KHẢO sát PHÌ đại THẤT TRÁI TRÊN BỆNH NHÂN TĂNG HUYẾT áp (tại BỆNH VIỆN đại học y dược THÀNH PHỐ hồ CHÍ MINH)

Y HỌC THỰC HÀNH 899 - SỐ 12/2013 83 KHẢO SÁT PHÌ ĐẠI THẤT TRÁI TRÊN BỆNH NHÂN TĂNG HUYẾT ÁP TẠI BỆNH VIỆN ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐINH VŨ PHƯƠNG THẢO, TRƯƠNG QUANG BÌNH TÓ

Y HỌC THỰC HÀNH (899) - SỐ 12/2013 83

KHẢO SÁT PHÌ ĐẠI THẤT TRÁI TRÊN BỆNH NHÂN TĂNG HUYẾT ÁP

(TẠI BỆNH VIỆN ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH)

ĐINH VŨ PHƯƠNG THẢO, TRƯƠNG QUANG BÌNH

TÓM TẮT

Mục tiêu nghiên cứu: Khảo sát tổn thương phì

đại thất trái (PĐTT) trên bệnh nhân tăng huyết áp

(THA) tại phòng khám tim mạch bệnh viện Đại Học Y

Dược thành phố Hồ Chí Minh Phương pháp nghiên

cứu: Cắt ngang mô tả, có phân tích trên các bệnh

nhân đến khám tại phòng khám Tim Mạch bệnh viện

Đại học Y dược TPHCM từ tháng 01/2011 đến tháng

5/2011 có chẩn đoán THA Kết quả: Nghiên cứu trên

90 bệnh nhân PĐTT chiếm 52,2%, trong đó phì đại

đồng tâm (PĐĐT) chiếm 48,94%, phì đại lệch tâm

(PĐLT) chiếm 51,06%, các kiểu hình dạng thất trái

còn lại là 33,33% bình thường, 14,44% tái định dạng

đồng tâm Độ nhạy của chấn đoán PĐTT tăng dần từ

khám (8,51%), X quang 22,2% đến ECG theo tiêu

chuẩn Sokolow-Lyon (27,97%) Tỉ lệ bỏ sót chẩn

đoán PĐTT bằng ECG ở bệnh nhân nữ là 93.33%

theo Romhil – Estes và 83,33% theo tiêu chuẩn

Sokolow – Lyon Có mối tương quan thấp và có ý

nghĩa thống kê giữa PĐTT với tuổi (p = 0,01), phân

độ THA (p = 0,02) và thời gian THA (p = 0,04) Kết

luận: ECG có thể thay thế cho cả X quang và khám

trong việc phát hiện PĐTT, nên kết hợp cả 2 tiêu

chuẩn Sokolow-Lyon và Romhil-Estes để có độ nhạy

cao hơn, tuy nhiên tỉ lệ bỏ sót chẩn đoán ở bệnh

nhân nữ là rất cao Tuổi càng cao, thời gian THA

càng dài, THA độ 2 thì tỉ lệ PĐTT càng tăng

Từ khóa: Tăng huyết áp, phì đại thất trái

SUMMARY

LEFT VENTRICULAR HYPERTROPHY IN PATIENTS

WITH HYPERTENSION AT HO CHI MINH CITY MEDICAL

UNIVERSITY CENTER

Objectives: Study left ventricular hypertrophy on

hypertension patients at Cardio-vascular Clinic of the

University Medical Center Ho Chi Minh City

Methods: Cross-sectional and descriptive study on

patients at Cardio-vascular Clinic of the University

Medical Center Ho Chi Minh City from Jan 2011 to

May 2011 with hypertensive diagnosis Results: Our

study uses a sample of 90 patients Left ventricular

hypertrophy accounts for 52.2% in which concentric

left ventricular hypertrophy accounts for 48.94%,

eccentric left ventricular hypertrophy is 51.06%, while

in the rest types of left ventricle shape, 33.33% is in

normal shape and 14.44% is reshape left ventricle

The sensitivity of left ventricular hypertrophy

diagnosis increases from examination (8.51%), X ray

(22.2%) to ECG under Sokolow-Lyon standard

(27.97%) The missing rate for left ventricular

hypertrophy diagnosis by ECG for female patient

under Romhil – Estes standard is 93.33% and under

Sokolow – Lyon standard is 83.33% There is a low

correlation, with statistical meaning, between left

ventricular hypertrophy with age (p = 0.01), hypertension grade (p = 0.02) and hypertension time

(p=0.04) Conclusions: The ECG can replace both X

ray and examination in the detection of left ventricular hypertrophy, and both Sokolow-Lyon and Romhil-Estes should be used together to achieve a higher sensitivity, however the missing rate in female diagnosis is very high Left ventricular hypertrophy rate is higher for an older age, a longer hypertension time and with a hypertension level 2

Keywords: hypertension, left ventricular hypertrophy

ĐẶT VẤN ĐỀ

THA là gánh nặng sức khỏe cộng đồng to lớn, nếu không điều trị, theo thời gian sẽ gây tổn thương các cơ quan đích như tim, não, thận, mắt…làm giảm chất lượng cuộc sống, gây tàn phế và tử vong cho bệnh nhân PĐTT là tổn thương đầu tiên của THA tại tim Là hiện tượng thích nghi đồng thời là yếu tố nguy

cơ, làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến cố tim mạch như đột quỵ và tử vong[2] Sự hiện diện của nó làm tăng tỉ lệ nhồi máu cơ tim gấp 3 lần, suy tim gấp 4 lần

và đột quỵ gấp 6 lần so với THA chưa có PĐTT[1] Do

đó, phát hiện sớm PĐTT trên bệnh nhân THA đóng vai trò quan trọng trong việc làm giảm biến chứng tim mạch và tử vong[2] Thực tế hiện nay, trong thực hành lâm sàng vấn đề PĐTT chưa được quan tâm đúng mức ngay cả tại các bệnh viện lớn Trên thế giới, nhiều công trình nghiên cứu về PĐTT đã được tiến hành Tại Việt Nam chưa nhiều các nghiên cứu đánh giá vấn đề này Vì vậy chúng tôi tiến hành nghiên cứu này nhằm mục đích khảo sát PĐTT trên bệnh nhân THA với mong muốn khảo sát đặc điểm nhóm bệnh nhân THA, chẩn đoán PĐTT và đưa ra được các mối tương quan giữa các đặc điểm THA và PĐTT

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Thiết kế nghiên cứu: Phương pháp cắt ngang

mô tả có phân tích

2 Đối tượng nghiên cứu: Gồm các bệnh nhân

đến khám tại phòng khám Tim Mạch bệnh viện Đại học Y dược TPHCM từ tháng 01/2011 đến tháng 5/2011 có chẩn đoán THA

Tiêu chuẩn chọn vào nghiên cứu

Bệnh nhân THA (đang điều trị hoặc mới được phát hiện)

Đồng ý tham gia nghiên cứu

Tiêu chuẩn loại trừ

Tất cả những bệnh nhân THA thứ phát

Bệnh nhân có tình trạng lâm sàng nặng, đe dọa tử vong

Bệnh nhân có bệnh cơ tim phì đại, cơ tim dãn nở Hẹp hở van 2 lá, hẹp hở van động mạch chủ mức

độ 2,5/4 trở lên, tim bẩm sinh

Y HỌC THỰC HÀNH (899) - SỐ 12/2013 84

3 Phương pháp phân tích và xử lý số liệu

Sử dụng phần mềm Microsoft Excel 2007 và

SPSS 16.0

KẾT QUẢ

1 Đặc điểm mẫu nghiên cứu

Nghiên cứu của chúng tôi gồm 90 bệnh nhân, chủ

yếu là bệnh nhân từ các tỉnh thành đến khám tại

phòng khám tim mạch Bệnh Viện Đại Học Y Dược

TPHCM từ tháng 1/2011-5/2011

Giới: Có 34 bệnh nhân nam chiếm 37.8%, 56

bệnh nhân nữ chiếm 62,2%

Tuổi: Tuổi trung bình là 59,69 ± 10,11 tuổi Nhóm

tuổi 50 – 59 chiếm tỉ lệ cao nhất (38,89%), ≥ 70 tuổi

chiếm tỉ lệ thấp nhất (14,44%) Dân số trên 50 tuổi

chiếm đến 84,44%

Phân độ THA và thời gian biết THA

Thời gian biết THA trung bình là 4,3 ± 4,11 năm

Chiếm tỉ lệ cao nhất là nhóm từ 1-5 năm chiếm 50%,

6-10 năm chiếm 23,3%, nhóm < 1 năm chiếm 21,1%,

thấp nhất là nhóm > 1 năm chiếm 5,6%

Dân số nghiên cứu phân bố đều (50%) ở cả 2 độ

THA Thời gian biết THA càng dài, độ THA càng cao,

mối tương quan này thấp (r = 0,34) và có ý nghĩa

thống kê (p = 0,001)

Tiền căn gia đình có bệnh tim mạch sớm

Có 27 bệnh nhân có tiền căn gia đình có bệnh tim

mạch sớm, chiếm tỉ lệ 30% Sự khác nhau giữa nam

và nữ không có ý nghĩa thống kê (p = 0,07)

Các đặc điểm đái tháo đường, đột quỵ, hút

thuốc lá, uống rượu

Có 11 bệnh nhân có ĐTĐ kèm theo, chiếm 12,2%

3 bệnh nhân có tiền căn đột quỵ, chiếm 3,3% Bệnh

nhân nữ không hút thuốc lá và uống rượu Bệnh

nhân nam đang hút thuốc lá chiếm 32,4%, 41,2% đã

từng hút thuốc lá Bệnh nhân nam đang uống rượu

chiếm 50%, 11,8% bệnh nhân nam đã từng uống

rượu

Rối loạn chuyển hóa lipid

Chúng tôi chỉ ghi nhận 30 trong số 90 bệnh nhân

tham gia nghiên cứu có xét nghiệm lipid máu, 29

bệnh nhân có rối loạn lipid máu chiếm tỉ lệ 96,67%

Chỉ số khối cơ thể

BMI trung bình là 23,4 ± 3,5 kg/m2 Phân độ béo

phì theo tiêu chuẩn Châu Á – Thái Bình Dương, quá

cân chiếm 21,1%, béo phì độ 1 chiếm 32,2%, béo phì

độ 2 chiếm 2,2%

Kiểm soát huyết áp và tuân thủ dùng thuốc

Hơn một nửa dân số nghiên cứu (57,8%) điều trị

thuốc không thường xuyên, chỉ 37,8% dân số nghiên

cứu kiểm soát được trị số huyết áp đạt huyết áp mục

tiêu (< 140/90 mmHg)

Bệnh van tim

Nghiên cứu chúng tôi loại trừ các bệnh van tim

mức độ ≥ 2.5/4 Bệnh van tim trong nghiên cứu

chúng tôi có hở van 2 lá và hở van động mạch chủ

mức độ 1/4- 2/4 chiếm tỉ lệ 24.44% (22 bệnh nhân)

2 Phì đại thất trái

Tần suất và các kiểu hình thái học PĐTT

Bảng 1 PĐTT và các kiểu hình thái học

>0,45 ≤ 0,45 Tổng PĐTT

Có 23 (48,94) 24 (51,06%) 47

Các kiểu hình thái học của thất trái: Bình thường

30 bệnh nhân (chiếm 33,33%), tái cấu trúc đồng tâm:

13 bệnh nhân (chiếm 14,44%), PĐĐT: 23 bệnh nhân (chiếm 25,56%), PĐLT: 24 bệnh nhân (chiếm 26,67%)

PĐTT trên ECG

Độ nhạy của tiêu chuẩn Sokolow - Lyon là 29,79%, độ đặc hiệu là 97,67% Theo tiêu chuẩn này

có đến 83.33% nữ (25 trong số 30 ca PĐTT) bị bỏ sót chẩn đoán PĐTT, tỉ lệ này là 47,06% với nam Sự khác nhau giữa nam và nữ có ý nghĩa thống kê (p=0.03)

Độ nhạy của tiêu chuẩn Romhil - Estes 5 điểm là 10,64%, 4 điểm là 19,15% Độ đặc hiệu là 100% Với tiêu chuẩn Romhil – Estes cũng ghi nhận có đến 93,33% (28 trong số 30 ca PĐTT) bị bỏ sót chẩn đoán, với nam là 58,82% Sự khác nhau giữa nam và

nữ có ý nghĩa thống kê (p=0.03) Chỉ có 1 bệnh nhân PĐTT được phát hiện trên ECG theo Romhil – Estes

mà theo Sokolow – Lyon không phát hiện được

PĐTT trên X quang

Ghi nhận 16 ca có X quang ngực thẳng, có 2 ca

có chỉ số tim lồng ngực > 0,5 trong số 9 ca PĐTT =>

độ nhạy X quang là 22,2% Với ECG theo tiêu chuẩn Sokolow – Lyon phát hiện được hơn X quang 1 ca PĐTT trong số 9 bệnh nhân PĐTT này

PĐTT trên khám

Khám phát hiện PĐTT dựa vào mỏm tim ở vị trí bất thường, diện đập rộng Chúng tôi ghi nhận có 4 bệnh nhân PĐTT Độ nhạy của khám phát hiện PĐTT

là 8,51% 4 bệnh nhân này đều đủ tiêu chuẩn chẩn đoán PĐTT trên ECG theo Sokolow – Lyon

3 Mối tương quan giữa PĐTT và các yếu tố

Mối tương quan giữa PĐTT và giới tính

Mối liên hệ giữa giới tính với PĐTT là không đáng

kể (r =0,035), và không có ý nghĩa thống kê (p=0,75)

Mối tương quan giữa PĐTT và tuổi

Có mối tương quan thấp (r = 0.26) có ý nghĩa thống kê (p = 0,01) giữa nhóm 40-69 tuổi với nhóm ≥

70 tuổi Tuổi cao tỉ lệ PĐTT nhiều

Bảng 2 PĐTT và tuổi Tuổi PĐTT Không PĐTT Tổng 40-69 36 (46,75%) 41 (53,25%) 77

≥ 70 11 (84,62%) 2 (15,38%) 13

PĐTT và thời gian biết THA

Bảng 3 PĐTT và thời gian biết THA Thời

gian biết THA

PĐTT n(%) Không PĐTT

n (%) Tổng P R

< 1 năm 6 (31,58%) 13 (68,42%) 19

0,04 0,21

≥ 1 năm 41

(58,57%) 30 (41,43%) 71

Có mối tương quan thuận, thấp (r = 0.21) và có ý nghĩa thống kê (p = 0.04) giữa PĐTT với thời gian

Y HỌC THỰC HÀNH (899) - SỐ 12/2013 85

biết THA, thời gian dài hơn thì PĐTT nhiều hơn

PĐTT và phân độ THA

Bảng 4 PĐTT và phân độ THA

Đặc

điểm

PĐTT n

(%)

Không PĐTT n (%) Tổng P R THA độ

I 18 (40%) 27 (60%) 45

0,02 0,25 THA độ

II

29

(64,44%) 16 (35,56%) 45

Có mối tương quan thấp (r = 0,25) giữa mức độ

THA với PĐTT Tỉ lệ PĐTT trong nhóm THA độ 2 cao

hơn so với độ 1 có ý nghĩa thống kê (p = 0,02)

PĐTT và BMI

Chưa ghi nhận mối tương quan giữa PĐTT và

BMI

PĐTT và tuân thủ dùng thuốc

Chưa ghi nhận mối tương quan giữa PĐTT và

việc tuân thủ dùng thuốc

BÀN LUẬN

1 Đặc điểm nhóm bệnh nhân THA

Tuổi trung bình trong nhóm nghiên cứu chúng tôi

là 59,69 ± 10,11 Cao hơn so với tuổi trung bình theo

tác giả Lê Thị Thiên Hương (43,43 ± 9,69)[5] và thấp

hơn so với tuổi trung bình theo tác giả Nguyễn Viết

Hậu (73,37 ± 6,75)[8] và Lê Tuấn An[6], sự khác biệt có

ý nghĩa thống kê (p < 0,05) Tuổi trung bình theo tác

giả Hoàng Phương là 58,3 ± 10,8[8], khác biệt không

có ý nghĩa thống kê so với tuổi trung bình trong

nghiên cứu chúng tôi (p > 0,05)

Số lượng bệnh nhân nữ ưu thế hơn bệnh nhân

nam một cách rõ rệt vì tuổi của mẫu nghiên cứu khá

cao, bệnh nhân nữ đa số ở lứa tuổi mãn kinh và đồng

ý hợp tác nghiên cứu nhiều hơn Tỉ lệ này cũng gần

tương đương với nghiên cứu của tác giả Trần

Nguyễn Ái Thanh cũng thực hiện tại phòng khám tim

mạch bệnh viện Đại Học Y Dược TP HCM (nữ

62,8%, nam 37,2%)[9].

Thời gian biết THA trung bình là 4,3 ± 4,11 năm,

dài hơn theo tác giả Lê Thị Thiên Hương[5] và ngắn

hơn theo tác giả Nguyễn Viết Hậu[8], sự khác biệt có

ý nghĩa thống kê (p < 0,05) So với tác giả Hoàng

Phương[8], thời gian biết THA trong nghiên cứu chúng

tôi dài hơn không có ý nghĩa thống kê (p > 0,05) Tỉ lệ

số bệnh nhân trong mỗi độ THA bằng nhau

BMI trung bình là 23,4 ± 3,5 kg/m2 BMI trung bình

trong nghiên cứu chúng tôi cao hơn có ý nghĩa thống

kê (p < 0,05) so với nghiên cứu của tác giả Lê Thị

Thiên Hương (20,42 ± 2,60)[5] và Nguyễn Viết Hậu

(21,58 ± 2,71)[8], khác nhau không có ý nghĩa thống

kê (p > 0,05) so với BMI trung bình trong nghiên cứu

của tác giả Hoàng Phương (23,1 ± 2,8)[8] 55,5% dân

số nghiên cứu chúng tôi thừa cân và béo phì

2 Tổn thương PĐTT

Khi lấy siêu âm tim làm tiêu chuẩn vàng chẩn đoán

PĐTT, chúng tôi nhận thấy độ nhạy của chẩn đoán

PĐTT tăng dần từ khám, X quang đến ECG theo tiêu

chuẩn Sokolow – Lyon ECG có thể thay thế cho cả X

quang và khám, nên kết hợp cả 2 tiêu chuẩn Sokolow

– Lyon và Romhil – Estes để có tỉ lệ chẩn đoán PĐTT

cao hơn Tỉ lệ bỏ sót chẩn đoán PĐTT bằng ECG ở

bệnh nhân nữ là rất cao (đến 93,33%)

PĐTT trong nghiên cứu chúng tôi chiếm 52,2% cao hơn có ý nghĩa thống kê (p < 0,05) so với tỉ lệ PĐTT trong nghiên cứu của tác giả Lê Thị Thiên Hương[5] (38,4%) và Hoàng Phương[8] (31,9%) Vì tuổi trung bình, thời gian biết THA trung bình và BMI trung bình ở nghiên cứu chúng tôi cao hơn so với nghiên cứu của 2 tác giả này Khác biệt không có ý nghĩa thống kê (p > 0,05) so với tỉ lệ PĐTT theo tác giả Lê Tuấn An[6] và Nguyễn Viết Hậu[8]

Tỉ lệ PĐĐT và PĐLT trong nghiên cứu chúng tôi gần như tương đương nhau Tác giả Lê Tuấn An[6]

ghi nhận PĐĐT chỉ chiếm 14,55%, PĐLT chiếm đến 85,45 Với tác giả Lê Thị Thiên Hương[5] tỉ lệ này lần lượt là 61,3% và 38,7%, với tác giả Nguyễn Viết Hậu[8] là 61% và 39% và hầu hết các nghiên cứu khác đều cho thấy tỉ lệ PĐĐT luôn cao hơn và cao hơn nhiều so với PĐLT Y văn thế giới cũng ghi nhận tương tự[3][7] Có thể giải thích điều này do sự khác nhau về tuổi, thời gian biết THA và độ THA, BMI có ảnh hưởng đến các kiểu hình thái học này

3 Mối tương quan giữa PĐTT và các yếu tố

Tuổi tăng thì tỉ lệ PĐTT cũng tăng (r = 0,26, p = 0,01) Điều này phù hợp với y văn thế giới Tác giả Nguyễn Viết Hậu cũng ghi nhận tỉ lệ PĐTT tăng dần qua từng nhóm tuổi, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p < 0,05 Các nghiên cứu khác đều ghi nhận tuổi

là một yếu tố tác động mạnh đến PĐTT[8] Thời gian THA càng dài thì tỉ lệ PĐTT càng cao (r

= 0,21, p=0,04) Tác giả Nguyễn Viết Hậu ghi nhận tỉ

lệ PĐTT tăng từ 27,3% (1-5 năm), đến 50% (6 – 10 năm) và 64,4% (> 10 năm), tỉ lệ PĐTT tăng dần theo từng nhóm thời gian mắc bệnh với p = 0,001 rất có ý nghĩa thống kê[8]

Độ THA nặng thì PĐTT nhiều (r = 0,25, p = 0,02) Tác giả Nguyễn Viết Hậu cũng ghi nhận tương tự với

p = 0,005[8] Kết quả này phù hợp với y văn thế giới

về mức độ ảnh hưởng của trị số huyết áp lên PĐTT[4]

Không ghi nhận mối tương quan giữa PĐTT và BMI Vì PĐTT bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố chứ không phải chỉ riêng BMI Tác giả Nguyễn Viết Hậu cũng ghi nhận tỉ lệ PĐTT gần như bằng nhau ở cả 3 nhóm (43,5%, 50% và 46,2%)[8]

Không ghi nhận mối tương quan giữa PĐTT và việc tuân thủ điều trị thuốc Vấn đề này chưa tìm thấy trong các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam

KẾT LUẬN

ECG có thể thay thế cho cả X quang và khám trong việc phát hiện PĐTT, nên kết hợp cả 2 tiêu chuẩn Sokolow-Lyon và Romhil-Estes để có độ nhạy cao hơn, tuy nhiên tỉ lệ bỏ sót chẩn đoán ở bệnh nhân nữ là rất cao Tỉ lệ bệnh nhân có PĐTT chiếm 52,2% Tuổi, thời gian biết THA và độ THA, BMI có thể có ảnh hưởng đến các kiểu hình thái học này Tuổi càng cao, thời gian THA càng dài, THA độ 2 thì

tỉ lệ PĐTT càng tăng

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Châu Ngọc Hoa (2009) Tăng huyết áp; Nguyên

Y HỌC THỰC HÀNH (899) - SỐ 12/2013 86

nhõn, sinh bệnh học và biến chứng Đặng Vạn Phước,

Bệnh học nội khoa (Tr 43 - 61) TP HCM: Nhà xuất bản

Y học

2 Drazner MH, Rame JE & Marino EK Increased

left ventricular mass is a risk factor for the development

of a depressed left ventricular ejection fraction within five

years: the Cardiovascular Health Study J Am Coll

Cardiol 2004, 43, 2207

3 Đặng Vạn Phước (1999) Phỡ đại thất trỏi và cỏc

nguy cơ tim mạch Y học Việt Nam, 242(25), tr 16 – 17

4 Koren MJ, Devereux R & Casale P.N Relation of

left ventricular mass and geometry to morbidity and

mortality Ann Inter Med 1991, 114, 345-352

5 Lờ Thị Thiờn Hương (2003) Đỏnh giỏ khối cơ và

chức năng tõm trương thất trỏi trờn bệnh nhõn THA

bằng siờu õm Luận ỏn tiến sĩ đại học y dược TP HCM

6 Lờ Tuấn An (2002) Khảo sỏt phỡ đại cơ tim trờn

bệnh nhõn THA cú tuổi Luận văn thạc sĩ y học, Đại Học

Y Dược TP HCM

7 Lorell BH & Carabello BA Left ventricular hypertrophy: pathogenesis, detection, and prognosis In

Circulation 2000 (pp 470 – 479)

8 Nguyễn Viết Hậu (2007) Đỏnh giỏ sự phỡ đại cơ

tim và rối loạn chức năng thất trỏi trờn bệnh nhõn THA

cú tuổi bằng siờu õm Luận văn tốt nghiệp bỏc sĩ nội trỳ,

Đại Học Y dược TP HCM

9 Trần Nguyễn Ái Thanh (2010) Mối tương quan

giữa vũng eo, độ dày mỡ bụng qua siờu õm và rối loạn lipid mỏu ở người THA Luận văn thạc sĩ y khoa, đại học

Y Dược TP HCM

HIệU QUả MÔ HìNH “CÔ Đỡ THÔN BảN NGƯờI DÂN TộC THIểU Số”

TạI HUYệN ĐồNG VĂN- Hà GIANG TRONG 3 NĂM 2010 – 2012

Nguyễn Thị Thanh Hương – Sở Y tế Hà Giang Nguyễn Quang Mạnh – ĐHYD Thái Nguyên

TểM TẮT

Hà Giang là tỉnh biờn giới phớa đụng bắc, với đặc

điểm kinh tế cũn gặp nhiều khú khăn nờn cựng một

lỳc khụng thể triển khai đồng thời tất cả cỏc nội dung

trong hoạt động chăm súc sức khỏe sinh sản

(CSSKSS) Do vậy ngành Y tế Hà Giang đó ưu tiờn

thực hiện cỏc nội dung mấu chốt như: Cụng tỏc làm

mẹ an toàn (LMAT); Kế hoạc húa gia đỡnh (KHHGĐ);

phũng chống nhiễm khuẩn đường sinh sản lồng ghộp

trong cỏc gúi dịch vụ thuộc kế hoạch thực hiện

chương trỡnh DS-KHHGĐ của tỉnh Để tăng cường

nguồn nhõn lực cho cỏc vựng dõn tộc thiểu số, tăng

bỡnh đẳng giữa cỏc vựng miền và giảm hạn chế trong

tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản việc đào tạo đội ngũ Cụ

đỡ thụn bản (CĐTB) người dõn tộc thiểu số được coi

là một trong cỏc giải phỏp phự hợp để giải quyết vấn

đề đỏp ứng với cỏc yếu tố văn húa địa phương trong

chương trỡnh LMAT trờn điạ bàn tỉnh

Từ khúa: Hà Giang, Cụ đỡ thụn bản

SUMMARY

EFFECTIVENESS OF “ETHNIC MINORITY VILLAGE

MIDWIVES” MODEL IN DONG VAN DISTRICT, HA

GIANG PROVINCE IN 3 YEARS (2010-2012)

Ha Giang is a province in north-eastern border,

with difficult economic characteristics, therefore it

cannot implement simultaneously all contents of

reproductive healthcare activities at the same time

Thus, Ha Giang health sector priorities for key

contents such as: safe motherhood work, family

planning, prevention of reproductive infections in

integrated service packages of implementation plan

of population - family planning program in the

province To strengthen human resources for ethnic

minority regions, increase equality between regions

and reduce restrictions in approaching to basic health

services, training ethnic minority village midwives is considered to be one of the suitable solutions to solve the problem, to meet the local cultural factors in safe motherhood program in the province

Keywords: Ha Giang, ethnic minority village

midwives

ĐẶT VẤN ĐỀ

Giảm tử vong mẹ và tử vong sơ sinh là những mục tiờu quan trọng nhất của Chiến lược quốc gia về chăm súc sức khỏe sinh sản Hàng năm trờn thế giới ước tớnh cú khoảng 350.000-500.000 ca chết mẹ; 8 triệu ca tai biến sản khoa, trong đú 99% là ở cỏc nước đang phỏt triển [1] Ở Việt Nam, thực hiện Chiến lược chăm súc sức khỏe sinh sản là hướng tới

sự cụng bằng, hiệu quả và phỏt triển, trong đú ưu tiờn đầu tư vào khu vực miền nỳi, vựng sõu vựng xa

và kinh tế khú khăn, nhằm đảm bảo cho người dõn, đặc biệt là người dõn tộc thiểu số ở đú phải được tiếp cận với cỏc dịch vụ chăm súc sức khỏe cơ bản [2] Huyện Đồng Văn tỉnh Hà Giang là huyện miền nỳi phớa Bắc với đời sống kinh tế - văn húa - xó hội cũn kộm phỏt triển, cụng tỏc chăm súc sức khỏe sinh sản cũn gặp nhiều khú khăn Tỷ lệ chị em phụ nữ sinh đẻ tại nhà cũn cao, tỷ lệ phụ nữ khỏm phụ khoa thấp, đặc biệt là ở cỏc xó vựng sõu, vựng đồng bào dõn tộc thiểu số sinh sống, việc đào tạo đội ngũ Cụ đỡ thụn bản (CĐTB) người địa phương là rất quan trọng Để đỏnh giỏ vai trũ và hiệu quả hoạt động của cỏc “Cụ

đỡ thụn bản người dõn tộc” tại tỉnh Hà Giang trong cụng tỏc chăm súc sức khỏe Bà mẹ trẻ em, chỳng tụi tiến hành nghiờn cứu đề tài: Hiệu quả mụ hỡnh “Cụ

đỡ thụn bản người dõn tộc thiểu số” tại huyện Đồng Văn tỉnh Hà Giang trong 3 năm (2010-2012)” Với mục tiờu: Đỏnh giỏ hiệu quả hoạt động của “Cụ đỡ thụn bản” trong cụng tỏc chăm súc sức khỏe bà mẹ