Để góp phần thực hiệnyêu cầu về việc dạy trẻ kể lại truyện thần thoại một cách sáng tạo là một trong những nhiệm vụ của trườngmầm non.. Trong các công trình nói trên các tác giả đã thấy
Trang 1PHẦN I : PHẦN MỞ ĐẦU
I / Lý do chọn đề tài:
1 Cơ sở lý luận: Văn học là một môn nghệ thuật không thể thiếu được đối với trẻ
em, nhất là trong chương trình giáo dục mầm non Trong công tác giáo dục việc
sử dụng phương tiện văn học ngày càng được coi trọng Vì nó đem đến cho trẻnhững hiểu biết đầu tiên về cuộc sống xung quanh, các tác phẩm văn học nó đem lại
và mở ra cho trẻ thế giới tình cảm của con người, kích thích sự chú ý đến conngười, nó nuôi dưỡng và phát triển trí tưởng tượng sán tạo nghệ thuật và làm chovốn ngôn ngữ của trẻ được chau chuốt có cấu trúc ngữ pháp đúng Do vậy tronghoạt động dạy phải xác định được mục đích cụ thể của tiết học để có phương pháp ,biện pháp dạy cho hợp lý, phát triển tư duy sáng tạo, tính tích cực cá nhân, tính độclập sáng tạo của trẻ
Hình tượng văn học nghệ thuật có tác dụng tích cực đến việc giáo dục đạo đức,nhân phẩm của trẻ ngay tư tuổi ấu thơ và tạo tiền đề cho việc hònh thành nhân cáchcon người, nhất là trong thời đại mới Để góp phần thực hiệnyêu cầu về việc dạy trẻ
kể lại truyện thần thoại một cách sáng tạo là một trong những nhiệm vụ của trườngmầm non Nó không những giúp trẻ kỹ năng kể chuyện mà còn kích thích ở trẻhứng thú “ đọc” truyện và nguyện vọng độc lập sáng tạo trong tiếp nhận văn học
Nó gợi lên trong lòng trẻ những rung cảm lành mạnh, từ đó hình thành ở trẻ tìnhcảm đạo đức, tình cảm thẩm mỹ Việc dạy trẻ kể lại truyện thần thoại có sáng tạo sẽgây thái độ sáng tạo ngôn ngữ ở trẻ Trên cơ sở đó trẻ say mê sáng tạo trong lĩnhvực nghệ thuật
kể sáng tạo dựa trên những cơ sở khoa học, những biện pháp cụ thể đẻ dạy trẻ kể lạitruyện một cách sáng tạo
Vậy để nâng caochất lượng giáo dục trong việc dạy trẻ kể lại truyện một cáchsáng tạo Tôi muốn đưa ra một số biện pháp để dạy trẻ trong môn học “Cho trẻ làmquen với tác phẩm văn học” đạt kết quả
II/: Lịch sử vấn đề:
Trang 2vấn đề dạy khi trẻ kể lại truyện đã được các nhà nghiên cứu nhiều nước quan tâm.Nhưng đối với Việt Nam vấn đề này chưa được quan tâm sâu sắc Trong quá trìnhtìm hiểu chúng tôi mới được tiếp xúc với một số công trình như :
1 “ Đọc và kể truyện văn học ở vườn trẻ” Tác giả
M-KBOGOLIUPKAIA…SEPTSENKÔ: Lê Đức Mẫn dịch NXBGD năm
1976
2 “ Giáo dục trẻ mẫu giáo qua truyện và thơ” của Nguyễn Thu Thủy năm1986
3 “ Tiếng Việt Văn học và phương pháp giáo dục “ của Lương Kim Nga-NguyễnThị Thuận- Nguyễn Thu Thủy năm 1988
4 “ Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học “ của Hà Nguyễn Kim Giang” năm2002
5 “ Phương pháp kể sáng tạo truyện cổ tích thần kỳ” của Hà Nguyễn Kim Giangnăm 2002
Các công trình này đã đề cập đến những vấn đề vị trí văn học trong việc giáodục,các phương pháp đọc thơ kể truyện, các tác phẩm chọn làm mẫu trong đó cónhững cuốn sách nói về phương pháp , biện pháp , thủ thuật dạy trẻ kể lại chuyện Trong các công trình nói trên các tác giả đã thấy được vai trò của văn học đối vớiviệc giáo dục trẻ mẫu giáo và đã quan tâm đến việc phát triển trí tuệ, tới khả năng
kể chuyện sáng tạo của trẻ nhưng chỉ là thể loại truyện cổ tích
Với vấn đề này trên cơ sở tiếp thunhững thành tựu, ý kiến của công trình nói trên.Tôi không có tham vọng gì lớn mà chỉ là bước đầu hệ thống hóa và đưa ra một sốbiện pháp dạy trẻ kể lại chuyện thần thoại có sáng tạo dựu trên những phương phápchung cơ bản cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học Tức là cô kể sáng tao và trẻ
kể sáng tạo
III/ Mục đích nghiên cứu.
Trên cơ sở lý luận của các nhà khoa họcliên ngành như: Tâm lý học, giáo dụchọc, phương pháp dạy văn học… Và thực tiến đề tài nhằm hệ thống hóa và đưa ramột số biện pháp dạy trẻ kể lại truyện thần thoại một cách sáng tạo dựa trên nhữngphương pháp chung cơ bản cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học Nhằm nâng caokhả năng kể chuyện của trẻ giúp trẻ hiểu được cuộc sống diễn ra xung quanh trẻ Từ
đó trẻ biết cách cư sử với mọi người, mọi vật xung quanh trẻ và đặc biệt là pháttriển toàn bộ nhân cách cho trẻ
IV / Nhiệm vụ nghiên cứu :
1 Nghiên cứu lý luận: trên cơ sở tổng hợp các tư liệu về lý thuyết có liên quanđến đề tài để xây dựng cơ sở lý luận cho việc xây dựng một hệ thống các biện phápdạy trẻ kể lại chuyện thần thoại một cách sáng tạo
2 Nghiên cứu thực trạng để thấy được việc thực hiện dạng thức tiết học này đạtkết quả như thế nào?
Trang 33 Thực nghiệm : Làm sáng tỏ một số biện pháp mà tôi đã nêu ra.
V/ Khách thể và đối tượng nghiên cứu
1 khách thể nghiên cứu : Quá trình dạy trẻ 5-6 tuổi kể lai chuyện thần thoại ởtrường mầm non
2 Đối tượng nghiên cứu : Một số biện pháp của giáo viên để phát huy tính sángtạo của trẻ
VI/ Giả thuyết khoa học:
Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi có nhu cầu và năng lực hoạt động nghệ thuật sáng tạo Nếugiáo viên nắm được khả năng này của trẻ mà tìm ra những biện pháp thiết thựctrong quá trình dạy trẻ kể lại chuyện thần thoại thì sẽ kích thích trẻ kể lại chuyệnmột cách sáng tạo, phát huy khả năng tự hoạt động văn học nghệ thuật và trí tưởngtượng phong phú ở trẻ
VII/ Phương pháp nghiên cứu :
1 Phương pháp tổng hợp, phân tích các tư liệu về lý thuyết có liên quan đến đề tàinhư:
- Tâm lý học về vấn đề lĩnh hội và sáng tạo của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
- Giáo dục học mẫu giáo
- Truyện thần thoại với những đặc trưng cơ bản về đặc điểm thi pháp của nó
2 Phương pháp thực nghiệm :
VIII/ Giới hạn phạm vi nghiên cứu :
Về cách thức tổ chức cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi hoạt động kể lại chuyện thần thoạimột cách sáng tạo
PHẦN II : NỘI DUNG NGHIÊN CỨU :
CHƯƠNG I : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
I/ ĐẶC ĐIỂM TÂM LÝ TRẺ MẪU GIÁO LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC TIẾP NHẬN CHUYỆN THẦN THOẠI VÀ KHẢ NĂNG KỂ LẠI CHUYỆN SÁNG TẠO Ở TRẺ.
1 Tư duy: tư duy của trẻ là quá trình nhận thức phản ánh những thuộc tính bảnchất, những mối quan hệ có tính qui luật của sự vật và hiện tượng trong hiện thựckhách quan mà ta chưa biết
- Đặc điểm tư duy của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi chủ yếu là tư duy trực quan hìnhtượng , đứa trẻ phải dựa vào hình ảnh, biểu tượng đã có, những kinh nghiệm đã trảiqua để suy luận ra những vấn đề mới Vì vậy việc đưa ra một số biện pháp dạy trẻ
kể lại chuyện thần thoại có sáng tạo phải xuất phát tư đặc điểm này của trẻ Truyệnthần thoại dân gian nó kể lại sự tích các thần, những câu chuyện này vốn do ngườithời cổ tưởng tượng ra, để giaỉ thích nguồn gốc, ý nghĩa của hiện tượng tự nhiên xã
Trang 4hội được coi là có quan hệ mật thiết đến sự sống còn của tập thể, thị tộc, bộ lạc như:trời, đất, gió mưa, sông núi, hạn hán, lũ lụt… các hiện tượng văn học đã góp phầnkích thích sự phát triển tư duy của trẻ và nó phụ thuộc rất nhiều vào người đem vănhọc đến cho trẻ (đó là cô giáo ) ở đây cô giáo phải làm sao cho trẻ hiểu được cáchiện tượng thiên nhiên phản ánh trong cuộc sống để trẻ hiểu được và luôn luôn có
mơ ước cuộc sống có nhiều thay đổi và con người luôn thắng được mọi thiên tai Từ
đó bằng ngôn ngữ của mình trẻ kể chuyện có thể thêm bớt một số tình tiết có thểthay đổi trong chuyện và trẻ có thể kể theo kiểu sáng tạo riêng của mình
Vậy để tư duy của trẻ 5-6 tuổi phát triển mạnh trẻ có thể suy luận được nhiều vấn
đề mới hơn Điều này phụ thuộc vào rất nhiều quá trình sư phạm thứ nhất (Quátrình tìm ra cái mới của cô cụ thể: cô kể sáng tạo truyện thần thoại) quá trình nàyxuất phát từ thực tế của cách thể hiện trong cử chỉ, nét mặt, điệu bộ, cường độ, nhịpđiệu, giọng kể của cô thì mới dễ dàng hình dung, thâm nhập vào tác phẩm một cáchtốt nhất Trong quá trình kể chuyện thì cử chỉ điệu bộ, của cô phải rõ ràng để thểhiện và xác định rõ nét tính cách của nhân vật
Ví dụ: truyện “ Sơn Tinh – Thủy Tinh” bằng việc thể hiện sự tức giận của ThủyTinh và sự vui mừng của Sơn Tinh qua nét mặt và điệu bộ… Từ đó trẻ biết thể hiệnthái độ đúng đắn với từng nhân vật khi trẻ kể lại câu chuyện này hay câu chuyệnkhác Từ cách thể hiện trên sẽ giúp trẻ lấy đó làm kinh nghiệm phán đoán, nhậnxét, suy diễn theo kinh nghiệm cuae mình làm cho tư duy của trẻ có cơ sở thực tiễn Cùng với đặc điểm tư duy dựa vào các hình ảnh, các biểu tượng giúp trẻ có khănăng vận dụng kinh nghiệm đã học kết hợp với năng lực tư duy hoạt động nghệthuật của mình mà trẻ kể lại chuyện một cách sáng tạo
Ngoài đặc điểm tư duy hình tượng là chủ yếu thì ở độ tuổi này (5-6t) còn xuấthiện đặc điểm tư duy mới đó là tư duy trực quan sơ đồ Tức là trẻ dựa vào sơ đồ đểsuy luận ra những hình ảnh, biểu tượng , những cái mà trẻ cần tìm tòi, khám phá, tưduy, trực quan sơ đồ tạo ra cho trẻ một khả năng phản ánh những mối liên hệ tồn tạikhách quan, không bị phụ thuộc vào hành động hay ý muốn chủ quan của bản thânđứa trẻ Sự phản ánh những mối liên hệ khách quan là điều kiện cần thiết để trẻ lĩnhhội những tri thức vượt ra ngoài khuôn khổ của việc tìm hiểu từng sự vật riêng lẻvới những thuộc tính sinh động của chúng để đạt tới tri thức khái quát Dựa vào đặcđiểm tư duy này thì việc tổ chức cho trẻ kể lại chuyện sáng tạo theo tranh với nộidung câu chuyện là rất phù hợp Hơn nữa việc đó còn kích thích tính tích cực tư duytính độc lập sáng tạo của trẻ để giúp trẻ kể lại chuyện bằng ngôn ngữ , bằng tư duycủa trẻ chứ không phụ thuộc vào ngôn ngữ của văn bản chuyện
2 Tưởng tượng : là quá trình nhận thức, phản ánh những cái chưa có trong kinhnghiệm bằng cách xây dựng những hình ảnh mới trên cơ sở những hình ảnh đã có
Trang 5* Đặc điểm tưởng tượng của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi là: Tưởng tượng tái hiện vàtưởng tượng sáng tạo
- Tưởng tượng sáng tạo : là quá trình xây dựng nên những hình ảnh mới chưa cótrong kinh nghiệm cá nhân cũng như chưa có trong xã hội và nó là thành phầnkhông thể thiếu được trong hoạt động sáng tạo nói chung và sáng tạo văn học nghệthuật của con người
Đối với đặc điểm sáng tạo của trẻ thì ta phải coi “ Sáng tạo” là một sự biến đổi, tạo
ra một cái gì mới trên cơ sở những cái mà trẻ đã lĩnh hội được trong quá trình hoạtđộng chứ không phải chỉ bó hẹp trong những phát minh sáng tạo ra những tác phẩm
vĩ đại cuả các vị đại nhân Tức là thông qua việc kể chuyện sáng tạo của cô mà trẻ
có thể kể lại theo trí tưởng tượng sáng tạo riêng của trẻ
Có thể nói tưởng tượng của trẻ đã phát triển mạnh mẽ, gặp sự tưởng tượng trong cácloại hình nghệ thuật sẽ là sự gặp gỡ phù hợp và dễ dàng cho trẻ tiếp nhận văn họcthần thoại Tưởng tượng sáng tạo của trẻ cũng bắt đầu từ những câu chuyện thầnthoại mà cô đã kể cho trẻ nghe Tuy nhiên việc cô kể cũng phải có sự sáng tạo, việc
kể sáng tạo của cô không phải là điều gì to lớn mà đó chỉ là cách kể kết hợp với việc
sử dụng những biện pháp thông thường nhưng biết cách cải biên, nhào nặn thay đổihình thức cho phù hợp, luôn luôn lôi cuốn sự chú ý của trẻ và kích thích khả năng tựhoạt động nghệ thuật ở trẻ Từ cách kể sáng tạo của cô cũng như việc sáng tạo hoặcxây dựng được một vài chi tiết mới theo mô típ thần thoại, để kích thích trí tưởngtượng sáng tạo của trẻ Từ đó trẻ có thể kể lại chuyện theo khả năng tưởng tượngsáng tạo của mình
Tưởng tượng của trẻ chủ yếu là tưởng tượng tái hiện trẻ tưởng tượng dựa trênnhững ấn tượng đã có trước Tưởng tượng của trẻ mẫu giáo cũng rất giàu và tưởngtượng còn là nguyên nhân và kết quả, phương tiện của sự lao động sáng tạo của conngười mà chỉ ở con người mới có Với trí tưởng tượng đã đưa trẻ bay cao, bay xađưa trẻ tới những ước mơ, sự khát vọng và là thứ rất quí nó thúc đẩy khả năng sángtạo của trẻ Ví dụ như: Ước mơ làm giảm nhẹ sức lao động như mơ có hạt lúa to và
tự nó lăn về nhà hay mơ con người trẻ mãi không già Truyện “chú cuội cungtrăng” Những hình ảnh mà trẻ hình dung, tưởng tượng đều được thể hiện trong các
cử chỉ, điệu bộ của trẻ khi kể lại chuyện trẻ đã thể hiện lại được cách kể sáng tạoqua lời kể của cô
Sự tưởng tượng đã giúp con người vượt lên trên thực tại và đạt tới những điều kỳdiệu Nó trở thành độnglực của sự phát triển văn hóa và khoa học Vì vậy cô giáocần nhận thấy được vị trí, vai trò của tưởng tượng và phải dựa vào thế mạnh củachuyện thần thoại cùng với biện pháp kể sáng tạo của mình, để khi kể cô biết khơigợi trong lòng trẻ những ước mơ tưởng tượng và cô khéo léo lồng vào hoạt động kể
Trang 6sẽ làm tăng thêm việc hấp dẫn, sinh động văn học nghệ thuật và tính độc lập sángtạo của trẻ.
Căn cứ vào đặc điểm tưởng tượng của trẻ mẫu giáo ( 5-6 tuổi) chủ yếu là tưởngtượng tái tạo Vì vậy việc kể sáng tạo của cô cũng là yếu tố rất quan trọng để đưa trẻlàm chất liệu xây dựng những hình tượng mới, những chi tiết hấp dẫn muôn màu,muôn vẻ Bởi vì trẻ có kinh nghiệm về kể chuyện, có biểu tượng, hình ảnh về câuchuyện thì trẻ mới kể lại bằng trí tưởng tượng sáng tạo của mình được Kinhnghiệm của trẻ càng nhiều, hình ảnh biểu tượng của trẻ càng phong phú thì tưởngtượng của trẻ càng đa dạng Cô sẽ sử dụng một số biện pháp để dạy trẻ kể lạichuyện sáng tạo nhằm bồi dưỡng tính tích cực tư duy, tính độc lập sáng tạo của trẻ
3 Ngôn ngữ :
Đặc điểm về sự phát triển ngôn ngữ của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi: Đây là tuổi có khảnăng nắm vững và lĩnh hội được hai hình thức cơ bản của ngôn ngữ đó là ngôn ngữnói và ngôn ngữ bên trong Việc nắm ngôn ngữ trong thực hành và thông hiểu ngônngữ đã giúp cho đứa trẻ có thể hiểu được nhiều điều người lớn nói Đây là một đặcđiểm vô cùng thuận lợi để đứa trẻ nghe kể chuyện Từ đó trẻ có thể kể lại chuyệnbằng ngôn ngữ của mình
Những câu chuyện thần thoại dân gian đã có sự lôi cuốn sự yêu thích của trẻ Vì
nó đem đến cho trẻ nhiều ước mơ và sự chiến thắng, phù hợp với đặc điểm ngônngữ của trẻ và rất muốn nghe truyện Nếu như lời kể của cô hấp dẫn, sinh động vàlôi cuốn được trẻ Bằng những biện pháp kể sáng tạo cô lựa chọn lời kể trong sáng,ngắn gọn xúc tích, tác động đến tình cảm thẩm mỹ sẽ giúp cho quá trình tiếp nhậncủa trẻ được tốt hơn Trẻ có thể kể lại chuyện bằng ngôn ngữ của trẻ mà không phụthuộc vào ngôn ngữ của câu chuyện với lối kể diễn cảm và sinh động, làm sống lạinhững hình ảnh, chi tiết cụ thể Cô giáo đã làm câu chuyện như có “hồn” hơn, nhưđang diễn ra trước mặt trẻ Cô kể sáng tạo trong ngôn với ngữ điệu dí dỏm thể hiệnđúng tính cách nhân vật Trẻ cũng có thể bắt chước và kể lại giống cô Ví dụ: “SơnTinh- Thủy tinh” khi kể giọng giận giữ của Thủy Tinh… Như vậy khả năngthông hiểu ngôn ngữ của trẻ đóng một tầm quan trọng để hiểu ngôn ngữ của ngườikhác mà cụ thể ở đây là ngôn ngữ thể hiện giọng điệu của cô Theo tâm lí học “Mộtngôn ngữ càng giàu hình tượng bao nhiêu, càng gởi cảm trẻ bấy nhiêu và càng khơimạnh sức tưởng tượng, hình dung và xúc cảm của người ta bấy nhiêu Khô khan,những ngôn từ tạo nên gợn sóng suy tưởng bằng những ngôn từ lung linh màu sắc,hình ảnh thì chắc chắn người nghe có thể nhìn thấy trước mắt những gì ta muốnmiêu tả”
Ví dụ: trong chuyện “ Sự tích Hồ Gươm”có đoạn nói “không hiểu ai có thanhgươm quí thế này mà lại để rơi xuống sông nhỉ” và mặt nước có tiếng nói: “ Thanh
Trang 7gươm đó là của ta… về cho Lê Lợi…” với cảnh kể đó sẽ làm trẻ khó hình dung vàkhông biết tiếng nói đó ở đâu và ai nói.
Vậy cần làm sao có thể để lại trong trí nhơ của trẻ nhưng hình ảnh lung linh sắcmàu mà nó chỉ đủ khuấy động yếu ớt trong tâm hồn trẻ thơ và khi cho trẻ kể lại vàtrẻ cũng kể giống như cô Ngôn ngữ của trẻ lặp lại giống như ngôn ngữ mà côtruyền đạt Nhưng nếu như thay đổi ngôn ngữ kể thì nó sẽ sáng bừng trước mắt trẻmột cảch của thần linh của sự mơ ước và đã thành sự thật, điều đó có tác động tolớn trong hoạt động kể lại chuyện của trẻ
Tuy nhiên quá trình sư phạm thứ nhất ( cô kể sáng tạo ) cũng phải xuất phát từ đăcđiểm ngôn ngữ cũng như liên quan trực tiếp đến đặc điểm tư duy, tưởng tượng, chú
ý, trí nhớ và tiếp nhận nghệ thuật của trẻ Vì thế mà phải thông qua quá trình sưphạm thứ nhất để tiến hành quá trình sư phạm thứ hai thì mới đạt kết quả tốt được Quá trình cô kể sáng tạo là quá trìnhcó liên quan trực tiếp đến biện pháp dạy trẻ kểlại chuyện thần thoại một cách sáng tạo mà tôi sẽ trình bày ở chương sau:
Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi không chỉ lĩnh hội được hai hình thức cơ bản của ngôn ngữ
mà trẻ còn nắm được ngữ âm, ngữ điệu Trẻ đã biết sử dụng ngữ điệu một cách phuhợp với nội dung giao tiếp hay nội dung câu chuyện mà trẻ kể Do đó khi cô kể chotrẻ nghe thì việc kể đúng giọng điệu của tác phẩm là rất quan trọng Từ việc cô kểđúng sẽ giúp trẻ kể lại đúng giọng điệu tác phẩm và sẽ giúp khả năng tưởng tượngcủa trẻ thêm phong phú, góp phần hình thành nên những phẩm chất đạo đức tốt đẹpcủa trẻ, lòng yêu thương con người, lòng mơ ước, đức tính dũng cảm, chiến đấudũng cảm vì thiên tai… cô sáng tạo trong ngôn ngữ kể giúp trẻ phát triển trí tưởngtượng Một yếu tố quan trọng đóng vai trò không nhỏ trong quá trình tư duy sángtạo ở nhiều lĩnh vực như: âm nhạc, hội họa, toán, văn…Giúp trẻ có lòng say mê lýtưởng, một ước mơ tuổi thơ Ngữ âm, ngữ điệu trong truyện thần thoại cũng dễhiểu, dễ bắt chước do đó rất phù hợp với đặc điểm ngôn ngữ của trẻ Cùng với việcnắm giữ ngôn ngữ trong thực hành và khả năng thông hiểu ngôn ngữ thì vốn từ củatrẻ tâưng lên một cách đáng kể ( khoảng 2000- >3000 từ) Trẻ biết sắp xếp các từthành một câu, biết dùng các câu nói để diễn đạt nguyện vọng, bày tỏ mong muốncủa mình Hơn nữa trẻ không chỉ có khả năng nói được các câu đủ thành phần, đúngngữ pháp mà còn có khả năng nói được những câu giàu sắc thái biểu cảm
Tất cả những đặc điểm đó gợi cho ta những liên tưởng tới khả năng kể chuyệnsáng tạo ở trẻ đặc biệt là kể chuyện thần thoại dân gian
4 Chú ý – trí nhớ
Đặc điểm chú ý- trí nhớ của trẻ 5-6 tuổi chủ yếu là không chủ định Trẻ mẫu giáochỉ chú ý, ghi nhớ những gì có thể liên quan đến nhu cầu chính của bản thân trẻ,những gì gây ấn tượng xúc cảm đối với trẻ Vì vậy để tổ chức cho trẻ kể lại chuyệnthần thoại có sáng tạo phải căn cứ vào đặc điểm này Trước hết cô phải có biện
Trang 8pháp , thủ thuật thế nào để lôi cuốn sự chú ý của trẻ Trẻ có chú ý, ghi nhớ được câuchuyện thì trẻ mới có thể kể lại được truyện đó Cô có sử dụng biện pháp kể tạo rakhả năng, sự hứng thú, gây được sự chú ý làm cho trẻ nhớ lâu thì ở trẻ mới xuấthiện nhu cầu cần thiết Phải ghi nhớ nôi dung câu chuyện, nhu cần được tự mình kểlại chuyện bằng sự ghi nhớ của mình.
Một trong những đặc điểm của chuyện thần thoại dân gian Nó là sự tưởng tượng
là ước mơ của con gnười, lại được kể bằng một phong cách, một giọng điệu như đã
có thật Điều này góp phần nên không khí vui tươi hành phúc…Trong truyện thầnthoại nó giúp trẻ ghi nhớ, chú ý của trẻ có chủ định hơn
Bằng ngôn ngữ biểu cảm, trong sáng, ngắn gọn, cô đọng, xúc tích và giàu hìnhảnh Trong quá trình kể cô giáo sẽ tác động đến nhu cầu, tình cảm của trẻ, gây hấpdẫn lôi cuốn trẻ Chính sự chú ý và ghi nhớ là điều kiện nhào nặn, cải biên sáng tạochuyện theo mô hình thần thoại
ở trẻ mẫu giáo (5-6 t) đã bắt đầu xuất hiện đặc điểm chú ý ghi nhớ chủ định.Chú ý có chủ định là loại chú ý có mục đích, tự giác có kế hoạch, có biện pháp đểhướng chú ý vào đối tượng, nó đòi hỏi một sự nỗ lực nhất định Thần thoại là thếgiới truyện kể về sự tích các thần nó để giải thích nguồn gốc, ý nghĩa của hiệntượng tự nhiên và xã hội được coi là có quan hệ mật thiết đến sự sống còn của tậpthể thị tộc, bộ lạc Thần thoại là sự tự nhiên, có nhân cách hóa tự nhiên, nhiềutruyện có tính chất thần thoại suy nguyên có ý nghĩa là giải thích cắt nghĩa và vừa
có tính chất sử thi kết hợp với tính chất giải thích hiện tượng tự nhiên
Ví dụ: truyện “ Cóc Kiện Trời” Vậy khi kể cô phải thể hiện được giọng kể trữ tình
và giàu chất hùng ca, sôi nổi kết hợp với cách kể sáng tạo của cô, giúp trẻ “nghe” ra
“nhìn” thấy những tình tiết, tính cách các nhân vật trong truyện và nó còn khái quátđược chiến thắng trong một ước mơ của con người Từ đó giúp trẻ kể lại được câuchuyện và kể sáng tạo bằng ngôn ngữ của mình và sự tưởng tượng của mình
Thế giới thần thoại cũng rất hấp dẫn với trẻ và nó phù hợp với đặc điểm phát triểntâm lý của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
Dựa vào những đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ cô giáo cần kể lại truyện thầnthoại và tổ chức cho trẻ kể lại bằng trí tưởng tượng của mình Từ đó giúp trẻ say mêtham gia vào sự hoạt động văn học nghệ thuật
II/ CƠ SỞ GIÁO DỤC HỌC MẪU GIÁO :
1 Giáo dục thẩm mỹ là một trong những nhiệm vụ quan trọng của giáo dục mẫugiáo nhằm góp phần phát triển toàn diện nhân cách trẻ:
Giáo dục thẩm mỹ là một quá trình tác động có mục đích và có hệ thống vào nhâncách của trẻ nhằm phát triển năng lực cảm thụ và nhận thức cái đẹp trong nghệthuật, trong tự nhiên và trong đời sống xã hội Giáo dục lòng yêu cái đẹp, đưa cáiđẹp vào trong cuộc sống một cách sáng tạo Giáo dục nghệ thuật là một bộ phận
Trang 9quan trọng của giáo dục thẩm mỹ Tuy nhiên việc nhận thức nghệ thuật rất đa dạng
và độc đáo đến mức nó được tách ra trong hệ thống giáo dục như một bộ phậnriêng của nó Giáo dục trẻ bằng các phương tiện nghệ thuật là đối tượng của giáodục thẩm mỹ nghệ thuật mang tính đa dạng và độc đáo, nó phản ánh tập trung, điểnhình nhất cuộc sống bằng các hình tượng nghệ thuật Việc giáo dục nghệ thuật cónhững khó khăn phức tạp, nhưng rất phù hợp với trẻ em tiền học đường Bởi tư duycủa trẻ chủ yếu là tư duy trực quan hình tượng
Nghệ thuật là phương tiện để giáo dục thẩm mỹ, các tác phẩm nghệ thuật cổ điển,dân gian, nghệ thuật hiện đại là nguồn vui, nguồn khoái cảm thẩm mỹ và nó là tinhthần của trẻ Nhiều loại hình nghệ thuật phù hợp với trẻ; âm nhạc, văn học, hộihọa… mỗi loại hình nghệ thuật phản ánh một cách độc đáo cuộc sống và ảnh hưởngđặc biệt đến sự phát triển trí tuệ và tình cảm của trẻ Văn học nghệ thuật giới thiệuvới trẻ cuộc sống những con người trung thực, hiền lành, dũng cảm, lòng yêu tổquốc, lòng nhân ái… Thông qua những tác phẩm văn học nghệ thuật, phát triểnnăng lực sáng tạo nghệ thuật ở trẻ Từ sự phát triển này sẽ góp phần phát triển toàndiện nhân cách trẻ
2 Tiết học ở trường mẫu giáo:
Các nhà nghiên cứu đã chứng minh rằng năng lực tự hoạt động nghệ thuật của trẻchịu ảnh hưởng của những tác động sư phạm Vì vậy để có thể thúc đẩy khả năng tựhoạt động nghệ thuật cho trẻ thì họ coi tiết học được tổ chức thích hợp giữa đốitượng và chủ thể là phương tiện để làm giàu năng lực tự hoạt động cho trẻ
Vì vậy yêu cầu của cô giáo : Cô không chỉ truyền đạt một cách đơn thuần mà côphải biết khêu gợi kích thích, thu hút, giải thích, hướng trẻ tới tự lực tìm tòi, pháthiện, sáng tạo những tác phẩm Thông qua tiết học kể chuyện, qua cách thể hiệnnghệ thuật (tự kể lại truyện) sẽ gây ra ở trẻ hứng thú và nguyện vọng độc lập sángtạo
3 Đảm bảo các nguyên tắc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học : Trong quá trìnhdạy trẻ kể lại truyện chúng ta cần phải đảm bảo các nguyên tắc sau:
* Nguyên tắc gợi cảm thẩm mỹ: Tính gợi cảm thẩm mỹ thể hiện ngay trong từng lờigiảng dạy Lời kể của cô giáo phải đảm bảo tính thẩm mỹ , hệ thống ngôn ngữ của
cô giáo phải đảm bảo tính thẩm mỹ, hệ thống ngôn ngữ của cô giáo phải chuẩnmực, trong sáng, gợi cảm, chính xác ngắn gọn, giàu biểu tượng Hình ảnh vừamang tính biểu cảm vừa mang tính hình tượng Tránh dư thừa ngôn ngữ , để tạonên hứng thú ở trẻ, thu hút sự chú ý của trẻ
* Phát huy tính tích cực của trẻ: cô giáo cần chọn hình thức tổ chức học và vậndụng phương pháp, biện pháp sao cho phù hợp đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ
để trẻ không chỉ tham gia tiếp nhận toàn diện và thích hợp, biết nhận xét đánh giánhững điều mà trẻ đã lĩnh hội trong tác phẩm văn học Cao hơn thế trẻ còn biết rung
Trang 10động, biết được cái hay cái đẹp của tác phẩm, biết sáng tạo tác phẩm Muốn vậyphải tổ chức cho trẻ hoạt động “ chuyển vào bên trong” để tác phẩm trực tiếp tácđộng đến nhân cách trẻ, biến thành nội dung nhân cách bền vững.
* Đảm bảo nguyên tắc vừa sức: vừa sức không phải là phù hợp với “khả năng hiệncó” của trẻ mà hướng tới khả năng có thể đạt được bằng nỗ lực đánh thức tiềm năngcủa trẻ Nhờ các phương pháp, biện pháp tích cực trong dạy văn học Thực hiệnnguyên tắc vừa sức phải chú ý:
Đảm bảo tính sư phạm trong kế hoạch đào tạo có hệ thống: từ đơn giẩn đến phứctạp những gì cần thiết cho sự phát triển đúng đắn năng lực của trẻ Giáo dục đúngđắn chính là thức tỉnh trong trẻ những gì vốn có Giúp trẻ phát triển theo địnhhướng sư phạm, phải chăng cần phải phát triển theo định hướng sư phạm, phảichăng càng phát triển ở trẻ trực cảm văn học thông qua việc hình thành ngày càngnhiều và có chất lượng hơn những biểu tượng và mối liên hệ giữa các biểu tượng
đó Trẻ càng phát triển thì càng có khả năng kết hợp có mạch lạc, hệ thống hơnnhững biểu tượng và ý niệm trong một chỉnh thể tác phẩm
4 Về vấn đề hoạt động nghệ thuật của trẻ:
Nghệ thuật là hình thái ý thức xã hội đặc biệt, dùng những hình tượng sinh động,
cụ thể gợi cảm để phản ánh hiện thực và truyền đạt tư tưởng tình cảm Bởi vậy giáodục nghệ thuật cho trẻ là một quá trình khó khăn phức tạp Tuy nhiên trẻ mẫu giáo
đã có thể tham gia vào một số hình thức nghệ thuật : đặt một câu chuyện, thích tựmình kể lại chuyện, suy nghĩ một bài thơ, bài hát vẽ và nặn Trẻ tham gia vào cáchình thức nghệ thuật này một cách hồn nhiên và chân thực Trên cơ sở ấy đứa trẻ đãhình thành năng lực sáng tạo nghệ thuật Biểu hiện là trẻ biết phối hợp các tri thức,
ấn tượng của mình để tạo ra một sản phẩm mang tính chất nghệ thuật , những trithức, những ấn tượng ấy đã được tích lũy dần trong cuộc sống của trẻ trong câuchuyện, những cuộn phim…
Trên cơ sở phát triển năng lực sáng tạo nghệ thuật ở trẻ sẽ góp phần kích thích khảnăng trẻ tự tham gia vào hoạt động nghệ thuật Sáng tạo của trẻ được thể hiện ở chỗtrẻ thường kết hợp có ý thức các chủ đề khác nhau Trẻ lấy tư liệu từ truyện thầnthoại, trong các chuyện kể, trong cuộc sống
Về khả năng tự hoạt động của trẻ thì nhà văn M.Gooski nói: “ Bản thân con người
đã làm nghệ sỹ” trẻ tiếp xúc với tác phẩm nghệ thuật và bộc lộ những xúc cảm đó làbiểu hiện của hoạt động nghệ thuật Trong tiếp xúc với nghệ thuật , làm theo sángkiến chủ động, chủ quan của mình tức là trẻ đã tìm được ra phương thức để thỏamãn những nhu cầu tự thể hiện mình trước tác phẩm nghệ thuật và có thể nói là cóthể nói là để có được những tác phẩm đó trẻ phải trải qua một quá trình tích lũynhiều vốn văn hóa nghệ thuật nhất định: Trẻ đã nhiều lần được nghe kể chuyện,nghe đọc thơ, xem tranh, hát, múa … Trong khi chứng minh năng lực tự hoạt động
Trang 11nghệ thuật Có thể nói trẻ rất có khả năng trong lĩnh vực này Như vậy văn học làmột loại hình nghệ thuật , tiếp xúc với văn học trẻ nảy sinh hoạt động văn học nghệthuật.
Tất cả các đặc điểm trên cho chúng ta thấy trẻ có khả năng kể sáng tạo truyện thầnthoại Từ việc nghe cô kể chuyện thì chính bản thân trẻ nảy sinh ra chủ định mongmuốn thể hiện các hình tượng do mình nghĩ ra bằng cách xây dựng lắp ghép các ấntượng trí tuệ thành một câu chuyện và trẻ thể hiện nó (tự kể) song để phát triển trísáng tạo ấy cần phải có quá trình dạy của cô, thông qua đó trẻ biết diễn đạt các hìnhtượng và mô tả sự vật khi kể Bởi khả năng hoạt động sáng tạo nghệ thuật là kết quảcủa sự tổ chức hoạt động sáng tạo cho trẻ Ngoài ra còn đưa trẻ vào tự hoạt độngvăn học nghệ thuật chính là đưa trẻ vào hoạt động, phát triển tính tích cực cá nhân,tính độc lập sáng tạo … hình thành nhân cách trẻ
III/ CƠ SỞ NGỮ VĂN ( TRUYỆN THẦN THOẠI)
1.Khái niệm truyện thần thoại dân gian:Là truyện kể về sự tích các thần, nhữngcâu chuyện này vốn do người thời cổ tưởng tượng ra, đẻ giải thích nguồn gốc ýnghĩa của hiện tượng tự nhiên và xã hội được coi là có quan hệ mật thiết đến sựsống còn của tập thể thị tộc, bộ lạc như: trời đất, mưa gió, sông núi, hạn hán, lũlụt…
2 Đặc trưng cơ bản của thần thoại dân gian: ra đời từ sớm đó là từ thời HùngVương nhưng lại làm mất mát đi rất nhiều và nó có kết cấu phần lớn đều ngắn, kếtcục thì đơn giản, ít chặt chẽ và ta có thể phân thành các nhóm:
Nhóm thần thoại về nguồn gốc các loại động thực vật như “Sự tích lúa thần” Loại thần thoại về nguồn gốc con người: là các dân tộc ở Việt Nam như : truyện “Ngọc Hoàng nặn người” “ Sự tích trăm trứng”
Loại thần thoại về các anh hùng thời quyết sử, các anh hùng văn hóa, tổ sư của cácnghề như: “Lữ thần người mộc” “Sự tích bánh chưng, bánh dầy”
Truyện thần thoại nó cũng được lan truyền từ người này sang người khác và từ đờinày qua đời khác bằng cách truyền miệng Mỗi người được nghe nó, khi kể lại cóthể thêm bớt để kể lại cho người nghe khác Qua nghe truyện thần thoại giúp chocon người ta có những ước mơ muốn vươn lên làm chủ thiên nhiên, cải tiến công
cụ, kéo dài tuổi thọ và tăng hạnh phúc… cho con người và từ mơ ước ngày xưa dónay đã trở thành hiện thực
3 Đặc điểm thi pháp của truyện thần thoại dân gian: là truyện có mở đầu có kếtthúc nó giải thích ước mơ ban đầu của tổ tiên chúng ta Ngoài ra nó còn phản ánhước mơ tái taọ của con người
Trong từng thời thơ ấu cũng giống hư thời cổ xưa của loài người đó là lúc conngười còn nhiều tính hồn nhiên, chất phát thơ ngây Trong điều kiện hiểu biết rất ít
ỏi nhưng lai cần tìm hiểu thiên nhiên, xã hội để lao động, đáu tranh cho sự tồn tại và
Trang 12phát triển của mình, con người phải bổ xung vào chỗ chưa hiểu biết bằng tưởngtượng Do đó mà truyện thần thoại hấp dẫn đối với trẻ Khi tư duy của trẻ chưa pháttriển thì tưởng tượng được coi là phương thức rất quan trọng để nhận thức thế giớiqua các câu truyện thần thoại Các nhân vật trong chuyện được coi là thần thánh vàbao giờ cũng giành được sự chiến thắng Vì vậy truyện thần thoại nó giúp trẻ thíchthú và khi kể nó có thể kể bằng sự sáng tạo của mình.
Truyện thần thoại là sự lãng mạn sự mơ ước, sự khát vọng của con người đã đánhthức con người có tinh thần cách mạng với thực tế và đấu tranh chinh phục để thắngthiện tai Khái quát hóa những thành công của con người
Hành động trong thần thoại: Lấy nhân vật làm trung tâm, những hành động của sựvật được miêu tả qua diến biến của thành công và chiến thắng
Thời gian thần thoại nó đi từ đời này qua đời khác và có yếu tố hiện thực, là sựkhái quát hóa những thành công của con người Vì vậy khi kể cô giáo phải đặc biệtchú ý đến yếu tố này để sáng tạo trong khi kể gây sự chú ý cho trẻ Cô có thể kéodài hoặc rút ngắn thời gian của truyện bằng sự sáng tạo riêng của mình, để trẻ hiểu
và có thể khi kể trẻ biết kể theo cách sáng tạo riêng của mình
Không gian trong chuyện thần thoại có sự tự nhiên và có nhân cách háo tự nhiên,nhiều truyện có tính chất thần thoại suy nguyên Vì vậy khi kể phải thể hiện đượcgiọng điệu để kể một cách sáng tạo
Đăc điểm tiêu biểu của truyện thần thoại rất nhiều những hiện tượng kỳ vĩ mỹ lệ
và những chi tiết sống động, hấp dẫn, những cảm nghĩ độc đáo và những phươngpháp , biện pháp , nghệ thuật có giá trị trong nghệ thuật Qua những đặc điểm nàygiúp cho trí tưởng tượng của trẻ phong phú, đa dạng hơn và nó còn kích thích sựtích tham gia vào các hoạt động văn học nghệ thuật , để rẻ biết kể lại truyện thầnthoại có sự sáng tạo
CHƯƠNG II : THỰC TRẠNG DẠY TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI KỂ LẠI
TRUYỆN Ở TRƯỜNG MẦM NON HẠ LONG
Để xây dựng cơ sở thực tiễn cho việc đề xuất các biện pháp dạy trẻ kể lại truyện…một cách sáng tạo ở lớp mẫu giáo lớn, tôi đẫ tiến hành điều tra khảo sát thực trạngviệc dạy trẻ kể lại truyện ở các lớp mẫu giáo tại trường mầm non Hạ Long- thànhphố Hạ Long- tỉnh Quảng Ninh
I/ KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH ĐIỀU TRA THỰC TRẠNG DẠY TRẺ KỂ:
1 Mục đích điều tra:
Khi tiến hành điều tra nhằm đánh giá thực trạng tình hình chung của việc dạy trẻ
kể lại truyện ở các lớp mẫu giáo lớn để làm cơ sở nghiên cứu các biện pháp tổ chứccho trẻ kể lại truyện thần thoại một cách sáng tạo
2 Các lớp được điều tra ở trường mầm non Hạ Long- TP Hạ Long
Trang 13- Lớp mẫu giáo 5-6 tuổi A
- Lớp mẫu giáo 5-6 tuổi B
- Lớp mẫu giáo 5-6 tuổi C
- Lớp mẫu giáo 5-6 tuổi D; mẫu giáo 5-6 tuổi E,G
3 Thời gian điều tra
Từ ngày 20/3/2005 đến 20/4/2005
4 Nội dung điều tra : Gồm:
- Việc soạn giáo án của giáo viên
- Tiết kể lại chuyện của trẻ
5 Phương pháp điều tra ;
Tôi sử dụng phương pháp quan sát để điều tra, đến từng lớp quan sát và dự giờ dạytrẻ kể lại truyện để xem cách thức của giáo viên ra sao
II/ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ ĐIỀU TRA;
1 Việc soạn giáo án của giáo viên :
Qua điều tra tôi thấy mục đíc yêu cần đặt ra trong các giáo án còn rất chungchung.Chủ yếu các giáo viên xác định 3 mục đích yêu cầu sau:
- Trẻ hiểu nội dung câu chuyện
- Trẻ hiểu được tính cách và ngữ điệu khác nhau của từng nhân vật
- Trẻ kể lại được truyện theo trình tự nội dung truyện trong 6 giáo án thì có 2giáo án xác định mục đích yêu cầu sau:
*Giáo án 1: Dạy trẻ kể lại truyện “ Sơn Tinh- Thủy Tinh”
+ Trẻ hiểu nội dung truyện
+ Trẻ phân biệt được giọng điệu khác nhau của các nhân vật
+ Trẻ lại truyện theo từng đoạn
+ Rèn luyện khả năng kể diễn cảm và phát triển ngôn ngữ cho trẻ
( Nguyễn Thị Loan- Lớp mẫu giáo 5-6 tuổi A)
* Giáo án 2: Dạy trẻ kể lại truyện “ Sự tích bánh chưng bánh dày”
+ Trẻ hiểu nội dung câu chuyện
+ Trẻ kể lại toàn bộ nội dung truyện
+ Phát triển ngôn ngữ cho trẻ và giáo dục đạo đức
( Trần Thị Thu Cúc lớp mẫu giáo 5-6 tuổi D0
Trong tất cả 6 giáo án thì chưa có giáo án nào nhắc tới việc sử dụng phương pháp ,biện pháp gì trong tiết dạy và chưa có giáo án nào đề cập đến việc giáo dục nghệthuật , giáo dục thẩm mỹ cho trẻ Trong 4 giáo án chưa có giáo án nào đề cập và đặt
ra yêu cần dạy trẻ kể lại truyện sáng tạo
2 Điều tra một số tiết dạy trẻ kể lại truyện ( Tôi đã dự giờ ghi chép lại) ở trườngmầm non Hạ Long thành phố Hạ Long- Quảng Ninh:
Trang 14- Tiết 1: Dạy trẻ kể lai truyện “ Sơn Tinh- Thủy Tinh”ở lớp mẫu giáo lớn A do côgiáo Nguyễn Thị Loan dạy.
- Tiết 2: Dạy trẻ kể lại truyện “Sơn Tinh- Thủy Tinh” ở lớp mẫu giáo 5tuổi B do
cô giáo Đào Thu Thảo dạy
Thực trạng kể lại truyện của trẻ ở 2 lớp này; đây là tiết dạy “ dạy trẻ kể lại truyện”Nhưng thực tế thì rất ít trẻ biết kể lại, cụ thể ở hai lớp mới chỉ có được 10 cháu biết
kể lại còn những trẻ khác thì không thể kể được theo yêu cầu, còn trẻ biết kể lại thìchỉ kể được ở mức thuộc truyện chứ chưa thể hiện được giọng điệu và tính cáchcủa từng nhân vật Vì vậy giờ học chưa thu hút được sự chú ý của trẻ
Qua 2 tiết dạy trẻ kể lại chuyện “ Sơn Tinh –Thủy Tinh”ở 2 lớp này cô giáo tiếnhành cong hình thức, cách tiến hành chưa gây được hứng thú với trẻ và trong tiếthọc các cô chưa sử dụng phương pháp , biện pháp nào Cô cứ lần lượt cho trẻ kể lại,trẻ nào kể được thì về chỗ và cô mời bạn khác lên kể Cô chỉ bao quát lớp và nhắctrẻ chú ý nghe bạn kể chuyện
Cụ thể: cô giáo Đào Thu Thảo- lớp 5 tuổi B đã tiến hành như sau: Vào tiết học cônhắc trẻ trật tự và cô gọi cháu Nguyễn Minh An lên kể lại chuyện “Sơn Tinh -ThủyTinh” cho cả lớp nghe Khi cháu kể đến doạn Thủy Tinh đến sau và đã bị Sơn Tinhrước công chúa đi rồi và cháu không kể tiếp nữa Cô cho cháu An về chỗ và gọichua Thục Anh lên kể lại từ đầu mà cô không có biện pháp nào để khuyến khích trẻtham gia vào họat động “kể” cô tổ chức tiết học quá đơn điệu dẫn đến tình trạng trẻkhông chú ý trong tiết học Một số trẻ kể được lại truyện nhưng chỉ ở mức độ thuộctruyện, chứ chưa có sự sáng tạo trong ngôn ngữ và trong hành động của từng nhânvật… Khi tiết học kết thúc cô đều chỉ nhắc trẻ kể lại truyện cho ông, bà, bố, mẹnghe
Nhìn chung 2 tiết dạy trên các cô mới chú ý đến một số trẻ biết kể lại truyện màchưa chú ý đến những trẻ nhút nhát, trẻ chưa kể lại được cô chưa chú ý đến việcphát triển ngôn ngữ cho trẻ và cách thức tổ chức tiết học của mình
Tiết thứ 3; Dạy trẻ kể lại truyện” Chàng Rùa” ở lớp mẫu giáo 5 tuổi C So với 2lớp trên thì lớp này có hứng thú trong giờ học hơn Vì vào bài cô đã gây được sựchú ý của trẻ qua lời dẫn dắt hấp dẫn của cô như : Câu chuyện hôm nay nói về mộtcậu bé Rùa bé tí tẹo như “ cái bát” mà lại giúp được bố mẹ làm mọi việc…đó là nộidùn câu chuyện gì? “ Chàng Rùa” Vậy bạn nào hãy kể lại cho cô và các bạn cùngnghe
Tuy phần giới thiệu đã có sự hấp dẫn và thu hút được sự chú ý của trẻ nhưng trẻvẫn kể ở giọng đèu đều, chưa thể hiện được cảm xúc của mình với nhân vật trongtác phẩm và có trẻ kể được một đoạn thì ấp úng nhưng cô chưa có sự gợi ý để trẻnhớ tiếp những đoạn sau và cô chưa quan tâm đến sự sáng tạo trong khi kể của trẻ
Do đó tiết học chưa gây được hứng thú
Trang 15Qua 3 tiết học trênở 3 lớp: A, B, C trường mầm non Hạ Long tôi thấy số trẻ kểđược lại truyện còn rất ít chỉ khoảng (20/120) cháu và phần đông là cháu kể lại theokiểu thuộc truyện chứ chưa có sự sáng tạo và cách tổ chức các tiết học còn buồn tẻvới các giọng kể đều đều dẫn đến không gây được hứng thú cho trẻ và không có khảnăng phát huy tính sáng tạo của trẻ.
Tiếp theo tôi dự 3 lớp mẫu giáo C, D, E cùng trường mầm non Hạ Long (3 tiết) Tiết thứ nhất: Dạy trẻ kể lại truyện: “Sơn Tinh –Thủy Tinh”ở lớp mẫu giáo 5-6tuổi C do cô giáo : Vũ Mỹ Hạnh
Qua giờ dạy tôi đã thấy cô sử dụng biện pháp trnh minh họa vứi biện pháp đàmthoại trong tiết học Trên thực tế trẻ đã kể lại được nội dung cốt truyện “ Sơn Tinh-Thủy Tinh” và lời dẫn dắt vào bài của cô đã gây được sự chú ý cho trẻ cụ thể là :Trong câu chuyện nói về hai chàng trai đều rất tài ba người thì có tài dâng nước lêncao, còn người lại có tài dần níu lên cao Trong hai người này đã có một người đượcVua gả công chúa cho Đó là nội dung của câu chuyện gì? Bạn nào đã thuộc kể lạicho cô và cả lớp cùng nghe Cô mời cháu Anh Dũng có năng khiếu kể lại Sau đócho cháu về chỗ ngồi và cô cho cả lớp xem tranh minh họa Cho trẻ xem tới đâu, côđặt câu hỏi đàm thoại tới đó, để trẻ nhớ lại trình tự nội dung cốt truyện
Sau đó mời cháu khác kể lại Tiết học này trẻ đã có hứng thú khi được kêt lại toàn
bộ câu chuyện
Tiết thứ hai: Dạy trẻ kể lại truyện “Sự tích bánh Chưng bánh dầy” ở lớp mẫu giáo5-6 tuổi D do cô giáo: Trần Thu Cúc
Trong tiết học cô sử dụng biện pháp đàm thoại Cụ thể cô hỏi trẻ Hôm trước cô đã
kể cho cả lớp mình nghe truyện gì? Ai là người đã nghĩ racách làm 2 thứ bánh “Bánh chưng- bánh dầy”? Hai thứ bánh đó được tế trời đất vào ngày nào hàng năm?(Ngày hội đầu năm, ngày tết) Lang Liêu đã được nhà vua cho làm gì? Ai lên kể lạicho cô và cả lớp cùng nghe ở tiết này trẻ đã kể được lại truyện “ Sự tích bánhchưng- bánh dầy” theo trình tự nội dung cốt truyện Tuy nhiên vẫn chưa có sự sángtạo Nhưng có cháu đã biết tóm tắt: Ví dụ:
Ngày xưa ở nước ta, vua Hùng thứ 6 có một người con trai tên là Lang liêu, còncác hoàng tử kia đều văn hay võ giỏi nhưng lại không thích lao động Chỉ có LangLiêu là chăm chỉ hiền lành Chàng đem vợ con về quê cuốc nương làm rẫy… Do đó
mà lời kể của trẻ đã thu hút được sự chú ý của các bạn Trẻ kể xong cô cho các bạnnhận xét và nhắc trẻ về nhà kể lại cho ông bà, bố mẹ nghe
Tiết thứ 3: Dạy trẻ kể lại truyện: “ Sự tích bánh chưng- bánh dầy” do cô giáo PhạmThị Quyên dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi G
Trong tiết họccô đã sử dụng biện pháp thi đua, biện pháp dùng tranh minh họa kếthợp vớp đàm thoại Trên thực tế trẻ ở lớp này khi kể đã có sự sáng tạo với thủ thuậtcủa cô để cuốn hút trẻ