BÀI GIẢNG KINH TẾ VI MÔ CHƯƠNG III

BÀI GIẢNG KINH TẾ VI MÔ CHƯƠNG III BÀI GIẢNG KINH TẾ VI MÔ CHƯƠNG III BÀI GIẢNG KINH TẾ VI MÔ CHƯƠNG III BÀI GIẢNG KINH TẾ VI MÔ CHƯƠNG III BÀI GIẢNG KINH TẾ VI MÔ CHƯƠNG III BÀI GIẢNG KINH TẾ VI MÔ CHƯƠNG III BÀI GIẢNG KINH TẾ VI MÔ CHƯƠNG III BÀI GIẢNG KINH TẾ VI MÔ CHƯƠNG III

CIII LÝ THUYẾT LỰA CHỌN CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG

 A.Phân tích cân bằng tiêu dùng dựa vào thuyết hữu dụng

 B.Phân tích cân bằng tiêu dùng bằng phương pháp hình học

 Cân b ng tiêu dùng: ằ

 Là trạng thái NTD đạt mức thoả mãn tối đa

 Không còn đ ng c thay đ ộ ơ đ i ổ

A.Phân tích cân bằng tiêu dùng dựa vào thuyết hữu dụng

 I.Một số vấn đề cơ bản

 II Nguyên tắc tối đa hoá hữu dụng

 III.Sự hình thành đường cầu thị

trường

I.Một số vấn đề cơ bản

 Các giả thiết cơ bản của thuyết hữu dụng

 Hữu dụng (U)

 Tổng hữu dụng(TU)

 Hữu dụng biên(MU)

 Quy luật hữu dụng biên giảm dần

Hữu dụng (U)

 Hữu dụng là sự thỏa mãn

 mà một người cảm nhận được

 khi tiêu dùng một loại sản phẩm hay

dịch vụ nào đó.

 Hữu dụng mang tính chủ quan

Các giả thiết cơ bản của thuyết hữu dụng

 Thuyết hữu dụng dựa trên một số giả định:

 Mức thỏa mãn khi tiêu dùng sản phẩm có thể định lượng và đo lường được.

 Các sản phẩm có thể chia nhỏ.

 Người tiêu dùng luôn có sự lựa chọn

hợp lý

1 Hữu dụng (U)

 Hữu dụng là sự thỏa mãn

 mà một người cảm nhận được

 khi tiêu dùng một loại sản phẩm hay

dịch vụ nào đó.

 Hữu dụng mang tính chủ quan

2 Tổng hữu dụng (TU)

 A tiêu dùng SP X thứ nhất: x 1 → u 1

 Tiêu dùng SP X thứ hai: x 2 → u 2

 ……

 Tiêu dùng SP X thứ n: xn un →

 ⇒Khi TD n SP X u → 1 +u 2 +…

+un=TUn

2 Tổng hữu dụng (TU)

 Là tổng mức thỏa mãn đạt được

 khi ta tiêu thụ một số lượng sản phẩm nhất định

 trong mỗi đơn vị thời gian

 TU phụ thuộc vào số lượng sản phẩm được sử dụng

2 Tổng hữu dụng (TU)

 TU có đặc điểm:

 Ban đầu Q ↑→ TU ↑

 Sau đo ùQ ↑→ TUmax

 Tiếp tục Q ↑→ TUkhông đổi hayTU ↓

3 Hữu dụng biên (MU)

 Là phần hữu dụng tăng thêm trong tổng hữu dụng

 khi sử dụng thêm 1 đơn vị sản phẩm

 trong mỗi đơn vị thời gian

 (với điều kiện các yếu tố khác không đổi):

3 Hữu dụng biên (MU)

 Là s thay đ i ự đ ổ trong tổng hữu

dụng

 khi thay đđ i 1 đơn vị sản phẩm tiêu ổ

dùng

 trong mỗi đơn vị thời gian

 (với điều kiện các yếu tố khác không đổi):

3 Hữu dụng biên (MU)

 Công thức tính:

Q

MU

X X

TU

∆

∆

=

3 Hữu dụng biên (MU)

 Nếu hàm TU là liên tục, thì MU chính là đạo hàm bậc nhất của TU:

dTU

=

3 Hữu dụng biên (MU)

 VD:Hàm tổng hữu dụng có dạng:

4 3 2 1 0 -1 -2

4 7 9 10 10 9 7

1 2 3 4 5 6 7

5 Q

TU

3 0

TUmax = 10

9

2 1

∆TU

0

4 3

B

E

Q 3

A

Qui luật hữu dụng biên giảm

 trong mỗi đơn vị thời gian

 thì hữu dụng biên của sản phẩm X sẽ giảm dần.

Mối quan hệ giữa MU và TU:

 Khi MU > 0 → TU ↑

 Khi MU < 0 → TU ↓

 Khi MU = 0 → TUmax

II NGUYÊN TẮC TỐI ĐA HÓA HỮU DỤNG

 1 Mục đích và giới hạn của người

tiêu dùng

 2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng

1 Mục đích và giới hạn của

người tiêu dùng

 Mục đích là tối đa hóa thỏa mãn

 Giới hạn ngân sách:

 mức thu nhập nhất định

 giá của các sản phẩm cần mua

 Vấn đề đặt ra: Chọn phương án tiêu

dùng tối ưu để TUmax

2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng

 Ví dụ 1: Cá nhân A có I = 7 đồng

dùng để chi mua 2 sản phẩm X và Y Vấn đề đặt ra :

 A cần mua ? đồng X; ? đồng Y để

TUmax

 Sở thích của A đối với 2 sản phẩm

được thể hiện qua bảng 3.2:

Bảng 3.2:Sở thích của A đối

với 2 sản phẩm

X (đồng) MUx(đvhd) Y(đồng) MUy

Bảng 3.2:Sở thích của A đối với 2

2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng

⇒ Chi cho x2

2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu

2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu

 MUy3 = 28đvhd ⇒ Chi cho y3

 Đồng thứ 7: Chi cho x4

2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu

X

TU = 4 + 3 = ∑ + ∑3 = 223

2.Nguyên tắc tối đa hóa hữu

dụng

 Với thu nhập nhất định, người tiêu dùng sẽ mua số lượng các SP sao cho hữu dụng biên của đơn vị tiền tệ cuối cùng của các SP phải bằng nhau:

2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu

dụng

 Ví dụ 2 :

 Giả sử B có I = 14$, chi mua 2 sản phẩm

X và Y với Px = 2 $/kg và Py = 1 $/l.

 Sở thích của B đối với 2 SP được thể

hiện qua bảng 3.3

 Vấn đề đặt ra: B nên mua bao nhiêu kg

X, bao nhiêu lít Y để đạt TUmax.

2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu

dụng

 2 điều kiện để tối đa hoá hữu dụng:

) 2 (

*

*

) 1 (

I Y

P

MU P

MU

Y X

Y

Y X

X

= +

=

2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu

dụng

MUx

Px =

MUy Py

MUx MUy =

Px Py

2

1 = 2

=

Từ ĐK(1):

2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu

2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu

2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu

dụng

 Ví dụ 3 : Nếu thu nhập B tăng lên I2

= 15 $ để mua 2 SP thì phối hợp tối

ưu mới là gì?

 14 $ coi như đã chọn hợp lý, còn

đồng thứ 15 ta so sánh:

2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu

dụng

 Đồng thứ 15:

dvhd dvhd

dvhd dvhd

X

4

$ 1 4

6

$ 2 12

PATD tối ưu: X = 4,5kg & Y = 6 lít

2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu

dụng

 Không thoả đk (1):

: 7

5 dvhd dvhd

P

MU P

MU

Y

Y X

Nhưng không còn cách nào phân phối tốt hơn

2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu

dụng

 Do đó trong thực tế, để TUmax ta

chọn PATD tối ưu thoả mãn 2 điều

kiện:



2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu

2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu

dụng

 Nguyên tắc:

 Để TUmax, người TD phải phân phối thu nhập nhất định của mình cho các SP sao cho:

 MU trên một đơn vị tiền tệ của các SP

phải tương đương nhau:

 MUx/Px ≈ MUy/Py ≈ MUz/Pz ≈

III SỰ HÌNH THÀNH ĐƯỜNG

CẦU THỊ TRƯỜNG.

 Để thiết lập đường cầu thị trường của một loại SP ta tiến hành 2 bước:

 Thiết lập đường cầu cá nhân của SP

 Từ các đường cầu cá nhân ta tổng hợp thành đường cầu thị trường

1 Sự hình thành của đường cầu

cá nhân đối với sản phẩm X. Đường cầu cá nhân thể hiện:

 lượng SP mà mỗi người TD sẽ mua

 ở mỗi mức giá SP

 trong điều kiện các yếu tố khác không đổi

 Để xây dựng đường cầu cá nhân đối với SP X ta cho

 P X thay đổi

 các yếu tố còn lại (Py, I và sở thích) không đổi

1 Sự hình thành của đường cầu

cá nhân đối với sản phẩm X.

 Giả sử người TD A có thu nhập I =

350 $ để chi mua hai SP X và Y với

Px 1 = 20 $/sp; Py 1 = 10 $/sp

 Sở thích của A đối với hai SP được

thể hiện qua bảng sau:

X(sp) MUx(ñvhd) Y(sp) MUy(ñvhd)

5

11 15

24 22 20

1 Sự hình thành của đường cầu

cá nhân đối với sản phẩm X.

 Phương án tiêu dùng tối ưu :

1 1

1 1

1

1 1

1

= +

P X

P

MU P

MU

y x

y

y x

x

1 Sự hình thành của đường cầu

cá nhân đối với sản phẩm X.

 Khi Px↑là Px 2 = 30 $/sp (trong khi

Py, I, sở thích… không đổi).

 Nếu B vẫn muốn mua X 1 = 10sp thì phải giảm lượng mua Y đến Y’= 5sp và sẽ không đạt thỏa mãn tối đa vì:

1 Sự hình thành của đường cầu

cá nhân đối với sản phẩm X.

Để đạt TUmax, B sẽ điều chỉnh: giảm

mua SP Xvà tăng mua SP Y cho đến

khi : X2 = 8 và Y2 = 11

thỏa 2 điều kiện:

1 Sự hình thành của đường cầu

cá nhân đối với sản phẩm X.

( ) ( )

$) 350 10

* 11 30

* 8 (

2

*

1 2

, 2

1 2

2 2

1

2 2

2

= +

= +

P X

P

MU P

MU

y x

y

y x

x

Biểu cầu và đường cầu của A

PX QX

PX1 QX1(20) (10)

PX2 QX2(30) (8)

dX

Tác động của Px đến khối lượng

tiêu thụ sản phẩm Y

 Khi P X ↑ , I, sở thích và P Y không đổi thì có 3 trường hợp có thể xảy ra:

2 Sự hình thành đường cầu thị trường của sản phẩm X

 Giả sử trên thị trường SP X chỉ có 2 cá nhân người tiêu dùng A và B

 Lượng cầu thị trường là tổng lượng cầu của 2 cá nhân ở mỗi mức giá.

2 Sự hình thành đường cầu thị trường của sản phẩm X

Mức giá SP

(P)

Lượng cầu của A(qA)

Lượng cầu của B(qB)

Lượng cầu Thị trường (QD)=qA + qB

2 Sự hình thành đường cầu thị trường của sản phẩm X

M

N N

N

2 Sự hình thành đường cầu thị trường của sản phẩm X

 Đường cầu thị trường (D)

 được tổng hợp từ các đường cầu cá

nhân

 bằng cách tổng cộng theo hoành độ các đường cầu cá nhân.



2 Sự hình thành đường cầu thị trường của sản phẩm X

2 Sự hình thành đường cầu thị trường của sản phẩm X

 Có N =1.000 người TD giống nhau

 Hàm số cầu cá nhân: P = -20q+500 *

 Hàm số cầu thị trường?

 Từ HS cầu cá nhân: P = -20q+500

 →q = -1/20*P+25

 Cầu thị trường: Q= N*q =-50P+ 25.000

 Hay P =-1/50*Q + 500 **

2 Sự hình thành đường cầu thị trường của sản phẩm X

 N cá nhân TD giống nhau

 Nếu cầu cá nhân có dạng: P=a.Q+b

 Thì hàm cầu thị trường: P= (a/N)*Q + b

B PHÂN TÍCH CÂN BẰNG

TIÊU DÙNG BẰNG HÌNH HỌC.

 I.Một số vấn đề cơ bản

 II Nguyên tắc tối đa hoá hữu dụng

 III.Sự hình thành đường cầu thị

trường

I.Một số vấn đề cơ bản

 Ba giả thiết cơ bản

 Đường đẳng ích

 Đường ngân sách

Ba giả thiết cơ bản

 Sở thích có tính hoàn chỉnh

 Người tiêu dùng luôn thích có nhiều hơn là có ít hàng hóa (đối với các

hàng hóa tốt).

 Sở thích có tính bắc cầu

Sở thích của người tiêu dùng

Giỏ hàng hoá X(đơn vị) Y(đơn vị)

B được ưa thích hơn E

G > B >E

Vùng I

Vùng II

0

2 Đường đẳng ích(U)

 Giả sử có 4 phối hợp A, B, C và D

của 2 sản phẩm thực phẩm (X) và

quần áo (Y)

 A = B = C= D →U1

 được thể hiện trong bảng 3.7

Y 7

1

0

D

2 Đường đẳng ích(U)

 a) Khái niệm:

 Đường đẳng ích là

 tập hợp các phối hợp khác nhau giữa

hai hay nhiều sản phẩm

 cùng mang lại một mức thỏa mãn cho người TD

2 Đường đẳng ích(U)

tả bằng một tập hợp các đường đẳng ích tương ứng với các mức thỏa mãn khác nhau.

mức thỏa mãn càng cao.

đồ thị được gọi là sơ đồ đẳng ích.

2 Đường đẳng ích(U)

 Đặc điểm của đường đẳng ích:

 Dốc xuống về bên phải

 Các đường đẳng ích không cắt nhau

 Lồi về phía gốc O

2 Đường đẳng ích(U)

 Lồi về phía gốc O:

đổi giữa hai loại SP giảm dần

 tỷ lệ này được gọi là tỷ lệ thay thế biên (MRS).

2 Đường đẳng ích(U)

 số lượng SP Y giảm xuống

 để sử dụng thêm một đơn vị SP X

 nhằm bảo đảm mức thỏa mãn không đổi.

 MRSXY = ∆ Y/ ∆ X

 MRS là độ dốc của đường đẳúng ích

Y 7

Độ dốc MRSXY =∆Y/∆X < 0

U0

2 Đường đẳng ích(U)

 MRS: tỷ lệ đánh đổi giữa 2 SP trong sử dụng

 Để đảm bảo TU không đổi thì:

Y 7

Độ dốc MRSXY =∆Y/∆X < 0

Giảm dần

∆Y.MU Y + ∆X.MU X = 0

⇒ ∆Y/ ∆X = -MU X /.MU Y= MRS XY

X,Y là 2 SP bổ sung X,Y là 2 SP thay

Các dạng đường đẳng ích đặc biệt

X

Y

X10

C

3.Đường ngân sách.

 a) Khái niệm:

 Đường ngân sách là

 tập hợp các phối hợp khác nhau giữa 2 SP

 mà người TD có thể mua được

 với cùng một mức thu nhập

 và giá các sản phẩm đã cho.

3.Đường ngân sách.

 X là lượng SP X được mua

 Y là lượng SP Y được mua

 Px là giá SP X

 Py là giá SP Y

 I là thu nhập của người TD

3.Đường ngân sách.

 Phương trình đường ngân sách có

P

P

X Y

*

−

=

Độ dốc = -Px/Py

3.Đường ngân sách.

 b) Đặc điểm

 Là đường thẳng dốc xuống về bên phải

 Độ dốc =-Px/Py: tỷ lệ đánh đổi giữa 2

SP trên thị trường:

 muốn tăng mua một SP này phải giảm

tương ứng bao nhiêu SP kia khi I không

đổi

3.Đường ngân sách.

 VD: A có I = 1000 dùng để mua 2 SP

X và Y với Px = 100 và Py=200.

 Phương trình đường ngân sách là:

 Y = 5 - ½*X

 Độ dốc tương ứng là -1/2 : muốn mua thêm 1 SP X phải giảm mua 1/2 SP Y.

3

2

6 4

3.Đường ngân sách.

 c) Sự dịch chuyển đường ngân

sách:do

 Thu nhập thay đổi

 Giá sản phẩm thay đổi

 khi I tăng (giảm ), giá các SP không

đổi, đường ngân sách sẽ dịch chuyển

song song sang phải(trái)

3.Đường ngân sách.

 Thu nhập thay đổi:

 khi I ↑ ⇒ đường ngân sách → // phải

 khi I ↓ ⇒ đường ngân sách → // trái

3.Đường ngân sách.

 + Giá SP thay đổi:

 nếu P X tăng lên

 ⇒ đường ngân sách quay về phía gốc trên trục X

 vị trí trên trục Y vẫn giữ nguyên

 Nếu giá X giảm thì chiều quay ngược lại

I/Px 1 I/Px 2

C

II NGUYÊN TẮC TỐI ĐA

HÓA HỮU DỤNG

 Mục tiêu: đạt TUmax, thể hiện trong việc mong muốn vươn tới các U cao nhất

 trong giới hạn thu nhập I

 Px và Py

 Được thể hiện qua đường ngân sách tương ứng.

 Vấn đề đặt ra: Người TD nên chọn phối hợp

nào giữa X và Y để TUmax?

Y

M I/Py

I/Px B

E A

II NGUYÊN TẮC TỐI ĐA

HÓA HỮU DỤNG

 Như vậy:

 Phối hợp tối ưu la:ø

 tiếp điểm của đường ngân sách với

đường đẳng ích

 tại đó (E) độ dốc của 2 đường là bằng nhau:

 Tại E : MRS XY = - Px/Py

Giải pháp góc

III SỰ HÌNH THÀNH

ĐƯỜNG CẦU THỊ TRƯỜNG

 1 Đường cầu cá nhân về SP X:

 2.Đường cầu thị trường về SP X:

 Noiá E, F trên H3.11b Đường cầu cá nhân →

1 Đường cầu cá nhân về sản

phẩm X:

1 Đường cầu cá nhân về sản

phẩm X:

 Đường tiêu dùng theo giá:

 là tập hợp các phối hợp tối ưu giữa 2

sản phẩm

 khi giá một SP thay đổi

 các điều kiện còn lại không đổi.

Đường tiêu dùng theo giá dốc lên:

| Edx | <1 2 SP bổ →

sung

Đường tiêu dùng theo giá nằm ngang:

| Edx | =1 2 SP độc →

lập

IV CÁC VẤN ĐỀ KHÁC

1.Đường Engel

 Đường Engel phản ánh mối quan hệ

giữa

 sự thay đổi lượng cầu SP

 với sự thay đổi thu nhập

 trong điều kiện các yếu tố khác không đổi.

 Để xây dựng đường Engel, ta cho thu

nhập thay đổi, giá các SP không đổi.

1.Đường Engel

 Ban đầu I 1 ,Px, Py E(x → 1 ,y 1 )

 Sau đó I 2 , Px, Py F(x → 2 ,y 2 )

 Nối E,F trên H3.12a

 →Đường tiêu dùng theo thu nhập

1.Đường Engel

 Đường tiêu dùng theo thu nhập là

 tập hợp các phối hợp tối ưu giữa 2 sản phẩm

 khi thu nhập thay đổi

 giá các sản phẩm không đổi

M M’

N’

N

z2

I2

I1

H.3.12c: Y là SP cao cấp

H.3.12d: Z là SP cấp thấp

Đường Engel của

SP Y

Đường Engel của

SP Z

2 Tác động thay thế và tác động thu nhập

 Khi P X ↑⇒ Q DX ↓) là kết quả tổng

hợp của 2 tác động:

 Tác động thay thế

 Tác động thu nhập.

 Thu nh p danh ngh a: thu nh p b ng ậ ĩ ậ ằ

ti n ề

2 Tác động thay thế và tác động thu nhập

 a) Tác động thay thế:

 là lượng SP X giảm (tăng)

 khi Px tăng (giảm)

 trong điều kiện mức thỏa mãn không đổi

 (hay thu nhập thực tế không đổi).

 Tác động thay thế luôn mang dấu âm.

2 Tác động thay thế và tác

động thu nhập

 b) Tác động thu nhập:

 Khi Px tăng, làm thay đổi lượng cầu sản phẩm X do:

 sức mua giảm (thu nhập thực tế giảm)

 làm thay đổi mức thỏa mãn.

2 Tác động thay thế và tác động thu nhập

thu nhập mang dấu âm

 khi Px ↑ → I thực tế ↓→Q DX ↓

nhập mang dấu dương

 khi Px ↑→ I thực ↓→QDX↑

2 Tác động thay thế và tác động thu nhập

 loại trừ tác động thu nhập bằng cách

 tăng thêm thu nhập một lượng ( ∆ I) vừa đủ

 để đường ngân sách giả định M’C’

 song song với đường ngân sách MC

 và tiếp xúc với đường đẳng ích ban đầu U1

 (để giữ mức thỏa mãn không đổi) tại điểm G (x’, y’)

C C’

Tác động thay thế:x1→x’

Tác động thu nhập:x’ x → 2

Hình 3.13 I/Px2 I’/Px2 I/Px1

I ’/Py

I /Py

U0

U1

E F

Tác động thay thế:x1→x’

Tác động thu nhập:x’ x → 2

Hình 3.13 I/Px2 I’/Px2 I/Px1

I ’/Py

I /Py

3 Thặng dư tiêu dùng (ký hiệu là CS)

 Theo quy luật hữu dụng biên giảm dần,

đối với mỗi cá nhân:

 MU của SP tiêu dùng trước > MU của SP

tiêu dùng sau

 NTD sẵn lòng trả những P cao hơn cho những

SP tiêu dùng trước

 Thực tế, người TD trả cùng P cho các SP được mua căn cứ vào MU của SP sau

cùng, đã tạo ra thặng dư tiêu dùng.

A

d

CS1 =Pmax 1 –P = 100 $– 50$ = 50$

CSq = OJAq –OPAq CSq1 = JPA

0

80

2 B

C

3 Thặng dư tiêu dùng (ký hiệu là CS)

 Thặng dư tiêu dùng của một đơn vị

sản phẩm là

 chênh lệch (hiệu số) giữa

 Pmax mà người TD sẵún lòng trả (còn gọi là giá dành trước)

 với P thực trả cho SP.

 CS 1 = Pmax 1 - P

3 Thặng dư tiêu dùng (ký hiệu là CS)

 Thặng dư tiêu dùng cá nhân cho q

sản phẩm( CS q )

 ( CS q ) =Σsố tiền tối đa mà người TD sẵn lòng trả - Σsố tiền thực trả cho q sản phẩm (hình 3.15).

Thặng dư tiêu dùng trên thị

trường

 Điểm cân bằng thị trường: E(P1, Q1):

 Thặng dư tiêu dùng trên thị trường(CS):

 CS = tổng số tiền tối đa mà người TD tiêu dùng sẳn lòng trả cho Q1 - tổng số tiền thực trả cho Q1 sản phẩm (hình

3.16).

Thặng dư tiêu dùng trên thị

trường

 CS Q1 = OJEQ 1 - OP 1 EQ 1 = JP 1 E

 Thặng dư tiêu dùng trên thị trường

còn được xác định bởi diện tích nằm dưới đường cầu và phía trên giá thị trường của SP

