TẬP HUẤN nân CAO kỹ NĂNG THỰC HÀNH DINH DƯỠNG

Một số vấn đề ng ời phụ nữ mang thai cần biết: - Tiêm phòng uốn ván: Để phòng uốn ván rốn cho trẻ sơ sinh bằng cách tiêm phòng uốn ván cho mẹ là một biện pháp an toàn và có hiệu quả.ảTon

Trang 1

TËp huÊn

N©ng cao kü n¨ng thùc hµnh dinh d ìng

Trang 2

Tập huấn Nâng cao kiến thức

dinh d ỡng

- Trong những năm gần đây, dinh d ỡng hợp lý dần trở thành một vấn đề có tính thời sự của đời sống xã hội, thu hút sự quan tâm của nhiều ng ời

- Những vấn đề mà ng ời dân th ờng quan tâm là nuôi d ỡng trẻ thế nào để không bị suy dinh d ỡng, chế

độ ăn uống thế nào là hợp lý, là đủ no, đủ chất, hợp vệ sinh mà tránh đ ợc các bệnh mãn tính, tổ chức bữa ăn thế nào cho khoa học, ngon miệng, tiết kiệm thời gian, thích nghi với từng lứa tuổi, lựa chọn thực phẩm thế nào cho tốt

Trang 3

TËp huÊn N©ng cao kiÕn thøc

dinh d ìng

Néi dung:

1 Ch¨m sãc bµ mÑ cã thai vµ nu«i con bó.

2 Nu«i con b»ng s÷a mÑ vµ cho trÎ ¨n bæ sung.

3 Phßng chèng suy dinh d ìng trÎ em.

4 Vitamin vµ chÊt kho¸ng.

5 Ch¨m sãc dinh d ìng trÎ bÖnh.

6 ¨n uèng hîp lý vµ lèi sèng lµnh m¹nh.

7 Phßng chèng giun s¸n cho trÎ.

Trang 4

TËp huÊn N©ng cao kiÕn thøc

dinh d ìng

Môc tiªu: Sau khi kÕt thóc buæi tËp huÊn, c¸c BM

cã thÓ tr×nh bµy ® îc:

1 C¸ch ch¨m sãc bµ mÑ cã thai vµ nu«i con bó.

2 Ph ¬ng ph¸p nu«i con b»ng s÷a mÑ vµ cho trÎ

Trang 5

1.Chăm sóc bà mẹ có thai và nuôi con bú

Những BM khoẻ mạnh sẽ sinh ra những đứa con khoẻ mạnh.

Một số vấn đề ng ời phụ nữ mang thai cần biết:

1 Những thức ăn tốt nhất cho bà mẹ có thai và cho con bú.

- Mọi thực phẩm sẵn có đều tốt đối với phụ nữ có thai và bà mẹ cho con bú

- Ngoài gạo, ngô , các bà mẹ nên ăn nhiều loại thức ăn khác nh : tôm, cua, cá, trứng, thịt, sữa, lạc, vừng và nên ăn nhiều rau, hoa quả

- Nên ăn nhiều hơn bình th ờng

Trang 6

1 Chăm sóc bà mẹ có thai và nuôi con bú

- Không nên uống r ợu, cà phê, thuốc lá

- Nên giảm l ợng muối ăn hàng ngày

- Không nên dùng thuốc khi không có chỉ định của bác sĩ hoặc nhân viên y tế

Trang 7

3 Các BM cần tăng bao nhiêu cân trong thai kỳ.

- Trong quá trình mang thai, tình trạng dinh d ỡng của mẹ đ ợc biểu hiện qua mức tăng cân

- Mức tăng cân của thai phụ liên quan chặt chẽ tới cân nặng của trẻ khi sinh

- Mức tăng cân phụ thuộc chế độ dinh d ỡng, lao

động, nghỉ ngơi của thai phụ và tình trạng dinh d ỡng của thai phụ tr ớc khi có thai

- Phụ nữ VN nên đạt mức tăng cân trong quá trình thai nghén là 10-12kg, trong đó: 3 tháng đầu tăng 1kg;

3 tháng giữa tăng 4-5kg; 3 tháng cuối tăng 5-6kg

Trang 8

vị vitamin A Khi có thai tuyệt đối không đ ợc uống vitamin A liều cao (100.000 - 200.000đơn vị) của Ch

ơng trình phòng chống thiếu vitamin A

Trang 9

- Phụ nữ có thai cần thiết phải đi khám thai Trong suốt thai kỳ, ng ời PN có thai khám thai tối thiểu 3 lần:

* Lần 1: Trong 3 tháng đầu thai kỳ: Mục đích xác

định có thai hay không, thai bình th ờng hay bệnh lý nh chửa trứng, chửa ngoài tử cung Giai đoạn này có ảnh

h ởng quyết định đến cả cuộc đời đứa trẻ sau này

* Lần 2: Khám thai trong 3 tháng giữa thai kỳ: Mục

đích theo dõi sự phát triển của thai và phát hiện sớm các biểu hiện bất th ờng

* Lần 3: Khám thai trong 3 tháng cuối: Mục đích tiên l ợng cuộc đẻ, đặc biệt phát hiện nhiễm độc thai nghén (thông qua đo huyết áp, thử n ớc tiểu, khám phù ) để xử lý kịp thời

Trang 10

- Tiêm phòng uốn ván: Để phòng uốn ván rốn cho trẻ sơ sinh bằng cách tiêm phòng uốn ván cho mẹ là một biện pháp an toàn và có hiệu quả.ảTong thời kỳ mang thai, nên tiêm 2 lần, khoảng cách giữa 2 lần tiêm cách nhau ít nhất 1 tháng Đối với những sản phụ ch a lần nào tiêm phòng uốn ván, tốt nhất nên tiêm mũi thứ nhất từ tháng thứ 3 đến tháng thứ 5 của thai kỳ và mũi thứ 2 từ tháng thứ 6 trở đi, lần thứ 2 cần tiêm tr ớc khi sinh ít nhất 2 tuần

- Nên sinh con tại cơ sở y tế

Trang 11

2 Nuôi con bằng sữa mẹ và cho trẻ ăn bổ sung.

Sữa mẹ là thức ăn đầu tiên và tốt nhất.

Một số vấn đề ng ời phụ nữ nuôi con nhỏ cần biết:

*Nuôi con bằng sữa mẹ

1 Lợi ích của sữa mẹ.

- Sữa mẹ giúp trẻ khoẻ mạnh và tránh các bệnh nhiễm trùng

- Nuôi con bằng sữa mẹ tiện lợi và vệ sinh

- Nuôi con bằng sữa mẹ kinh tế

- Nuôi con bằng sữa mẹ làm tăng tình cảm mẹ con

Trang 12

2 Làm gì để bắt đầu việc nuôi con bằng sữa mẹ.

- Bắt đầu cho trẻ bú ngay trong vòng 30 phút sau khi sinh Cho con bú ngay sau khi đẻ giúp co hồi tử cung, hạn chế chảy máu và kích thích bài tiết sữa nhanh

- Không nên cho trẻ ăn những thức ăn hay đồ uống khác đặc biệt là các loại sữa nhân tạo và không bú bình khi sữa ch a về Nếu trẻ ăn các thức ăn hay đồ uống khác thay thế sữa mẹ, sẽ làm mẹ giảm tiết sữa và không

đủ sữa nuôi con sau này

- Khi trẻ không bú mẹ, sau khi sữa về, bầu vú có thể

bị căng sữa làm cho mẹ bị đau

Trang 13

3 Nên cho trẻ bú nh thế nào.

- Cho trẻ bú ở t thế thoải mái, mẹ có thể ngồi hoặc nằm, ôm sát trẻ và để ng ời của trẻ quay về phía mẹ, miệng trẻ ngậm sâu vào quầng vú quanh núm vú Nếu trẻ chỉ mút núm vú mà không ngậm quầng vú thì mẹ sẽ đau rát núm vú hoặc nứt núm vú.

- Hãy cho trẻ bú bất cứ khi nào trẻ đói, kể cả ban đêm Trẻ càng bú nhiều, mẹ càng tiết nhiều sữa.

- Trong 4 đến 6 tháng đầu, trẻ chỉ cần bú mẹ, không cần ăn bất kỳ thức ăn hay đồ uống nào khác.

- Tiếp tục cho trẻ bú mẹ bất cứ lúc nào trẻ muốn cho đến khi trẻ đ ợc 18 đến 24 tháng tuổi.

- Khi trẻ bị ốm vẫn cho trẻ bú, cần cho trẻ bú nhiều lần hơn và

bú lâu hơn.

Trang 14

4 Có nên thay đổi chế độ ăn khi cho con bú hay không.

- Ng ời mẹ ăn uống đầy đủ, đủ chất sẽ có nhiều sữa cho con

bú Nên ăn nhiều bữa và ăn nhiều hơn bình th ờng.

bài tiết sữa.

- Chú ý ăn tăng các loại thực phẩm nh tôm, cua, cá, trứng, thịt, đậu, lạc, vừng đặc biệt rau xanh và quả chín, không nên ăn quá nhiều đồ gia vị: ớt, tiêu, hành, tỏi

- Trong tr ờng hợp mẹ có thai khi đang nuôi con bú: Vẫn tiếp tục cho con bú.

Trang 15

4 Có nên thay đổi chế độ ăn khi cho con bú hay không

- Chỉ sử dụng thuốc khi có h ớng dẫn của nhân viên y tế.

- Sử dụng thuốc tránh thai khi đang cho con bú: Tốt nhất là sử dụng các biện pháp tránh thai không chứa hóc môn: dụng cụ tử cung, bao cao su , nếu sử dụng thuốc tránh thai, nên sử dụng những thuốc không làm ảnh h ởng tới tiết sữa, đó là các thuốc chỉ chứa progesteron nh : Depoprovera, norplant, thông dụng hiện nay là exluton.

Trang 16

*Chăm sóc bữa ăn bổ sung cho trẻ

Sữa mẹ là thức ăn đầu tiên và tốt nhất đối với trẻ, nh

ng để trẻ phát triển tốt, cần cho trẻ ăn bổ sung

1 Khi nào bắt đầu cho trẻ ăn bổ sung.

- Trong 6 tháng đầu chỉ nên cho trẻ bú sữa mẹ

- Từ tháng thứ 6, ngoài sữa mẹ, trẻ cần đ ợc bổ sung các loại thực phẩm khác

Trang 17

2 Nên bắt đầu cho trẻ ăn thế nào.

- Cho trẻ ăn từ loãng đến đặc, từ ít đến nhiều tùy theo tháng tuổi của trẻ.

- "Tô màu" bát bột cho trẻ từ 4 nhóm thực phẩm.

- Cho trẻ ăn nhiều bữa trong ngày.

- Tiếp tục cho trẻ bú mẹ Đối với trẻ d ới 1 tuổi, nên cho trẻ bú

mẹ tr ớc khi ăn các thức ăn khác.

Trang 18

- Nhóm tinh bột: gạo, ngô, khoai, sắn, mì

- Nhóm giàu vitamin, chất khoáng: rau quả, đặc biệt các loại rau có màu xanh thẫm, quả có màu vàng, đỏ

Trang 19

4 "Tô màu " bát bột cho trẻ.

- Là bát bột cho trẻ có màu sắc của các loại thực phẩm: màu xanh của rau; màu màu vàng của trứng, cà rốt và các loại củ quả có màu vàng, màu đỏ, màu nâu của thịt, cá, tôm, cua, ốc

- Sữa mẹ là thức ăn chủ yếu trong ô dinh d ỡng ngay cả khi trẻ ăn đủ các loại thức ăn từ 4 nhóm thực phẩm thì trẻ vẫn cần các chất dinh d ỡng từ nguồn sữa mẹ trong vòng 18 đến 24 tháng tuổi đầu đời

Trang 20

5 Nên cho trẻ ăn bao nhiêu bữa trong ngày.

- 6 tháng: Bú mẹ + 1 bữa bột loãng và n ớc quả.

- 7 - 8 tháng: Bú mẹ + 2 hoặc 3 bữa bột đặc và n ớc quả.

- 9 - 12 tháng: Bú mẹ + 3 hoặc 4 bữa bột đặc hoặc cháo và quả nghiền.

- 12 - 24 tháng: Bú mẹ + 4 hoặc 5 bữa tập cho trẻ tự ăn.

- 24 - 36 tháng: 3 bữa chính + 2 bữa phụ, trẻ có thể ăn cùng gia đình nh ng u tiên thức ăn cho trẻ.

Trang 21

6 Những thực phẩm gì không nên cho trẻ ăn.

- Tất cả những thức ăn t ơi, sạch, giàu dinh d ỡng đều

có thể cho trẻ ăn đ ợc, trẻ nhỏ không cần kiêng dầu, mỡ, rau xanh

- Không nên cho trẻ ăn mì chính vì mì chính chỉ là gia vị, không là thực phẩm, mì chính không tốt cho trẻ

Trang 22

3 Phòng chống suy dinh d ỡng trẻ em.

Trẻ d ới 2 tuổi cần đ ợc cân hàng tháng Nếu trong 2 tháng trẻ không tăng cân thì chúng ta cần biết rằng điều gì đó

không bình th ờng với trẻ

1 Cân trẻ hàng tháng.

- Khi trẻ tăng cân đều là trẻ khoẻ mạnh và phát triển tốt

- Khi trẻ không tăng cân đều là có vấn đề không bình

th ờng đối với trẻ

Trang 23

2 Biểu đồ phát triển.

- Cấu tạo của biểu đồ phát triển: Trang tr ớc có thông tin về bà mẹ và trẻ; h ớng dẫn về chăm sóc sức khoẻ và dinh d ỡng bà mẹ có thai và cho con bú Trang sau: Biểu

Trang 24

Trang 25

* Tất cả trẻ em d ới 2 tuổi cần đ ợc cân hàng tháng Nếu trẻ đ ợc cân ở cùng một thời điểm nhất định thì bà mẹ dễ nhớ và có thói quen đ a trẻ đi cân.

* Đánh dấu cân nặng của trẻ lên biểu đồ phát triển: Trên biểu

đồ phát triển, tìm đúng cột tháng cân trẻ, tìm số cân nặng của trẻ trong tháng này Chấm vào biểu đồ để chỉ ra số kg cân nặng của trẻ trong tháng.

* Vẽ biểu đồ bằng cách nối các điểm đánh dấu cân nặng trẻ hàng tháng bằng những đoạn thẳng.

* Nếu đ ờng cân nặng đi lên: trẻ phát triển tốt và bình th ờng; nếu đ ờng cân nặng nằm ngang: trẻ không phát triển; Nếu đ ờng cân nặng đi xuống: trẻ sút cân.

* Khi trẻ không tăng cân trong vòng 3 tháng liền, trẻ cần có chế độ chăm sóc đặc biệt, cần cho trẻ đi khám ở cơ sở y tế.

Trang 26

4 Vitamin và chất khoáng.

Vitamin và chất khoáng là những chất dinh đ ỡng rất cần thiết cho cơ thể Tuy hàng ngàycơ thể chỉ cần một l ợng rất ít, nh ng khi thiếu

vitamin sẽ gây ra những tình trạng bệnh lý.

- Vitamin tham gia vào hầu hết các quá trình hoạt

động của cơ thể, ví dụ:

* Chức năng điều hoà tăng tr ởng: vitamin A, E, C

* Chức năng phát triển tế bào biểu mô: vitamin A, D,

C, B2, PP

* Chức năng miễn dịch: vitamin A, C

* Chức năng hệ thần kinh: vitamin nhóm B (B1, B2, B6, B12), vitamin E, PP

* Chức năng nhìn: vitamin A

* Chức năng đông máu: vitamin K, C

Trang 27

- Vitamin A: Có nhiều chức năng đối với cơ thể.

* Vitamin A là một loại vitamin tan trong dầu Bữa ăn không có dầu, mỡ là một trong những nguyên nhân gây thiếu vitamin A

*Vitamin A có nhiều trong các loại thức ăn động vật: trứng, sữa, cá, thịt, gan lợn, tôm , trong các loại rau có màu xanh đâthẫm: rau ngót, rau muống, rau rền , các loại

củ quả có màu vàng, da cam: gấc, cà rốt, bí đỏ, đu đủ chín, hồng chín, mơ chín

* Quáng gà là biểu hiện lâm sàng sớm nhất của bệnh khô mắt do thiếu vitamin A Quáng gà là hiện t ợng giảm khả năng nhìn thấy trong điều kiện ánh sáng yếu, đặc biệt lúc trời chập choạng tối.

Trang 28

- Viên sắt:

Cơ thể con ng ời, tuỳ thuộc vào tình trạng sinh lý, hàng ngày cần khoảng 1-2mg sắt (phụ nữ có thai cần 3mg/ngày) Nếu chỉ 5% l ợng sắt trong thức ăn đ ợc hấp thu thì để có 2mg sắt cho cơ thể, bữa ăn hàng ngày phải cung cấp 40mg sắt Đó là điều không thể đáp ứng đ ợc ngay cả với bữa ăn t ơng đối đầy đủ Vì vậy, ăn uống

đầy đủ vẫn phải bổ sung viên sắt để phòng chống thiếu máu, đặc biệt là phụ nữ có thai và trẻ em

Trang 29

5 Chăm sóc dinh d ỡng trẻ bệnh.

Trẻ ốm cần bú mẹ, nuôi d ỡng và chăm sóc đặc biệt

1 Nuôi d ỡng trẻ bị ốm khi trẻ d ới 6 tháng tuổi.

- Tiếp tục cho trẻ bú mẹ, cho trẻ bú nhiều và lâu hơn

- Nếu trẻ không bú đ ợc, vắt sữa vào cốc sạch và dùng thìa cho trẻ uống

2 Trẻ bị ốm khi trẻ trên 6 tháng tuổi.

- Tiếp tục cho trẻ bú

- Nếu trẻ đã ăn bổ sung, tiếp tục cho trẻ ăn: Cho trẻ

ăn thức ăn mềm dễ tiêu hoá; cho trẻ ăn nhiều bữa và th ờng xuyên hơn bình th ờng; cho trẻ ăn các loại thức ăn khác nhau, đặc biệt là thức ăn trẻ thích

- Cho trẻ uống nhiều n ớc nh sữa mẹ, n ớc cháo, n ớc hoa quả, n ớc đun sôi, Oresol

Trang 30

5 Chăm sóc dinh d ỡng trẻ bệnh.

Trẻ ốm cần bú mẹ, nuôi d ỡng và chăm sóc đặc biệt

Hỗn hợp Oresol đ ợc pha thành dung dịch đặc biệt sử dụng để uống khi bị tiêu chảy mất n ớc

- Pha 1 gói Oresol với 1 lít n ớc sôi nguội thành dung dịch Oresol

- Dung dịch Oresol đã pha chỉ để sử dụng trong vòng

24 giờ

- Luôn rửa tay tr ớc khi ăn và sau khi đại tiện

- Uống n ớc đã đ ợc đun sôi để nguội

- Giữ gìn nhà và v ờn sạch sẽ, sử dụng nguồn n ớc sạch

Định dạng
Số trang	37
Dung lượng	227 KB