Vị trí vai trò đạo đức trong tư tưởng HCM và liên hệ thực tiễn

Điều này đã được thể hiện trong những dòng viết đầy xúc động của Người sau khi Lênin mất: “ Lênin là người đã nêu cho chóng ta một tấm gương sáng về sự giản dị vĩ đại và sự khiêm tốn cao

Đề tài: Vị trí vai trò đạo đức trong tư tưởng HCM và liên hệ thực tiễn

Phần I: Lý luận

I Lý luận chung

Hồ Chí Minh là mét trong những nhà tư tưởng, nhà lãnh tụ cách mạng đã bàn nhiều nhất về vấn đề đạo đức Người không để lại những tác phẩm đạo đức lớn nhưng những tư tưởng lớn của Người về đạo đức đã nằm trong những bài viết, bài nói ngắn gọn được diễn đạt rất cô đọng, hàm xúc theo phong cách phương Đông, rất quen thuộc với con người Việt Nam

1 Cơ sở hình thành tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam, đã được hình thành trong trường kỳ lịch sử, đồng thời kế thừa tư tưởng đạo đức phương Đông, những tinh hoa đạo đức của nhân loại; đặc biệt quan trọng là những tư tưởng đạo đức của Mac, Ăngghen, Lênin cũng như những tấm gương đạo đức trong sáng mà các ông để lại Điều này đã được thể hiện trong những dòng viết đầy xúc động của Người sau khi Lênin mất: “ Lênin là người đã nêu cho chóng ta một tấm gương sáng về sự giản dị vĩ đại và sự khiêm tốn cao độ, không phải chỉ thiên tài của Người mà chính là tính coi khinh sù xa hoa, tinh thần yêu lao động, đời tư trong sáng, nếp sống giản dị, tóm lại là đạo đức vĩ đại và cao đẹp của người thày, đã ảnh hưởng lớn lao tới các dân tộc châu Á và đã khiến cho trái tim họ hướng về Người, không có gì ngăn nổi” Đây không

phải chỉ là tình cảm của Hồ Chí Minh và dân tộc Việt Nam, mà còn là tình cảm của tất cả các dân tộc thuộc địa đối với Lênin vĩ đại.

Trong lĩnh vực đạo đức, Hồ Chí Minh đã sử dụng nhiều khái niệm, phạm trù của các tư tưởng đạo đức đã có từ trước, nhất là đạo đức Nho giáo Những khái niệm, phạm trù đánh dấu những bậc thang nhận thức của loài người Qua các thời kỳ lịch sử, những khái niệm, phạm trù đã trở thành tài sản chung của nhân loại, nhưng nội dung đã có nhiều thay đổi Những khái niệm nh trung, hiếu, nhân, nghĩa, cần ,kiệm, liêm , chính đã có trong Nho giáo từ mấy trăm năm trước công nguyên; dân chủ, tự do, công bằng, bác ái đã xuất hiện từ thời cổ đại Hy lạp

Hồ Chí Minh sử dụng những khái niệm, những phạm trù đạo đức đã từng quen thuộc với dân tộc Việt Nam từ lâu đời, đưa vào đó những nội dung mới, đồng thời bổ sung những khái niệm, phạm trù đạo đức của thời đại mới Chính vì vậy mà những giá trị đạo đức mới đã hoà nhập với những giá trị đoạ đức truyền thống của dân tộc, làm cho mỗi người Việt Nam cảm thấy gần gũi Hơn nữa, những giá trị đạo đức truyền thống lại được nâng lên tầm cao mới, làm cho Người thực hiện được việc kết hợp truyền thống với hiện đại Việc tiếp thu những tinh hoa đạo đức của nhân loại đã làm cho

tư tưởng Hồ Chí Minh trở nên phong phú, đã được đông đảo người nước ngoài chấp nhận, tìm thấy một Viêt Nam trong nhân loại Sự kết hợp giữa truyền thống và nhân loại cũng là một đặc trưng nổi bật của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Với tư duy độc lập và sáng tạo, Hồ Chí Minh đã xuất phát từ thực tiễn Việt Nam thực hiện một công việc kế thưa có chọn lọc, thâu hoá những giá trị đạo đức của quá khứ, đề xuất những tư tưởng đạo đức mới phù hợp với yêu cầu của cách mạng Việt Nam trong thời đại mới.

2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò, vị trí của đạo đức

Theo Hồ Chí Minh, muốn thực hiện thành công sự nghiệp cách mạng

xã hội chủ nghĩa- cuộc cách mạng sâu sắc nhất, triệt để nhất, toàn diện nhất, chúng ta phải đem hết tinh thần và lực lượng ra phấn đấu; phải tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng

Hồ Chí Minh luôn luôn quan tâm đến vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức cho cán bộ, Đảng viên Người yêu cầu mỗi cán bộ Đảng viên phải thật

sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, Đảng phải quan tâm chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho đoàn viên và thanh niên, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “ hồng” vừa “ chuyên”

Hồ Chí Minh xem xét tới đạo đức trên cả hai phương diện lý luận và thực tiễn Về mặt lý luận, Người để lại cho chóng ta một hệ thống quan điểm sâu sắc và toàn diện về đạo đức Về thực tiễn, Người luôn coi thực hành đạo đức là một mặt không thể thiếu của cán bộ, Đảng viên Cũng như V.I.Lênin, Hồ Chí Minh đào tạo các chiến sĩ cách mạng không chỉ bằng chiến lược, sách lược mà còn bằng chính tấm gương đạo đức trong sáng của mình

Khi đánh giá vai trò của đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh coi đạo đức là nền tảng của người cách mạng, cũng giống như gốc của cây, ngọn nguồn của sông suối Người viết: “cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi đến mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân Vì muốn giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho loài người là một công việc to tát mà tự mình không có đạo đức, không có căn bản, tự mình đã hủ hoá, xấu xa thì còn làm nổi việc gì” Người so sánh: “ làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới

là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhưng nó cũng là một nhiệm vụ rất nặng nề, một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài gian khổ Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang

Đạo đức là gốc, là nền tảng vì liên quan tới Đảng cầm quyền Đảng cầm quyền lãnh đạo toàn xã hội, lãnh đạo nhà nước Nếu cán bộ, đảng viên của Đảng không tu dưỡng về đạo đức cách mạng thì mặt trái của quyền lực

có thể làm tha hoá con người Vì vậy, Hồ Chí Minh yêu cầu Đảng phải “ là đạo đức, là văn minh” Người thường nhắc lại ý của Lênin: Đảng Cộng Sản phải tiêu biểu cho trí tuệ, danh dự, lương tâm của dân tộc và thời đại Người nói cán bộ, đảng viên muốn cho dân tin, dân yêu, dân phục thì không phải “viết lên trán chữ cộng sản là được quần chúng yêu mến Quần chóng chỉ quý mến những người có tư cách đạo đức”

Vai trò của đạo đức cách mạng còn thể hiện ở chỗ đó là thước đo lòng cao thượng của con người Theo quan điểm của Hồ Chí minh, mỗi

người có công việc, tài năng, vị trí khác nhau, người làm việc to, người làm việc nhỏ nhưng ai giữ được đạo đức cách mạng là người cao thượng.

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, không phải một chiều phụ thuộc vào tồn tại xã hội, vào những điều kiện vật chất kinh tế Nó có khả năng tác động tích cực trở lại, cải biến tồn tại xã hội Giá trị đạo đức tinh thần một khi được con người tiếp nhận sẽ biến thành một sức mạnh vật chất

Có đạo đức cách mạng thì khi gặp khó khăn gian khổ, thất bại cũng không lùi bước, chản nản ; khi gặp thuận lợi và thành công cũng giữ tinh thần khiêm tốn, “lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”

Đạo đức là cái gốc của người cách mạng, nhưng phải là nhận thức đức và tài có mối quan hệ mật thiết với nhau Người đã khẳng định: “có tài

mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” Có đức phải có tài, nếu không sẽ không mang lại lợi Ých gì mà còn có hại cho dân Mắt khác phải thấy trong đức có tài Tài càng lớn thì đức phải càng cao vì đức- tài là nhằm phục vụ nhân dân và đưa cách mạng đến thắng lợi

Phần II: Thực tiễn

Từ thuở sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh đã rất chú trọng đến việc giáo dục đạo đức cách mạng cho cán bộ Đảng viên và nhất là cho đoàn viên, học sinh, sinh viên Ngày nay, trong hoàn cảnh mới của đất nước thì quan điểm ấy của người vẫn cũn nguyên giá trị Hơn bao giờ hết, việc giáo dục đạo đức trong xã hội chưa bao giờ trở nên cấp bách như hiện nay

I Tỡnh trạng suy thoái đạo đức trong đội ngũ cán bộ, Đảng viên hiện nay.

Để khẳng định bản chất cách mạng và khoa học của tư tưởng đạo đức

Hồ Chí Minh, chúng ta đồng thời liên hệ tình trạng nước ta hiện nay Chúng ta càn phải thấy hết các khuyết điểm về phương diện đạo đức trong

xã hội, trong cơ quan nhà nước, trong cán bộ Đảng viên hiện nay Lần theo

sự đỏnh giá của các Đại hội Đảng, từ Đại hội lần thứ IV đến nay, chúng ta

có thể có những nhận định khái quát về vấn đề này

1 Sự đỏnh giá của Đảng về đạo đức qua các thời kì.

Báo cáo chính trị của ban chấp hành Trung ương Đảng tại Đại hội lần thứ IV cho thấy rằng cùng với khí phách anh hùng trong chiến lược tấn công, cùng với thắng lợi của các cuộc tấn công và nổi dậy mùa xuân 1975, cùng với niềm tự hào chính đáng và niềm vui vô tận là một tình hình có thể nói là tố đẹp về mặt đạo đức Các khuyết điểm được đề cập đến chỉ là :

“Cần nhấn mạnh một khuyết điểm nặng trong quản lý kinh tế là lối quản lí

quan liêu, hành chính, xem nhẹ hiệu quả, năng suất và chất lượng Báo cáo cũng đó dùng cụm từ “những biểu hiện tiêu cực” trong cõu: “cụng tỏc tư tưởng thiếu sắc bén, chưa phê phán kịp thời những biểu hiện tiêu cực” Cụm từ “cỏc mặt tiêu cực” cũng đã được dùng khi nói về tình hình xây dựng Đảng: “việc phê bình và tự phê bình để ngăn ngừa và đấu tranh chống các mặt tiêu cực chưa được thực hiện đúng mức” Cũng đã có dấu hiệu cho rằng vào thời điểm 1976, khi diễn ra Đại hội lần thứ IV của Đảng, cũng đó

có những Đảng viờn thoỏi hoỏ biến chất: “ Mặt khác phải kiên quyết và kịp thời loại ra khỏi Đảng những phần tử thoỏi hoỏ, biến chất, những kẻ đã mất hết thần chiến đấu cách mạng, những phần tử chui vào Đảng để mưu lợi ớch riờng, những kẻ lợi dụng chức quyền để uy hiếp quần chúng, xâm hại tài sản xã hội chủ nghĩa, những kẻ chia rẽ, bố phỏi” Tóm lại, qua câu chữ và cách thức mà báo cáo chính trị đề cập đến, tình hình đạo đức trong

xã hội cũng như trong cán bộ Đảng viên tuy có điểm này điểm khác cần phải lưu ý để chấn chỉnh nhưng chưa phải là nghiêm trọng

Đến đại hội V tính từ “kộo dài” đã được thêm vào cụm từ “những biểu hiện tiêu cực” trong câu “trong đời sống kinh tế văn hoá, trong nếp sống và an toàn xã hội, có những biểu hiện tiêu cực kéo dài” Thực tế của các biểu hiện tiêu cực ấy không chỉ còn là “ những phần tử” ( thuật ngữ mà báo cáo chính trị tại Đại hội IV sử dụng) mà đã là “một bộ phận cán bộ Đảng viên sa vào các biểu hiện tiêu cực cũn cú cả một số cán bộ trung, cao cấp: “Thời gian qua, trong lúc cả độ ngũ đông đảo tiến lên phấn đấu quên mình vì sự nghiệp cao cả của Đảng, của tổ quốc thì một số bộ phận cán bộ, Đảng viên sa sút phẩm chất Điều đáng chú ý là trong bộ phận ấy đó có một

số cán bộ cấp cao và cấp trung, những Đảng viên đã lăn lộn nhiều năm trong đấu tranh chống địch, kể cả trước cách mạng tháng 8 và trong kháng chiến chống Phỏp”.

Tính từ đại hội Đảng lần thứ IV đến đại hội Đảng lần thứ VI nước ra

đã trải qua 10 năm xây dựng trong hoà bình với chế độ bao cấp kéo dài, khủng hoảng sâu sắc về mặt kinh tế, xã hội Từ đó, đạo đức xã hội, trong đú

có đạo đức của một số bộ phận cán bộ, Đảng viờn có hiện tượng suy thoái thêm một bước nữa so với tình hình mà đại hội Đảng lần thứ VI đã ghi nhận: “Vấn đề đạo đức xã hội đang được đặt ra một cách cấp bách Trong

xã hội ta đang diễn ra cuộc đấu tranh giữa hai lối sống: lối sống cú lớ tưởng, lành mạnh, trung thực, sống bằng lao động của mình, có ý thức tôn trọng và bảo vệ của công, chăm lo lợi ích của tập thể và đất nước, với lối sống thực dụng, dối trá, ích kỉ, ăn bám, chạy theo đồng tiền

Đến đại hội VII thì tình hình thoỏi hoỏ về đạo đức đã nghiêm trọng hơn Những biểu hiện tiêu cực đã bộc lộ rõ Giờ đõy các biểu hiện ấy đã được điểm danh rõ: giảm sút ý chí chiến đấu, tham nhũng, lấy cắp của công, ăn hối lộ, buôn lậu, xa dân Lần đầu tiên hiện tượng “phai nhạt lí tưởng “được ghi nhận Cũng là lần đầu tiên trong báo cáo của Đảng đã chỉ đích danh những đơn vị, cơ quan hoạt động sản xuất, kinh doanh, kể cả một

số cơ quan bảo vệ pháp luật, cơ quan Đảng và đoàn thể Báo cáo xây dựng Đảng và sửa dổi điều lệ Đảng của ban chấp hầnh trung ương khoá VI tại Đại hội viết: “Nhiều Đảng viên giảm sút ý chí chiến đấu, một bộ phận đã tha hoá, tham nhũng, xa dân, làm giảm sút nghiêm trọng uy tín của Đảng và

“nhiều Đảng viên giảm sút ý chí chiến đấu, phai nhạt lí tưởng, không phát

huy được vai trò tích cực trong quần chúng, tình trạn cán bộ, Đảng viên vi phạm các nguyên tắc quản lí hoặc lợi dụng những sơ hở trong cơ chế quản

lí để lấy cắp của công, ăn hối lộ, buôn lậu, làm giàu bất chính, vi phạm đạo đức, lối sống cỏh mạng có chiều hướng tăng lên nhất là trong cán bộ hoạt động sản xuất kinh doanh, quản lí nhà nước và ngay cả một số cơ quan bảo

vệ pháp luật, cơ quan Đảng và đoàn thể” Cần lưy ý rằng vào thời điểm này- sau 5 năm được thực hiện nền kinh tế thị trường đã in dấu ấn của nó vào mặt tiêu cực của đạo đức Về vấn đề này, báo cáo chính trị của ban chấp hành trung ương Đảng đã chỉ ra như sau: “trong quá trình chuyển sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trường, bên cạnh những mặt tích cực, đã xuật hiện nhiều biểu hiện tiêu cực mới mà chúng ta chưa lường hết chậm phát hiện và chưa xử lí tốt Đó là lối làm ăn chạy theo lợi nhuận bất kể giá nào, dẫn đến vi phạm pháp luật, lừa đảo, hối

lộ, làm hàng giả, buôn lậu trốn thuế xâm phạm nghiêm trọng tài sản xã hội chủ nghĩa và của công dân đó là xu hướng thương mại hoá tràn lan, xâm nhập vào cả cơ quan văn hoá, y tế, giáo dục, nội chính ; kỉ luật, kỉ cương và pháp luật không nghiêm, bất công xã hội tăng lờn.”

Đại hội Đảng lần thứ VIII đã chỉ ra rằng chúng ta chưa ngăn chặn được những hiện tượng tiêu cực mà đại hội Đảng lần thứ VII đã vạch rõ Đại hội cũng đã chỉ tên những kĩnh vực mà ở đú, các hiện tượng tiêu cực là nghiêm trọng, kéo dài: “tỡnh hỡnh xã hội còn nhiều tiêu cực và nhiều vấn

đề phải giải quyết Nạn tham nhũng, buôn lậu, lãng phí của công chưa ngăn chặn được Tiêu cực trong bộ máy nhà nước, Đảng và đoàn thể, trong các doanh nghiệp nhà nước, nhất là trờn cỏ lĩnh vực nhà đất, xây dựng cơ bản,

hợp tác đầu tư, thuế, xuất nhập khẩu và cả trong hoạt động của nhiều cơ quan pháp luật nghiêm trọng kéo dài ” Riêng trong Đảng thì: “Một bộ phận không nhỏ cán bộ Đảng viên thiếu tu dưỡng bản thân, phai nhạt lí tưởng, mất cảnh giác, giảm sút ý chí, kém ý thức kỉ luật, sa đoạ về đạo đức

và lối sống và: “Điều đáng lo ngại là không ít cán bộ, Đảng viên phai nhạt

lí tưởng cách mạng tha hoá về phẩm chất, đạo đức ”

Gần đõy nhất, hội nghị lần thứ 6 (lần 2) Ban chấp hành trung ương khoá VIII đã chỉ rõ “sự suy thoái về đạo đức, lối sống của một bộ phận cán

bộ, Đảng viên thật sự đang là vấn đề bức xúc nhất của xã hội ta hiện nay

Nó ảnh hưởng trực tiếp tới bản chất của Đảng, làm giảm sút lòng tin của nhân dân, tổn thương mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân, hạ thấp sức chiến đấu và vai trò lãnh đạo của Đảng”

Trong diễn văn tại lễ Kỉ niệm 109 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh và 30 năm thực hiện Di chúc của người, sau khi khẳng định: “Trong những năm qua, cùng với những thành tựu quan trọng mà nhân dân ta đã giành được, Đảng đó có bước trưởng thành mới về chính trị, tư tưởng và tổ chức, đa số cán bộ Đảng viên giữ được phẩm chất cách mạng”, Tổng bí thư

Lê Khả Phiêu đã một lần nữa chỉ ra rằng: “Cú một bộ phận cán bộ, Đảng viên suy thoái về tư tưởng,chớnh trị, đạo đức, lối sống” Đồng chí Tổng bí thư cũng đã chỉ ra và phê phán những biểu hiện cụ thể của sự suy thoái kể trên Đó là sự giảm sút ý chí, phai nhạt lí tưởng, dao động về con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội, vi phạm pháp luật, làm việc cầm chừng, thiếu tinh thần đồng cam cộng khổ chỉ lo vun vén cá nhân, tham nhũng, hối lộ, đặc quyền đặc lợi, cục bộ địa phương, cơ hội, luồn lách, chỉ coi trọng lợi

ích vật chất và xem nhẹ giá trị tinh thần, nặng về lợi ích thực dụng trước mắt, xem nhẹ lợi ích cơ bản lâu dài, xa dân, quan liêu, đại khái, hống hách, sách nhiễu, không tôn trọng nhân dân, không lấy kết quả chăm lo đời sống nhân dân là thước đo sự lãnh đạovà phẩm chất của mình, xa hoa, phung phí tiền của, bỏ mặc tài sản của công mất mát, hư hỏng và bị phá hoại, mất cảnh giác trước các thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, mất đoàn kết nghiêm trọng kéo dài ở một số cấp uỷ, địa phương

* Nguyên nhân của sự suy thoái đạo đức trong Đảng, Nhà nước và xã hội

- Khách quan:

+ Sự sụp đổ đỏ sở Liờn Xụ cũ và các nước xã hộ chủ nghĩa Đông Âu

đó gõy xỏo động lớn về tư tưởng, tình cảm trong cán bộ, Đảng viên và nhân dân

+ Các thế lực thù địch ráo riết thực hiện chiến lược “diễn biến hoà bỡnh”, bằng mọi thủ đoạn tinh vi, thâm độc làm tha hoá cán bộ, Đảng viờn hòng thực hiện những âm mưu, ý đồ chính trị đen tối của chúng

+ Cơ chế thị trường và sự hội nhập quốc tế, bên cạnh những tác động

to lớn, cũng đã bộc lộ mặt trái của nó, ảnh hưởng tiêu cực đến ý thức tư tưởng, đạo đức, lối sống của nhân dân ta

+ Nước ta cũn nghốo, nhu cầu về văn hoá của nhân dân rất lớn nhưng khả năng đáp ứng còn hạn chế do thiếu những điều kiện và phương tiện vật chất cần thiết

- Chủ quan:

+ Trong điều kiện mới, một bộ phận cán bộ, Đảng viên chạy theo chủ nghĩa cá nhân, sống buông thả, thiếu tự giác rèn luyện, tu dưỡng, trong khi

đó sự giáo dục, quản lí, kiểm tra của các tổ chức Đảng, trước hết các chi bộ

và cấp uỷ lại lỏng lẻo, đồng thời chưa có những quy chế để nhân dân tham gia giám sát, giáo dục cán bộ, Đảng viên

+ Trong khi tập trung sức vào nhiệm vụ kinh tế, Đảng chưa lường hết những tác động tiêu cực, từ đó chưa đặt đúng vị trí văn hoá, chưa coi trọng công tác giáo dục về tư tưởng, đạo đức, lối sống, thiếu các biện pháp cần thiết trên cả hai mặt “xõy” và “chống” trên lĩnh vực văn hoá

+ Việc xử lí những phần tử thoái hóa, biến chất trong đang và bộ máy nhà nước chưa nghiêm Tinh thần tự phê bình và phê bình sa sút ở nhiều cấp bộ Đảng Nội dung giáo dục tư tưởng, chính trị trong sinh hoạt Đảng và

cá đoàn thể còn yếu Những điều đó làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào đội ngũ cán bộ, nhưng Trung ương và Bộ chính trị, Chính phủ chưa có những biện pháp khắc phục hữu hiệu

+ Chưa có cơ chế và chính sách phát huy nội lực của nhân dân; chưa tạo được phong trào quần chúng mạnh mẽ tham gia phát triển văn hoá, xây dựng nếp sống văn minh, bảo vệ văn hoá dân tộc

+ Chưa coi trọng bồi dưỡng, giáo dục và phát huy khả năng của tuổi trẻ là lực lượng chính, là đối tượng chủ yếu của hoạt động văn hóa

Tóm lại, dõi theo nhận định của các đại hội Đảng từ lần thứ IV cho đến nay, có thể thấy quá trình diễn biến ngày một nghiêm trọng của sự suy thoái đạo đức trong cán bộ, Đảng viên chúng ta Đến đõy cần phải trả lời

một câu hỏi: Trong sự suy thoái nhiều dạng, nhiều vẻ như đã xảy ra, chủ nghĩa cá nhân mà Hồ Chí Minh từng thường xuyên lên án, bác bỏ đã biểu hiện như thế nào, giữ vị trí ra sao, được Đảng ta đỏnh giá, nhận xét và cú thỏi độ như thế nào?

2 Góp phần nhận diện chủ nghĩa cá nhân trong sự suy thoái đạo đức.

Chủ nghĩa cá nhân hình thành từ trong thời kì bao cấp Xét về bản chất thì chủ nghĩa cá nhân là phi đạo đức, đều có đặc trưng cơ bản là vì lợi ích cá nhân mà xâm phạm lợi ích của cộng đồng, tập thể và cỏc cỏ nhan khác, bằng mọi thủ đoạn bất chính và bất lương Tuy nhiên mỗi thứ chủ nghĩa cá nhân lại sinh ra từ những điều kiện cụ thể và có màu sắc riêng Chủ nghĩa cá nhân nước ta trước thời kì đổi mới lại gắn liền với chế độ bao cấp

Trong thời gian dài thực hiện kế hoạch hoá tập trung, cơ chế bao cấp một cách rập khuôn máy móc, nước ta đã lâm vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng về kinh tế Dưới chế độ bao cấp cũ, những ai được nhà nước giao cho quản lí và phân phối dưới hình thức này hay hình thức khác của cải vật chất và tinh thần cũng trở thành những người có quyền lực Quyền lực ấy càng trở nên to lớn trong điều kiện kinh tế nghèo nàn Trong xã hội hình thành tư tưởng “nhất thõn, nhỡ thế” sinh ra các tệ nạn tham ô, móc ngoặc ở một phía và sự lệ thuộc, tranh giành theo nguyên tắc “mạnh được, yếu thua” ở phía kia Tình trạng này kéo dài gây ra tõm lớ “mỗi người phải

tự lo cho mình, thượng đế lo cho tất cả” thay cho lí tưởng “mỡnh vỡ mọi

sức ép kinh tế mà những giá trị đạo đức truyền thống là tài sản tinh thần vô giá của dân tộc đã bị xói mòn một cách phổ biến và buộc phải giấu mình.

Cho đến khi đất nước ta bước sang nền kinh tế thị trường thì chủ nghĩa cá nhân thời bao cấp vốn chứa đựng sẵn những yếu tố giỳp nú dễ hoà nhập vào nền kinh tế thị trường lại bắt đầu biến tướng và phát triển trong nền kinh tế thị trường Tình hình này đã được đại hội Đảng từ lần thứ V đến nay ghi nhận:

Đại hội lần thứ V đã chỉ ra rằng sự sa sút về phẩm chất, lụớ sống và tác phong thường xuất phát từ chủ nghĩa cỏ nhõn Đại hội cũng đã vạch ra tác hại của nó: “Sự sa sút về phẩm chất, sự thoỏi hoỏ trong lối sống, quan liêu hoá trong tác phong thường xuất phát từ chủ nghĩa cá nhân Chủ nghĩa

cá nhân cùng những ảnh hưởng của tư tưởng tư sản và của chủ nghĩa thực dân kiểu mới đã làm mất ý chí chiến đấu của nhiều cán bộ, Đảng viên, họ làm sai chính sách, bỏ nhiệm vụ, thậm chí đi vào buôn bán kiếm lời, tham gia bóc lột, tham ô, ăn hối lộ, chiếm đoạt của công, thông đồng với gian thương, ăn chơi trụy lạc

Vì vậy, “phải nâng cao nhiệt tình cách mạng chống sa đoạ về phẩm chất, chống chủ nghĩa cá nhân, tư lợi cỏ nhõn ”

Đại hội VI dỏnh giỏ: “Mười năm qua, trên 19 vạn Đảng viên, trong

đó một phần khá lớn là những người phạm sai lầm về phẩm chất, đạo đức,

đã bị đưa ra khỏi Đảng; có những người phải đưa ra trước pháp luật Việc thi hành kỉ luật vẫn chưa nghiêm, đến nay nhiều người không đủ tư cách

Đảng viên vẫn còn ở trong Đảng Phải làm trong sạch Đảng, trước hết loại

bỏ ngay những phần tử thoỏi hoỏ, biến chất”

Đại hộ VIII đã đỏnh giá rằng chủ nghĩa cá nhân rất nặng: “Một số cán bộ và cấp uỷ chưa tôn trọng và thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ, bệnh quan liêu, độc đoán, nội bộ, địa phương, kèn cựa, địa vị cá nhân chủ nghĩa rất nặng Không ít nơi nội bộ mất đoàn kết nghiêm trọng.”

Chủ nghĩa cá nhân là nguồn gốc của mọi sự sa đoạ, thoỏi hoỏ về chính trị, đạo đức của nhiều cán bộ, Đảng viên, đưa đến những tổn thất to lớn cho Đảng, cho đất nước và cho nhõn dân Nguyên chủ tịch nước Lê Đức Anh đã từng viết về chủ nghĩa cá nhân như sau: “Bốn nguy cơ của cách mạng nước nhà đã được Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỡ khoỏ VII của Đảng cộng sản Việt Nam chỉ rõ, bao trùm lên bốn nguy cơ đó

là chủ nghĩa cá nhân Chủ nghĩa cá nhân có chiều hướng phát triển, biểu hiện muụn hỡnh muôn vẻ trong các doanh nghiệp, các cơ quan nhà nước, làm tổn hại không nhỏ đến sự đoàn kết, đến tài sản của Nhà nước và kiềm chế sự phát triển của đất nước, làm giảm niềm tin của nhân dân với Đảng

và nhà nước, làm nản lòng một số nhà đầu tư nước ngoài”

Một đặc điểm nổi bật của chủ nghĩa cá nhân thời hiện đại là nó thấm đẫm tính thực dụng Sự thâm nhập của chủ nghĩa cá nhân vào chỉ nghĩa thực dụng, của chủ nghĩa thực dụng vào chủ nghĩa cá nhân đánh dấu đặc trưng nổi bật nhất của chủ nghĩa cá nhân hiện đại

Tóm lại, dựa vào văn kiện các đại hội Đảng từ lần thứ IV đến hội