VẤN ĐỀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN CỦA VIỆT NAM VÀO MỸ THỰC TRẠNG,NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP

Xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam đã trở thành hoạt động có vị trí quan trọng hàng nhất nhì trong nền kinh tế ngoại thương Việt Nam, chế biến thuỷ sản trở thành một ngành công nghiệp hiện

LỜI NÓI ĐẦU

Trong điều kiện toàn cầu hóa và khu vực hóa của đời sống kinh tế thế giới hướng tới thế

kỷ XXI, không một quốc gia nào phát triển nền kinh tế của mình mà không tham gia vào quá trình hội nhập quốc tế và khu vực Điều đó cũng không ngoại lệ đối với Việt Nam - một nước đang phát triển , đặc biệt là trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa (CNH-HĐH) như hiện nay

Với chủ trương hướng mạnh vào xuất khẩu với lợi thế sẵn có (những mặt hàng xuất khẩu truyền thống: nông lâm thủy sản, khoáng sản, nhiên liệu và hàng dệt may) và một số hàng có yêu cầu kỹ thuật công nghệ cao: ô tô, xe máy, hàng điện tử và dịch vụ phần mềm Trong đó, hàng thủy sản là mặt hàng xuất khẩu truyền thống của Việt Nam Theo dự kiến trong thời gian tới, sẽ có sự thay đổi các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam, nhưng thủy sản vẫn là một trong những mặt hàng xuất khẩu quan trọng của đất nước

Điều đó khẳng định ngành thuỷ sản Việt Nam đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế đất nước Quy mô của ngành thuỷ sản ngày càng mở rộng Xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam đã trở thành hoạt động có vị trí quan trọng hàng nhất nhì trong nền kinh tế ngoại thương Việt Nam, chế biến thuỷ sản trở thành một ngành công nghiệp hiện đại, đủ năng lực hội nhập, cạnh tranh quốc tế và dành vị trí thứ 10 trong số nước xuất khẩu thuỷ sản hàng đầu trên thế giới Bên cạnh đó, vai trò của ngành thuỷ sản cũng tăng lên không ngừng trong nền kinh tế quốc dân Ngành thủy sản góp phần quan trọng trong việc giải quyết công ăn việc làm cho hàng triệu ngư dân, đảm bảo an ninh xã hội cho đấy nước cũng như góp phần thỏa mãn nhu cầu thực phẩm ngày càng tăng của thị trường

Nhận biết được tầm quan trọng của xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong thời gian tới , chúng tôi

đã chọn đề tài “Vấn đề xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vào Mỹ - thực trạng, nguyên nhân

và giải pháp”

I Giới thiệu

- Mục đích của bài viết: Phân tích thực trạng xuất khẩu hàng thủy sản Việt Nam vào thị trường

Mỹ Từ đó thấy được những thành công và hạn chế, đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh xuất khẩu hàng thủy sản Việt Nam vào thị trường Mỹ thời gian tới có hiệu quả

- Ý nghĩa của việc nghiên cứu: Trong thời kỳ nước ta đang hội nhập với các nước trong khu vực

và trên thế giới, hoạt động xuất khẩu thủy hải sản phát triển mạnh mẽ đã đóng góp to lớn vào

sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi đang có hoạt động xuất khẩu thủy sản cũng gặp không ít những khó khăn do nhà nước chưa có những chính sách hỗ trợ xuất khẩu thủy sản hợp lý và hiệu quả

- Giới hạn nghiên cứu: từ năm 1994 đến năm 2009, và xét trên vùng lạnh thổ Việt Nam

- Phương pháp nghiên cứu: hệ thống, tổng hợp, thống kê để làm rõ vấn đề

- Nguồn số liệu: 1994-2009

- Kết cấu của bài viết: bài viết gồm 4 phần Ngoài phần giới thiệu (I) và lý thuyết kinh tế quốc tế (II) Hiện trạng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vào Mỹ (III) nêu lên tình hình xuất khẩu thủy sản cũng như các mặt hàng thủy sản xuất khẩu chính của Việt Nam trong giai đoạn 1994-2009 Thuận lợi, khó khăn và nguyên nhân (IV) được nêu ra trong phần này và được giải quyết trong phần Một số giải pháp nhằm đẩy mạnh xuất khẩu thủy sản ở Việt Nam vào Mỹ (V)

II Lý thuyết kinh tế quốc tế

Bản chất của hoạt động xuất khẩu thủy sản (XKTS): Thực chất của xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ là sự trao đổi lao động kết tinh giữa các quốc gia thông qua trao đổi hàng hóa Trong

đó, những nước đang phát triển xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ của mình sang thị trường các nước đang phát triển nhằm phát huy tối ưu lợi thế tuyệt đối và tương đối của quốc gia mình trong trao đổi và buôn bán quốc tế Xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vào thị trường Mỹ cũng vậy Hàng thủy sản của Việt Nam vào thị trường Mỹ được kết tinh bởi lao động hao phí của những ngư dân và lợi thế về điều kiện tự nhiên, khí hậu của Việt Nam Do đó, trong trao đổi ngang giá, Việt Nam và Mỹ đều thu được lợi Việt Nam đã nhận được ngoại tệ mạnh để có thể mua máy móc, thiết bị và kỷ thuật hiện đại nhằm thúc đẩy tiến trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước Người tiêu dùng Mỹ mua hàng thủy sản giá rẻ, chất lượng cao Chính vì vậy mà D.Ricardo cho rằng, xuất khẩu đem lại lợi ích cho tất cả các nước tham gia và làm tăng sản xuất, tiêu dùng quốc tế

III Hiện trạng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vào Mỹ

Ngành thủy sản Việt Nam đã nhận thức việc mở rộng thị trường xuất khẩu là rất quan trọng trong việc gia tăng kim ngạch xuất khẩu cũng như hình thành thế chủ động và cân đối thị trường, tránh không lệ thuộc vào thị trường truyền thống Nhật Bản Do đó ngành thủy sản đã chủ động chủ trương mở rộng xuất khẩu sang nhiều thị trường thủy sản khác như EU, Trung Quốc và đặc biệt là thị trường Mỹ

Ngay khi Mỹ bải bỏ lệnh cấm vận kinh tế đối với Việt Nam vào năm 1994, lô hàng thủy sản đầu tiên của Việt Nam đã nhập cảng Mỹ, mở đầu cho quan hệ thương mại thủy sản chính thức giữa hai quốc gia Đặc biệt sau BTA, cơ hội cho ngành thủy sản Việt Nam trên thị trường

Mỹ càng được mở rộng Hàng trăm doanh nghiệp Mỹ đã tìm đến với hàng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam và có những dự án đầu tư lớn trong lĩnh vực thủy sản tại Việt Nam Đồng thời với việc ký kết các Hiệp ước hợp tác quốc tế - thương mại giữa hai nước, Chính Phủ Việt Nam cũng đả chủ động tiến hành rất nhiều hoạt động thúc đẩy XKTS phát triển như các cuộc tiếp xúc và làm việc giữa Bộ Thủy Sản Việt Nam với Cục Nghề Cá Biển Mỹ (NMFS), FDA, Hiệp hội thủy sản Mỹ (NFI)… Ngoài ra Chính Phủ Việt Nam đã chủ động mời đoàn doanh nghiệp

và các nhà khoa học, quản ký của Mỹ sang thăm, khảo sát tình hình nuôi và chế biến cá tra, cá basa ở An Giang, Cần Thơ; tổ chức các cuộc hội thảo về thị trường thủy sản Mỹ, các cuộc triển lãm thủy sản trên thị trường Mỹ, áp dụng các chương trình quản lý chất lượng mà FDA và Chính Phủ Mỹ đặt ra Các doanh nghiệp này đều được áp dụng hệ thống kiểm tra chất lượng sản phẩm theo tiêu chuần HACCP do FDA đặt ra và đủ tiêu chuẩn xuất hàng vào Mỹ

Bảng 1: Tình hình XKTS Việt Nam vào thị trường Mỹ

KNXK

(triệu

USD)

5,78 19,94 33,98 39,83 90,20 129,50 298,22 489,03 655,65 782,23 592,82

Tốc độ

Nguồn: Hiệp hội chế biến và XKTS Việt Nam

Số liệu của bảng trên cho thấy từ năm 1994-2001 giá trị XKTS Việt Nam vẫn tăng đều đặn và tăng đột biến vào những năm 1995, 2000 và 2001 Năm 2000 – năm bắt đầu của những chuyển biến to lớn trong XKTS, với sự tăng trưởng mạnh mẽ của kim ngạch XKTS trên thị trường Mỹ Mỹ từ vị trí thứ ba trở thành thị trường tiêu thụ thủy sản lớn thứ hai sau Nhật Bản Với KNXK đạt gần 300 triệu USD gấp 7,6 lần so với năm 1997 Đặc biệt năm 2001, mặc dù nền kinh tế Mỹ có nhiều khó khăn nhất là sau sự kiện khủng bố 11/9 song im ngạch XSTK của Việt Nam sang Mỹ vẫn có sự tăng trưởng với khối lượng 71 nghìn tấn sản phẩm đạt doanh số

489 triệu USD tagn8 63,9% so với năm 2000, và tại thời điểm này, Mỹ chính thức vượt mặc Nhật Bản trở thành thị trường XKTS lớn nhất của Việt Nam

Bảng 2: Cơ cấu thị trường XKTS của Việt Nam

Đơn vị tính: %

1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004

Trung Quốc – Hồng Kông 10,56 12,5 20,4 18,44 15,0 6,7 5,4

Nguồn: Vụ kế hoạch và thống kê – Bộ thương mại và Bộ thủy sản

Tỷ trọng giá trị XKTS vào Mỹ tăng nhanh so với các thị trường khác Nếu như năm 1998 XKTS sang thị trường Mỹ đạt 11,6% trong tổng giá trị hàng thủy sản của Việt Nam thì năm

1999 con số này là 13,8% năm 2000 chiếm 20,9% và năm 2001 chiếm 28,92% Trong khi đó các thị trường truyền thống của XKTS Việt Nam là Hồng Kông, Singapore, Nhật Bản, Pháp,…

đã mất dần về mặt tỷ trọng Điều này cho thấy thị trường Mỹ ngày càng chiếm vai trò quan trọng trong XKTS của Việt Nam

KNXK hàng thủy sản của Việt Nam sang Mỹ vẫn tiếp tục tăng năm 2002 đạt 655,65 triệu USD tăng 34,1% so với năm 2001 Bước sang năm 2003 mặc dù bị CFA kiện bán phá giá mặt hàng cá tra, cá basa nhưng KNXK vẫn đạt 782,23 triệu USD tăng 19,3% so với cùng kỳ năm

2002, đây là năm đỉnh cao về mặt số lượng và giá trị XKTS ở Mỹ của Việt Nam Năm 2004, do

ảnh hưởng của vụ kiện SSA, sản lượng và doanh thu XKTS Việt Nam vào Mỹ giảm đáng kể chỉ còn 592,82 triệu USD giảm 24,2% so với năm 2003 Theo tin VASEP, 6 tháng đầu năm

2005 XKTS giảm 36% khối lượng cũng như giá trị so với cùng kỳ năm trước [1] Như vậy, cơ cấu thị trường XKTS của Việt Nam đã có sự thay đổi cơ bản về vị trí của các thị trường chính

Mỹ từ vị trí đứng đầu giai đoạn 2001-2003, sang năm 2004 đã xuống vị trí thứ 2 sau Nhật Bản

Có thể nói, sự sụt giảm về kim ngạch XKTS của Việt Nam trên thị trường Mỹ là lý do chủ yếu khiến cho 2 năm liên tiếp kim ngạch XKTS vủa cả nước không đạt được mục tiêu đề

ra ban đầu sự sụt giảm này có nhiều lý do mà chủ yếu do tác động của vụ kiện tôm và sụt giảm đáng kể về khối lượng, giá trị XKTS vào thị trường Mỹ Dưới tác động của vụ kiện trên và vụ kiện cá tra, cá basa trước đó, đạt được mức kim ngạch 2,4 tỷ USD theo kế hoạch điều chỉnh là

cố gắng rất lớn của doanh nghiệp

Hiện nay, Hoa Kì là thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam trong đó tôm,

cá tra, cá basa vẫn là những mặt hàng xuất khẩu chủ lực

Biểu đồ 1: Tỷ trọng các sản phẩm thủy sản chính xuất khẩu sang Hoa Kì năm 2009

Nguồn: http://www.vasep.com.vn _

[1] http:// www hatrade com.vn (2005), Vượt khó để đạt kim ngạch xuất khẩu 2,5 tỷ USD, ngày 25-7

66.90%

9.40%

9.40%

6.80%

0.80%

6.30%

0.40%

Tôm Hải sản khác Tra & basa

Cá ngừ Mực và bạch tuộc

Cá khác Hàng khô

Đối với mặt hàng cá tra, cá basa

Tuy Hoa Kỳ nhập khẩu cá da trơn từ nhiều nguồn khác nhau như Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia nhưng mặt hàng cá da trơn của Việt Nam vẫn chiếm ưu thế lớn

Theo số liệu thống kê Bộ Nông Nghiệp Hoa Kì, khối lượng cá da trơn nhập khẩu vào Hoa

Kì tăng nhanh chóng trong những năm gần đây Năm 2006, lượng cá da trơn nhập khẩu vào thị trường này tăng gấp đôi so với năm 2005 ở mức 74,964 triệu pound Năm 2007 là 84,605 triệu pound,năm 2008 là năm kỉ lục nhất kể từ năm 1994 với khối lượng là 102,428 triệu pound [2] Nhưng trong thời gian gần đây, cá tra và cá basa của Việt Nam đang bị đe dọa khi mà đạo luật Farm Bill đã được Quốc hội Hoa Kì thông qua và chuẩn bị đưa vào thực hiện, trong đó quy định mặt hàng cá tra, cá basa của Việt Nam nằm trong nhóm cá Catfish Theo đạo luật này, cá tra Việt Nam được xem là cá da trơn và phải tuân thủ những điều kiện sản xuất tương đương tại

Mỹ thì mới có thể xuất khẩu được vào thị trường này Đạo luật Farm Bill đã được thông qua và khi chính thức có hiệu lực thì nhiều khả năng cá tra Việt Nam sẽ hết đường vào Mỹ bởi những rào cản kỹ thuật hết sức khắt khe, nhất là phải tuân thủ các điều kiện như phải nuôi ở ao nông, nước giếng khoan, khác hẳn môi trường nuôi trên sông Mê Kông hiện nay ở Việt Nam

Chính vì vậy các nhà lãnh đạo cao nhất của Việt Nam phải có ngay kế hoạch để ứng phó, can thiệp nhằm hạn chế những điều luật thiệt thòi cho người nuôi cá Việt Nam Trong trường hợp xấu nhất, nông dân Việt Nam phải tự thay đổi tập quán sản xuất để nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu của nước nhập khẩu”

Trong 6 tháng đầu năm 2009, Việt Nam xuất khẩu 14.368 tấn cá tra, ba sa sang Mỹ và hiện là nước có sản lượng cá ba sa xuất khẩu hàng đầu sang thị trường nước này Năm 2008 xuất khẩu cá basa vào Mỹ đạt khoảng 44.200 tấn tăng khoảng 27% so với năm 2007 Mặc dù gặp nhiều khó khăn do khủng hoảng kinh tế và do Mỹ áp đặt kiểm soát chặt chẽ nhưng tiềm năng phát triển của cá tra, cá basa vào thị trường này vẫn rộng mở, do sản phẩm của Việt Nam

có chất lượng cao và giá cả rất cạnh tranh Tuy nhiên, về mặt lâu dài, các Hiệp hội ngành hàng cần chú trọng hơn nữa trong việc hướng dẫn kỹ thuật cho người nuôi trồng cá tra, cá basa của Việt Nam nhằm kiểm soát chặt chẽ yêu cầu kỹ thuật, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của người tiêu dùng Mỹ [3]

[2] Báo cáo Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn

[3] Tình hình xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang Hoa Kỳ - Bộ Công Thương

Biểu đồ 2: Xuất khẩu cá tra và cá basa của Việt Nam sang Hoa Kì 2001-2009

Đơn vị: tấn

Nguồn: Báo cáo của Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn

Đối với mặt hàng tôm

Tôm là mặt hàng thủy sản xuất khẩu chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu thủy sản Việt Nam sang Hoa Kì với mức tổng kim ngạch xuất khẩu được duy trì tương đối ổn định, trên 30 nghìn tấn

Vụ kiện bán phá giá đối với mặt hàng cá tra, cá basa của Việt Nam bị Hoa Kì khởi kiện vào 31/12/2003 đã làm kim ngạch tôm đông lạnh Việt Nam xuất khẩu sang Hoa Kì giảm mạnh Năm 2003, Việt Nam xuất khẩu tôm sang HoaKì đạt 52.439 tấn trị giá 513 triệu USD thì năm

2004 giảm 23,5% về giá trị Sang đến năm 2005, 2006 thì thị trường xuất khẩu tôm đã có dấu hiệu phục hồi trở lại

Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, đến cuối năm 2008, xuất khẩu tôm sang Hoa Kì đạt 46.629 tấn với trị giá khoảng 467.279 triệu USD So với năm 2007 mặc dù sản lượng có tăng 15,3% nhưng giá trị xuất khẩu tôm lại giảm khoảng 3%

Nguyên nhân là do sự giảm sút về kinh tế của cường quốc kinh tế này, khi Hoa Kì rơi vào khủng hoảng thì người dân cũng cắt giảm chi tiêu trong đó mạt hàng tôm được liệt vào mặt hàng xa xỉ bị cắt giảm Sang đến năm 2009, lượng tôm xuất khẩu sang Hoa Kì hầu như không thay đổi, khoảng 46.812 tấn nhưng giảm về mặt giá trị do giá thấp hơn giá thị trường tôm thế giới.Tuy nhiên, năm 2009 Hoa Kì vẫn là thị trường xuất khẩu tôm thứ hai của Việt Nam sau Nhật Bản

1385

17251

8931

14220 14764

24281

21196

24179 25142

0

5000

10000

15000

20000

25000

30000

2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008

IV Thuận lợi, khó khăn, nguyên nhân

Thứ nhất, trong những năm qua, ngành thủy sản Việt Nam đã tận dụng được những lợi

thế riêng của mình về nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và nguồn lao động dồi dào để tăng kim ngạch XKTS sang Mỹ Chỉ trong một thời gian ngắn thị trường Mỹ đã trở thành thị trường đứng đầu tiêu thụ hàng TSXK của Việt Nam

Thứ hai, hàng TSXK của Việt Nam sang thị trường Mỹ đã có được một cơ cấu sản phẩm

đa dạng phong phú và ngày càng dịch chuyển theo hướng có hiệu quả hơn với sự nâng cao tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng thay thế dần các sản phẩm thô, sản phẩm sơ chế

Thứ ba, nhờ tích cực đầu tư đổi mới công nghệ chế biến, sản phẩm TSXK của Việt Nam

hiện nay đã có được chất lượng, hình thức, giá cả và mẫu mã không thua kém gì so với các nước xuất khẩu khác tại châu Á như Thái Lan, Ấn Độ, Trung Quốc… Hàng TSXK của Việt Nam xuất khẩu vào Mỹ đảm bảo về VSATTP theo tiêu chuẩn HACCP ngày càng cao Đây là yếu tố rất quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh của các mặt hàng XKTS Việt Nam

Thứ tư, số lượng các doanh nghiệp XKTS quan tâm đến XKTS vào thị trường Mỹ không

ngừng tăng và đã tạo lập mối quan hệ kinh doanh với các nhà nhập khẩu, các trung gian, các nhà chế biến nổi tiếng tại thị trường Mỹ Thực hiện tốt những quy định khắt khe của pháp luật

Mỹ, kể cả đối với những quy định về VSATTP và cả đối với những đạo luật liên quan đến nhập khẩu hàng thủy sản

Một là, bất cập về cơ cấu mặt hàng XKTS Các mặt hàng thủy sản của ta xuất khẩu vào

Mỹ chủ yếu ở dạng sơ chế, giá trị chưa cao Cơ cấu hàng xuất khẩu chưa đa dạng và phong phú chỉ tập trung chủ yếu là tôm, cá tra, cá basa hiện đang chiếm tỷ trọng rất lớn Tiềm năng về cá ở nước ta rất lớn đặc biệt là cá biển trong khi đó chúng ta mới chỉ tập trung xuất khẩu sang Mỹ hai loại cá nước ngọt là cá tra, cá basa Mỹ cũng coi trọng cả nhập khẩu thủy sản phi thành phẩm bao gồm: cá cảnh, ngọc trai… song trên thực tế chúng ta chỉ mới chú trọng XKTS thực phẩm Đây là vấn đề bất cập trong cơ cấu hàng TSXK của Việt Nam

Hai là, hạn chế về năng lực cạnh tranh của hàng TSXK

- Hạn chế về giá TSXK: Nhìn chung giá cả sản phẩm TSXK của Việt Nam sang Mỹ rất thấp chỉ bằng 70% mức giá sản phẩm cùng loại của Thái Lan, Indonesia nhưng hàng thủy sản Việt Nam vẫn không cạnh tranh nổi với hàng thủy sản của các nước khác

- Hạn chế về chất lượng TSXK: So với chất lượng TSXK của các đối thủ cạnh tranh khác trên thị trường Mỹ thì chất lượng hàng thủy sản của ta là rất thấp kém cụ thể là ở trong khâu nuôi trồng và chế biến, chúng ta chưa chú trọng đến vấn đề VSATTP cũng như kiểm soát việc đưa ra các tạp chất vào nguyên liệu dẫn đến dư lượng kháng sinh trong hàng TSXK còn cao, đặc biệt là mặt hàng tôm

- Khả năng chiếm lĩnh thị trường Mỹ thấp: Tuy XKTS của Việt Nam vào thị trường Mỹ

có mức độ tiến triển khá mạnh mẽ nhưng xét về tỷ trọng trong tổng lượng hàng thủy sản nhập khẩu vào Mỹ thì thị phần hàng TSXK của Việt Nam trên thị trường này còn khá khiêm tốn chưa tương xứng với tiềm năng của đất nước và thấp rất nhiều so với các nước xuất khẩu châu

á như Thái Lan, Trung Quốc đặc biệt là Thái Lan

Ba là, phương thức xuất khẩu Với phương thức xuất khẩu trung gian hiện nay của các

doanh nghiệp XKTS Việt Nam bên cạnh ưu điểm thì nó cũng có nhiều nhược điểm như làm cho các doanh nghiệp XKTS Việt Nam luôn luôn ở thế bị động, phụ thuộc vào đối tác của Mỹ Các doanh nghiệp Việt Nam sẽ không kiểm soát được quá trình phân phối và tiêu dùng sản phẩm của họ và do đó không thể nắm bắt trực tiếp được những thông tin phản ảnh tình hình thị trường về nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng

Bốn là, chưa có kế hoạch xây dựng và quảng bá thương hiệu hàng TSXK Vì mức độ tiếp

cận của các nhà XKTS Việt Nam mới dừng ở cấp độ bán buôn và nhà phân phối, chưa đến tận tay người tiêu dùng Cho nên thương hiệu thủy sản Việt Nam hầu như không hiện diện trên sản phẩm của chính mình mà thay vào đó là các nhãn hiệu Mỹ Người tiêu dùng Mỹ chủ yếu biết đến sản phẩm qua các nhà phân phối của Mỹ, chứ chưa biết đến thương hiệu sản phẩm thủy sản Việt Nam, chưa có quan điểm rõ ràng trong việc lựa chọn hàng hóa xuất xứ Hoạt động xây dựng và quảng bá thương hiệu của các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam còn rất sơ khai

Về nguyên nhân khách quan

- Thị trường Mỹ là thị trường còn mới mẻ, các doanh nghiệp XKTS Việt Nam chỉ thực sự mới thâm nhập vào thị trường Mỹ năm 2002 sau khi BTA có hiệu lực Trong khi đó các đối thủ cạnh tranh của ta có hệ thống bạn hàng nhập khẩu và phân phối tại thị trường này rất lâu

- Sự tồn tại các hàng rào thương mại và VSATTP: Các hàng rào phi thuế quan được dựng lên như quy định về tỷ trọng dư lượng các chất kháng sinh, các vụ kiện chống bán phá giá trong

những năm qua ở thị trường Mỹ đã cho thấy rõ điều đó Điều này cản trở hoạt động xuất khẩu hàng thủy sản Việt Nam vào thị trường Mỹ

Về nguyên nhân chủ quan

- Hệ thống pháp luật về kinh tế - thương mại của Việt Nam còn nhiều bất cập, chưa tạo ra một môi trường pháp lý cho các doanh nghiệp hoạt động, chưa thống nhất, thiếu đồng bộ, chồng chéo ở nhiều lĩnh vực gây khó khăn cho việc thực hiện, chưa phù hợp với luật thương mại quốc tế, BTA

- Vai trò quản lý của Nhà nước đối với ngành thủy sản còn non yếu, hiệu lực và hiệu quả quản lý chưa được nâng cao

- Bộ máy quản lý nhà nước về thương mại và phương thức quản lý tuy đã có nhiều cố gắng để bắt kịp các thay đổi thường nhật của thị trường Mỹ nhưng nhìn chung hoạt động của toàn bộ hệ thống vẫn còn khá thụ động, trì trệ XKTS vào thị trường Mỹ vẫn chưa có được định hướng rõ ràng và cụ thể, có kế hoạch dài hạn ở tầm vĩ mô Công tác thu nhập và phổ cập thông tin, xúc tiến thương mại còn nhiều bất cập, ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động xuất khẩu

- Năng lực của doanh nghiệp còn thấp kém: thiếu am hiểu, thông tin về thị trường Mỹ

- Năng lực chế biến hàng TSXK thấp

- Chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành (Bộ Thủy sản, VASEP) và các doanh nghiệp, Hiệp hội: Hiện nay, tính liên kết giữa VASEP và các doanh nghiệp hay các doanh nghiệp với nhau còn lỏng lẻo

- Hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm tạo ra môi trường pháp lý thuận lội cho doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam nâng cao khả năng cạch tranh trên thị trường Mỹ Tiếp tục rà soát, hoàn thiện, sửa đổi bổ sung và ban hành các Luật xuất khẩu mới Đẩy mạnh cải cách hành chính trong lĩnh vực thương mại theo hướng xóa bỏ các thủ tục rắc rối, phiền hà, tạo ra một môi trường pháp lý ổn định nhằm gây dựng niềm tin cho các doanh nghiệp, khuyến khích họ chấp nhận bỏ vốn đầu tư lâu dài

- Tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý xuất khẩu sang Mỹ theo hướng hiệu quả hơn Khắc phục tình trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước ở cả Trung ương và