ngu n v n vay: 173,1 t đ ng (Trong đó: T nh vay là 120.923 tri u

đ ng, huy n vay 52.180 tri u đ ng)

- Doanh nghi p t đ u t : 2.490 t đ ng

- V n dơn c t nhơn: 8.209,4 t đ ng

Th c t quá trình th c hi n NTM c a huy n Xuân L c th hi n qua cu c đi u tra D lu n

xã h i v công tác tuyên truy n NTM n m 2013 Cu c đi u tra đ c th c hi n theo K

ho ch s 223 - KH/BTGTU ngày 06/5/2013 c a Ban Tuyên giáo T nh y v vi c tuyên truy n v xây d ng NTM trên đ a bàn t nh ng Nai n m 2013 Ph m vi cu c đi u tra

đ c ti n hành t i 11 đi m thu c t nh ng Nai: th xã Long Khánh, C m M , nh Quán,

Long Thành, Tr ng Bom, V nh C u, Th ng Nh t, Xuân L c, Tơn Phú, Nh n Tr ch và

kh o sát h c viên L p B i d ng nghi p v công tác tuyên truy n v NTM do Ban Tuyên giáo T nh y ph i h p t ch c t i TP Biên Hòa

Qua cu c đi u tra cho th y v công tác tuyên truy n, t v n và gi i thi u vi c xây d ng

NTM t i các đ a ph ng có k t qu kh o sát đ t k t qu t t v i 44,8%, trong đó cao nh t là

đ n v huy n C m M (62%), th p nh t đ n v huy n Tân Phú và Xuân L c (25%) Hình

th c tuyên truy n xây d ng NTM t i các đ a ph ng chi m u th là vi c ti p nh n thông

tin tuyên truy n trên h th ng đƠi truy n thanh v i 24,3%, trong đó cao nh t lƠ đ n v huy n V nh C u (24,1%), th p nh t thu c các đ n v huy n Tân Phú và Xuân L c (22%)

Ti p nh n thông tin qua sinh ho t h i h p 23,1%, trong đó cao nh t lƠ đ n v huy n Nh n

Tr ch (24%), th p nh t đ n v huy n Tân Phú và Xuân L c (21,5%)

Nh v y đ i chi u s li u t Báo cáo v NTM t i huy n Xuân L c và đi u tra D lu n xã

h i v công tác tuyên truy n NTM n m 2013, ta th y các công tác v tuyên truy n, t v n

và gi i thi u vi c xây d ng NTM t i huy n Xuân L c còn th p Qua các kh o sát c a tác

gi , các ho t đ ng xây d ng NTM d nh n ra trên đ a bàn huy n ch lƠ các công trình đi n

đ ng, các công trình NTM khác ng i dân ch đ c bi t khi đƣ hoƠn thƠnh ho c đó lƠ chuy n c a chính quy n đ a ph ng Có th th y quá trình tri n khai ch ng trình xơy

d ng NTM t i huy n Xuân L c v n còn nh ng t n t i v s tham gia c a c ng đ ng

4.2 Th c tr ng tham gia c aăng i dân

Kh o sát th c tr ng tham gia c a ng i dân v NTM t i huy n Xuân L c đ c th c hi n

d a trên đi u tra thông qua phi u kh o sát và ph ng v n sâu Phi u kh o sát đ c th c

hi n d a trên 4 n i dung: (1) thông tin v ch ng trình NTM, (2) ng i dân tham gia bàn,

ý ki n trong xây d ng NTM, (3) ng i dân tham gia th c hi n trong xây d ng NTM, (4)

ng i dân giám sát, ki m tra các công trình NTM.6 K t qu ph ng v n đ c thu th p trong quá trình kh o sát đ i v i ng i dân t i đ a ph ng vƠ th c hi n ph ng v n sơu đ i v i xóm tr ng, thôn tr ng, lƣnh đ o t i các xã và cán b ph trách NTM huy n Xuân L c và

tnh ng Nai.7

4.2.1 Thông tin v Chính sách xây d ng NTM

Trong báo cáo v NTM c a UBND huy n Xuân L c giai đo n 2009-2014 huy n th c hi n

18 k ch b n tuyên truy n (3 k ch b n/n m) thông tin l u đ ng v ch đ xây d ng NTM,

an toàn giao thông, gi gìn an ninh tr t t , phòng ch ng t i ph m ng th i th c hi n 1.086 bu i tuyên truy n l u đ ng; 18.132m b ng rôn, 11.100 lá c các lo i; Th c hi n h n 2.015m2 pano, tuyên truy n th ng xuyên trên h th ng Ơi truy n thanh t huy n đ n xã,

th tr n đ c trên 6.240 gi Nh v y có th th y vi c thông tin v Chinh sách xây d ng NTM c a huy n Xuân L c khá bài b n, có k ho ch và th ng kê c th

Tuy nhiên khi th c hi n kh o sát v m c đ hi u bi t c a ng i dơn đ i v i chính sách và các kênh thông tin ng i dân ti p nh n các chính sách xây d ng NTM thì k t qu không

nh k v ng

Khi đ c h i v Ch ng trình m c tiêu qu c gia xây d ng NTM ch có 59,8% ng i dân trong quá trình kh o sát nghe đ n và bi t t i xã, huy n mình đang đ t đ c danh hi u này Tuy nhiên, t l ng i bi t v các thông tin c b n trong vi c xây d ng NTM ch

m c trung bình Khi đ c h i có đ c bi t v B tiêu chí đánh giá thì ch có 56,5% tr l i

6 Chi ti t Phi u kh o sát t i Ph l c 4

7 Xem thêm thông tin v vi c ch n đi m kh o sát t i Ph l c 3

đ c bi t vƠ đa ph n ng i dân không bi t đ c s tiêu chí c th mƠ đ a ph ng đ t đ c

và th i gian nƠo đ t đ c danh hi u đó C ng nh khi đ c h i v th i gian c th b t đ u xây d ng NTM thì t l nƠy c ng ch 58,8%

M c dù trung bình kho ng th i gian t i đ a ph ng c a nh ng đ i t ng đ c kh o sát là trên 10 n m (t ng s n m/s l ng kh o sát)

Hình 4.1 T l ng i dân bi t v nh ng thông tin c b n trong xây d ng NTM

Hai kênh thông tin ng i dân ti p nh n các chính sách NTM m i nhi u nh t là qua loa phát thanh và truy n hình, qua kh o sát cho th y ng i dơn nghe đ n c m t “Nông thôn

m i” nhi u nh t lƠ qua đƠi phát thanh đ a ph ng, thông tin t các chuyên m c v Nông

thôn c a Ơi truy n hình và qua các cu c h p dơn c

Sau đó lƠ các kênh thông tin tr c ti p t chính quy n nh qua các t ch c đoƠn th , các

bu i ti p xúc c tri và các tài li u đ c phát v NTM c a chính quy n Các cu c h p khu

dơn c lƠ kênh thông tin quan tr ng đ ng i dơn tham gia sơu h n vƠo các ho t đ ng xây

Hình 4.2 T l ng i dân bi t v ch ng trình NTM

Tuy nhiên kh o sát cho th y s ng i không tham gia vào các ho t đ ng tuyên truy n NTM ho c tham gia r t ít chi m đ n h n 80% trong vòng 5 n m t khi có NTM t i Xuân

L c (không ho t đ ng nào 34,3% và 1 ho c 2 ho t đ ng chi m 46,3%)

V ho t đ ng h tr s n xu t, kinh doanh thu c ch ng trình xơy d ng NTM trên đ a bàn thôn/xã qua kh o sát s ng i không đ c bi t thông tin v các ho t đ ng h tr s n xu t, kinh doanh chi m 44,5% trong đó s ng i không đ c bi t và không quan tâm chi m 36,5% trên t ng s ng i đ c kh o sát i u này cho th y s s ti p nh n thông tin c a

ng i dân v các chính sách xây d ng NTM là có tuy nhiên th đ ng và còn th p, ch d ng

l i vi c tham gia cho có

Bên c nh tình tr ng thông tin chung v chính chính sách xây d ng NTM t chính quy n cho ng i dân còn nhi u h n ch thì nh ng thông tin c th v vi c l p quy ho ch c ng trong tình tr ng t ng t , ch kho ng 1/2 dơn đ c h i bi t v các thông tin v quy ho ch,

l p đ án xây d ng c ng nh vi c qu n lý, s d ng các kho n đóng góp c a dân trong vi c xây d ng NTM hay nh thông tin v ngu n v n, chi phí c a các công trình NTM H n 50% không đ c thông báo và không quan tâm v nh ng thông tin này T đơy có th

nh n th y ho t đ ng l p quy ho ch không ch không đúng theo quy đ nh pháp lý Quy t

đ nh 800/Q -TTg - quy đ nh l y ý ki n tham gia c a c ng đ ng dơn c trong công tác quy

ho ch mà còn thi u c s th c ti n vì không có s tham gia c a ng i dân Quy ho ch có

s tham gia c a c ng đ ng ngoài hi u qu cho quy ho ch khi xu t phát t nhu c u th c t

Qua báo chí

Truy n hình InternetQua các ngu n khác

c a ng i dân thì vi c làm còn cho th y vai trò ch th c a ng i dân trong xây d ng NTM hay đ n gi n c ng lƠm cho ng i dân c m nh n v vai trò c a mình trong xây d ng NTM.8

Hình 4.3 T l kh o sát ng i dân đ c thông báo v

các v n đ trong vi c xây d ng NTM

i vƠo b n ch t, m c đích cu i cùng c a vi c xây d ng NTM là nâng cao đ i s ng ng i dân Tuy nhiên, k t qu kh o sát khi đánh giá v c s h t ng vƠ đi u ki n s ng khu dân

c /xƣ hi n t i và nh n xét v s thay đ i v đi u ki n s ng vƠ c s h t ng trong 5 n m

tr l i đơy nh đi n, ngu n n c, thoát n c, v sinh, rác th i, tr m y t , đ ng giao thông,

ch , c c u s n xu t t i đ a ph ng thì đ n 70%-80% ng i đ c h i đánh giá lƠ hài lòng Chính vì c s h t ng vƠ đi u ki n s ng c a ng i dân t t, nên h không quan tâm và có

s l i vào chính quy n i u nƠy c ng th hi n khi đ c bi t v các ho t đ ng s n xu t kinh doanh thu c ch ng trình NTM trên đ a bƠn các xƣ thì có đ n 44,2% ng i dân không đ c bi t vƠ không quan tơm đ n vi c này

t i xƣ

Vi c qu n lỦ vƠ

s d ng các kho n đóng góp

c a dơn trong xơy

4.2.2 Ng i dân tham gia bàn, ý ki n trong xây d ng NTM

ơy lƠ m c đ tham gia cao h n c a ng i dân trong ho t đ ng xây d ng NTM m c đ nƠy ng i dân c n có hi u bi t nh t đ nh v ch ng trình đ có th tham gia tích c c và

ch đ ng M c đích c a ph n kh o sát nƠy đánh giá v nh n th c c a ng i dân v vai trò

c a mình trong vi c xây d ng NTM c ng nh nh n th c v nhu c u và nguy n v ng đ

th c hi n các k ho ch NTM

Khi đ c h i v m c đ tham gia c a ng i dân trong xây d ng NTM thì nh ng ng i đ c

h i đ u nh n th y m c đ tham gia t đ n gi n nh ắđ c thông báo” đ n m c đ cao nh t ắra

quy t đ nh” K t qu kh o sát cho th y ng i dân chú tr ng đ n vi c tham gia bƠn vƠ đóng góp

ý ki n, t l này chi m 59,3% s ng i đ c h i Tuy nhiên ng i dơn ch a c m nh n h t vai

trò c a mình trong xây d ng NTM khi ch có 13,4% l a ch n r ng ng i dân c n ph i tham

gia vào vi c ra quy t đ nh

Hình 4.4 T l kh o sát các m c đ ng i dân c n đ c tham gia trong xây d ng NTM

Rõ ràng ch khi nƠo ng i dân c m nh n đ c vai trò c a mình thì vi c tham gia xây d ng NTM đ i v i h m i tr thành nhu c u t thơn ơy chính lƠ c s quy t đ nh vi c xây d ng

NTM thành công và b n v ng

K t qu kh o sát ti p theo cho th y ng i dân c m nh n đ c vai trò c a mình khi đ c

h i v y u t nào quy t đ nh cho vi c l p k ho ch cho các ho t đ ng xây d ng NTM có

đ n 51,9% s ng i đ c h i nh n th y nhu c u và nguy n v ng c a ng i dân là y u t

quy t đ nh đ n vi c l p k ho ch các ho t đ ng xây d ng NTM Tuy nhiên, khi nhìn l i ta

th y t l ng i dân cho r ng k ho ch c a chính quy n các c p m i là y u t quy t đ nh chi m t l lên t i 49,1%

Hình 4.5 T l kh o sát các y u t quy t đ nh cho vi c

l p k ho ch cho các ho t đ ng xây d ng NTM

Tình tr ng này ph n nào ph n ánh th c t xây d ng nông thôn m i đang di n ra t i Xuân

L c lƠ ng i dân có nhu c u và nguy n v ng trong vi c tham gia xây d ng NTM tuy nhiên

v n luôn trông ch vào chính quy n ho ch đ nh các k ho ch cho m i ho t đ ng

S hi u bi t c a ng i dân v nh ng thông tin quy ho ch, khi ng i vi t th c hi n kh o sát l n đ u tiên 100% ng i đ c h i đ u không bi t và cho r ng đơy lƠ vi c c a xã, huy n n l n kh o sát chính th c khi đ c h i v s tham gia c a ng i dân trong v n

đ quy ho ch, l p đ án sau đó lƠ qu n lý và s d ng các kho n đóng góp, ngu n v n, t l

kh o sát cho th y s l ng ng i dơn đ c h i ch a tham gia vào vi c l p k ho ch phát tri n NTM lên t i 65,7% Nguyên nhân chính c a vi c ch a tham gia lƠ không có th i gian chi m 47,2% vƠ không đ c l a ch n chi m 23,1% Nh v y có th th y s hi u bi t và tham gia vào t đ u trong các d án xây d ng cho th y r t ít ng i dơn đ c tham gia ý

ki n trong công tác l p quy ho ch hay có th nói yêu c u l y ý ki n c ng đ ng cho quy

ho ch ch a đ c xem tr ng

K ho ch c a

xã; 29,6%

K ho ch c a huy n/t nh;

19,9%

K ho ch

c a trung ng; 16,7%

Nhu c u vƠ nguy n v ng

c a ng i dơn;

51,9%

Hình 4.6 T l ng i dân tham gia vào vi c l p k ho ch phát tri n nông thôn

Vi c ng i dơn tham gia, bƠn vƠ đ c tham v n tr c khi th c hi n có m t Ủ ngh a quan

tr ng Khi đ c h i v s tham gia quy t đ nh và vai trò trong vi c đ a ra các m c đóng góp trong vi c xây d ng NTM thì có đ n 51,4% ng i đ c h i cho r ng vi c nƠy nên đ dân bàn và dân quy t đ nh Có th th y n u các v n đ có liên quan tr c ti p đ n quy n l i

c a ng i dân c th trong tr ng h p kh o sát là m c đóng góp v ti n, đ t đai vƠ công lao đ ng, ng i dân s ch đ ng tham gia Nh v y, n u s tham v n c ng đ ng nƠy đ c

th c hi n t t thì các quá trình sau nh vi c tri n khai và qu n lý sau quy ho ch s có s giám sát c a ng i dân

Hình 4.7 S tham gia quy t đ nh và vai trò trong vi c đ a ra

quy n ra quy t

đ nh

Không rõ

Th c t kh o sát cho th y, ng i dơn th ng đ c h i ý ki n khi chính quy n cho r ng v n

đ đó c n l y ý ki n Vi c ph thu c vào các chính sách t chính quy n làm gi m s tham gia c a ng i dân trong các chính sách xây d ng NTM Do đó, c n có nh ng quy đ nh ràng bu c v vi c tham v n ý ki n c ng đ ng trong xây d ng NTM đ c i thi n tình tr ng

hi n t i Khi ho t đ ng tham v n đ c c i thi n, ch t l ng các ho t đ ng xây d ng NTM

s t ng lên vƠ ng i dân có s t tin đ đ u t s n xu t, kinh doanh lâu dài

4.2.3 Ng i dân tham gia th c hi n trong xây d ng NTM

Theo báo cáo c a UBND huy n Xuân L c t ng ngu n v n đ u t xơy d ng NTM trong 5

n m qua lƠ 12.754,2 t đ ng trong đó ng i dân tham gia là 8.335,6 t đ ng V i h n 65% ngu n v n đóng góp cho vi c xây d ng NTM có th th y vai trò c a ng i dân khi tham gia đóng góp vƠo vi c xây d ng NTM chi m m t ph n quan tr ng

Tuy nhiên k t qu kh o sát ph n nh m t b c tranh khác, t l ng i dơn đ c h i tham gia vào các ho t đ ng xây d ng NTM ch a cao, trong s 216 ng i đ c h i ch có 38%

tr l i là có tham gia vào vi c xây d ng NTM

Hình 4.8 T l ng i dân tham gia vào ho t đ ng xây d ng NTM

Trong s ng i tham gia vào vi c xây d ng NTM thì t l ch y u là góp ti n, t l này chi m 41,2% hình th c đóng góp H u h t nh ng ng i dơn tham gia đóng góp đ u cho

r ng hình th c đóng góp b ng ti n lƠ đ n gi n nh t và nghe thông báo t chính quy n s

ti n h đóng góp Vi c góp ngày công h u h t là các cán b chuyên trách t i xã, huy n

Không tham gia nh ng quan tơm

Không tham gia Không quan tâm

Theo tìm hi u c a ng i vi t có th gi i thích đ c đi u này trong ngu n v n n i l c huy

đ ng trong dơn, ng i dơn đóng góp tr c ti p thông qua vi c xây d ng k t c u h t ng ch kho ng 234,4 t đ ng, chi m kho ng 2% t ng ngu n v n đ u t Ph n còn l i là đ u t phát tri n s n xu t là 8.101,1 t đ ng do ngu n v n dơn c vƠ t nhơn trong đó, bao g m

ph n ti t ki m c a dân và ph n tích l y c a doanh nghi p dân doanh, HTX (UBND huy n Xuân L c, 2014b) Nh v y có th th y đ u t c a doanh nghi p t nhơn vƠ h gia đình có vai trò quan tr ng trong vi c phát tri n kinh t đ a ph ng nói chung vƠ xây d ng NTM nói riêng

Xây d ng đ ng giao thông nông thôn

M t trong nh ng đi m sáng trong chính sách xây d ng NTM c a huy n Xuân L c là th c

hi n g n nh toƠn di n ch tiêu xây d ng đ ng giao thông nông thôn trong đ a bàn huy n Trong 5 n m th c hi n chính sách NTM, huy n Xuân L c đƣ xơy d ng đ c 427,12 km

đ ng giao thông Trong đó, 32,94 km đ ng huy n qu n lỦ vƠ 394,18 km đ ng xã qu n

Theo báo cáo v NTM c a huy n Xuân L c cu i n m 2014, t ng kinh phí th c hi n là 843,514 t đ ng Trong đó, ngu n ngân sách t nh 301,254 t đ ng, ngân sách huy n 198,527 t đ ng, nhơn dơn đóng góp 170,630 t đ ng (trong đó nhơn dơn đóng góp qu n lý qua ngân sách là 114,246 t đ ng, hi n đ t, cây tr ng là 52,997 t đ ng, công lao đ ng là 3,387 t đ ng), ngu n v n vay 173,103 t đ ng Nhơn dơn đóng góp chi m 20% t ng m c kinh phí th c hi n, s ti n tr c ti p đóng góp thông qua hi n đ t, cây tr ng và công lao

đ ng chi m kho ng 7% m c kinh phí

Th c t qua tìm hi u c a ng i vi t, vai trò tham gia c a ng i dân trong vi c hoàn thành

ch tiêu này th p Vai trò chính là chính quy n đ a ph ng, c th là ng b và UBND huy n Xuân L c C th chính quy n huy n Xuân L c đ a ra th i gian và ch tiêu khi th c hi n các công trình đ u t xơy d ng c b n, đ c bi t là giao thông nông thôn

Vi c bám sát và th c hi n đúng các k ho ch huy n đƣ đ ra, h u nh các công trình giao thông nông thôn không có vi c tr ti n đ ng th i, đ ti t ki m kinh phí, UBND huy n

đƣ giao Ban qu n lý D án huy n, Phòng Kinh t và H t ng huy n giúp xã kh o sát, thi t

k ; th m tra thi t k , d toán; l p, đánh giá h s m i th u xây l p; l p, đánh giá h s đ

xu t ch đ nh th u xây l p; giám sát thi công xây d ng công trình9 Qua đó, ti t ki m 15% chi phí xây d ng công trình, t ng ng 127,85 t đ ng Khi thi t k đƣ chú tr ng h n ch

kh i l ng đ p đ t n n đ ng, gi m kh i l ng ván khuôn m t đ ng, chi phí lán tr i;

t ng c ng s d ng v t li u t i đ a ph ng nên đƣ gi m chi phí xây d ng kho ng 25%,

t ng ng v i s ti n 213,08 t đ ng T ng kinh phí ti t ki m đ c trong xây d ng đ ng GTNT là 340,93 t đ ng (UBND huy n Xuân L c, 2014)

Tuy nhiên, vi c UBND huy n Xuân L c giao xu ng các phòng ban th c hi n và khoán

đ nh m c là vi ph m m t s đi u lu t và ngh đ nh Vi c đ u t xơy d ng công trình s

d ng v n ngân sách th c hi n theo Lu t xây d ng, Lu t u th u, Lu t s a đ i, b sung

m t s đi u các Lu t liên quan đ n đ u t xơy d ng c b n và các Ngh đ nh h ng d n liên quan c a Chính ph nh : Ngh đ nh s 12/2009/N -CP ngày 14/02/2009 v qu n lý

đ u t vƠ xơy d ng công trình; Ngh đ nh s 83/2009/N -CP ngày 15/10/2009 v vi c s a

đ i, b sung m t s đi u c a Ngh đ nh s 12/2009/N -CP ngày 14/02/2009 và Ngh đ nh

UBND huy n không có ch c n ng quy n h n đ th c hi n các nhi m v đ c giao Trong

tr ng h p này các cán b chuy n viên đ m nh n công tác th m đ nh d án, các báo cáo kinh t k thu t, k ho ch đ u th u l i thu c biên ch c a đ n v Tài chính ậ K toán c a UBND huy n Xuân L c i u này vi ph m h u h t các ngh đ nh trên

Tháng 4/2012, đoƠn thanh tra c a S K ho ch u t t nh ng Nai đƣ có xu ng ki m tra

và kh o sát th c t tr ng h p c a huy n Xuân L c Tuy nhiên, do s thành công c a huy n Xuân L c trong vi c xây d ng NTM vƠ các thƠnh tích v t tr i nên vi c thanh tra không xem đơy lƠ sai ph m mà ch d ng l i vi c đánh giá lƠ h n ch c a quá trình xây

d ng NTM.10

C ng vì lỦ do nƠy, mô hình xơy d ng NTM trong vi c xây d ng đ ng giao thông đ c xem là t t nh ng không tri n khai nhân r ng đ c Th c t , m t s đ a ph ng khác trong quá trình xây d ng NTM c ng áp d ng mô hình này, tuy nhiên linh đ ng thành l p ắT t

v n h tr các xƣ trên đ a bàn huy n th c hi n công trình giao thông nông thôn” vƠ có xin

ý ki n ch đ o c a S K ho ch u t đ th c hi n

H p 4.1 Tr ng h p huy n Nh n Tr ch thành l p T t v n h tr các xã trên đ a bàn

huy n th c hi n công trình giao thông nông thôn

UBND huy n Nh n Tr ch có T trình s 68/TTr-UBND ngày 25/5/2012 v vi c thành l p

ắT t v n h tr các xƣ trên đ a bàn huy n th c hi n công trình giao thông nông thôn”, S

K ho ch vƠ u t t nh ng Nai đƣ có v n b n s 1728/SKH T-XDCB ngày 22/8/20112 th ng nh t đ ngh c a UBND t nh v vi c thành l p T t v n trên Tuy nhiên, tr ng h p huy n Nh n Tr ch ph i l u Ủ:

- Cán b tham gia T t v n thu c biên ch phòng TƠi chính ậ K toán huy n s

không đ m nh n công tác th m đ nh d án (ho c báo cáo kinh t k thu t), k

ho ch đ u th u lƠ các nhi m v phòng tƠi chính k ho ch khi trình UBND huy n phê duy t

- Cán b c a T t v n có kh n ng đáp ng theo nhu c u v n ng l c ho t đ ng xơy

d ng đ c quy đ nh các ngh đ nh trên

10 Thông tin ph ng v n t bà L Quyên ậ ph trách chuyên m c NTM Báo ng Nai