SKKN một CÁCH SOẠN GIẢNG mới bài THUỐC THEO PHƯƠNG CHÂM TÍCH hợp, nêu vấn đề, TRAO đổi THẢO LUẬN

- Về phía người dạy : Giáo viên giảng dạy những tác phẩm văn học nướcngoài chủ yếu là thụ động, ngại khai thác kĩ tác phẩm, quan niệm của họ là dạynhững tác phẩm văn học nước ngoài là ch

NỘI DUNG ĐỀ TÀI :

MỘT CÁCH SOẠN GIẢNG MỚI BÀI “THUỐC ”(LỖ TẤN- LỚP 12 BAN

CƠ BẢN) THEO PHƯƠNG CHÂM TÍCH HỢP, NÊU VẤN ĐỀ, TRAO ĐỔI

THẢO LUẬN

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Đất nước đang trong giai đoạn đổi mới Nhìn một cách toàn diện, ta thấy tất cả

xã hội đang “thay da đổi thịt” Hoà chung với không khí biến đổi chung ấy, ngành giáo dục nước nhà đã và đang thay đổi cách dạy, cách học, cũng như chương trình nội dung sách giáo khoa, để phù hợp với xu thế chung của thời đại để có thể sánh vai cùng các cường quốc năm châu

Từ năm 2001 đến năm 2006 : SGK văn học của lớp 10, 11, 12 được biênsoạn theo một kết cấu chặt chẽ gồm ba phần là văn học Việt Nam ; Văn học nướcngoài ; Lí luận văn học Nhưng từ năm học 2006-2007 đến nay SGK ngữ văn của

cả ba khối lớp học trên đã hợp nhất ba phần trên và cuốn sách tiếng Việt thành bộsách Ngữ Văn Vì thế mà kết cấu có phần khác biệt Đặc biệt phần văn học ViệtNam và văn học nước ngoài được thiết kế đan xen vào nhau , giúp học sinh khôngchỉ có cái nhìn toàn diện hơn về nền văn học Việt Nam mà còn có cơ hội so sánhđối chiếu với nền văn học thế giới Đây là sự đổi mới hết sức đúng đắn và phù hợpvới phương pháp dạy văn và học văn hiện nay

Chương trình sách giáo khoa có sự thay đổi, vì vậy không có lí gì mà ngườidạy và người học văn chỉ “dậm chân tại chỗ” Đặc biệt chúng ta không chỉ quantâm và hứng thú với những tác phẩm văn học nước nhà, mà còn cần chú ý tìm tòi,cảm nhận hơn nữa với những tác phẩm văn học nước ngoài

Thực tế học văn cho thấy, vấn đề giảng dạy và học văn học nước ngoài chưathực sự được chú trọng Nguyên nhân là:

- Về phía người dạy : Giáo viên giảng dạy những tác phẩm văn học nướcngoài chủ yếu là thụ động, ngại khai thác kĩ tác phẩm, quan niệm của họ là dạynhững tác phẩm văn học nước ngoài là cho học sinh có được học Bởi vì nó khôngquan trọng, không liên quan đến thi, nếu có chỉ là những câu hỏi tái hiện kiến thức

ở kì thi tốt nghiệp Chính vì vậy mà việc soạn giảng những tác phẩm văn học nướcngoài thường sơ sài, qua loa Còn phương pháp dạy học phần lớn là thuyết giảng,còn nếu có nêu vấn đề thì chỉ là chiếu lệ

- Về phía người học : Các em cũng mang tư tưởng chung là các tác phẩmvăn học nước ngoài không quan trọng, không nằm trong chương trình thi là bao.Đồng thời, những tác phẩm văn học nước ngoài có phần xa lạ với suy nghĩ và tâm

lý của các em Đặc biệt có những tác phẩm rất ngắn ngọn, cô đọng, súc tích đòi hỏingười học phải biết khám phá giá trị của nó, thì phần lớn học sinh của chúng ta rấtlười suy nghĩ để phát hiện (ví dụ: tác phẩm Thuốc - Lỗ Tấn) Do đó, khi tìm hiểunhững tác phẩm văn học nước ngoài thường các em không hứng thú Học sinh chỉchiếm lĩnh tác phẩm một các chung chung, thậm chí mơ hồ không đúng với ýnghĩa, chủ đề của tác phẩm.Có khi các em “học xong là quên ngay”

Vì những lí do trên, tôi nhận thấy việc đổi mới phương pháp dạy và học tácphẩm văn học nước ngoài là một yêu cầu bức thiết hiện nay Chúng ta không nênnghĩ đơn giản là tác phẩm văn học nước ngoài đưa vào chương trìng SGK chophong phú, mà phải nhìn nhận một cách đúng đắn rằng những tác phẩm văn họcnước ngoài cũng như văn học Việt Nam là những sáng tạo nghệ thuật chân chínhcủa các nghệ sĩ văn chương Cho nên chúng ta phải đón nhận nó bằng tất cả tấmlòng, sự nhiệt huyết và cả sự rung động của con tim mới có thể phát hiện ra những

vẻ đẹp thực sự của tác phẩm nghệ thuật

Là một giáo viên trẻ (cả tuổi đời lẫn tuổi nghề) có tâm huyết là dâng hiến tất

cả tài năng và tấm lòng của mình cho sự nghiệp giáo dục Cho nên tôi đã vận dụngphương pháp giảng dạy truyện ngắn Thuốc của Lỗ Tấn (lớp 12 – Ban cơ bản) theo

phương châm tích hợp các kiến thức lịch sử; kĩ năng làm văn, và phương pháp nêuvấn đề, trao đổi thảo luận nhằm kích thích hứng thú học sinh học và tìm hiểunhững tác phẩm văn học nước ngoài.

Mong rằng các đồng chí góp ý và động viên

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

I -Tiến trình nghiên cứu:

Xuất phát từ yêu cầu đổi mới phương pháp dạy - học văn trong giai đoạnhiện nay Đặc biệt là phát huy tính chủ động, sáng tạo kích thích hứng thú học tập

và thêm yêu thích văn học nước ngoài Hơn nữa để có cơ hội cho chính các em cónhững chính kiến , quan điểm của mình về một vấn đề được nêu trong tác phẩm.Tôi và một số đồng nghiệp đã tiến hành nghiên cứu , cái tiến cách dạy truyện ngắnThuốc (Lỗ Tấn) trong chương trình văn lớp 12 – Ban cơ bản, theo các bước sau:

Bước 1: Khảo sát học sinh để tìm hiểu nguyên nhân vì sao các em “ngại” họcvăn học nước ngoài

Bước 2 : Áp dụng việc đổi mới phương pháp vào bài soạn

Bước 3 : Kết quả rút ra sau khi áp dụng

II - Phạm vi và thời gian thực hiện đề tài

Đề tài này được tôi áp dụng thử nghiệm từ năm học 2006 – 2007 : năm học 2007 – 2008 và năm học 2008 – 2009 ở một số lớp 12 Trường THPT Mỹ Đức A ( 12A4 ; 12A13 ; 12A11 ; 12A14 ) mà tôi được phân công giảng dạy Tôi đã thu được một số kết quả đáng kích lệ

PHẦN I : KHẢO SÁT HỌC SINH ĐỂ TÌM HIỂU VÌ SAO CÁC EM LẠI

“NGẠI” HỌC NHỮNG TÁC PHẨM VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI

Qua khảo sát việc dạy và học văn phần văn học nước ngoài ở một số lớp 12trong nhiều năm, tôi nhận thấy có một số nguyên nhân khiến việc học và tiếp nhậnnhững tác phẩm văn học nước ngoài không được nhiều học sinh hứng thú, say mê

I Từ phía người học :

Từ khi đổi mới chương trình sách giáo khoa, phần văn học nước ngoài(Ngữ văn 12) đã được giảm tải hơn so với sách giáo khoa cũ SGK Ngữ văn hiệnnay chỉ còn ba tác phẩm văn học nước ngoài: Thuốc (Lỗ Tấn) ; Số phận con người(Sô - lô - khốp) ; Ông già và biển cả (Hê - minh - uê) Việc giảm tải chương trìnhnhư sách hiện hành là phù hợp với lượng kiến thức mà các em cần tiếp nhận Tuynhiên phần lớn các em vẫn ít có cảm hứng khi học những tác phẩm văn học nướcngoài Một phần là do những tác phẩm ấy khó học và khó tiếp thu, mặt khác, nộidung kiến thức của những tác phẩm ấy không liên quan nhiều đến thi cử, nhiều tácphẩm chỉ được học một đoạn trích, còn có tác phẩm được học hoàn chỉnh thì lại làmột văn bản ngắn gọn, cô đọng, nhiều tầng nghĩa nên rất khó hiểu Qua phiếu điềutra nhanh ở tất cả các lớp 12 trường THPT Mỹ Đức A kết quả cho thấy:

- 80% học sinh không thích học phần văn học nước ngoài, lí do vì khótiếp nhận, khó đọc

- 10% thích phần văn học nước ngoài, song số giờ dạy trên lớp ít khiếnviệc tiếp nhận nội dung kiến thức của các em còn lơ mơ

- 5% trả lời thẳng thắn: Học cũng được mà không cũng được Các em cònmạnh dạn đề xuất không nên đưa phần văn học nước ngoài vào trong chươngtrình

- 5% không có quan điểm hay đề xuất nào cả

Từ kết quả điều tra trên tôi thấy : tình hình học sinh học phần văn học nướcngoài còn chống đối, chưa có ý thức đúng đắn trong việc học và chiếm lĩnh nhữngvăn bản văn học nước ngoài

Để học sinh không quay lưng lại với văn học nước ngoài thì việc làm cấpthiết của giáo viên là : Hướng dẫn cách học cho các em, giúp các em đổi mớiphương pháp học văn , đọc và biết cách tiếp cận để hiểu đúng ý nghĩa văn bản.Đồng thời nhắc nhở các em phải chuẩn bị tốt các khâu đọc - hiểu văn bản ở nhà

cũng như ở trên lớp : đọc kĩ văn bản, tìm và đọc các tư liệu tham khảo, lắng nghe

để khắc sâu kiến thức của thầy cô, trả lời các câu hỏi trong SGK

Làm được như vậy, thì những tác phẩm văn học nước ngoài dần dần gắn bómật thiết hơn với nền văn học Việt Nam và người học sẽ có hứng thú hơn khi tiếpnhận văn học nước ngoài

II Từ phía người dạy :

Qua dự giờ một số đồng nghiệp và những buổi thảo luận, họp tổ rútkinh nghiệm tôi thấy : những tác phẩm văn học nước ngoài thường thì các thầy côdạy một cách chiếu lệ, qua loa Mặt khác, phương pháp dạy vẫn theo cách cũ, chủyếu là thuyết trình; chưa phát huy tính chủ động sáng tạo của học sinh; chưa tíchhợp các kiến thức có liên quan tới bài dạy (đặc biệt là kiến thức lịch sử)

Trong giờ dạy, khi giáo viên ở dụng phương pháp trao đổi thảo luận thườnggặp phải nhược điểm: gây ồn làm ảnh hưởng tới các lớp học khác

Như vậy muốn khắc phục được tình trạng trên, thiết nghĩ:

- Giáo viên phải luôn luôn có ý thức tự giác, tự trau dồi kiến thức chomình qua tài liệu, qua sách tham khảo và qua Internet

- Muốn dạy tốt giáo viên phải thường xuyên dự giờ rút kinh nghiệm, họctập các phương pháp dạy học khác của các đồng nghiệp để tự nâng cao nănglực dạy văn của mình

- Ngoài phương pháp nêu vấn đề, thuyết giảng khi dạy giáo viên cần sửdụng hợp lí những câu hỏi thảo luận để vừa phát huy tính chủ động và rènluyện kĩ năng nói trước tập thể vừa có ý thức bảo vệ chính kiến, quan điểm củamình về một vấn đề mà giáo viên đặt ra

Có như vậy giờ học văn, nhất là văn học nước ngoài mới hứng thú, hấp dẫnhọc sinh

PHẦN II MỘT CÁCH SOẠN GIẢNG MỚI BÀI “THUỐC” ( LỖ TẤN NGỮ VĂN 12 BAN CƠ BẢN) THEO PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP , NÊU

-VẤN ĐỀ VÀ TRAO ĐỔI THẢO LUẬN

- Nâng cao kĩ năng đọc - hiểu một truyện ngắn của nước ngoài

- Rèn luyện kĩ năng đọc tác phẩm, hiểu tác phẩm một cách chủ động, tíchcực và sáng tạo

3 Về tư tưởng thái độ

- Có quan điểm đúng đắn về lí tưởng cách mạng

- Có cái nhìn đúng đắn, quý trọng những người đấu tranh cho sự nghiệpcách mạng

II Phương pháp , phương tiện

1 Phương pháp :

- Nêu vấn đề, thảo luận nhóm, phân tích

- Tích hợp các kiến thức liên quan (đặc biệt là lịch sử).

2 Chuẩn bị phương tiện:

- Giáo viên: SGK, SGV, thiết kế bài dạy, các phương tiện trực quan nhưảnh Lỗ Tấn; ảnh người chiến sĩ cách mạng Thu Cận

- Học sinh: SGK, vở bài soạn, đọc các tài liệu có liên quan đến bài học III Tiến trình

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ:

Câu hỏi: Vì sao tác giả Nguyễn Khải gọi nhân vật cô Hiền là “một hạt bụivàng của Hà Nội” ?

Dự kiến học sinh trả lời:

- Nói đến hạt bụi, người ta nghĩ đến vật nhỏ bé, tầm thường, có điều là

“hạt bụi vàng” thì dù nhỏ bé nhưng có giá trị quý báu

- Nói đến hạt bụi , người ta nghĩ đến vật nhỏ bé, tầm thường, có điều là

“hạt bụi vàng” thì dù nhỏ bé nhưng có giá trị quý báu

- Cô Hiền là một người Hà Nội bình thường nhưng đã thấm sâu bản sắccủa người Hà Nội  Đó chính là phẩm giá, truyền thống, cốt cách của người

Hà Nội

3 – Bài mới

Lời vào bài : Lâu nay chúng ta thường hiểu “thuốc” là một loại dược liệu để

chữa bệnh cho con người Đối với nhà văn Lỗ Tấn “thuốc” lại được ông lấy để đặttên cho “đứa con tinh thần của mình” Nhan đề ấy có thể hiện ý nghĩa trên hay cònbộc lộ một dụng ý sâu sắc nào khác ? Buổi học hôm nay chúng ta cùng đi vào tìmhiểu, khám phá văn bản văn học này !

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

VÀ HỌC SINH

NỘI DUNG CẦN ĐẠT

I Vài nét về tác giả , tác phẩm.

1 Tác giả:

GV : Dựa vào phần tiểu dẫn và bài soạn đã

chuẩn bị ở nhà, em hãy trình bày những nét

chính về nhà văn Lỗ Tấn ?

HS : Trả lời dựa vào mục tiểu dẫn

và các nguồn tài liệu khác

 Trên cơ sở hs trình bày gv nhấn mạnh

sau đó treo ảnh nhà văn Lỗ Tấn

I Vài nét về tác giả , tác phẩm.

1 Tác giả:

- Lỗ Tấn (1881- 1936) là nhà văn

vĩ đại của Trung Quốc

+ Tên khai sinh : Chu Thụ Nhân + Quê : Triết Giang

+ Thời trẻ ông làm nhiều nghề : khai mỏ ;hàng hải ; y khoa ; viết văn

-Mục đích viết văn của ông : thức tỉnhquốc dân đồng bào

- Quan điểm sáng tác: Phê phán những cănbệnh tinh thần khiến cho quốc dân mêmuội tự thấy mình “ngủ say trong cái hộpbằng sắt không có cửa sổ ”

 Lỗ Tấn được tôn vinh là “linh hồn củadân

tộc” ; là danh nhân văn hoá thế giới và lànhà

- Tạp văn : Cỏ dại ; Nấm mồ

3 Truyện ngắn Thuốc

GV nêu vấn đề và hỏi : Bối cảnh xã hội

của một giai đoạn lịch sử có vai trò làm

3 Truyện ngắn Thuốc

a) Hoàn cảnh sáng tác

Thuốc được viết vào năm 1919,

nảy sinh cảm hứng sáng tạo cho người

nghệ sĩ Vậy theo em thì truyện ngắn

Thuốc ra đời trong hoàn cảnh nào ?

HS trả lời

GV tích hợp kiến thức lịch sử nhấn mạnh

và bổ sung

đúng vào lúc cuộc vận động ngũ tứ bùnglên Đây là thời kì đất nước Trung Hoa bịcác nước đế quốc như : Anh , Pháp , Đức ,Nhật xâu xé Xã hội Trung Hoa biến thành

xã hội thực dân nửa phong kiến, nhưngnhân dân lại an phận chịu nhục Họ đang

bị nhiễm một căn bệnh tinh thần không cóthuốc chữa, đó là bệnh đớn hèn, tự thoảmãn với chính mình Điều đó đã cản trởnghiêm trọng con đường giải phóng dântộc

 Thuốc ra đời trong bối cảnh lịch sửấy

b- Mục đích sáng tác

GV dẫn dắt và nêu vấn đề : Trước khi cầm

bút viết chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặt câu

hỏi “ Viết cho ai ? Viết để làm gì ? Viết cái

gì ? Viết như thế nào ?” Từ quan điểm trên

ra khỏi cảnh nô lệ, lầm than

GV chuyển ý : Từ mục đích trên, chúng ta

cùng cắt nghĩa giá trị văn bản

II - Đọc - hiểu văn bản.

1 Đọc – tóm tắt văn bản

GV yêu cầu học sinh đọc tác phẩm ở nhà,

đến lớp gọi một, hai học sinh tóm tắt tác

Trong ngày tết thanh minh, hai bà mẹ họHoa và Hạ gặp nhau ở nghĩa địa Bà mẹ Hạ

Du cảm thấy xấu hổ vì con mình bị chônbên nghĩa địa của người bị chết chém vàhết sức ngạc nhiên vì vòng hoa được đặttrên mộcon mình, ngỡ là con trai hiển linh

Bà không hiểu nổi ý nghĩa của vòng hoa

Bà lẩm bẩm một mình “thế này là thếnào ?”

Thuốc là một sự sáng tạo độc đáo của Lỗ

Tấn Điều đó được thể hiện ngay ở nhan đề

HS chia nhóm thảo luận Mỗi nhóm cử một

bạn phát biểu

GV nhận xét , nhấn mạnh

chữa bệnh Rốt cuộc con bệnh chết Chếttrong không khí ẩm mốc hôi tanh mùi máucủa nước Trung Quốc lạc hậu

- Thứ hai : không chỉ có vậy Lỗ Tấnmuốn đề cập đến một vấn đề sâu xa hơn

Đó là thứ thuốc mà bố mẹ thằng Thuyên

đã trị bệnh cho nó là thuốc độc Vì thếmọi người phải giác ngộ ra là thuốc độcthì không có tác dụng chữa bệnh lao

- Thứ ba : hơn nữa nhà văn Lỗ Tấncòn muốn tìm một liều thuốc để có thểchữa khỏi căn bệnh tinh thần cho ngườidân Trung Hoa, và quan trọng hơn là quầnchúng phải được giác ngộ cách mạng vàlàm cho cách mạng gắn bó hơn với quầnchúng

+ Hình tượng chiếc bánh bao

GV : Từ cảm nhận của em, hãy rút ra ý

nghĩa của hình tượng “chiếc bánh bao”

+ Hình tượng chiếc bánh bao.

- “Bánh bao tẩm máu người” là thần

dược mà người dân Trung Hoa dùng đểchữa khỏi bệnh lao  cách chữa thậtghê sợ, phản khoa học

b Hạ Du - biểu tượng của người chiến sĩ

cách mạng

GV dẫn dắt và nêu vấn đề : Hạ Du tuy

không trực tiếp xuất hiện trong tác phẩm,

song nhân vật này đóng một vai trò quan

trọng - thể hiện được chủ đề tư tưởng tác

phẩm.Em hãy phân tích nhân vật này ?

HS suy nghĩ , trả lời :

b Hạ Du - biểu tượng của người chiến sĩ cách mạng

- Hạ Du là con trai bà Tứ , nhà nghèo

- Anh là người được giácngộ cáchmạng khá sớm, dũng cảm , hiênngang,dám tuyên truyền cách mạng ngaytrong nhà tù (rủ lão Nghiã mắt cá chép đilàm giặc)

- Bị lão ta đánh nhưng Hạ Du vẫn lẩmbẩm “thật đáng thương” Vì anh thấy sự u

mê của quần chúng

- Hạ Du bị xử chém, rồi bị nhà lãoHoa mua máu của mìnhđể chữa bệnh cho

GV chốt vấn đề (tích hợp kiến thức lịch sử

-nhân vật lịch sử Trung Quốc)

con  số phận thật bi thảm

 Hạ Du là một chiến sĩ cách mạng kiêntrung, có tấm lòng yêu nước sâu sắc rấtđáng khâm phục

- Nguyên mẫu của Hạ Du là ThuCận(một nữ chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi đãkhắc sâu trong tâm khảm của Lỗ Tấn)

c Quần chúng đám đông - những người

dân u mê, đớn hèn.

GV dẫn dắt nêu vấn đề: Một dân tộc mà bị

các nước Đế quốc xâu xé, đô hộ ,thì lực

lượng quan trọng nhất có thể giải phóng ách

áp bức ấy chính là nhân dân Thế mà nhân

dân Trung Hoa thời kì Mãn Thanh lại đớn

- Cụ Ba - người trong họ với Hạ Du :

tố giác anh để nhận thưởng hai mươi lạngbạc

- Ông cả Khang : bán bánh bao tẩmmáu Hạ Du

- Nghĩa mắt cá chép : tước được cái

áo của tử tù