NGOẠI ỨNG DO VE-DAN GÂY RA, NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP

Chúng ta vẫn hay nói “ học đi đôi với hành” ,điều đó có nghĩa khi học lý thuyết trên ghế nhà trường ta cần phải biết đem những kiến thức đó ứng dụng vào thực tế

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG Môn: Kinh tế công cộng

Tiểu luận môn Kinh tế công cộng

Chủ đề: NGOẠI ỨNG TIÊU CỰC DO VE-DAN GÂY

RA, NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP

Giáo viên hướng dẫn:

7 Nguyễn Công Linh

8 Lê Văn Hậu

9 Bùi Thị Huyền

LỜI NÓI ĐẦU

Chúng ta vẫn hay nói “ học đi đôi với hành” ,điều đó có nghĩa khi học lýthuyết trên ghế nhà trường ta cần phải biết đem những kiến thức đó ứng dụngvào thực tế Và khi học về ngoại ứng- một dạng thất bại của thị trường đòi hỏi

có sự can thiệp của chính phủ cũng như vậy Để hiểu rõ hơn về ngoại ứng,đặcbiệt là ngoại ứng tiêu cực trong thực tế như thế nào, ảnh hưởng của ngoại ứngđối với xã hội ra sao, nhà nước đã can thiệp như thế nào ta đi vào phân tíchngoại ứng qua 1 ví dụ điển hình thực tế đã xảy ra Đó chính là vụ Vedan làm ônhiễm dòng sông Thị Vải

Khi xã hội ngày càng phát triển,các doanh nghiệp cạnh tranh gay gắthơn để doanh nghiệp mình không những tồn tại được mà còn có thể ngày càng

mở rộng quy mô và thị trường Vì tăng lợi nhuận trước mắt, không ít các doanhnghiệp muốn cắt giảm chi phí bằng cách không xử lý rác thải theo quy định màtrực tiếp đổ rác thải ra môi trường tự nhiên Những con sông vô tội đang trongxanh bỗng nhiên đen xì và bốc mùi hôi thối… điều đó có nghĩa là môi trường

đã bị ô nhiễm! Thế rồi cây cối không thể sinh sôi, thủy sản không thể sốngđược, con người đau ốm bệnh tật,…tất cả những điều đó chính là ngoại ứngtiêu cực mà các nhà máy gây ra – một dạng thất bại của thị trường theo các nhàkhoa học nghiên cứu

Trên thực tế vụ án của Vedan không phải vụ duy nhất chỉ vì lợi ích củadoanh nghiệp mình mà làm làm ô nhiễm môi trường, gây ra thiệt hại vô cùngnặng nề cho xã hội và chính phủ: Nhiều vụ xả thải sau đó như của Hào Dương(TP HCM), Tung Kuang (Hải Dương), Thông Thuận (Ninh Thuận), ĐườngQuảng Ngãi (Quảng Ngãi)

Tuy nhiên vụ án Vedan là một trường hợp điển hình mà hành vi gây ô nhiễm môi trường có chủ ý đã bị phát hiện ra Đây là 1 vụ án lớn đã làm xôn xao dư luận trong một thời gian dài,lật mở ra rất nhiều vấn đề mà trước nay vẫn âm thầm tồn tại không bị phát hiện Tất cả những vấn để trên sẽ được nghiên cứu và phân tích theo mục lục sau đây:

I LÝ THUYẾT……… 5

1 Khái niệm……… 5

2 Đặc điểm………5

3.Phân loại……….6

II VE-DAN VÀ QUÁ TRÌNH XẢ NƯỚC THẢI CHƯA QUA XỬ LÝ RA SÔNG THỊ VẢI……….8

1 Giới thiệu Ve-dan……… 8

2 Giới thiệu sông Thị Vải……….9

3 Tóm tắt hành vi gây ô nhiễm của Ve-dan……….10

4 12 hành vi phạt tiền 267,5 triệu đồng của Ve-dan………13

III NGOẠI ỨNG TIÊU CỰC MÀ CÔNG TY VE-DAN GÂY RA… 15

1 Ngoại ứng tiêu cực mà công ty Ve-dan gây ra theo khía cạnh lý thuyết 15

2 Thực trạng ngoại ứng tiêu cực của Ve-dan……… 17

IV NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH THỨC HÀNH ĐỘNG…….29

1 Nguyên nhân chủ quan và chiêu thức hành động của Ve-dan……….…29

2 Nguyên nhân khách quan……….…32

V GIẢI PHÁP……… 34

1 Các giải pháp đối với riêng công ty Ve-dan………34

2 Giải pháp để tránh các trường hợp tương tự như Ve-dan………40

KẾT LUẬN……….50

I LÝ THUYẾT

1 Khái niệm:

Đầu tiên muốn hiểu về ngoại ứng cần hiểu thất bại thị trường là gì?

Thất baị thị trường là những trường hợp mà thị trường cạnh tranh khôngthể sản xuất ra hàng hóa và dịch vụ ở mức như xã hội mong muốn

Ngoại ứng là 1 trường hợp của thất bại thị trường : “ Khi hành động

của một đối tượng (có thể là cá nhân hoặc hãng) có ảnh hưởng trực tiếp đến phúc lợi của một đối tượng khác ,nhưng những ảnh hưởng đó lại không được phản ánh trong giá cả thị trường thì ảnh hưởng đó được gọi là ngoại ứng”

2 Đặc điểm

a Do hoạt động sản xuất hoặc tiêu dùng gây ra

1 nhà máy làm ô nhiễm môi trường chính là ngoại ứng tiêu cực ,mộtđám thanh niên rủ nhau hút hít heroin rồi đi trộm cướp để có tiền thỏa mãn cơnnghiện cũng chính là ngoại ứng tiêu cực do tiêu dùng gây ra

b Trong ngoại ứng, đối tượng nào gây tác hại(hay lợi ích) cho đối tượng nào nhiều khi chỉ mang tính tương đối

Khi một bác nuôi ong và một bà trồng hoa ở gần nhau thì không thể nóichỉ có bác nuôi ong được lợi ,khi mà đàn ong của bác có hoa để hút mật,phảitính đến ngoại ứng tích cực đối với bà bán hoa,vì nhờ có đàn ong mà hoa của

bà được thụ phấn

c Sự phân biệt giữa tính chất tích cực và tiêu cực của ngoại ứng chỉ

là tương đối

Cùng là một sự việc,1 hành động nhưng nó gây tác động tích cực haytiêu cực còn tùy vào quan điểm của đối tượng chịu ảnh hưởng Khi một nhàmáy được thành lập thì nó có thể tạo ra tác động tích cực cho những ngườidân,khi nhà máy đó tạo ra công ăn việc làm cho những người còn đang thấtnghiệp Tuy nhiên nhà máy đó cũng gây ra ngoại ứng tiêu cực đối với nhữngngười dân xung quanh nhà máy vì không khí không còn tròng lành nhưtrước ,cũng như gây ra những tiếng ồn k.hó chịu khi nhà máy hoạt động sảnxuất

d Tất cả các ngoại ứng đều phi hiệu quả, nếu xét theo quan điểm xã hội

Khi xuất hiện ngoại ứng thì hoặc chi phí biên hoặc lợi ích biên của tưnhân không nhất trí với chi phí biên hoặc lợi ích biên của xã hội Do đó , mứcsản xuất tối ưu thị trường cũng khác với mức hiệu quả xã hội

3 Phân loại

Có 2 loại ngoại ứng: Đó là:

- Ngoại ứng tích cực: lợi ích mang lại cho bên thứ 3(ngoài người mua và

người bán trên

thị trường) nhưng lợi ích đó lại không được phản ánh vào giá bán

- Ngoại ứng tiêu cực : chi phí áp đặt lên mỗi đối tượng thứ 3 (ngoài

người mua và người bán trên thị trường) nhưng chi phí đó lại không phản ánh trong giá cả thị trường.

So sánh ngoại ứng tích cực và ngoại ứng tiêu cực:

 Giống nhau:

- Cùng áp đặt cho bên thứ 3 ngoài người mua và người bán

- Không phản ảnh vào giá cả thị trường

 Khác nhau:

Tích cực Tiêu cựcBản chất -Việc

làm,hành động tíchcực cho người khác

-Việclàm,hành động gây

ra chi phí ,thiệt hạicho người khác

Ví dụ - phương

diện sản xuất: ngườinuôi ong và ngườitrồng hoa

- phươngdiện tiêu dùng: đihọc,tiêm phòng,…

- phươngdiện sản xuất: ônhiễm môi trường

- phươngdiện tiêu dùng:hútthuốc,sử dụng matúy,rượu bia,…

Sự tác động

của Chính phủ

-Tài trợ để sảnxuất hoàn toàn

-Hỗ trợ cho

cá nhân,tổ chức thựchiện

-Thu phí,thuthuế cao

-Đặt mứcchuẩn(thải)

-Cấm sản xuất

or tiêu dùng

-Quy địnhQuyền sở hữu đấtđai

II VE-DAN VÀ QUÁ TRÌNH XẢ THẢI CHƯA QUA XỬ LÝ RA SÔNG THỊ VẢI

Vedan và quá trình xả nước thải chưa qua xử lý ra sông Thị Vải

1 Giới thiệu Vedan

- Hoạt động theo giấy phép đầu tư số 171 A/GP ngày 1/8/1991 của Ủyban Nhà nước về Hợp tác và Đầu tư (nay là Bộ Kế hoạch và Đầu tư) Đi vàohoạt động chính thức năm 1993

- Trụ sở: xã Phước Thái ( Long Thành- Đồng Nai)

- Diện tích hoạt động: >120ha nằm liền kề với sông Thị Vải

- Số công nhân: 2393 người

- Sản phẩm: : Bột ngọt, Lysine, tinh bột, nước đường, xút (NaOH), axít(HCl), thức ăn chăn nuôi, phân bón và một số sản phẩm công nghệ sinh học

- Vốn tính đến năm 2010: 460.724.000 USD

Lương bình quân CN: 2.167.307 Đ/tháng

( Công ty Vedan có trụ sở đặt tại xã Phước Thái (Long Thành - ĐồngNai), hoạt động theo Giấy phép đầu tư số 171 A/GP ngày 1/8/1991 của Ủy banNhà nước về Hợp tác và Đầu tư (nay là Bộ Kế hoạch và Đầu tư) trên diện tích

120 ha nằm liền kề với sông Thị Vải, với tổng số cán bộ - công nhân viên là2.393 người Công ty Vedan đi vào hoạt động chính thức từ năm 1993 trongcác lĩnh vực sản xuất: Bột ngọt, Lysine, tinh bột, nước đường, xút (NaOH), axít(HCl), thức ăn chăn nuôi, phân bón và một số sản phẩm công nghệ sinh học; sửdụng nước cấp trung bình từ 20.000 - 25.000 m3/ngày và nước làm mát lấy từsông Thị Vải khoảng 40.000 m3/ngày Theo báo cáo tổng hợp về tài chính củaCông ty Vedan, tổng vốn đầu tư đến nay là 460.724.000 USD; doanh thu từnăm 1994 - 2007 là 2.265.498.382 USD (khoảng 151 triệu USD/năm); lợinhuận trước thuế từ năm 1994 - 2007 là 169.794.312 USD (khoảng 11,3 triệuUSD/năm); lợi nhuận sau thuế từ năm 1994 - 2007 là 144.803.132 USD(khoảng 9,6 triệu USD/năm); số thuế đã nộp từ năm 1994 - 2007 là133.151.086 USD (khoảng 8,9 triệu USD/năm); lương bình quân đầu người là2.167.307 đồng/tháng.)

Nguồn: Viện Môi trường và Tài nguyên - Đại học Quốc gia TP HCM

Tạp chí môi trường số 7 năm 2010

2 Giới thiệu sông Thị Vải

Sông Thị Vải Nguồn: Tuổi trẻ online

Sông Thị Vải là con sông chảy qua và làm ranh giới tự nhiên giữa Đồng Nai và Bà Rịa Vũng Tàu

Sông được bắt nguồn từ huyện Long Thành , chảy theo hướng đông

-nam, qua Nhơn Trạch , đến huyện Tân Thành đổi hướng theo hướng nam đổ rabiển tại vịnh Gành Rái

Sông có tổng chiều dài khoảng 76km, đoạn chảy theo hướng nam làmranh giới tự nhiên giữa hai huyện Nhơn Trạch, TP.HCM và Tân Thành, Bà RịaVũng Tàu

3 Tóm tắt hành vi gây ô nhiễm của Vedan

Từ khi thành lập Vedan đã thực hiện hành vi gây ô nhiếm dòngsông Thị Vải và mãi cho đến 14 năm sau thì sự việc mới bại lộ Vụ Vedan làmột vụ xả thải gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng của Việt Nam Dưới đây

là tóm tắt hành vi gây ô nhiễm của Vedan:

 Năm 1994, ngay sau khi đi vào hoạt động chính thức (vào thời điểm

đó trên lưu vực sông Thị Vải có rất ít cơ sở công nghiệp hoạt động), Công tyVedan đã thải chất thải gây ô nhiễm môi trường sông Thị Vải làm thủy sản chếthàng loạt

 Năm 1995, Công ty Vedan đã đồng ý đền bù với danh nghĩa là hỗ trợngư dân chuyển đổi sản xuất với số tiền 15 tỷ đồng cho 3 tỉnh/TP: Đồng Nai,

Bà Rịa - Vũng Tàu và TP HCM

 Trong điều kiện xả thải bình thường trước khi phát hiện vụ việc xảy ra(9/2008), lưu lượng nước thải của Công ty Vedan trung bình khoảng 5.000 -5.800 m3/ngày, đã được xử lý tại 3 hệ thống xử lý nước thải (XLNT) của Côngty:

 Hệ thống XLNT chế biến tinh bột biến tính bằng công nghệ UASB,kết hợp bùn hoạt tính có công suất 1.500 m3/ngày Nước thải sau xử lý có nồng

độ các chất ô nhiễm chính như sau (theo kết quả kiểm tra năm 2008 của Tổngcục Môi trường): TSS = 38 mg/l, BOD5 = 8 mg/l, COD = 31 mg/l, N-NH3 =0,35 mg/l, Tổng N = 1,6 mg/l, và Tổng P = 1,84 mg/l; cơ bản đạt tiêu chuẩncho phép (TCCP)

 Hệ thống XLNT chế biến tinh bột bằng hệ thống 21 hồ sinh học tựnhiên có công suất 2.500 m3/ngày Nước thải sau xử lý có nồng độ các chất ônhiễm chính như sau (theo kết quả kiểm tra năm 2008 của Tổng cục Môitrường): TSS = 41 mg/l, BOD5 = 59 mg/l, COD = 113 mg/l, N-NH3 = 40,7mg/l, Tổng N = 50,5 mg/l, và Tổng P = 2,94 mg/l; không đạt TCCP

 Hệ thống XLNT sản xuất Lysin từ mật rỉ đường bằng hệ thống sinhhọc hiếu khí bùn hoạt tính, kết hợp mương ôxy hóa có công suất 1.800m3/ngày Nước thải sau xử lý có nồng độ các chất ô nhiễm chính như sau (theokết quả kiểm tra năm 2008 của Tổng cục Môi trường): TSS = 57 mg/l, BOD5 =

35 mg/l, COD = 80 mg/l, N-NH3 = 47,4 mg/l, Tổng N = 54,6 mg/l, và Tổng P

= 3,68 mg/l; không đạt TCCP

Hệ thống xả nước thải của Vedan ( Nguồn: dantri.com.vn)

Hồ chứ nước thải chưa qua xử lý của công ty Vedan ( Nguồn: tuổi trẻ online)

 Đặc biệt nghiêm trọng, Công ty đã bơm xả trực tiếp dịch thải sau lênmen bột ngọt Lysin và từ bể chứa bán âm dung tích 6.000 - 7.000 m3 và bồnchứa 15.000 m3 theo hệ thống đường ống (có đoạn chôn ngầm, có đoạn đi trên

bề mặt đất) ra cầu cảng số 2, theo phát hiện của Đoàn Thanh tra và Cục Cảnhsát môi trường vào lúc 17h30 ngày 6/9/2008

 Tổng lượng dịch thải sau lên men được Công ty xả lén ra sông ThịVải theo kết luận của Đoàn Thanh tra năm 2008 là 105.600 m3/tháng, tươngđương 3.520 m3/ngày với nồng độ các chất ô nhiễm rất cao: pH = 4,9; Độ màu

= 610.000 Pt-Co; BOD5 = 549.000 mg/l; COD = 705.000 mg/l; TSS = 156.700mg/l; N-NH4+ = 11.800 mg/l; Tổng N = 22.100 mg/l; Tổng P = 705 mg/l

 Bên cạnh đó, Đoàn Thanh tra còn phát hiện một số nguồn thải kháckhông qua xử lý của Công ty Vedan, cụ thể như sau:

 Lượng bùn thải từ Xưởng tinh bột là 24.000 m3/tháng (tương đương

800 m3/ngày) với nồng độ các chất ô nhiễm chính rất cao: TSS = 12.280 mg/l,

BOD5 = 1.050 mg/l, COD = 12.280 mg/l, N-NH3 = 3,08 mg/l, Tổng N = 59,7mg/l và Tổng P = 32 mg/l

 Tổng lượng nước thải từ Nhà máy bột ngọt và Lysine thải xuốngmương thoát nước giải nhiệt là 46.800 m3/tháng (tương đương 1.560 m3/ngày)với nồng độ các chất ô nhiễm chính như sau: TSS = 423 mg/l, BOD5 = 2.700mg/l, COD = 5.330 mg/l, N-NH3 = 163 mg/l, Tổng N = 385 mg/l, và Tổng P =9,5 mg/l

 Qua những sai phạm có tính hệ thống của Công ty Vedan từ năm 1994

- 2008 và những dữ liệu thống kê xả thải ở trên, có thể khẳng định rằng, chấtthải của Công ty Vedan (đặc biệt là dịch thải sau lên men) là nguồn gây ônhiễm chính đối với sông Thị Vải

 Với các hành vi gây ô nhiễm của mình, Công ty Vedan đã bị xử phạt

vi phạm hành chính với số tiền 267.500.000 đồng, đồng thời truy thu khoản phíBVMT đối với nước thải công nghiệp trốn nộp là: 127.268.067.520 đồng(Công ty Vedan đã nộp đủ khoản truy thu này)

4 12 hành vi bị phạt tiền 267,5 triệu đồng của Vedan

Dưới những hành vi gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng củaVedan,Vedan đã phải chịu ít nhất 12 hình phạt hành chính,tổng số tiền là 216,5triệu đồng

1- Xả nước thải vượt tiêu chuẩn cho phép ở Nhà máy sản xuất tinh bột:

5- Hành vi thải mùi hôi thối trực tiếp vào môi trường không qua thiết bịhạn chế ô nhiễm môi trường: 500 ngàn đồng

6- Quản lý chất thải nguy hại không đúng quy định: 10 triệu đồng

7- Xả nước thải vào nguồn nước không đúng vị trí quy định trong giấyphép: 6 triệu đồng

8- Xả nước thải (dịch thải lỏng sau lên men bột ngọt có các thông số ônhiễm vượt tiêu chuẩn cho phép nhiều lần: 33 triệu đồng

9- Xả nước thải (dịch thải lỏng sau lên men Lysin có các thông số ônhiễm vượt tiêu chuẩn cho phép nhiều lần: 33 triệu đồng

10- Xả nước thải bùn vượt tiêu chuẩn cho phép từ mười lần trở lên: 33triệu đồng

11- Xả nước thải vượt tiêu chuẩn cho phép từ năm lần đến dưới mười lần

ở trại chăn nuôi heo và: 20 triệu đồng

12- Không nộp phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp: 50triệu đồng

( Nguồn: http://www.nld.com.vn/tintuc/do-thi-hom-nay/241279.asp)

III NGOẠI ỨNG TIÊU CỰC DO VE-DAN GÂY RA

1 Ngoại ứng tiêu cực mà công ty Vedan gây ra theo khía cạnh lý thuyết

Hình ảnh minh họa cho ngoại ứng tiêu cực thông qua ví dụ Vedan thảinước chưa qua xử lý vào sông Thị Vải gây thiệt hại lớn cho người

Trục hoành của đồ thi cho biết sản lượng mà nhà máy sản xuất, trục tung

đo lường chi phí và lợi ích mà họa động này tạo ra, tính bằng tiền Đường MBcho biết lơi ích biên mà Vedan thu được ứng với từng mức sản lượng ĐườngMPC thể hiện chi phí tư nhân biên, tức là mọi khoản chi phí mà nhà máy thựcphải chi ra để sản xuất thêm một đơn vị ản lượng, thí dụ như chi phí nhân công,nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị…

Đứng trên quan điểm xã hội, đường chi phí biên đối với xã hội( MSC) sẽ gồm cả hai bộ phận cấu thanh: thứ nhất là chi phí mua sắm đầu vàocủa nà máy mà giá trị của chúng được phản ánh trên đường MPC; thứ hai là chi

phí thiêt hại mà HTX phải gánh chịu được thể hiện bằng đường MEC Vì thế,MSC sẽ bằng MPC cộng với MEC.

Nếu Vedam là người tối đa hóa lợi nhuận thì họ sẽ sản xuất hiệu quảnhất tại điểm MB = MC Nhưng vì MC mà nhà máy quan tâm là MPC nên họ

sẽ sản xuất tại điểm B, tại đó MB = MPC Điểm này con gọi là mức sản lượngtối ưu thị trường Trái lại, cũng theo nguyên tắc biên về hiệu quả, nhưng vìquan tâm đến chi phí của cả xã hội nên mức sản lượng tối ưu theo quan điểm

xã hội phải đặt tại A, khi MB = MSC Như vậy, Vedan gây ngoại ứng tiêu cực

đã sản xuất quá nhiều so với mức tối ưu xã hội

Nếu chính phủ không có biện pháp buộc Vedan cắt giảm sản lượng thìthiệt hại gây ra cho xã hội sẽ là bao nhiêu? Có thể thấy ngay tổng tốn thất phúclợi ròng của xã hôi là tam giác ABC Điều này có thể được giải thích rằng:

Vì lơi ích ròng (hay lợi nhuận) mà Vedan thu được khi sản xuất thêmmột đơn vị sản lượng là khoảng cách dọc giữa đường MB và MPC nên tổng lợinhuận tăng thêm khi nhà áy duy trì mức sản lượng từ Qo đến Q1 là tam giácABE Trong khi đó, người dân khu vực sông Thị Vải sẽ bị thiệt hại do ô nhiễmnhà máy thải ra Với mỗi đơn vị sản lượng do nhà máy sản xuất, người dân sẽchịu thiệt môt khoản bằng MEC Vì thế, khi sản lượng tăng từ Qo đến Q1 thìtổng thiệt hại gây ra cho người dân sẽ là hình thang abQ1Qo Vì hình thang này

có diện tích đúng bằng hình thang ACBE nên sau khi bù đắp phần lợi nhuậntăng thêm của nhà máy Vedan, xã hội vẫn bị thiệt tam giác ABC Nếu xã hội

có thể buộc nhà mãy cắt giảm sản lượng từ Q1 xuống Qo thì sẽ tiết kiệm đượckhoản tổn thất phúc lợi xã hội nói trên

Như vậy, có thể thấy rằng, mức sản lượng hiệu quả xã hội không cónghĩa là một mưc sản lương không gây ô nhiễm bởi lẽ yêu cầu là phải tìm mộtmức ô nhiễm chấp nhận được, theo nghĩa lợi ích của sản xuất mang lại phải bùđắp những chi phí mà xã hội phải gánh chịu khi tiến hành sản xuất, trong đótính cả chi phí ô nhiễm

2 Thực trạng ngoại ứng tiêu cực mà công ty Vedan gây ra

Xét về mặt lý thuyết, tổn thất về phúc lợi xã hôi do những ngoại ứng

mà công ty Vedan gây ra là vô cùng lớn Theo kết quả quan trắc từ nhiềuchương trình quan trắc khác nhau của Tổng cục Môi trường và của các địaphương giai đoạn 1999 - 2008 cho thấy: Toàn bộ chiều dài dòng chính sôngThị Vải khoảng 31,5 km đều bị ô nhiễm với các mức độ khác nhau, trong đó cókhoảng 12 - 15 km đoạn ngang qua khu vực Công ty Vedan bị ô nhiễm đặc biệtnghiêm trọng; Phạm vi ảnh hưởng ô nhiễm còn lan rộng sang phía sông GòGia, sông Bà Giỏi và các chi lưu khác của sông Thị Vải Tuy nhiên, một thực

tế đáng buồn là không chỉ gây ô nhiễm về nguồn nước mà ngoại ứng tiêu cực

do công ty Vedan gây ra còn mang lại thiệt hại về kinh tế, y tế và môi trường

Thiệt hại về môi trường

Đầu tiên, ngoại ứng tiêu cực đo công ty Vedan gây ra thể hiện rõ nhất ở khíacạnh môi trường Để đánh giá mức độ ô nhiêm nguồn nước sông Thị Vải, cácnhà khoa học đã sử dụng nhiều tiêu chuẩn, có thể kể tên như nồng độ DO, nhucầu ôxy sinh hóa BOD, nhu cầu ôxy hóa học COD Theo một số nguồn tài liệucủa Bộ Tài nguyên và Môi trường, DO là lượng oxy hoà tan trong nước cầnthiết cho sự hô hấp của các sinh vật nước (cá, lưỡng tê, thuỷ sinh, côn trùngv.v ) thường được tạo ra do sự hoà tan từ khí quyển hoặc do quang hợp củatảo Nồng độ oxy tự do trong nước nằm trong khoảng 8 - 10 ppm, và dao độngmạnh phụ thuộc vào nhiệt độ, sự phân huỷ hoá chất, sự quang hợp của tảo vàv.v Khi nồng độ DO thấp, các loài sinh vật nước giảm hoạt động hoặc bịchết Trong khi đó, BOD là lượng ôxy cần thiết để vi khuẩn sử dụng phân hủychất hữu cơ dưới điều kiện hiếu khí Chỉ tiêu này để đánh giá khả năng tự làmsạch của nguồn nước BOD càng cao chứng tỏ mức độ ô nhiễm càng nặng VàCOD là lượng ôxy cần thiết để ôxy hóa hết các hợp chất hữu cơ có trong nước.Nước nhiễm bẩn sẽ có độ ôxy hóa cao phải tốn nhiều hóa chất cho công táckhử trùng Bởi vậy, đây là các tiêu chuẩn để đánh giá về ô nhiễm nguồn nước.Điều này cũng giải thích rằng, ngoài các chương trình lấy mẫu và quan trắcđiểm cố định trên lưu vực sông Thị Vải, còn có các đợt khảo sát đo nhanh liêntục diễn biến chất lượng nước dọc theo sông Thị Vải do Tổng cục Môi trườngphối hợp với Viện Hóa học và Viện Môi trường và Tài nguyên thực hiện Đếnnay đã có 8 đợt đo nhanh vào các thời điểm: tháng 8/1996; 3/1997; 12/1997;

10/1998; 5/2006; 8/2008; 3/2009 và tháng 11/2009 Dưới đây là kết quả đonhanh thông số DO dọc sông Thị Vải từ thượng nguồn ra đến hợp lưu sông ThịVải - Gò Gia - Cái Mép từ năm 1996 đến nay

Sơ đồ 1: Kết quả tính toán lan truyền ô nhiễm bằng mô hình MIKE 21

Sơ đồ 2: Sự biến thiên của DO theo quãng đường đo trên sông Thị Vảitương ứng với các lần đo tháng 8/1996, 3/1997, 10/1998, 5/2006, 8/2008,3/2009 và 11/2009

Nguồn: Viện Môi trường và Tài nguyên – Đại học Quốc gia TP HCM

Từ kết quả đo nhanh như sơ đồ 2 cho thấy, ngay từ năm 1996 (sau 3 năm

kể từ khi Công ty Vedan đi vào hoạt động), sông Thị Vải đã bị ô nhiễm đáng

kể (Có khoảng 8km tuyến sông này có DO < 2 mg/l) Năm 1997 có khoảng 25

km tuyến sông này có DO dưới 1 mg/l trong khi theo các nhà nghiên cứu môitrường hàm lượng DO tối thiểu phải đạt 5mg/lít Mức độ ô nhiễm càng lúccàng tăng dần và đạt tới cực điểm vào tháng 8/2008 (thời điểm Thanh tra Tổngcục Môi trường phát hiện được hành vi gây ô nhiễm của Công ty Vedan) Theocác chuyên gia, tổng lượng dịch thải sau lên men được Công ty xả lén ra sôngThị Vải theo kết luận của Đoàn Thanh tra năm 2008 là 105.600 m3/tháng,tương đương 3.520 m3/ngày với nồng độ các chất ô nhiễm rất cao: pH = 4,9;

Độ màu = 610.000 Pt-Co; BOD5 = 549.000 mg/l; COD = 705.000 mg/l; TSS =156.700 mg/l; N-NH4+ = 11.800 mg/l; Tổng N = 22.100 mg/l; Tổng P = 705mg/l Kể từ tháng 3/2009 đến nay, chất lượng nước sông Thị Vải nhìn chung đãđược cải thiện rõ rệt: trên suốt chiều dài dòng chính của sông Thị Vải khoảng

27 km, nồng độ DO đã tăng vọt lên mức từ 4,5 mg/l trở lên Riêng chỉ có đoạnđầu của sông Thị Vải tiếp nối với rạch Bà Ký khoảng 3km, nồng độ DO vẫncòn ở mức khá thấp (dưới 2 mg/l) do ảnh hưởng của nước thải từ các KCN ởNhơn Trạch đổ ra Tuy nhiên, dòng chính sông Thị Vải từ chỗ hợp lưu suối Cả

- rạch Bà Ký ra đến cửa sông không còn bị ô nhiễm hữu cơ (DO > 4,5 mg/l)

Nguồn: Viện Môi trường và Tài nguyên – Đại học Quốc gia TP HCMTạp chí môi trường số 7 năm 2010

Sông Thị Vải còn bị ô nhiễm nghiêm trọng do chất hữu cơ, chất dinhdưỡng, chất lơ lửng, mùi hôi, vi khuẩn và đáng lo hơn là các chất độc hại kimloại nặng

Trước đây, yêu cầu phân tích mẫu nước theo dõi diễn biến "sức khỏe"của sông Thị Vải do tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thực hiện vào thời điểm năm

2005, trong tất cả sáu vị trí có lấy mẫu nước trên sông Thị Vải để phân tích đềuphát hiện có sự hiện diện của chì, cadimi và đều vượt tiêu chuẩn cho phép

Đến cuối năm 2006, cơ quan chuyên môn của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàuđưa ra kết luận rất đáng lo ngại trên sông Thị Vải "ô nhiễm chì nặng và rấtnặng (tùy vào từng khúc sông)" Theo số liệu cập nhật gần đây nhất, tháng 5-

2007, sự hiện diện của chì và cadimi vẫn ở mức báo động "ô nhiễm nặng",vượt tiêu chuẩn cho phép 4-5 lần Chưa hết, cơ quan chức năng còn phát hiện

có cơ sở sản xuất công nghiệp thải cả chất xyanua - một loại chất độc hại vớimôi trường và sức khỏe cộng đồng - vào sông Thị Vải với hàm lượng vượtchuẩn cho phép hàng chục lần

Cửa nước xả công khai sau xử lý của nhà máy VEDAN, nhưng tại đâynhà máy đã bí mật lắp một hệ thống cống xả nước thải không qua xử lý nắmsau dưới lòng đất Và tại đây chính là nơi gây ô nhiểm nặng cho dòng sông ThịVải trong suốt 14 năm qua Hiện cuộc sống bên miệng cống xả nước thải đã trởlại bình thường sau khi Cảnh sát môi trường phát hiện và bịt miệng cống ngầm.

Nguồn: Báo tuổi trẻ Thi-Vai-khong-con-tho.html)

(http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/221541/Song-Môi trường đất là nơi trú ngụ của con người và hầu hết các sinh vậtcạn, là nền móng cho các công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp và vănhóa của con người Đất là một nguồn tài nguyên quý giá, con người sử dụng tàinguyên đất vào hoạt động sản xuất nông nghiệp để đảm bảo nguồn cung cấplương thực thực phẩm cho con người Nhưng với hành vi xả nước thải ra sôngThị Vải đã làm cho môi trường đất bị ô nhiễm nặng nề, chất lượng đất ngàycàng suy thoái Thực tế đã chứng minh rằng, trong quá trình thẩm thấu vào đất,nguồn nước ô nhiễm của sông Thị Vải đã làm cho nguồn đất nơi đây bị ônhiễm Không chỉ vậy, với lượng khí thải do Vedan gây ra cũng đặt dấu hỏicho sự ô nhiễm môi trường không khí? Tóm lại, chính những tác động ngoạiứng tiêu cực mà Vedan gây ra đã và đang đe dọa nghiêm trọng hệ sinh thái trênkhu vực của dòng sông Thị Vải

Cho đến nay, sau gần 1 năm bịt ống xả nước thải bí mật của VEDAN,nhiều khu đất ở xã Phước Thái (huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai) vẫn còn rỉ

ra những chất độc ô nhiểm và không thể sản xuất được

Hiện nay từ sông Thị Vải nhìn vào vẫn nhìn thấy nhà máy bột ngọtVEDAN hàng ngày thải khói đậm đặc lên bầu trời Liệu có không việc ô nhiểmkhông khí ?

(Nguồn: tuổi trẻ online)

Thiệt hại về vấn đề sức khỏe con người

Hậu quả thứ hai do ngoại ứng tiêu cực của công ty Vedan gây ra đóchính là vấn đề về sức khỏe con người Có lẽ bất cứ ai cũng phải kinh ngạc khichính người của Vedan đã thừa nhận việc xả nước thải này ra sông Thị Vải đãdiễn ra 14 năm nay Cụ thể hơn, mỗi ngày hệ thống này bơm chất thải ra sôngThị Vải thấp khoảng hai giờ Vậy trong nước thải đó có những chất độc hại gì?Theo các nhà khoa học thì với sản phẩm là bột ngọt, tinh bột, nước đường, xút(NaOH), axit (HCl), phân bón… thì chất thải độc hại nhất, đáng sợ nhất màVedan thải ra chính là CYANURE Theo các nhà khoa học, Cyanure là mộtchất kịch độc, gây chết người với liều lượng Chỉ cần ăn nhầm từ 3 đến 4 mgchất này thì một người khỏe mạnh có thể mất ý thức trong vòng 10 giây đến 1

khoảng 2 giờ nếu không có các biện pháp điều trị kịp thời Theo phân loạitrong hướng dẫn số 67/548/EEC của liên minh châu Âu thì nó là chất cực độc(T+) Giới hạn phơi nhiễm tối đa (PEL) của OSHA là 5 mg/m3 Còn theo quyếtđịnh số 3733/2002/QĐ-BYT ngày 10 tháng 10 năm 2002 của Bộ Y tế ViệtNam thì giới hạn này là 3 mg/m3 trong môi trường sản xuất Tuy nhiên, năm

2006, đoàn kiểm tra của Bộ Tài nguyên - Môi trường từng kiểm tra đột xuấtVedan và có kết luận: Hàm lượng cyanure ở mức vượt tiêu chuẩn cho phépthấp nhất là bảy lần và cao nhất 34 lần, trong khi tiêu chuẩn VN giới hạn hàmlượng loại chất độc hại này có trong nước thải sau xử lý phải nhỏ hơn 0,1mg/lít Chưa hết, tiếp tục kiểm tra nước thải sau xử lý của hệ thống hồ sinhhọc ở Công ty Vedan, đoàn kiểm tra phát hiện có mẫu nước thải mà hàm lượngchất cyanure trong đó vượt tiêu chuẩn VN đến 5.600 lần ( nguồn: báo tuổi trẻonline) Vậy với hàm lượng chất độc lớn như vậy, sức khỏe người dân vùngĐồng Nai đang đứng trước một nguy cơ đáng sợ

Hậu quả do Công ty Vedan VN gây ô nhiễm môi trường đến nay vẫnchưa khắc phục được Đôi cánh tay của cán bộ môi trường bị bám đầy "hóachất" sau khi thò xuống sông Thị Vải, đoạn sau lưng nhà máy Vedan, để lấymẫu nước

Anh Quách Trung Quân (xã Thạnh An, huyện Cần Giờ, TPHCM) lộixuống ao vớt xác tôm, 5 phút sau hai bàn chân anh bị phồng dộp, 10 móngchân đen sạm, có mùi hôi (Ảnh chụp tháng 3-2006) Ảnh: L.Cường

Thiệt hại về mặt kinh tế

Ngoài gây ra những thiệt hại về môi trường và sức khỏe con người,ngoại ứng tiêu cực do Vedan gây ra còn mang lại một thiệt hại vô cùng lớn vềmặt kinh tế Kết quả mô phỏng của Viện MT-TN xác định khu vực ô nhiễmkhiến hoạt động nuôi trồng, đánh bắt thủy sản bị ảnh hưởng nặng có diện tíchgần 2.000ha thuộc địa bàn các xã Phước An, Long Thọ (huyện Nhơn Trạch),Long Phước, Phước Thái (huyện Long Thành) của tỉnh Đồng Nai cùng các xã

Mỹ Xuân, Phước Hòa và thị trấn Phú Mỹ của huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu Vùng ô nhiễm gây ảnh hưởng nhẹ đến nuôi trồng, đánh bắt thủy sản

-có diện tích gần 700ha thuộc các xã Phước An, Vĩnh Thanh (huyện NhơnTrạch, Đồng Nai), Phước Hòa (huyện Tân Thành, Bà Rịa - Vũng Tàu) và xãThạnh An, huyện Cần Giờ, TP.HCM Trong đó, theo ông Nguyễn Văn Phụng,Chủ tịch Hội Nông dân TP.HCM, qua kiểm tra đã xác định được 839 hộ với