Luận văn thạc sĩ phân tích năng lực cạnh tranh cụm ngành mây tre tây ninh

Error!. Bookmark not defined.. Error!. Bookmark not defined... ây th t s là tr ng i cho quá trình phát tri n kinh t Tây Ninh nói chung, ngành mây tre đan nói riêng.

Nguy n ThƠnh i

PHÂN TÍCH N NG L C C NH TRANH

C M NGẨNH MÂY TRE TÂY NINH

LU N V N TH C S KINH T

Tp H Chí Minh, n m 2015

Tôi xin cam đoan lu n v n này hoàn toàn do tôi th c hi n Các đo n trích d n và s

li u s d ng trong lu n v n đ u đ c d n ngu n và có đ chính xác cao nh t trong ph m

M C L C

*

Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các ch vi t t t

Danh m c các b ng

Danh m c các hình v , đ th , h p ph ng v n

M U 1

1 t v n đ 1

2 Câu h i nghiên c u 2

3 M c tiêu nghiên c u 2

4 i t ng nghiên c u 3

5 Ph m vi nghiên c u 3

6 Ph ng pháp nghiên c u 3

7 Ý ngh a th c ti n c a đ tài 3

CH NG I T NG QUAN Lụ THUY T VÀ CÔNG TRÌNH NGHIÊN C U LIÊN QUAN 4

1.1 Các khái ni m, c s lỦ lu n v c nh tranh, NLCT vƠ c m ngƠnh 4

1.1.1 V c nh tranh và NLCT 4

1.1.2 V c m ngành 5

1.2 Các lỦ thuy t kinh t v NLCT vƠ c m ngƠnh 6

1.2.1 Lý thuy t v NLCT 6

1.2.2 Lý thuy t v c m ngành 9

1.3 Các nghiên c u th c nghi m liên quan 12

1.3.1 Các nghiên c u liên quan đ n làng ngh 12

1.3.2 Các nghiên c u liên quan đ n c m ngành và NLCT 13

1.4 c tr ng c a ngƠnh mơy tre đan vƠ nh ng nhơn t nh h ng đ n NLCT c a c m ngƠnh mơy tre đan 15

1.4.1 c tr ng c a ngành mây tre đan 15

1.4.2 Các nhân t nh h ng đ n NLCT c a c m ngành mây tre đan 16

1.4.2.1 Các nhân t bên trong Error! Bookmark not defined 1.4.2.2 Các nhân t bên ngoài Error! Bookmark not defined 1.5 T ng quan v ngƠnh mơy tre đan Tơy Ninh 18

CH NG II PH NG PHÁP NGHIÊN C U 20

2.1 Khung phân tích 20

2.2 Thu th p vƠ x lỦ d li u 21

2.2.1 Thông tin và ph ng pháp thu th p 21

2.2.1.1 Thông tin c n thu th p 21

2.2.1.2 Ph ng pháp ch n m u 22

2.2.2 Ngu n d li u 22

2.2.3 X lý d li u 22

CH NG III K T QU NGHIÊN C U VẨ BẨN LU N 23

3.1 Các y u t s n có c a đ a ph ng 23

3.1.1 V trí đ a lý 23

3.1.2 Tài nguyên thiên nhiên 24

3.1.3 Quy mô đ a ph ng 26

3.2 NLCT c p đ đ a ph ng 26

3.2.1 H t ng k thu t 26

3.2.2 H t ng xã h i 27

3.2.3 C c u kinh t , chính sách tài khóa, tín d ng và đ t đai và chi n l c phát tri n ngành ngh 29

3.3 NLCT c p đ DN 31

3.3.1 Môi tr ng kinh doanh 31

3.3.1.1 Các đi u ki n nhân t đ u vào 31

3.3.1.2 B i c nh chi n l c và c nh tranh 43

3.3.1.3 i u ki n c u 44

3.3.1.4 Th ch h tr và công nghi p ph tr 46

3.3.2 Trình đ phát tri n c a c m ngành 50

3.3.3 Ho t đ ng và chi n l c c a DN 53

K T LU N VẨ KI N NGH 58

1 K t lu n 58

1.1 K t qu nghiên c u 58

1.2 Nh ng h n ch , khuy t đi m c a đ tài nghiên c u 58

2 Các g i Ủ chính sách 59

2.1 Nh n d ng các y u t quy t đ nh NLCT c a ngành mây tre đan Tây Ninh 59

2.2 Nhóm gi i pháp liên quan 59

2.2.1 Nhóm gi i pháp v t ch c s n xu t 59

2.2.2 Nhóm gi m pháp v c i ti n m u mã, ch ng lo i 60

2.2.3 Nhóm gi i pháp nâng cao ch t l ng s n ph m 60

2.2.4 Nhóm gi i pháp v xây d ng th ng hi u, qu ng bá s n ph m 60

2.2.5 Các gi i pháp khác 61

B ng 3.1: S suy gi m di n tích đ t tr ng ho c quy ho ch tr ng mây, tre, t m vông c a Tây Ninh giai đo n 2000-2013

B ng 3.2: Hi u qu kinh t c a đ t tr ng t m vông bình quân/n m

B ng 3.3: So sánh hi u qu kinh t c a đ t đ i v i m t s lo i cây tr ng

B ng 3.4: Chi phí phát sinh t vi c mua t m vông t ngoài t nh

B ng 3.5: Chi phí nguyên li u m t s s n ph m t cây t m vông

B ng 3.6a: Chi phí và hi u qu s n xu t s n ph m c n xé

B ng 3.6b: Chi phí và hi u qu s n xu t s n ph m nôi tr

B ng 3.6c: Chi phí và hi u qu s n xu t s n ph m gi ng tre PU

B ng 3.7a: Thu nh p c a ng i lao đ ng trong các c s s n xu t mây tre đan

B ng 3.7b: L i nhu n c a ch c s s n xu t mây tre đan

B ng 3.8: K t qu kh o sát th hi u ng i tiêu dùng t i 02 ch đ u m i c a t nh (Ch Long Hoa và Ch Tây Ninh)

B ng 3.9: Phân tích ma tr n SWOT ngành mây tre đan Tây Ninh

HỊNH V

Hình 1.1: Các nhân t quy t đ nh NLCT qu c gia

Hình 1.2: Các nhân t quy t đ nh NLCT c a đ a ph ng

Hình 1.3: Mô hình kim c ng c a Michael Porter

Hình 2.1: C m ngành mây tre đan Tây Ninh

Hình 3.1: B n đ hành chính Tây Ninh

Hình 3.2: B n đ khu v c s n xu t mây tre đan Tây Ninh

Hình 3.3: Quy trình s n xu t s n ph m mây tre đan Tây Ninh

Hình 3.4: ánh giá NLCT c a ngành mây tre đan Tây Ninh

Hình 3.5: Trình đ phát tri n c a c m ngành mây tre đan Tây Ninh

TH

Bi u đ 3.1: L c l ng lao đ ng Tây Ninh theo trình đ h c v n n m 2010

Bi u đ 3.2: Ch t l ng lao đ ng Tây Ninh n m 2013

Bi u đ 3.3: C c u kinh t Tây Ninh n m 1976 và n m 2013

Bi u đ 3.4 H c v n trung bình c a lao đ ng ngành mây tre đan Tây Ninh

H p 3.1: Khó ti p c n v n vay

H p 3.2: Khan hi m ngu n nguyên li u

H p 3.3: S canh tranh th tr ng gay g t t các n c trong khu v c

H p 3.4: Th tr ng xu t kh u ti m n ng

H p 3.5: Th hi u ng i tiêu dùng ngày càng thay đ i

H p 3.6: Khó kh n trong công tác d y ngh mây tre đan

H p 3.7: Chính sách h tr c a t nh

H p 3.8: Thi u chi n l c kinh doanh, b c nh tranh gay g t

M U

1 t v n đ

S n ph m th công, m ngh đ c làm t mây, tre, n a, trúc, t m vông (g i chung là mây tre đan) đang có b c phát tri n ngo n m c trong vài th p niên qua

Hi n có kho ng 713 làng ngh mây tre đan trong t ng s 2.017 làng ngh trên toàn

qu c và h n 1.700 DN có liên quan đ n s n xu t kinh doanh mây tre đan Theo

th ng kê t C c Xúc ti n th ng m i (B Công th ng), s n ph m mây tre đan Vi t

Nam đã đ c xu t kh u t i trên 120 qu c gia Trong th i k 1999-2013, giá tr kim

ng ch xu t kh u đ i v i s n ph m mây tre đan t ng g n 4,6 l n, đ a t ng giá tr

xu t kh u c a nhóm hàng này t 48,21 tri u USD n m 1999 lên h n 211 tri u USD

n m 2007 và đ t g n 225 tri u USD n m 2013 (1)

i v i đ a ph ng Tây Ninh, ngành ngh th công có vai trò vô cùng quan

tr ng trong vi c t o ra vi c làm, gi i quy t nhu c u vi c làm d th a nông thôn,

t ng thu nh p cho h gia đình Trong c c u h n 26 lo i ngành ngh nông thôn Tây Ninh thì mây tre đan là m t ngành ngh có giá tr s n xu t cao nh t (chi m t

tr ng 11,95%), gi i quy t vi c làm nông thôn nhi u nh t (t tr ng 16,59%) và có s

h tham gia chi m t tr ng cao nh t (12,85%), có m c thu nh p bình quân t ng

đ i cao (h n 2,5 tri u đ ng/tháng) so v i các ngành ngh còn l i (2)

Tuy nhiên, k t qu kh o sát s b t i m t s c s s n xu t mây tre đan trên

đ a bàn cho th y, ngành mây tre đan Tây Ninh đang đ i di n nh ng khó kh n, thách

th c không nh Quy mô s n xu t nh l , kh n ng áp d ng máy móc, thi t b công ngh , k thu t vào quá trình s n su t còn th p; s n ph m đ n đi u v m u mã,

ch ng lo i; ngu n cung nguyên li u trên đ a bàn không đáp ng đ c nhu c u s n

xu t; giá nguyên li u liên t c t ng trong khi giá bán thành ph m không t ng; th

tr ng tiêu th b gi i h n, ch y u bán cho các th ng lái t TP.HCM và m t s

t nh mi n Tây; các chính sách h tr c a chính quy n th ng ch m và không đáng

k , v.v

1 Ngu n: C c Xúc ti n th ng m i (B Công th ng), 2014 Vietbiz Mây tre lá 2014

2 Ngu n: UBND t nh Tây Ninh, 2009 Quy ho ch phát tri n làng ngh nông thôn giai đo n 2009-2015, đ nh

h ng đ n n m 2020

Ngoài ra, theo đánh giá c a các chuyên gia đ u ngành c a T nh thì khó kh n

l n nh t đ i v i ngành ngh mây tre đan là ch a có m t th tr ng xu t kh u v ng

ch c; công tác xây d ng và qu ng bá th ng hi u s n ph m mây tre đan Tây Ninh còn y u; vi c ti p c n ngu n v n trung và dài h n đ đ u t phát tri n s n xu t còn

g p nhi u khó kh n; n ng su t th p, giá thành cao Chính nh ng đi u này d n đ n

kh n ng c nh tranh c a s n ph m mây tre đan Tây Ninh th p, quy mô s n xu t ngành không có h ng phát tri n, th m chí còn có d u hi u thu h p l i

T góc đ chính sách, th c tr ng này đ t ra nhi u câu h i c n tr l i n u

mu n ti p t c phát tri n ngành mây tre đan Tây Ninh Lu n v n nghiên c u “Phân

tích NLCT c a c m ngành mây tre đan Tây Ninh” s là c s đ đ a ra nh ng

khuy n ngh v gi i pháp chính sách cho ngành này

2 Cơu h i nghiên c u

(1) Ngành mây tre đan Tây Ninh có NLCT không?

(2) Ngành mây tre đan Tây Ninh đã hình thành đ c c m ngành ch a? K t

Trên c s m c tiêu t ng quát trên, lu n v n s gi i quy t nh ng m c tiêu c

th nh sau:

(1) ánh giá th c tr ng v NLCT c a c m ngành mây tre đan Tây Ninh d i

04 góc đ : phía cung; phía c u; chính sách; và ngành h tr , liên quan

(2) xu t chính sách nâng cao NLCT c a c m ngành mây tre đan Tây

Ninh

4 i t ng nghiên c u

Các y u t nh h ng đ n NLCT c a c m ngành mây tre đan nh : Các y u

t đi u ki n s n xu t (đ u vào), ki u ki n c u (đ u ra) c a ngành mây tre, chính sách h tr c a chính quy n trong phát tri n c m ngành, các ngành s n xu t liên quan và h tr cho ho t đ ng c a ngành mây tre đan

5 Ph m vi nghiên c u

Theo k t qu đi u tra n m 2009, Tây Ninh có 722 h tham gia s n xu t các

lo i s n ph m t mây tre, t ng ng v i 2.643 lao đ ng; trong đó, t p trung các huy n Hòa Thành, Tr ng Bàng, D ng Minh Châu Do v y, đây c ng là 03 đ a bàn

đ c tác gi l a ch n đ nghiên c u cho đ tài c a mình

6 Ph ng pháp nghiên c u

Trên c s các lý thuy t v NLCT và c m ngành c a M.E Porter, đã đ c

đi u ch nh b i V Thành T Anh và các nghiên c u th c nghi m liên quan, trong

ph m vi nghiên c u c a đ tài, tôi s d ng ph ng pháp th ng kê mô t , phân tích

so sánh, phân tích đ nh tính d a trên ngu n d li u th c p, và k t qu đi u tra,

ph ng v n đ phân tích NLCT c m ngành mây tre Tây Ninh

7 Ý ngh a th c ti n c a đ tƠi

Nghiên c u v làng ngh , ngành ngh nông thôn Tây Ninh là v n đ không

m i, đã đ c S Nông nghi p và Phát tri n nông thôn Tây Ninh làm ch nhi m đ tài th c hi n t n m 2009 Tuy nhiên, đi sâu vào các góc c nh c a ngành ngh mây tre Tây Ninh thì cho đ n nay v n ch a có t ch c, cá nhân nào th c hi n, nh t là nghiên c u nó đ t trong m i quan h t ng quan c a c m ngành Do v y, đ tài này

có ý ngh a th c ti n quan tr ng, s là ch kh o cho nh ng t ch c, cá nhân có nhu

c u tìm hi u, nghiên c u liên quan đ n ngành ngh mây tre Tây Ninh Ngoài ra, t

k t qu nghiên c u này, qua vi c ch ra đ c nh ng m t m nh, y u c ng nh th i

c , thách th c mà ngành mây tre đang đ i di n, tác gi c ng mong mu n nh ng khuy n ngh c a mình đ c lãnh đ o đ a ph ng xem xét, có nh ng đi u ch nh chính sách phù h p, nh m thúc đ y phát tri n ngành ngh mây tre đan Tây Ninh trong th i gian t i

Ch ng I

VẨ CÔNG TRỊNH NGHIÊN C U LIÊN QUAN

1.1 Các khái ni m, c s lỦ lu n liên quan v c nh tranh, NLCT vƠ c m

T đi n Bách khoa toàn th Vi t Nam (1995) thì “c nh tranh (trong kinh

doanh) là ho t đ ng tranh đua gi a nh ng ng i s n xu t hàng hóa, gi a các

th ng nhân, các nhà kinh doanh trong n n kinh t th tr ng, chi ph i quan h cung c u, nh m giành các đi u ki n s n xu t, tiêu th th tr ng có l i nh t”

Theo K Marx (1978) thì c nh tranh là s ganh đua, s đ u tranh gay g t gi a các nhà t b n nh m giành gi t nh ng đi u ki n thu n l i trong s n xu t và tiêu th hàng hóa đ thu l i nhu n siêu ng ch

Nhà kinh t Samuelson (2000) thì cho r ng c nh tranh là s tranh giành th

tr ng đ tiêu th s n ph m gi a các nhà doanh nghi p

Qua các quan ni m khác nhau v c nh tranh c a các tác gi ta th y có nh ng

nh n xét khác nhau v c nh tranh theo quan đi m c a m i ng i nh ng các quan

ni m này có đi m chung là: C nh tranh là s ganh đua gi a các ch th kinh doanh cùng m t lo i s n ph m hàng hóa và cùng tiêu th trên m t th tr ng đ đ t đ c

m c đích cu i cùng là t i đa hóa l i nhu n

N ng l c c nh tranh

T đi n Bách khoa toàn th Vi t Nam (1995): “N ng l c c nh tranh là kh

n ng c a m t m t hàng, m t đ n v kinh doanh, ho c m t n c giành th ng l i (k

c giành m t ph n hay toàn b th ph n) trong cu c c nh tranh trên th tr ng tiêu

th ”

Theo Smith (1776) thì trong th ng m i qu c t , m i qu c gia s tìm cho mình m t s s n ph m mà nó có l i th tuy t đ i, t c là nó s thu l i nh vi c

chuyên môn hoá vào nh ng s n ph m mà nó s n xu t hi u qu nh t và trao đ i v i các qu c gia khác

Theo Torrens (1815) hay Ricardo (1817), Haberler (1936) thì c nh tranh gi a

c a m t ch th kinh t này v i ch th kinh t khác đ c t o ra t l i th so sánh

t quá trình t p trung chuyên môn hóa s n xu t t o ra s n ph m có chi phí c h i

th p h n

Theo Krugman (1994, trích b i Tr n Th Anh Th , 2012) thì NLCT ít nhi u

ch phù h p c p đ doanh nghi p vì n u công ty không bù đ p n i chi phí thì hi n

t i ho c sau này s t b kinh doanh ho c phá s n

Theo Porter (1990, trích b i V Thành T Anh, 2011) thì NLCT c p đ

qu c gia là n ng su t N ng su t là nhân t quy t đ nh c a m c s ng dài h n c a

m t qu c gia, và là nguyên nhân sâu xa c a thu nh p qu c gia bình quân đ u ng i

Theo Krugman (1991, trích b i V Thành T Anh, 2011), ngu n g c hình thành c m ngành ph n nhi u là do l i th kinh t nh quy mô h n là do l i th so

sánh

Theo Rosenfeld (1997, trích b i V Thành T Anh, 2011), c m ngành là s

t p trung v không gian đ a lý c a các DN s n xu t các s n ph m t ng t , s n

ph m có liên quan ho c s n ph m h tr thông qua các kênh giao d ch, liên l c và

đ i tho i nh m chia s v h t ng, th tr ng lao đ ng và d ch v , đ ng th i c ng đ

ng phó v i nh ng c h i và nguy c chung

Các h c gi khác nhau c ng đ a ra nh ng khái ni m khác nhau v c m ngành V i m c đích c a nghiên c u này và đ đ m b o s nh t quán, tác gi s

d ng khái ni m c m ngành c a Porter (1990, 1998, 2008, trích b i V Thành T

Anh, 2011) nh sau: “C m ngành là s t p trung v m t đ a lý c a các DN, các

nhà cung ng và các DN có tính liên k t c ng nh c a các công ty trong các ngành

có liên quan và các th ch h tr (ví d nh các tr ng đ i h c, c c tiêu chu n,

hi p h i th ng m i) trong m t s l nh v c đ c thù, v a c nh tranh v a h p tác v i nhau”

1.2 Các lỦ thuy t kinh t v NLCT vƠ c m ngƠnh

1.2 1 LỦ thuy t v NLCT

Theo Porter (1990) thì NLCT c a qu c gia đ c đo b ng n ng su t s d ng

v n, lao đ ng và tài nguyên thiên nhiên NLCT qu c gia ph thu c vào 03 nhân t : Các y u t l i th t nhiên, NLCT v mô, NLCT vi mô; và đ c mô hình hóa b ng

hình sau: Hình 1.1

Hình 1.1: Các nhân t quy t đ nh đ n NLCT qu c gia

Ngu n: VCR 2010

Trên c s lý thuy t NLCT c a Porter (1990, 1998, 2008), V Thành T Anh

(2011) đã đi u ch nh thành lý thuy t NLCT c p đ đ a ph ng nh sau: Hình 1.2

Hình 1.2: Các nhân t quy t đ nh NLCT c a đ a ph ng

Ngu n: V Thành T Anh (2011)

Các y u t nh h ng đ n NLCT đ a ph ng đ c xác đ nh theo khung phân tích trên nh sau:

Các y u t l i th s n có c a đ a ph ng: bao g m tài nguyên thiên nhiên,

v trí đ a lý, hay quy mô c a đ a ph ng Nh ng nhân t này không ch là s l ng

mà còn bao g m s phong phú, ch t l ng, kh n ng s d ng, chi phí đ t đai, đi u

ki n khí h u, di n tích và đ a th vùng, ngu n khoáng s n, ngu n n c, các ngu n

l i thu s n hay ng tr ng, v.v, là nh ng đ u vào c n thi t cho vi c c nh tranh c a

b t k đ a ph ng nào và cho c các DN ho t đ ng trong đ a ph ng đó Tuy nhiên,

nh ng l i th s n có c a ngu n tài nguyên hay v trí đ a lý có th đóng góp cho s

th nh v ng c a đ a ph ng trong m t s th i k và v i nh ng đi u ki n nh t đ nh, song n u ch d a vào nh ng l i th “tr i cho” này thì s th nh v ng c ng s ch có

gi i h n, th m chí r i vào ngh ch lý “l i nguy n tài nguyên”

NLCT c p đ đ a ph ng: bao g m các nhân t c u thành nên môi tr ng

ho t đ ng c a DN; là t ng hòa các y u t có nh h ng lên NLCT c a các DN t cách suy ngh , quan đi m, thái đ cho đ n hành vi, s sáng t o và tinh th n kinh

doanh Có th chia các y u t này thành 02 nhóm chính bao g m: (i) ch t l ng c a

h t ng xã h i và các th ch chính tr , pháp lu t, v n hoá, xã h i, giáo d c, y t ; và (ii) các th ch , chính sách kinh t nh chính sách tài khoá, tín d ng và c c u kinh

t

(i) Trong b i c nh c nh tranh hi n đ i, trái v i s hi u bi t thông th ng,

vi c đ n thu n có đ c nh ng con ng i có trình đ giáo d c c b n t t không

đ ng ngh a v i l i th c nh tranh h tr cho l i th c nh tranh, các nhân t ph i

đ c chuyên môn hoá cao đ cho các nhu c u c th c a m t ngành Bên c nh đó, môi tr ng s ng và làm vi c c ng nh h ng đ n quy t đ nh đi hay c a ng i lao

đ ng S phát tri n c a th ch chính tr đ c đo l ng b i s c i m và n đ nh xã

h i đ a ph ng, ti ng nói c a các DN đ c l ng nghe và đ c tôn tr ng trong

th c t , trách nhi m gi i trình c a các quan ch c chính quy n đ a ph ng đ c đ cao, tính hi u l c và hi u qu c a n n hành chính công đ c c i thi n

(ii) Chính sách tài khoá, tín d ng và đ u t , theo đó, c ng s c n có nh ng

đi u ch nh thích h p cho phù h p v i các đi u ki n và u tiên c a t ng đ a ph ng;

là nh ng y u t có nh h ng quan tr ng đ n môi tr ng c nh tranh c a đ a

ph ng S s n có c a các ngu n v n, kh n ng ti p c n v n d dàng, chi phí s

d ng v n th p và m t h th ng thanh kho n t t đ u là nh ng m i quan tâm đ c bi t

c a b t k DN nào khi quy t đ nh l a ch n môi tr ng đ đ u t và phát tri n

(ii) Trình đ phát tri n c a c m ngành: Phân tích s t p trung v m t đ a lý

c a các DN, các tài s n chuyên môn, ho c các t ch c ho t đ ng trong nh ng l nh

1.2.2 LỦ thuy t v c m ngƠnh

Theo Porter (2008, trích b i V Thành T Anh, 2011), trình đ phát tri n c a

c m ngành th ng đ c đánh giá qua m i quan h c a 04 y u t sau: (i) các đi u

ki n v nhân t đ u vào, (ii) các đi u ki n c u, (iii) các ngành công nghi p ph tr

và liên quan, và (iv) chi n l c công ty, c u trúc và c nh tranh n i đ a Ông mô t

04 đ c tính này thông qua 04 góc c a m t hình thoi – còn đ c g i là Mô hình kim

c ng Porter (hình 1.3)

Hình 1.3: Mô hình kim c ng c a Michael Porter

Ngu n: V Thành T Anh (2011)

C m ngành t o thành m t m t c a mô hình kim c ng nói trên nh ng c n

ph i đ c xem nh th hi n các m i t ng tác gi a b n m t c a viên kim c ng

v i nhau C m ngành ph n ánh tác đ ng c a các liên k t và tác đ ng lan to gi a các doanh nghi p và các t ch c có liên quan trong c nh tranh S phát tri n c a các

c m ngành c ng s giúp t ng n ng su t và hi u qu ho t đ ng, thúc đ y s đ i m i sáng t o, và các quá trình th ng m i hoá S có m t c a c m ngành c ng t o c

h i cho dòng ch y thông tin và trao đ i k thu t, t ng kh n ng phát sinh nh ng c

h i m i trong ngành công nghi p, giúp hình thành m t hình th c DN m i, nh ng

DN s mang đ n m t ph ng pháp m i trong c nh tranh (Porter 2008, trích b i V Thành T Anh, 2011)

c p d ch v , các ngành liên quan (v s n xu t, công ngh và quan h khách hàng), các th ch h tr (tài chính, giáo d c, nghiên c u, và c s h t ng),v.v

Theo Porter (2008, trích b i V Thành T Anh, 2011), đ xác đ nh các b

ph n c a c m liên quan thì nên b t đ u v i m t (ho c m t s ) công ty l n đ i di n cho ho t đ ng c t lõi c a c m ngành, sau đó tìm ki m các công ty/t ch c th ng

ngu n và h ngu n trong chu i theo chi u d c B c 2, là nhìn theo chi u ngang đ

xác đ nh các ngành công nghi p liên quan Tính “liên quan” có th trên c s n xu t các s n ph m và d ch v có tính ch t b sung cho ngành ho c s d ng chung m t s nhân t đ u vào chuyên bi t, ho c s d ng các kênh phân ph i và truy n thông

t ng t nhau B c 3, là xác đ nh các t ch c cung c p cho các thành viên c a

c m ngành nh ng k n ng chuyên môn, công ngh , thông tin, v n, ho c c s h

t ng ho c nh ng đ u vào thi t y u khác B c cu i cùng là tìm ki m các c quan thu c chính ph ho c các th ch , c ch qu n lý có nh h ng đáng k đ n ho t

đ ng c a các thành viên trong c m ngành

M i quan h gi a c m ngƠnh vƠ NLCT

C m ngành t o ra s ti n l i cho khách hàng, gi m chi phí v n hành chu i cung ng, t ng kh n ng tuy n d ng nhân công lành ngh , và ti p c n d dàng h n

đ i v i các chuyên gia và k thu t chuyên ngành

Porter (2008, trích b i V Thành T Anh, 2011) còn ch ra r ng c m cung

c p cho các DN thêm m t u th c nh tranh n a nh t ng n ng su t, đ i m i,

th ng m i hóa và kh i nghi p; c th :

(i) Thúc đ y n ng su t và hi u qu : T ng kh n ng ti p c n v i các nhân t

đ u vào chuyên bi t nh nguyên v t li u, thông tin, d ch v , lao đ ng k n ng, th

ch , c ng nh các “hàng hóa công” khác; T ng t c đ , gi m chi phí đi u ph i và chi phí giao d ch gi a các DN trong c m ngành; T ng kh n ng truy n bá các th c hành

t t và kinh nghi m kinh doanh hi u qu ; T ng đ ng c và NLCT nh so sánh tr c

ti p v i các DN trong c m ngành; T ng s c ép đ i m i và nhu c u đ nh v chi n

l c (phân bi t hóa) DN c a mình so v i các đ i th c nh tranh

(ii) Thúc đ y đ i m i: T ng kh n ng nh n di n c h i đ i m i công ngh và

m r ng th tr ng do ti p c n đ c v i nhi u ngu n thông tin (ch ng h n nh v

s t n t i c a các nhu c u ch a đ c đáp ng, v th hi u tinh t và yêu c u kh t khe c a khách hàng, v.v.); T ng c ng kh n ng đ i m i nh s hi n h u c a nhi u nhà cung ng, các chuyên gia hàng đ u và các th ch h tr ; Gi m chi phí và r i ro

th nghi m công ngh m i nh s s n có c a ngu n l c tài chính và k n ng, d ch

v h tr và các DN khâu tr c - khâu sau

(iii) Thúc đ y th ng m i hóa và ra đ i DN m i: C h i cho các công ty m i

và/ho c dòng s n ph m m i đ c c m ngành “ki m đ nh” chính xác h n so v i

tr ng h p đ ng bi t l p bên ngoài c m ngành; Khuy n khích vi c hình thành các công ty đ c l p và các công ty m i nh s t p trung c a các công ty trong ngành, các m i quan h th ng m i, và c a nhu c u; Gi m chi phí th ng m i hóa s n

ph m m i và thành l p DN m i trong h sinh thái c m ngành nh s có s n các ngu n l c v tài chính và k n ng

1.3 Các nghiên c u th c nghi m liên quan

1.3 1 Các nghiên c u liên quan đ n lƠng ngh

Trong m t nghiên c u c a Lê Cao Thanh (2006) v “Chi n l c phát tri n

các làng ngh g ch-g m trên đ a bàn t nh V nh Long”, trên c s d li u đi u tra,

thu th p trong 02 n m (2005-2006), tác gi đã s d ng phân tích SWOT đ đánh giá các ti m n ng, các đi m m nh, y u, các c h i và nguy c c a vi c phát tri n làng ngh g ch-g m Qua đó g i ý nh ng chi n l c phát tri n làng ngh trên V nh Long, trong đó t p trung vào 03 gi i pháp chính là đào t o ngu n nhân l c, c i thi n thông tin th tr ng và t o hành lang pháp lý khuy n khích phát tri n

Trong lu n v n ti n s c a B ch Th Lan Anh (2010) v “Phát tri n b n v ng

làng ngh truy n th ng vùng kinh t tr ng đi m B c B ”, trên c s nh ng bài h c

kinh nghi m trong phát tri n làng ngh các n c trên th gi i và l c kh o các nghiên c u tr c đây và phát tri n làng ngh , tác gi đã ch ra nh ng h n ch , thi u sót trong các nghiên c u tr c, đ ng th i s d ng ph ng pháp th ng kê mô t , so sánh, phân tích đ nh l ng s li u s c p (đi u tra), th c p thu th p đ c đ đi đ n

nh ng k t lu n và khuy n ngh chính sách mang tính gi i pháp đ phát tri n làng ngh trong th i gian t i, mà không d a vào b t k m t lý thuy t hay mô hình kinh

t nào (?)

Nghiên c u c a UBND t nh Qu ng Ngãi, d i s h tr , giúp đ c a Vi n

Nghiên c u và Phát tri n kinh t -xã h i à N ng (2011) v i đ tài “Nghiên c u

phát tri n làng ngh t nh Qu ng Ngãi” đã s d ng nhi u ph ng pháp nghiên c u

khác nhau khi ti p c n v n đ làng ngh nh : Ph ng pháp s u t m các ngu n t

li u; ph ng pháp phân tích, th ng kê, so sánh và t ng h p; ph ng pháp đi u tra, kh o sát tr c ti p b ng các b ng h i và s d ng ph n m m SPSS,v.v đ phân tích th c tr ng làng ngh theo 04 tiêu chí là: Ngu n nguyên li u, c c u lao đ ng,

v n và th tr ng tiêu th Nghiên c u đã phân lo i ho t đ ng c a các làng ngh ra

thành 03 lo i là: làng ngh bình n, t n t i c m ch ng và mai m t Trên c s phân tích nh ng đi m m nh, đi m y u và th i c , thách th c (phân tích SWOT), nghiên

c u đ a ra các khuy n ngh đ kh c ph c, tháo g theo 04 nhóm tiêu chí làm c s đánh giá th c tr ng

1.3 2 Các nghiên c u liên quan đ n c m ngƠnh và NLCT

Trong công trình nghiên c u c a Liên danh Vi n Chính sách công/Vi n

Nghiên c u Qu n lý kinh t Trung ng (2013) v “ ánh giá NLCT c a c m

ngành d t may trên đ a bàn TP.ảCM và các đ a ph ng lân c n” đã s d ng khung

phân tích c a Porter v c m ngành và lý thuy t chu i giá tr đ phân tích, đánh giá

d li u thu th p đ c t các ngu n chính th ng trong quá trình hình thành, phát tri n ngành d t may và k t qu đi u tra 188 DN trên đ a bàn TP.HCM, các t nh Bình

D ng, ng Nai cho th y: C m ngành d t may c a Vùng tuy đã hình thành nh ng

ch a hoàn ch nh, liên k t r i r c, NLCT h n ch và thi u b n v ng Nguyên nhân

đ c ch ra là l i th ng n h n và trung h n (lao đ ng giá r ) v lâu dài tr thành nguy c b k p trong “b y gia công”, “b y công ngh th p” mà h qu t t y u là

ch t l ng và giá tr th p Do v y, trong dài h n, m c tiêu c a các DN d t may ph i

là phát tri n s n ph m có giá tr gia t ng cao, u tiên đáp ng nhu c u th tr ng

trong n c Báo cáo c ng ch ra r ng, y u t nh h ng quan tr ng đ n NLCT c m ngành d t may liên quan đ n các ngành công nghi p h tr và liên quan

Trong lu n v n ti n s c a Tr n Th Anh Th (2012) v “T ng c ng NLCT

c a t p đoàn B u chính Vi n thông Vi t Nam trong đi u ki n Vi t Nam là thành viên c a T ch c Th ng m i th gi i”; trên c s h th ng hóa nh ng v n đ lý

lu n c b n v c nh tranh, NLCT và m t s ch tiêu, ph ng pháp đánh giá NLCT

c a doanh nghi p, tác gi đ xu t mô hình phân tích NLCT riêng cho ngành B u chính Vi n thông và s d ng m t s ch tiêu chính nh : tài chính, n ng su t lao

đ ng, th ph n đ so sánh NLCT v i các đ i th kinh doanh cùng l nh v c

Lu n v n th c s c a Thái Trúc Th (2014) s d ng lý thuy t c m ngành c a Porter đ c V Thành T Anh đi u ch nh và k t h p chu i giá tr đ phân tích

“NLCT c a c m ngành lúa g o ST c a Sóc Tr ng” d a trên phân tích 03 c p đ :

(1) là y u t s n có c a đ a ph ng v i 03 tiêu chí v trí đ a lý, tài nguyên t nhiên

và quy mô đ a ph ng; (2) là c p đ đ a ph ng v i vi c phân tích h t ng “m m”,

h t ng “c ng”, c c u kinh t và chính sách đ u t , tài chính, tín d ng, đ t đai; (3)

là c p đ DN v i các tiêu chí môi tr ng kinh doanh, trình đ phát tri n c m ngành,

ho t đ ng và chi n l c c a DN; đ ng th i tác gi c ng phân tích thêm v m i liên

k t gi a c m ngành và chu i giá tr g o K t qu nghiên c u cho th y: N u ch phát tri n mà ch y u d a vào đi u ki n t nhiên s n có thì s không hình thành đ c NLCT cho ngành lúa g o ng th i, nghiên c u c a Thái Trúc Th c ng ch ra

r ng liên k t gi a các DN thu mua, xu t kh u có ý ngh a quan tr ng v i l i ích c a nông dân (ng i s n xu t) và vai trò quan tr ng c a chính quy n đ a ph ng trong

h tr gi i quy t bài toán v ch t l ng s n ph m, th ng hi u và th tr ng tiêu

th

Trong m t nghiên c u c p đ t ng t , Nguy n V n Ni m trong đ tài

“Nâng cao NLCT ngành d a B n Tre” (2012), đã s d ng mô hình kim c ng c a

Porter và mô hình NLCT 03 c p đ c a V Thành T Anh đ phân tích NLCT c a

c m ngành d a Tác gi đ a ra nh n đ nh: “M c dù ngành d a B n Tre có NLCT khi so sánh v i trong n c và trên th gi i, nh ng v n ph i đ i di n v i nh ng khó

kh n nh t đ nh nh : V n đ liên k t gi a các tác nhân trong ngành, h t ng giao thông, trình đ tay ngh lao đ ng, thông tin th tr ng, đ u ra th tr ng và đ c bi t

là t m nhìn chi n l c c a các DN kinh doanh s n ph m d a”

D i góc đ DN, Lu n v n nghiên c u c a Tr n Qu c Hi u (2012) v “M t

s gi i pháp nâng cao NLCT c a Công ty CP T p đoàn Tân Mai đ n n m 2020”,

c ng d a trên khung lý thuy t NLCT và mô hình kim c ng c a Porter, nh ng ti p

c n phân tích NLCT theo 02 y u t c u thành bên trong và bên ngoài, s d ng ma

tr n IFE (bên trong), EFE (bên ngoài), ma tr n hình nh c nh tranh và ma tr n SWOT đ đánh giá nh ng thu n l i-khó kh n, th i c -thách th c c a DN, t đó đ

ra gi i pháp phát tri n, nâng cao NLCT c a T p đoàn Tân Mai C th h n, nghiên

c s t o ra l i th c nh tranh và đem l i k t qu kinh doanh c a DN Trên c s

ki m đ nh h i quy t ng quan, Nguy n ình Th cho r ng trong các y u t t o nên

n ng l c đ ng c a DN nh đ nh h ng kinh doanh, đ nh h ng h c h i, n ng l c marketing và n ng l c sáng t o thì n ng l c marketing và đ nh h ng kinh doanh đóng vai trò quan tr ng nh t trong vi c t o nên k t qu kinh doanh c a DN

1.4 c tr ng c a ngƠnh mơy tre đan vƠ nh ng nhơn t nh h ng đ n NLCT c a c m ngƠnh mơy tre đan

1.4 1 c tr ng c a ngƠnh mơy tre đan

Theo Quy t đ nh s 11/2011/Q -TTg ngày 18/02/2011 c a Th t ng Chính

ph v chính sách phát tri n ngh mây tre đan, thì “ngành mây tre là tên g i chung

c a ngành ngh s n xu t các lo i hàng hóa s d ng nguyên, v t li u t các loài mây, tre bao g m các ho t đ ng t t o nguyên li u đ n khai thác, ch bi n và tiêu

th s n ph m hàng mây tre” Ngành mây tre đan Vi t Nam có m t s đ c tr ng c

b n sau:

c tr ng v k thu t công ngh : K thu t th công thô s ; Công c s n xu t

ch y u là chính công c do ng i th th công t o ra; Công ngh ph thu c vào k

n ng, k x o, tay ngh c a ng i th nên tính ch quan c a ng i th đ i v i s n

ph m l n; không th thay th hoàn toàn b ng công ngh hi n đ i mà ch có th thay

th m t s khâu nh t đ nh; công ngh ch m đ c c i ti n và thay th

c tr ng v kinh t xã h i: Mây tre đan là m t ngành mang tính truy n

th ng c a n c ta, g n g i v i ng i dân Vi t Nam, nh m t nét v n hoá Vi t

c tr ng v lao đ ng: Mây tre là m t ngành truy n th ng lâu đ i và có kh

n ng thu hút nhi u lao đ ng t m i l a tu i tham gia, s d ng lao đ ng d th a nhàn r i t ho t đ ng nông nghi p, b i nó có quy trình s n xu t không quá khó và

g n nh đ c truy n t đ i này sang đ i khác, ng i th s làm h u h t các khâu

c a ho t đ ng t o ra s n ph m

c tr ng v th tr ng: Th tr ng cung ng nguyên v t li u còn h t s c

nh h p, thông qua mua bán t i ch , ph ng th c ph c v theo ki u cung c u truy n th ng, hoàn toàn d a trên tho thu n ng m; c ng có nh ng d ch v cung c p theo h p đ ng l n cho các h gia đình và c s s n xu t làng ngh Th tr ng tiêu th s n ph m t i ch nh h p, kh n ng tiêu th còn h n ch và không n đ nh;

th tr ng n c ngoài phong phú, r ng l n, nh ng có s đòi h i kh t khe v ch t

l ng, ch ng lo i và s thay đ i m u mã

c tr ng v hình th c t ch c s n xu t kinh doanh: Hình th c h gia đình:

huy đ ng và s d ng đ c m i thành viên trong gia đình tham gia vào các công

vi c khác nhau c a quá trình s n xu t kinh doanh, t n d ng đ c th i gian lao đ ng

và m t b ng s n xu t, qu n lý d dàng Tuy nhiên, quy mô th ng nh , v n ít, lao

đ ng ít, h n ch kh n ng c i ti n và đ i m i k thu t, h n ch vi c đào t o trình đ

qu n lý, k thu t và tay ngh Hình th c DN t nhân, công ty trách nhi m h u h n, công ty c ph n: là trung tâm liên k t các h gia đình, th c hi n h p đ ng đ t hàng

gi i quy t đ u ra, đ u vào cho h gia đình, t h p tác, HTX

1.4.2 Các nhơn t nh h ng đ n NLCT c a c m ngƠnh mơy tre đan Các y u t v đi u ki n s n xu t (đ u vƠo)

Th tr ng cung ng nguyên v t li u đóng vai trò quan tr ng, nh h ng không nh đ n tính n đ nh trong quá trình s n xu t c a các c s s n xu t Tính n

đ nh c a th tr ng nguyên li u ph thu c vào hi u qu đ t canh tác, ph ng th c canh tác, s b o đ m c a đ n hàng đ i v i nhà nông

nh tìm ki m đ u ra trong dài h n

Các y u t v đi u ki n c u (đ u ra)

Th tr ng tiêu th s n ph m mây tre đan là y u t quy t đ nh đ n s t n t i

c a ngành ngh này S n ph m mây tre đan không ch là hàng gia d ng mà còn là

s n ph m th công, m ngh nên th tr ng tiêu th c ng khá đa d ng Th tr ng

trong n c tuy d tính nh ng thi u n đ nh; th tr ng n c ngoài phong phú, r ng

l n, nh ng có s đòi h i kh t khe v ch t l ng, ch ng lo i và m u mã

Chính sách h tr c a chính quy n

Mây tre đan là ngành ngh th công, m ngh , ho t đ ng s n xu t ch y u

g n li n v i khu v c nông thôn, có m c đóng góp v m t kinh t cho đ a ph ng là không đáng k , nh ng đóng vai trò quan tr ng trong vi c gi i quy t nhu c u vi c làm nhàn r i khu v c này Do v y, đ duy trì và phát tri n ho t đ ng s n xu t c a ngành ngh này đòi h i ph i có s can thi p t chính quy n đ a ph ng trong vi c ban hành các chính sách h tr , khuy n khích phát tri n ngành ngh ây là m t trong nh ng y u t quan tr ng, nh h ng không nh đ n kh n ng phát tri n, c nh tranh c a ngành mây tre nói riêng, và c a c m ngành mây tre đan nói chung

S tác đ ng l n nhau c a các ngƠnh ph tr vƠ có liên quan

NLCT c a ngành mây tre ph thu c vào n ng l c và trình đ phát tri n c a chu i các tác nhân có liên quan N u b đi các y u t n ng l c n i t i c a ngành, s

đòi h i c a các y u t c u d n đ n b t bu c ph i c i thi n n ng l c s n xu t hay th

ch , chính sách c a chính quy n thì NLCT c a chu i s n xu t s n ph m mây tre

c ng ph thu c đáng k vào các tác nhân khác có liên quan ho c h tr nh : công tác đào t o ngh c a các trung tâm giáo d c, đào t o; ho t đ ng nghiên c u ng

d ng c a các t ch c nghiên c u thu c các tr ng, trung tâm; vai trò c a các nhà phân ph i phân bón, cây tr ng, chính sách tín d ng, h tr vay v n c a các ngân hàng th ng m i,.v.v

1.5 T ng quan v ngƠnh mơy tre đan Tây Ninh

 Huy n Hòa Thành 482 h (1.707 lao đ ng); trong đó, xã Long Thành Nam

221 h (864 lao đ ng), xã Tr ng ông 160 h (303 lao đ ng), xã Long Thành Trung 52 h (283 lao đ ng), xã Tr ng Tây 28 h (119 lao đ ng), xã Tr ng Hòa

12 h (16 lao đ ng) và xã Long Thành B c 11 h (124 lao đ ng)

 Huy n Tr ng Bàng 150 h (737 lao đ ng); trong đó, t p trung 2 xã : An Hòa 85 h (643 lao đ ng) và xã An T nh 63 h (85 lao đ ng)

 Huy n D ng Minh Châu 70 h (140 lao đ ng); trong đó, xã C u Kh i 28

h (56 lao đ ng), xã Bàu N ng 24 h (48 lao đ ng), xã Ph c Ninh 11 h (22 lao

đ ng) và xã Chà Là 07 h (14 lao đ ng)

Ph ng th c s n xu t

Vi c s n xu t s n ph m mây tre đan trên đ a bàn Tây Ninh v n còn mang

n ng tính th công; ho t đ ng s n xu t ch y u là gia công cho các công ty t Hóc Môn, C Chi (TP.HCM); trang thi t b ph c v cho s n xu t bao g m m t s máy móc thô s nh : máy ti n m t tre, máy khoan, lò s y, c a, đ c, máy ch tre, máy

b n đinh, máy phun s n Nguyên li u ch y u c a ngành s n xu t s n ph m mây tre

là cây t m vông, đ c thu mua t các đ a ph ng trong t nh ho c các t nh lân c n

nh Bình D ng, Bình Ph c

Th tr ng tiêu th

Nh ng n m tr c đây, th tr ng tiêu th các lo i s n s n xu t t mây tre ch

y u là các n c Châu Á nh ài Loan, Hàn Qu c và Nh t B n

óng góp c a c m ngƠnh mơy tre

T tr ng đóng góp c a ngành mây tre đan trong c c u kinh t Tây Ninh là không đáng k K t qu n m 2013 (3), các c s ngành ngh mây tre đan đóng góp kho ng 0,26% GDP toàn t nh (t ng đ ng 108 t đ ng)

Tuy nhiên, ngành này đã gi i quy t vi c làm cho h n 2.600 lao đ ng, t o thu

nh p trên 20 tri u đ ng/ng i/n m, góp ph n không nh trong vi c th c hi n chính sách an sinh xã h i, gi i quy t bài toán v vi c làm c a ng i dân nông thôn ây là

lý do đ duy trì, phát tri n t t h n trong th i gian t i, n u có nh ng gi i pháp phù

h p, kh thi

3Ngu n: C c Th ng kê Tây Ninh, 2013 Niên giám th ng kê n m 2013

Phát tri n c m ngành mây tre đan Tây Ninh

V Thành T Anh và mô hình kim c ng c a Michael Porter đ phân tích NLCT

c m ngành mây tre đan Tây Ninh Sau đó, phân tích s li u th ng kê, cùng vi c

ph ng v n sâu đ i v i đ i di n lãnh đ o chính quy n, m t s cá nhân tr c ti p tham gia vào quá trình s n xu t, phân ph i và tiêu th s n ph m mây tre đan nh : H

tr ng cây mây, tre, t m vông; th ng lái thu mua nguyên li u; h (ho c c s ) s n

xu t s n ph m mây tre đan; DN (ho c HTX) thu mua thành ph m, v.v đ đánh giá

th c tr ng và đ a ra khuy n ngh chính sách phù h p Khung phân tích c m ngành

mây tre đan Tây Ninh c th nh sau (hình 2.1):

Thi t k , marketing Khoa h c, công ngh

2.2 Thu th p vƠ x lỦ d li u

2.2.1 Thông tin vƠ ph ng pháp thu th p

2 2.1.1 Thông tin c n thu th p

cây gi ng; Giá c cây gi ng; S

th ng lái thu mua nguyên li u;

3 Ngu n cung c p nguyên li u s n

xu t; K thu t công ngh ; lao

5 Chi phí thu mua nguyên li u t

ngoài t nh Th ng lái thu mua

D li u th c p đ c l y t : Niên giám th ng kê Vi t Nam, Niên giám th ng

kê Tây Ninh, Báo cáo c a UBND t nh, S K ho ch và u t , S Công th ng, S Nông nghi p và Phát tri n nông thôn Tây Ninh

Ph ng pháp th ng kê mô t đ i v i thông tin thu th p đ c t k t qu

ph ng v n tr c ti p, đ mô t b c tranh t ng quát v tình hình c b n các đ a bàn nghiên c u, th c tr ng s n xu t, kinh doanh, nh ng nhân t là c h i và thách th c trong phát tri n c m ngành mây tre đan Tây Ninh

Ph ng pháp phân tích so sánh đ i v i nh ng thông tin thu th p t d li u

th c p, s c p đ so sánh hi u qu s n xu t c a khâu trong chu i hình thành NLCT

c a c m ngành

Ph ng pháp phân tích đ nh tính: D a vào ngu n s li u th c p thu th p,

k t qu ph ng v n sâu, đ phân tích đ nh tính các v n đ liên quan đ n hi u qu s n

xu t, NLCT c a c m ngành

Ph ng pháp phân tích SWOT đ đánh giá nh ng đi m m nh, đi m y u, c

h i và thách th c trong ho t đ ng c a c m ngành mây tre đan

Tây Ninh là t nh thu c

mi n ông Nam b Phía Tây

và Tây B c giáp v ng qu c

Campuchia, phía ông giáp t nh

Bình D ng, Bình Ph c, phía

Nam giáp TP.H Chí Minh và

t nh Long An; là t nh chuy n

trong vùng tr ng đi m kinh t phía Nam

Ngành mây tre đan Tây Ninh t p trung ch y u t i xã An Hòa, An T nh (huy n Tr ng Bàng), xã Long Thành Nam, Long Thành Trung, Long Thành B c (thu c huy n Hòa Thành) và xã Bàu N ng, C u Kh i, Ph c Ninh (huy n D ng

Minh Châu) Các c s s n xu t n m ch y u trên các tr c đ ng Qu c l ho c t nh

l ; m t s n m sâu trong n i ô c a p, nh ng c ng g n v trí trung tâm c a huy n, thu n ti n cho vi c v n chuy n, giao th ng v i các ngu n cung nguyên li u t Bình D ng, Bình Ph c, Campuchia, c ng nh v n chuy n đ n các th tr ng tiêu

th chính s n ph m mây tre đan nh TP HCM, V ng Tàu, m t s t nh mi n Tây

Hình 3.1: B n đ hành chính Tây Ninh

Hình 3.2 B n đ khu v c s n xu t mây tre đan Tây Ninh

Ngu n: Tác gi thêm chú thích nh t google earch

Tóm l i: V i vi c phân b vùng s n xu t mây tre đan nh hi n t i thì có th

th y Tây Ninh có v trí đ a lý thu n l i cho vi c giao th ng, buôn bán đ i v i các

đ a ph ng đ i v i s n ph m này

3.1.2 Tài nguyên thiên nhiên

V tƠi nguyên đ t: T ng di n tích t nhiên c a Tây Ninh là 403.261,42 ha;

trong đó, đ t nông nghi p (nông, lâm, ng , diêm nghi p) là 344.304,2 ha, chi m

85,38%; đ t phi nông nghi p là 58.916,43 ha, chi m 14,61%; còn l i là đ t ch a s

d ng là 40,79 ha, chi m 0,01% Trong s 344.304,2 ha đ t nông nghi p thì đ t dùng

đ tr ng và quy ho ch tr ng nguyên li u mây tre đan hi n t i (thu c đ t nông nghi p) ch có 835,7 ha, trong đó quy ho ch tr ng t m vông (nguyên li u ch l c

c a ngành mây tre đan) là 200 ha, chi m 0,06% t ng di n tích đ t nông nghi p, quá

ít cho chính sách phát tri n ngành này v lâu dài

V tƠi nguyên n c: Ngu n n c m t Tây Ninh ch y u d a vào h th ng

kênh r ch trên đ a bàn toàn t nh, v i chi u dài c a toàn b h th ng 617 km, ch

y u d a vào 02 sông l n là sông Sài Gòn và sông Vàm C ông Tây Ninh có h

D u Ti ng v i dung tích 1,45 t m3 và 1.053 tuy n kênh có t ng chi u dài 1.000 km

đã phát huy hi u qu trong cân b ng sinh thái, ph c v t i tiêu trong nông nghi p,

cung c p n c cho nuôi tr ng thu s n, sinh ho t tiêu dùng và cho s n xu t công nghi p Ngoài ra Tây Ninh còn có nhi u su i, kênh r ch; t o ra m t m ng l i thu

v n phân b t ng đ i đ ng đ u trên đ a bàn, đ t 0,314 km/km2 Tây Ninh có

ngu n n c ng m khá phong phú, phân b r ng kh p trên đ a bàn t nh, v n có th khai thác n c ng m, đ m b o ch t l ng cho sinh ho t và s n xu t nông nghi p, công nghi p vào mùa khô ây là nh ng y u t thu n l i cho các lo i cây tr ng nh

mây, tre, t m vông B i, các lo i cây này thích h p tr ng đ i v i các vùng đ t phù

sa, ven sông su i, có m ch n c ng m cao

V khí h u: Khí h u Tây Ninh t ng đ i ôn hoà, chia làm 02 mùa rõ r t, mùa

m a và mùa khô Mùa n ng t tháng 12 n m tr c đ n tháng 4 n m sau và t ng

ph n r t rõ v i mùa m a (t tháng 5 – tháng 11) M t khác, Tây Ninh n m sâu trong

l c đ a, ít ch u nh h ng c a bão và nh ng y u t b t l i khác Nhi t đ trung bình

n m c a Tây Ninh là 27,60C, l ng ánh sáng quanh n m d i dào, m i ngày trung bình có g n 07 gi n ng Nh ng đ c đi m v đi u ki n t nhiên này phù h p cho

vi c phát tri n vùng nguyên li u mây tre, v n a khí h u nóng, m; đ ng th i,

l ng n ng d i dào t o đi u ki n t t cho quá trình s n xu t, gia công s n ph m mây tre đan vì s n ph m này c ng công đo n ph i n ng, làm khô cây nguyên li u tr c khi đ a vào ch bi n

Tóm l i: Tây Ninh có ngu n tài nguyên n c d i dào, đi u ki n th nh ng,

khí h u r t phù h p cho vi c phát tri n vùng nguyên li u và s n xu t s n ph m mây

tre đan Tuy nhiên, do di n tích đ t ch a s d ng đã h t, trong khi đ t quy ho ch

tr ng nguyên li u mây tre quá ít nên vi c phát tri n vùng nguyên li u mây tre, đ m

b o cung ng đ nhu c u s d ng nguyên li u cho s n xu t s n ph m mây tre đan s

là bài toán nan gi i trong th i gian t i

3.1.3 Quy mô đ a ph ng

Tây Ninh có m t thành ph (thành ph Tây Ninh) và 8 huy n, v i di n tích t

nhiên 4.032,61 km2, dân s 1.095.583 ng i (n m 2013), m t đ dân s là 271,68

ng i/km2, dân c t p trung nhi u thành ph Tây Ninh (trung tâm kinh t -chính

tr -v n hóa c a t nh) cùng 3 huy n phía Nam (Hòa Thành, Gò D u, Tr ng Bàng) và

th a d n 5 huy n còn l i là D ng Minh Châu, Tân Biên, Tân Châu, B n C u,

Châu Thành

Tóm l i: Dân s và di n tích c a Tây Ninh n m m c trung bình so v i toàn

qu c, đây là đi u ki n thu n l i cho chính quy n trong quá trình ho ch đ nh và tri n

khai các chính sách h tr , phát tri n các ngành ngh trên đ a bàn, trong đó có

ngành mây tre đan

3.2 NLCT c p đ đ a ph ng

3.2 1 H t ng k thu t

V giao thông v n t i: Tây Ninh có 03 tuy n đ ng chi n l c cho phát tri n

kinh t - xã h i - an ninh - qu c phòng c a đ a ph ng và khu v c, g m đ ng

Xuyên Á k t n i v i Campuchia qua c a kh u Qu c t M c Bài; Qu c l 22B ch y

xuyên qua đ a bàn các huy n trong t nh n i c a kh u Qu c t Xa Mát (giáp

Campuchia) và T nh l 782 ch y xuyên qua đ a bàn các huy n Tr ng Bàng, Gò

D u, D ng Minh Châu, Thành ph Ngoài ra, Tây Ninh hi n đã có 100% xã có

đ ng nh a đ n t n xã ây là nh ng y u t thu n l i cho vi c v n t i c a ngành mây tre đan B i trong chu trình s n xu t s n ph m mây tre đan, ph ng ti n đ c

s d ng ch y u là lo i xe lôi máy Trung Qu c, ô tô t i tr ng l ng d i 4 t n (ch

s n ph m) ho c xe t i lo i trên 7,5 t n (ch nguyên li u); và dòng l u thông ch y u

c a s n ph m này t Tây Ninh – TP.HCM, V ng Tàu (đ ng Xuyên Á), Tây Bình D ng, Bình Ph c (T nh l 782), Tây Ninh-Campuchia (Qu c l 22B)

Ninh-V h th ng đi n: Tây Ninh đ c cung c p đi n t Nhà máy th y đi n Thác

M qua đ ng dây 110KV và đ c k t n i v i tr m 210/110KV Hóc Môn qua

đ ng dây 110KV Hóc Môn-C Chi-Tr ng Bàng (Tây Ninh) Hi n t i, 100% các

xã thu c tnh đã có đi n l i qu c gia V i ngu n đi n hi n có, đ m b o cung ng

đ nhu c u đi n cho ho t đ ng s n xu t ngành mây tre đan, t b m n c t i cây

nguyên li u (đi n tiêu dùng 220V) cho đ n cung c p đi n ph c v cho các c s s n

xu t s n ph m mây tre đan (đi n s n xu t 220V, dòng 03 pha)

Tóm l i: H th ng h t ng k thu t c a Tây Ninh c b n đ ng b và đ y đ , đáp ng đ c nhu c u s n xu t, phát tri n ngành mây tre đan

3.2.2 H t ng xư h i

V v n hóa, l ch s : Ngành ngh mây tre đan Tây Ninh ra đ i t nh ng n m

60 c a th k tr c, do m t s h dân di c t Long An lên Tây Ninh l p nghi p,

t p trung t i m t s xã trên đ a bàn 03 huy n là Tr ng Bàng, Hòa Thành và D ng Minh Châu Ngành ngh mây tre đan đ c truy n t đ i này qua đ i kia, hình thành nét v n hóa ngh mang tính truy n th ng vùng nông thôn ây là y u t thu n l i cho vi c phát tri n lâu dài, n u có ch tr ng và chính sách phù h p

V đƠo t o và d y ngh : M c dù trên đ a bàn t nh có 01 tr ng Cao đ ng

ngh , 02 tr ng Trung c p ngh và 09 huy n, thành ph đ u có Trung tâm giáo d c

th ng xuyên, nh ng không m t c s nào có b môn đào t o ngh th công-m

ngh cho ng i lao đ ng (mây tre đan thu c nhóm ngh này) ây th t s là tr

ng i cho ngành mây tre đan, n u mu n nâng c p trình đ ng i lao đ ng, đ đáp

ng yêu c u đ i m i quy trình, ph ng th c s n xu t theo h ng chuyên môn hóa

và hi n đ i

V y t : Tây Ninh có h th ng ch m sóc y t t ng đ i đ ng b , r ng kh p t

xã đ n huy n, thành ph và t nh v i ch t l ng ho t đ ng ngày càng đ c nâng lên,

đ m b o đáp ng yêu c u ch m sóc s c kh e cho ng i dân m i lúc, m i n i ây

là y u t mang đ n s yên tâm cho ng i lao đ ng nói chung, trong ngành mây tre đan nói riêng trong quá trình tham gia canh tác, s n xu t

V l c l ng lao đ ng: L c l ng lao đ ng t 15 tu i tr lên là 647.899

ng i, chi m 59,14% dân s ; trong đó, có vi c làm là 641.100 ng i, đ t t l 98,94% trên t ng s l c l ng lao đ ng Tuy nhiên, ch t l ng lao đ ng không cao

K t qu t ng đi u tra n m 2009 cho th y, t l dân s bi t ch t 15 tu i tr lên là 92,81% (trung bình toàn vùng ông Nam b là 96,3%) T l lao đ ng có trình đ

ti u h c, trung h c c s và trung h c ph thông tr lên (n m 2010) l n l t là

23,8% - 43,87% - 27,64% Trong đó, t l lao đ ng qua đào t o (n m 2013) khá

th p, ch 11,6% ây th t s là tr ng i cho quá trình phát tri n kinh t Tây Ninh

nói chung, ngành mây tre đan nói riêng B i ch t l ng lao đ ng th p có th d n

đ n n ng su t lao đ ng th p, giá thành s n ph m cao, kh n ng c nh tranh th p

Ngu n: C c Th ng kê Tây Ninh, Niên giám th ng kê n m 2013

Tóm l i: Các c s giáo d c, đào t o trong nh ng n m g n đây dù đ c

UBND t nh quan tâm đ u t , xây d ng, phát tri n nh ng v n ch a đáp ng đ y đ nhu c u h c t p, nâng cao tay ngh c a ng i dân Thêm vào đó, trình đ dân trí

ch a cao, ch t l ng lao đ ng còn th p; đ i s ng ng i dân đa ph n g n bó v i

đ ng ru ng, n ng r y nên ch u nh h ng n ng n c a thói quen, t p quán s n

xu t nh l , t phát ây th t s là y u t tr ng i trong quá trình h i nh p, phát tri n, nh t là đ i v i các ngành ngh đang có yêu c u ph i h ng ngo i, tìm ki m

th ph n bên ngoài ph m vi lãnh th Vi t Nam nh ngành mây tre đan

3.2.3 C c u kinh t , chính sách tƠi khóa, tín d ng vƠ đ t đai vƠ chi n

l c phát tri n ngƠnh ngh

V c c u kinh t : Kinh t Tây Ninh t m t t nh nông nghi p t nh ng n m

đ u sau khi đ t n c th ng nh t, đang chuy n d ch theo h ng gi m d n t tr ng

ngành nông nghi p, phát tri n ngành công nghi p và d ch v i u này làm cho di n tích đ t dành cho phát tri n nông nghi p b thu h p d n theo th i gian, nh h ng không nh đ n ho t đ ng s n xu t cây nông nghi p, trong đó có mây, tre, t m vông

Bi u đ 3.3: C c u kinh t Tây Ninh n m 1976 và n m 2013

89%

2%

9%

T tr ng ngành Nông nghi p

T tr ng ngành Công nghi p

T tr ng ngành Dch v

T tr ng ngành Dch v

Ngu n: C c Th ng kê Tây Ninh, Niên giám th ng kê n m 2013

B ng 3.1: S suy gi m di n tích đ t tr ng ho c quy ho ch tr ng mây, tre, t m

vông c a Tây Ninh giai đo n 2000-2013

N m t nông nghi p (ha) mây, tre, t m vông t tr ng

Ngu n: T ng c c Th ng kê Vi t Nam, Niên giám th ng kê n m 2001;

C c Th ng kê Tây Ninh, Niên giám th ng kê n m 2013

V chính sách tƠi khóa, tín d ng: Trong nh ng n m g n đây, n n kinh t c a

t nh phát tri n t ng đ i toàn di n và liên t c, đã đ t đ c nh ng thành t u đáng khích l : t c đ t ng tr ng h ng n m giai đo n 2010-2014 đ t trên 13% áng chú

ý, ngu n dành cho đ u t phát tri n chi m t l cao, kho ng 35% GDP h ng n m Ngoài các h th ng ngân hàng th ng m i c a nhà n c đang phát tri n r ng kh p, còn có s tham gia c a các ngân hàng c ph n, qu h tr phát tri n, qu đ u t phát tri n, qu b o lãnh tín d ng cho các DN nhà n c, ngân hàng chính sách, các

qu tín d ng nhân dân c nh tranh lành m nh, ph c v ngày càng t t h n nhu c u v

v n cho s n xu t, kinh doanh c a các nhà đ u t , th t c luôn đ c c i ti n đ n

gi n, các d ch v ti n ích ngày càng phong phú h n Nh ng y u t này là đi u ki n thu n l i m r ng kh n ng ti p c n các ngu n v n c a h , c s s n xu t, DN kinh

doanh mây tre đan Tuy nhiên, do các ngân hàng th ng m i và các qu tín d ng luôn ch y theo l i nhu n, nên h không ch p nh n r i ro khi cho vay đ i v i các khách hàng không kh n ng th ch p v tài s n Do v y, trong th c t , ch m t s ít

c s , doanh nghi p là có kh n ng ti p c n đ c các ngu n v n vay

V chi n l c phát tri n ngƠnh ngh : Ngày 27/5/2009, UBND t nh ký Quy t

đ nh s 26/2009/Q -UBND ban hành Quy ho ch phát tri n ngành ngh nông thôn

t nh Tây Ninh giai đo n 2009-2015 và đ nh h ng đ n n m 2020 M c tiêu c a Quy

ho ch là b o t n và phát tri n các ngh truy n th ng, trong đó có ngh mây tre đan

xã An Hoà (Tr ng Bàng), xã Long Thành B c (Hoà Thành) g n v i du l ch Xây

09 d án u tiên đ u t phát tri n nông nghi p nông thôn trên đ a bàn t nh v i t ng

v n đ u t là 387,057 t đ ng Ngoài ra, trong n m 2008, UBND t nh c ng ban hành Quy t đ nh s 02/2008/Q -UBND v Quy ho ch phát tri n công nghi p t nh Tây Ninh đ n n m 2010, có xét đ n n m 2020, trong đó có đ a ra đ nh h ng và

gi i pháp khôi ph c và phát tri n ngành ti u th công nghi p, làng ngh truy n

th ng c bi t là chính sách mi n gi m thu t 02-03 n m đ u cho các c s s n

xu t áp d ng k thu t m i, hi n đ i; T o thu n l i t i đa trong vi c giao đ t, giao

r ng và b o lãnh cho vay v n có lãi su t u đãi không c n th ch p đ i v i các h

tr ng r ng, tr ng mây, tre, t m vông, v.v Thành l p Hi p h i các nhà cung ng

nguyên v t li u Tuy nhiên, đ n nay, nhi u chính sách trên v n ch a đ n đ c các

đ i t ng c n th h ng nh : chính sách phát tri n du l ch g n v i làng ngh , d án phát tri n nông nghi p nông thôn, mi n gi m thu , giao đ t, b o lãnh vay v n lãi

su t th p

Tóm l i: Kinh t phát tri n, chính quy n có thêm đi u ki n th c hi n các

chính sách an sinh xã h i, h tr s n xu t, kinh doanh, nh t là đ i v i các ngành ngh truy n th ng, nông nghi p nh ngành mây tre đan Tuy nhiên, trong khi vi c tri n khai th c hi n các chính sách c a chính quy n còn ch a quy t li t, tri t đ thì quy lu t cung c u và giá tr trong n n kinh t th tr ng đang là rào c n cho ngành mây tre đan v n đã y u kh n ng c nh tranh H n n a, quá trình phát tri n kinh t Tây Ninh ghi nh n s đóng góp quan tr ng c a các lo i cây công nghi p nh : cao

su, mía, mì i u này đ ng ngh a v i vi c ng i dân đã và đang d n chuy n m c đích canh tác sang lo i cây tr ng có giá tr kinh t cao h n nh cao su, mía, mì ây

th t s là m t nguy c d n đ n s khan hi m nguyên li u ph c v s n xu t s n

ph m mây tre đan

3.3 NLCT c p đ DN

3.3.1 Môi tr ng kinh doanh

3.3.1.1 Các đi u ki n nhơn t đ u vƠo

s n xu t ra m t s n ph m mây tre đan hoàn ch nh, c n tr i qua r t nhi u

khâu/ công đo n Có th khái quát thành 05 khâu chính sau: Xem hình 3.3 sau: