Xây dựng hệ tiêu chí đánh giá trình độ phát triển dân chủ ở việt nam hiện nay (TT)

Dù còn tranh lu n song ph ng pháp này có ýngh a nh t nh... Th hai, dân ch mang tính giai c p Dân ch mang tính giai c p, không có dân ch chung chung, không códân ch không ng phái, không g

M U

1 Tính c p thi t c a tài

Dân ch là v n mang tính chính tr sâu s c và cho n nay nó

v n gây nhi u tranh cãi v m t lý lu n S khác nhau trong quan ni mdân ch , lý lu n dân ch trên th gi i còn r ng Trong b i c nh chung

c a cu c u tranh vì dân ch , ti n b xã h i nh ng n m g n ây, nhi u

t ch c h c thu t qu c t ã c g ng xây d ng tiêu chí, th c o và ti nhành kh o sát, ánh giá, x p h ng m c dân ch c a các qu c gia trên

th gi i

Trong các b ng kh o sát ó, Vi t Nam th ng b xem là t n c

h n ch v dân ch Li u cách phân lo i nh trên ã y và h p lý, ãtính n hoàn c nh và i u ki n l ch s c a các qu c gia trên th gi i?

Li u có c coi là công b ng trong ánh giá và so sánh m c dân

ch c a t t c các qu c gia khi m i qu c gia có xu t phát i m khácnhau v kinh t , v truy n th ng v n hóa, v trình dân trí, s khác

bi t v th ch chính tr Dù còn tranh lu n song ph ng pháp này có ýngh a nh t nh

Ch s o l ng dân ch là k t qu t ng h p c a vi c v n d ng

th c o mang tính nh l ng vào ánh giá các tiêu chí dân ch Khixây d ng c các ch s dân ch t c là chúng ta ã nh hình m t cách

rõ nét dân ch v m t lý lu n và cung c p nh ng th c o c n thi t

nh n di n dân ch trong th c ti n Nhi u qu c gia ang d n d n coi các

ch s này nh nh ng minh ch ng quan tr ng tham kh o và i u

ch nh chính sách c a qu c gia mình V i xu h ng này, trong nh ng

n m g n ây Vi t Nam ã xây d ng các h ch s ánh giá v kh n ng

c nh tranh c p t nh, v c i cách hành chính r t t t ã n lúc Vi t Nam

c n xây d ng h tiêu chí ánh giá dân ch riêng và các ch s có th

c o l ng m t cách c th làm c n c , làm c s th c ch ngtrong ánh giá v m c phát tri n dân ch Vi t Nam ng th i, k t

qu ó s là c s khoa h c ng và Nhà n c Vi t Nam có th xemxét và i u ch nh vi c ho ch nh chính sách t o ra nh ng b c chuy n

bi n tích c c cho quá trình c i thi n trình phát tri n dân ch Do v y,

vi c xây d ng tiêu chí và th c o ánh giá các tiêu chí ó là m t nhu

c u n i t i trong ti n trình phát tri n dân ch Vi t Nam Tuy nhiên i

v i Vi t Nam vi c a ra ch s ph i d a trên c s lý lu n nào, th c

ti n nào và tiêu chí gì là i u c n ph i nghiên c u ó ph i là h tiêuchí hi n i, khoa h c làm c n c cho s t hoàn thi n không ng ng

n n dân ch XHCN, áp ng òi h i và l i ích c a ng i dân và s th a

nh n c a c ng ng qu c t V i tinh th n ó, tôi l a ch n v n : Xây

d ng h tiêu chí ánh giá v trình phát tri n dân ch Vi t Nam

2.3 Ph m vi nghiên c u

(1) V n i dung nghiên c u: lý lu n và th c ti n liên quan t i xây

d ng h tiêu chí ánh giá trình dân ch và ph ng pháp o l ng dân

ch Vi t Nam Trên c s ó, tài ch t p trung vào m t h tiêu chí,

c th là h tiêu chí ánh giá n ng l c làm ch c a ng i dân trong l nh

ph ng pháp nghiên c u c a chính tr h c và khoa h c liên ngành; m t

s ph ng pháp c th nh lôgic - l ch s , phân tích - t ng h p, quansát, so sánh, i u tra xã h i h c

4 óng góp m i v khoa h c c a lu n án

Lu n án ã góp ph n phát tri n m t h ng nghiên c u m i v dân

ch Vi t Nam thông qua ph ng pháp nh l ng, c th : (1)Trình

bày các cách ti p c n xây d ng h tiêu chí ánh giá trình phát tri ndân ch và l a ch n cách ti p c n phù h p v i i u ki n Vi t Nam (2)Xây d ng mô hình khung lý thuy t và xu t các tiêu chí phù h p v i

c i m dân ch Vi t Nam (3) Ti n hành o l ng và ánh giá thí

i m m t h tiêu chí trong 3 h tiêu chí ã xu t (h tiêu chí ánh giá

v n ng l c làm ch c a ng i dân); phân tích rõ các tiêu chí c b n c a

h tiêu chí này g m 3 tiêu chí c b n: nh n th c v các quy n làm ch ,

(2) Lu n án là tài li u tham kh o cho vi c hoàn thi n chính sách

và u tranh t t ng v dân ch , nhân quy n

LIÊN QUAN N TÀI

1.1 Nh ng công trình nghiên c u v dân ch

Schumpeter (1976), Minimalist conception of democracy (Khái ni m

t i gi n v dân ch ) c a Adam Przeworski (1977), Models of democracy (Các mô hình qu n lý nhà n c hi n i, b n d ch ti ng

Vi t, n m 2013) c a David Held (1987), Các nhà t t ng k trên ã

a ra nh ng quan i m khác nhau v dân ch , th m chí có lúc còn i

l p nhau: ng i thì ng h cho n n dân ch c i n - dân ch tr c ti p,

ng i thì ng h cho dân ch ph ng Tây hi n i dân ch i di n

Dù có các khái ni m và các cách hi u khác nhau v dân ch nh ngnhìn chung u b t ngu n t hai quan ni m liên quan n b n ch t con

ng i: (1) B n ch t con ng i là c h u, không thay i (2) B n ch tcon ng i có th thay i Hai quan ni m trên dù khác nhau nh ng l i

có nh ng i m chung nh t nh i m chung ó liên quan n v n quy n công dân và b o v quy n công dân; liên quan n quy n làm ch

c a ng i dân Tuy nhiên, h u h t các tác ph m trên u ch a c th hóa

c nh ng quy n c a công dân, ph ng th c, cách th c, m c c ng

nh các i u ki n công dân có kh n ng th c hi n quy n làm ch ; ng

th i ch a th y c m i quan h gi a dân ch và kinh t , dân ch và v trí

a lý, hoàn c nh l ch s , v n hóa c a m i khu v c và m i qu c gia

Các tác ph m nghiên c u các khía c nh c th c a dân ch : (1)

M i quan h gi a dân ch v i b u c (2) M i quan h gi a dân ch v inhà n c (3) M i quan h gi a dân ch v i xã h i dân s (4) M i quan

h gi a dân ch v i truy n thông (5) M i quan h gi a dân ch v i

ng phái (6) M i quan h gi a dân ch v i quy n con ng i

1.1.2 Các nghiên c u Vi t Nam

Các tác ph m nghiên c u chuyên sâu v lý lu n dân ch : (1)

GS.TS Hoàng Chí B o v i công trình Lý lu n v dân ch và th c hi n

dân ch hoá Vi t Nam trong công cu c i m i (2) TS Nguy n Ti n

Ph n (2001) Dân ch và t p trung dân ch - lý lu n và th c ti n , Nxb

Khoa h c xã h i (3) Trung Hi u - tác gi c a lu n án ti n s Tri t

h c (2003): Nhà n c XHCN v i vi c xây d ng n n dân ch Vi t

Nam hi n nay ã a ra nh ng cách hi u v dân ch khá a d ng (4)Trình bày v lý lu n dân ch mang tính h th ng h n ph i k n cáccông trình c a TS Ngô Huy c (2008) Các mô hình dân ch trên th

gi i , Ch ng trình KX 10.10; PGS.TS Lê Minh Quân (2010): V quá trình dân ch hoá XHCN Vi t Nam hi n nay (5) Nghiên c u dân ch

XHCN trên di n r ng ph i k n công trình nghiên c u khoa h c c p nhà

n c, tài KX 05.05 do GS.TS Hoàng Chí B o làm ch nhi m C ch

ch Vi t Nam hi n nay: D ng Xuân Ng c (2000) Th c hi n quy

ch dân ch c p xã m t s v n lý lu n và th c ti n , NXB

CTQG; Phan Xuân S n (2002): Các oàn th nhân dân v i vi c b o

m dân ch c s hi n nay , NXB CTQG; Ba công trình nghiên c u

liên quan n l nh v c này do Nguy n V n Sáu, H V n Thông chbiên, cùng t p th các nhà khoa h c c a H c vi n Chính tr Qu c gia H

Chí Minh: C ng ng làng xã Vi t Nam hi n nay (2001), Th c hi n

quy ch dân ch và xây d ng chính quy n c p xã n c ta hi n nay

(2003), Th ch dân ch và phát tri n nông thôn Vi t Nam hi n nay

(2005), NXB CTQG ây là nh ng công trình i sâu nghiên c u v i

s ng làng xã Vi t Nam truy n th ng và hi n i, v n xây d ng chínhquy n c p xã, a ra nh ng c n c lý lu n và th c t cho vi c xây d ng

và t ng b c hoàn thi n th ch dân ch c s cho Vi t Nam hi n nay

1.2 Nh ng công trình nghiên c u v o l ng dân ch

Democracy and its critics (Dân ch và s phê phán c a nó), Robert

Dahl ã làm rõ khái ni m v dân ch là khái ni m Polyarchy ( a c c,

a ng, a nguyên) và c ng a ra n m tiêu chí c a dân ch

Các công trình nghiên c u mang tính nh l ng: On measuring

democracy: Its consequences and concomitants ( o l ng dân ch : h

qu và nh ng v n kèm theo c a nó) c a Alex Inkeles (1991);

Defining and measuring democracy (Xác nh và o l ng dân ch )

c a David Beetham (1994); Measuring democracy: A bridge between

scholarship and politics ( o l ng dân ch : c u n i gi a gi i h c gi

và chính tr ) c a Gerardo L Munck (2009) Các công trình này ãcung c p m t phân tích t ng h p các cu c tranh lu n và các v n khác

nhau, t nh ng câu h i làm th nào xác nh dân ch n các v n dân ch trong các n n v n hoá a d ng M t s công trình ây còncung c p nh ng ki n th c mang tính ch t c u n i gi a lý thuy t dân ch

và th c ti n dân ch

Các công trình o l ng dân ch trên th c ti n: (1) Tuyên ngôn

v quy n con ng i c a Liên H p Qu c c thông qua ngày

10-12-1948 (2) o l ng và ánh giá dân ch c a t ch c Freedom House (3)

o l ng và ánh giá dân ch c a t p chí The Economist Anh (4)

M ng l i các vi n nghiên c u dân ch (NDRI Network DemocracyResearch Institute) (5) IDEA (International Institute for Democracy andElectoral Assistance: Vi n Qu c t v dân ch và h tr b u c ) (6) Cáctiêu chí o l ng c a ra b i giáo s chính tr h c c a Tr ng i

h c Nam Illinois (SIU), Hoa K , William Turley (7) Nhà nghiên c uAngelo Segrillo c a tr ng i h c Sao Paulo, Braxin ã xu t t o ra

m t ch s mang tính ng d ng và tính nh l ng v dân ch kinh t

có th s d ng song song v i các ch s hi n có v dân ch chính tr

1.2.2 Các nghiên c u Vi t Nam

ã có m t s tác gi và m t s công trình nghiên c u c p n

v n này nh ng ch y u mang nh tính, th m chí nh ng nh tính ócòn ch a c th ng nh t: (1) N m 2003, tác gi Lu n án tri t h c Nhà

n c XHCN v i vi c xây d ng n n dân ch Vi t Nam hi n nay ã coicác nguyên t c cai tr c b n trong xã h i dân ch là nh ng c s utiên nhìn nh n và ánh giá các xã h i dân ch (2) N m 2006, TSNgô Huy c và TS H Ng c Minh (Vi n Chính tr h c, H c vi nChính tr Qu c gia H Chí Minh) công b m t bài báo khoa h c liên

quan n v n nh tính và nh l ng dân ch Vi t Nam: tác ng

c a quy ch dân ch c s (GDR) i v i ho t ng c a chính quy n

c p xã và ý ngh a th c ti n c a nó Các tác gi c a bài báo ã a cáctiêu chí o l ng và ánh giá dân ch c s (3) N m 2009, nhà

xu t b n Chính tr - Hành chính ã xu t b n cu n sách: Xây d ng và

phát tri n n n dân ch XHCN trong i u ki n kinh t th tr ng nh

h ng XHCN do PGS.TS V Hoàng Công ch biên Trong công trình

này, tác gi ã c g ng a ra các tiêu chí ánh giá các mô hình dân ch ,song ch a y và ch a rõ ràng (4) C ng trong n m 2009, NXB Khoa

h c xã h i ã xu t b n cu n sách Quy n con ng i: ti p c n a ngành

và liên nghành khoa h c xã h i Trong ó có bài: Dân ch i v i vi c

b o m th c hi n quy n con ng i c a TS. Minh Khôi bài vi tnày, tác gi không ch trình bày nh ng hi u bi t c a mình v quy n con

ng i, v dân ch và m i quan h gi a chúng mà i u thú v nh t là tác

gi ã phân chia trình phát tri n c a dân ch theo cách ti p c n c atác gi (5) N m 2012, nhà xu t b n Lao ng ã xu t b n cu n sách c aPGS.TS Nguy n ng Thành o l ng và ánh giá hi u qu qu n lý hành chính nhà n c - nh ng thành t u trên th gi i và ng d ng Vi t Nam Nhóm tác gi c a cu n sách ã trình bày các cách th c, ph ng

pháp ánh giá và o l ng hi u qu ho t ng c a các t ch c hànhchính nhà n c (6) C ng trong n m 2012, m t trong nh ng thành l ntrong l nh v c o l ng liên quan dân ch và khu v c hành chính công

là Ch s công lý - th c tr ng công b ng và bình ng d a trên ý ki n

c a ng i dân n m 2012 c a UNDP (ch ng trình phát tri n c a Liên

H p Qu c) Ch s công lý th hi n tính nh l ng rõ nét, các tiêu chí

c th : kh n ng ti p c n, công b ng, liêm chính, tin c y và hi u qu ,

b o m các quy n c b n

1.3 Nh ng v n c n c ti p t c nghiên c u

Hi n nay, các quá trình u tranh cho dân ch và dân ch hoá ang

di n ra ngày càng a d ng trên th gi i Các nhà dân ch v n không

ng ng a ra nh ng tranh lu n v ch này, th m chí hi n nay h còn

t ra v n : li u các qu c gia theo ch m t ng có dân ch haykhông? Hay m t qu c gia ch có dân ch khi có h th ng a ng thamgia c nh tranh v i nhau; T do báo chí và ngôn lu n là c tr ng c a

n n dân ch nh ng t do n âu, dân ch n âu là h p lý, có gi i

h n nào cho nh ng quy n t do và dân ch ó không? S tham gia c a

ng i dân vào i s ng chính tr nh th nào là úng, là ? âu là tiêuchí cho m t n n dân ch th t s ? Nh v y v n t n t i l n nh t ây

là còn s khác nhau trong quan ni m v các tiêu chí và th c o Vì v y,

c n thi t ph i th ng nh t v tiêu chí ánh giá dân ch , mà tr c h t là

a ra c quan ni m dân ch và th c o có th c coi là phù h p v i

c i m c a Vi t Nam ây là m t tài m i, song vi c ra tiêu chíánh giá cho dân ch Vi t Nam l i là m t xu h ng t t y u S m mu ncác nhà nghiên c u c ng ph i phân tích và th ng nh t v i nhau v nh ngtiêu chí nh t nh ánh giá v dân ch ng th i, vi c ánh giá dân ch

c ng là v n ph c t p, trong ph m vi c a tài này, tôi c g ng a ra

nh ng tiêu chí c th và th c o ánh giá c các tiêu chí ó

Ch ng 2

C S LÝ LU N VÀ TH C TI N C A VI C XÂY D NG

H TIÊU CHÍ ÁNH GIÁ TRÌNH PHÁT TRI N

DÂN CH VI T NAM HI N NAY

2.1 C s lý lu n xây d ng h tiêu chí ánh giá trình phát tri n dân ch Vi t Nam

2.1.1 Lý lu n v dân ch

2.1.1.1 M t s quan ni m dân ch trong các lý thuy t chính tr

* Quan ni m c a Ch ngh a Mác Lênin v dân ch : (1) Nh n

m nh n tính giai c p c a dân ch khi xã h i còn t n t i giai c p và ng

h vi c xây d ng n n dân ch m i n n dân ch XHCN (2) Ch rõcách th c giành l y dân ch , xây d ng c n n dân ch th c s

c a nhân dân (3) Ch ra nh ng bi u hi n c b n c a n n dân ch m i

n n dân ch XHCN.

* Quan ni m c a H Chí Minh v dân ch : (1) Cách hi u v dân

ch (Dân là ch và dân làm ch ) (2) Cách th c giành, gi và b o v n ndân ch non tr (Th c hành dân ch là cái chìa khóa v n n ng có th

gi i quy t c m i khó kh n; b o v và phát huy các giá tr c a n ndân ch non tr c a Vi t Nam c n thi t ph i t ng c ng pháp ch , th c

hi n qu n lý xã h i b ng pháp lu t; Dân ch ph i g n v i chuyên chính).(3) Các bi u hi n c a n n dân ch m i (Dân ch c th hi n b n

ch t dân ch c a Nhà n c; Ng i dân ph i c t do phát bi u ý ki n;

m b o các quy n bình ng nam n và bình ng dân t c)

* Quan ni m v dân ch c a ng C ng s n Vi t Nam: m c tiêu

xây d ng n n dân ch c a Vi t Nam là n n dân ch XHCN N n dân ch

xã h i ch ngh a là n n dân ch ki u m i n n dân ch c a s ông

* Quan ni m ti n b v dân ch trong các t t ng phi macxit

hi n i:

Cu i th k XIX u th k XX, m t lo t các t t ng m i vdân ch m i ra i, nh ng h u h t các t t ng này u không có ni mtin vào hình th c dân ch tr c ti p (n n dân ch lý t ng nguyên th y)

Dù có s khác bi t nh ng h u ng h hình th c dân ch i di n,

h ng t i m t n n dân ch trong th c t , ch không ph i là m t n n dân

ch lý t ng: (1) T t ng c a Weber: n n dân ch c ng gi ng nh th

tr ng - m t c ch cho phép lo i b nh ng k y u kém và ch p nh n

nh ng ai có ti m n ng nh t trong cu c chi n giành lá phi u và quy n l c.(2) Schumpeter, i s ng dân ch không có gì khác h n là m t cu c utranh gi a các nhà lãnh o chính tr n m trong h th ng các ng pháikhác nhau giành quy n l c (3) Trong khi ó Dahl và nh ng ng itheo ch ngh a a nguyên l i ng h cho s c nh tranh gi a các nhómtrong n n dân ch hi n i (4) John Dewey cho r ng: dân ch c áp

d ng cho các c ng ng ch không dành cho các nhà n c

Tóm l i, sau khi nghiên c u các quan ni m khác nhau v dân ch

c a các h c thuy t chính tr trên th gi i, tác gi lu n án có k th a m t

s giá tr nh t nh trong các h c thuy t ó Song, vì t p trung vào cáctiêu chí và th c o ánh giá trình phát tri n dân ch Vi t Nam nêntác gi lu n án c b n l y Ch ngh a Mác Lênin và t t ng H ChíMinh làm c s lý lu n cho vi c xây d ng h tiêu chí ánh giá trìnhphát tri n dân ch Vi t Nam

Th nh t, dân ch mang tính nhân lo i (giá tr ph bi n): (1)

Dân ch th hi n quy n t do cá nhân (2) Dân ch th hi n s bình

ng v i u ki n (3) Trong xã h i dân ch ph i có m t s giá tr o

c nh t nh, thi u chúng thì dân ch không th t n t i (ch ng h n nh :

kh n ng tho hi p, lòng khoan dung, tôn tr ng cá nhân con ng i và

gi i quy t xung t b ng bi n pháp hoà bình)

Th hai, dân ch mang tính giai c p

Dân ch mang tính giai c p, không có dân ch chung chung, không códân ch không ng phái, không giai c p Dân ch bao gi c ng mang tínhgiai c p và th hi n quy n l c c a m i giai c p nh t nh V i tính ch t này,dân ch c hi u là ch dân ch , n n dân ch

Th ba, dân ch có tính l ch s

Dân ch là m t hi n t ng l ch s - xã h i, xu t hi n và phát tri n v i

t cách là s n ph m, là k t qu tr c ti p c a i s ng chính tr , i s ng xã

h i con ng i Tính ch t l ch s c a dân ch c th hi n hai khía c chsau: (1) Dân ch là s n ph m tr c ti p c a i s ng chính tr L ch s hìnhthành dân ch th ng g n li n v i l ch s hình thành giai c p trong xã h i.(2) Dân ch còn là thành t u c a v n hóa nhân lo i, là th c o trình

gi i phóng con ng i và xã h i mà loài ng i ã t c trong m i th i

- V tiêu chí: tiêu chí là tính ch t, d u hi u d a vào mà phân

bi t m t v t, m t khái ni m phê phán nh m ánh giá

- V ánh giá (evaluate): là thu t ng có g c t khái ni m giá tr

(value) Giá tr ch ra ý ngh a xã h i c a hi n t ng này hay hi n t ngkhác (xã h i và t nhiên) Khi ánh giá m t v n gì ó, c n ph i ch ra

c i t ng b ánh giá và ch th tham gia ánh giá

- V trình phát tri n: ch các quá trình phát tri n khác nhau, có th

phân lo i các giai o n phát tri n ó theo th i gian, có th phát tri n t th p

n cao ho c trong phát tri n có nh ng b c th t lùi nh t nh

- V h tiêu chí ánh giá: là m t t p h p các tiêu chí c a ra ánh giá và o l ng m t s v t ho c m t i t ng

- V h tiêu chí ánh giá trình phát tri n dân ch Vi t Nam: là

m t t p h p các tiêu chí ánh giá n ng l c làm ch c a ng i dân các trình

và m c phát tri n khác nhau t th p n cao M i h tiêu chí có th

g m m t ho c nhi u tiêu chí Trong m t tiêu chí l i bao g m nhi u tiêu chíthành ph n Trong m t tiêu chí thành ph n có nhi u ch s khác nhau Tiêuchí thành ph n: là các tiêu chí c u thành nh h n c a các tiêu chí a ra

2.1.2.2 M c tiêu c a vi c xây d ng h tiêu chí ánh giá trình phát tri n dân ch Vi t Nam

Dân ch là m t s nghi p khó kh n, ph c t p t nh n th c n

th c ti n, t th ch n hành vi con ng i V n xây d ng và hoànthi n các th ch dân ch càng khó kh n, ph c t p thì càng c n thi t ph iphân lo i và ánh giá trình phát tri n c a dân ch , mà mu n v y thì

ã n lúc Vi t Nam c n có b tiêu chí rõ ràng ánh giá và o l ngdân ch : (1) i u này giúp ng C ng s n Vi t Nam và Nhà n c Vi t

Nam nh n th c c t n c mình ang phát tri n n giai o n nào

c a quá trình dân ch (2) Nhà n c có th s d ng b ng ch s dân ch

o l ng và ánh giá v dân ch Vi t Nam theo nh kì (3) Góp

ph n hoàn thi n h n lý thuy t dân ch c a Ch ngh a Mác Lênin và t

t ng H Chí Minh, kh ng nh s l a ch n phát tri n dân ch XHCN

Vi t Nam là úng n (4) Nâng cao t m nh n th c c a ng i dân vdân ch và nh n th c v s c n thi t ph i nâng cao ch t l ng dân chtrong ti n trình phát tri n và ng th i giúp nhân dân hi u c n n dân

ch Vi t Nam ang i t i âu và mình c n ph i làm gì có dân ch

th t s

2.1.2.3 M t s cách th c xác nh tiêu chí ánh giá dân ch trên th gi i

Nhi u nhà t t ng v dân ch khi xác nh các tiêu chí ánh giádân ch th ng b t ngu n t các cách ti p c n khác nhau v dân ch :

(1) M t s nhà t t ng cho r ng, dân ch là nh ng gì trái ng c

v i c tài (2) M t s nhà t t ng ph ng Tây ã m c nh khái ni m

t do ng nh t v i dân ch (3) Còn a s các nhà nghiên c uchính tr ph ng Tây u ng ý r ng, m c t i thi u m t n n dân ch

s bao g m các y u t c b n: chính ph ho t ng d a trên nguyên t c

a s và ng thu n trong qu n lý; t ch c các cu c b u c t do vàcông b ng; b o v các nhóm thi u s , tôn tr ng quy n con ng i c b n,

a nguyên v chính tr (4) Trong tác ph m Polyarchy , Robert Dahl(1970) ã xu t m t s tiêu chí o l ng dân ch ây là m t trong

nh ng cách phân lo i tiêu chí t ng i y và l t t c h t các

c tr ng c b n c a n n dân ch Nh ng v i các tiêu chí này, RobertDalh v n nh n m nh n vi c c nh tranh ng phái và m c dân ch

c o b ng m c t do c a công dân Tác gi lu n án không ng tình

v i các tiêu chí liên quan n a nguyên chính tr và a ng i l p (5)

M t trong nh ng l p lu n áng chú ý c a nhóm Puman khi a ra nh ng

lu n i m quan tr ng xác nh các tiêu chí dân ch Có 2 tiêu chí c

b n: áp ng nhu c u, nguy n v ng c a ng i dân (responsiveness) vàlàm vi c có hi u qu (effectiveness) C hai y u t này u nghiêng v

vi c ánh giá và o l ng quy n l c nhà n c Nh v y, nh ng tiêu chíánh giá ng i dân ây ã không c c p (6) Theo quan i m

c a các nhà macxit thì tiêu chí c b n nh t c a xã h i dân ch là càngnhi u ng i có quy n s h u kinh t thì xã h i ó càng dân ch (7)Theo William Turley: n u dân ch có ngh a là s cai tr c a nhân dân, và

vì v y b t c th ch nào t ng c ng trách nhi m gi i trình c a chính

ph i v i ý chí nhân dân và thúc y s tham gia c a ng i dân vàocông vi c chung u có th c coi là y u t dân ch

Nh v y, a ph n các nhà nghiên c u c g ng ch ra cách hi u c a

h v dân ch (dân ch là gì) và ch ra các c tr ng c b n c a dân ch(chính các c tr ng ó tr thành tiêu chí ánh giá dân ch ) Tuy nhiên,khía c nh này, gi i nghiên c u ít th ng nh t v i nhau Trên c s k

th a nh ng u i m t các cách ti p c n trên ( c bi t trong cách hi u

v dân ch c a c dân ch ph ng ông, ph ng Tây, dân ch theoquan ni m c a CNTB và CNXH), c bi t, k th a cách ti p c n ánhgiá dân ch c a GS William Turley, tác gi lu n án a ra quan ni mdân ch c a mình, sau ó ch ra nh ng c tr ng c b n c a quan ni m

ó ây là nh ng tiêu chí ánh giá dân ch riêng c a tác gi lu n án

2.2 C s th c ti n xây d ng h tiêu chí ánh giá trình phát tri n dân ch Vi t Nam

2.2.1 Tiêu chí o l ng dân ch c a m t s t ch c trên th gi i

2.2.1.1 T ch c Freedom House

Freedom House ti n hành o l ng dân ch v i m t khái ni m

h p: dân ch b u c H ti n hành ánh giá dân ch c a các qu c giatrên th gi i thông qua các cu c b u c theo nh k Tiêu chí c aFreedom House a ra cho n n dân ch b u c bao g m: m t h th ngchính tr a ng c nh tranh; ch ph thông u phi u; các cu c b u

c c t ch c th ng xuyên, c nh tranh c ti n hành trên c s bphi u kín và không có gian l n b u c quy mô l n, v n ng tranh c

c m r ng thông qua các ph ng ti n truy n thông

V i nh ng tiêu chí c nêu ra b i t ch c qu c t Freedom House, ph i th a nh n nh ng tiêu chí ó ã nh n m nh c các khía

c nh c b n c a dân ch nh : (1) Nh n m nh n b u c t do và c nh

tranh (2) Các quy n t do c a công dân c th hi n v i biên r ng.(3) Nh n m nh n vai trò giám sát nhà n c c a ng i dân

Bên c nh ó, tác gi lu n án nh n th y các tiêu chí o l ng dân

ch c a t ch c Freedom House ch a phù h p v i Vi t Nam các y u

t sau: (1) S khác bi t v th ch chính tr (2) Các tiêu chí dân ch c a

Freedom House a ra có v th hi n quy n t do m t cách tuy t itrong các l nh v c nh : qu n lý báo chí, xu t b n, truy n thông,internet Nh ng trên th c t , không có l nh v c nào có th t do n mngoài khuôn kh pháp lu t c a nhà n c

2.2.1.2 T p chí The Economist c a Anh