Vấn đề an toàn và văn hóa giao thông trên kênh VOV giao thông

Mục đích nghiên cứu: Đề tài: “Vấn đề an toàn và văn hóa giao thông trên kênh VOV Giao thông” nhằm tìm hiểu thực trạng hoạt động thông tin về an toàn giao thông và văn hóa giao thông tr

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

NGUYỄN THỊ YÊN

VẤN ĐỀ AN TOÀN VÀ VĂN HÓA GIAO THÔNG

TRÊN KÊNH VOV GIAO THÔNG

(Qua khảo sát 2 chuyên mục: “Tiêu điểm giao thông”,

“Văn hóa giao thông” từ 1/2013 – 12/2013)

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Báo chí học

Hà Nội-2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

NGUYỄN THỊ YÊN

VẤN ĐỀ AN TOÀN VÀ VĂN HÓA GIAO THÔNG

TRÊN KÊNH VOV GIAO THÔNG

(Qua khảo sát 2 chuyên mục: “Tiêu điểm giao thông”,

“Văn hóa giao thông” từ 1/2013 – 12/2013)

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Báo chí học

Mã số: 60 32 01 01

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đặng Thị Thu Hương

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Đặng Thị Thu Hương

Các số liệu, các kết quả khảo sát, nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào

Hà Nội, ngày 21 tháng 11 năm 2014

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Yên

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và chân thành tới PGS.TS Đặng Thị Thu Hương, Chủ nhiệm Khoa Báo chí-Truyền thông, giảng viên hướng dẫn luận văn đã tận tình định hướng, chỉ dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tập thể các thầy cô giáo Khoa Báo chí-Truyền thông, Trường Đại học KHXH&NV, Đại học QGHN; cùng các thầy cô giáo đã tham gia giảng dạy trong suốt thời gian khóa học cao học, để giúp tôi có được kiến thức, kinh nghiệm thực hiện đề tài này

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn trân trọng đến cơ quan nơi tôi đang làm việc (Kênh VOV Giao thông, Đài Tiếng nói Việt Nam), các anh, chị và các bạn đồng nghiệp cũng như công chúng đã tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Hà Nội, ngày 21 tháng 11 năm 2014

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Yên

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 5

5 Phương pháp nghiên cứu 6

6 Ý nghĩa về lý luận và thực tiễn của đề tài 6

7 Kết cấu của luận văn 7

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN LIÊN QUAN TỚI TRUYỀN THÔNG VỀ AN TOÀN GIAO THÔNG VÀ VĂN HÓA GIAO THÔNG TRÊN SÓNG PHÁT THANH 8

1.1 Các khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài 8

1.1.1 Khái niệm An toàn giao thông 8

1.1.2 Khái niệm Văn hóa giao thông 10

1.1.3 Mối quan hệ giữa ATGT và VHGT 13

1.2 Vài nét về thực trạng truyền thông về ATGT và VHGT hiện nay 14

1.2.1 Công tác truyền thông của các Bộ, ngành 14

1.2.2 Thực trạng phát thanh giao thông tại một số địa phương ở Việt Nam 16

1.3 Đặc trưng, đặc điểm của phát thanh và vai trò của phát thanh trong việc truyền thông ATGT và VHGT 17

1.3.1 Đặc trưng, đặc điểm của phát thanh 17

1.3.2 Vai trò của phát thanh trong việc truyền thông về ATGT và VHGT 19

1.4 Giới thiệu về Kênh VOV Giao thông và hai chuyên mục Tiêu điểm giao thông, Văn hóa giao thông 21

1.4.1 Giới thiệu về Kênh VOV Giao thông 21 1.4.2 Giới thiệu về hai chuyên mục Tiêu điểm giao thông, Văn hóa giao thông 22

Tiểu kết chương 1: 27

Chương 2: THỰC TRẠNG TRUYỀN THÔNG VỀ AN TOÀN GIAO THÔNG VÀ VĂN HÓA GIAO THÔNG TRÊN KÊNH VOV GIAO THÔNG 28

2.1 Tổng hợp số liệu về nội dung, hình thức thể hiện 28

2.1.1 Khảo sát số liệu về nội dung 28

2.1.2 Khảo sát số liệu về hình thức thể hiện 32

2.2 Những nội dung cơ bản về An toàn giao thông và Văn hóa thông trên kênh VOV Giao thông 35

2.2.1 Chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về an toàn giao thông 35

2.2.2 Phê phán các hành vi vi phạm quy định về TTATGT và biểu dương các tấm gương người tốt – việc tốt trong công tác đảm bảo ATGT 38

2.2.3 Phản ánh những vấn đề bất cập trong kết cấu hạ tầng giao thông 42

2.2.4 Hoạt động của lực lượng giữ gìn trật tự an toàn giao thông 46

2.2.5 Các vấn đề đảm bảo ATGT cho phương tiện tham gia giao thông 49

2.3 Các phương diện hình thức thể hiện 55

2.3.1 Các yếu tố âm thanh 55

2.3.2 Kết cấu chuyên mục 64

2.3.3 Một số thể loại chính được sử dụng 69

2.4 Ưu điểm và hạn chế về nội dung và hình thức thể hiện của hai chuyên mục Tiêu điểm giao thông và Văn hóa giao thông 74

2.4.1 Những ưu điểm 74

2.4.2 Những hạn chế 81

Tiểu kết chương 2 86

Chương 3: MỘT SỐ ĐỀ XUẤT NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TRUYỀN THÔNG VỀ AN TOÀN GIAO THÔNG VÀ VĂN HÓA GIAO THÔNG TRÊN KÊNH VOV GIAO THÔNG 87

3.1.1 Nguyên nhân thành công 87

3.1.2 Nguyên nhân hạn chế 89

3.2 Một số đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả truyền thông về ATGT và VHGT 93

3.2.1 Đề xuất giải pháp vĩ mô 93

3.2.2 Đề xuất giải pháp vi mô 97

Tiểu kết chương 3: 99

KẾT LUẬN 100

TÀI LIỆU THAM KHẢO 102

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

ATGT An toàn giao thông VHGT Văn hóa giao thông TĐGT Tiêu điểm giao thông BTV Biên tập viên

PV Phóng viên CTV Cộng tác viên CSGT Cảnh sát giao thông Đài TNVN Đài Tiếng nói Việt Nam GTVT Giao thông vận tải TNGT Tai nạn giao thông

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Vấn đề ATGT và VHGT luôn là một trong những nội dung quan trọng được đề cập trên các phương tiện truyền thông Báo chí truyền thông về ATGT và VHGT là nhằm giáo dục và nâng cao nhận thức trong cộng đồng về các vấn đề cơ bản như: Người tham gia giao thông phải hiểu biết đầy đủ, đúng đắn các quy định của pháp luật về đảm bảo trật tự ATGT; khi tham gia giao thông phải có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng; luôn tôn trọng và nhường nhịn, giúp đỡ người khác; phải có ứng xử văn minh lịch sự khi xảy ra

va chạm giao thông; chấp hành xử phạt vi phạm hành chính về trật tự ATGT

Theo số liệu công bố của Tổng cục thống kê, trong năm 2013, trên địa bàn cả nước đã xảy ra 31,3 nghìn vụ tai nạn giao thông, làm chết 9,9 nghìn người và làm bị thương 32,2 nghìn người Trung bình mỗi ngày có 27 người chết vì tai nạn giao thông ở nước ta Sau mỗi vụ TNGT là những hậu quả khôn cùng để lại Những đứa trẻ mất cha, mất mẹ và những cha mẹ mất con Không chỉ là chuyện ở mỗi gia đình, TNGT làm xã hội tổn thương nghiêm trọng bởi gánh nặng khắc phục hậu quả, bởi sự đe dọa đến nguồn nhân lực xã hội Những con số kinh hoàng về TNGT khiến chúng ta phải nâng cao truyền thông về ATGT và VHGT một cách sâu rộng hơn nữa trong cộng đồng

Thực hiện Nghị quyết số 88/NQ-CP ngày 24/8/2011 của Chính phủ về tăng cường thực hiện các giải pháp trọng tâm bảo đảm trật tự ATGT và Kế hoạch số 455/KH-UBATGTQG ngày 6/12/2011 của Ủy ban ATGT Quốc gia

về triển khai kế hoạch năm “An toàn giao thông 2012”, theo đó, một trong những nhiệm vụ của báo chí là phải tập trung tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự ATGT

Để triển khai nội dung này, các phương tiện truyền thông đại chúng đã tăng thời lượng truyền thông về ATGT trong suốt thời gian qua, như việc nhiều cơ quan báo chí đã mở thêm chuyên mục, chương trình, kênh chuyên đề truyền thông về các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước; các biện pháp chỉ đạo điều hành của Chính phủ, của các Bộ, ngành, địa phương về ATGT Nhiều vụ việc, sự kiện, vấn đề liên quan tới giao thông được phân tích sâu với nhiều góc nhìn, đánh giá khác nhau Qua đó, cổ vũ động viên, khuyến khích những giải pháp tích cực, đem lại hiệu quả thiết thực, tạo sự đồng thuận trong nhân dân và toàn xã hội; mặt khác góp phần ngăn chặn kịp thời những biểu hiện tiêu cực, hạn chế trong việc thực thi pháp luật về ATGT, về xây dựng và vận hành các công trình hạ tầng giao thông

Hơn nữa, thời gian qua, các bài viết trên các phương tiện truyền thông

đã đẩy mạnh việc phổ biến kiến thức về pháp luật, nâng cao ý thức của từng người và của mọi đối tượng trong việc chấp hành pháp luật về trật tự ATGT Qua đó, cho thấy vai trò quan trọng của báo chí trong việc truyền thông về ATGT và VHGT Quá trình này cũng cho thấy, với khả năng tác động vào ý thức, thái độ của từng người và với mọi đối tượng, thông tin - truyền thông về ATGT là công việc cần thực hiện thường xuyên, liên tục, không ngừng nghỉ

Kênh VOV Giao thông của Đài Tiếng nói Việt Nam là một kênh thông tin đã và đang tham gia tích cực vào công tác truyền thông về ATGT và VHGT Đây là kênh thông tin phát thanh chuyên biệt về giao thông, phát sóng tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh trên tần số FM91MHZ

Nội dung xuyên suốt của Kênh VOV Giao thông FM91MHZ từ 05h30 sáng cho tới 02h00 sáng hôm sau là những thông tin chỉ dẫn, hướng dẫn giao thông Cùng với đó là các chương trình, chuyên mục liên quan đến chủ trương, chính sách về giao thông, phương tiện giao thông, văn hóa giao thông, giao thông đô thị…

Với những nội dung này, Kênh Giao thông FM 91MHZ tại 2 khu vực:

Hà Nội và TP.HCM đã đem đến lợi ích thiết thực cho người tham gia giao thông và dân cư tại hai đô thị lớn, góp phần làm giảm tình trạng ùn tắc, giảm

số vụ vi phạm giao thông, cũng như giảm số tai nạn giao thông xảy ra trên địa bàn mà kênh VOV Giao thông phủ sóng

Qua những vấn đề nêu trên, người viết cho rằng, cần có nghiên cứu đối với vấn đề truyền thông về ATGT và VHGT trên Kênh Giao thông FM 91MHZ Trong đó, xem xét, đánh giá thành công và hạn chế của công tác truyền thông về vấn đề ATGT và VHGT trong bối cảnh giao thông tại Việt Nam đang có những diễn biến phức tạp Qua việc tiếp thu, học hỏi, và phát triển những nghiên cứu mới trong vấn đề này, luận văn sẽ tiếp tục bổ sung nguồn lý luận và thực tiễn cho vấn đề truyền thông về ATGT và VHGT trên

báo chí nói chung và trên Kênh VOV Giao thông nói riêng

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Trong quá trình khảo sát các tư liệu liên quan để thực hiện luận văn này, người viết đã đọc một số công trình nghiên cứu, ít nhiều có liên quan đến

đề tài của luận văn, cụ thể như sau:

Về các công trình nghiên cứu, lý luận, giáo trình đã xuất bản thành sách

đã có:

- Cuốn chuyên luận “Nghề báo nói” của tác giả Nguyễn Đình Lương do Nhà xuất bản Văn hoá - Thông tin ấn hành năm 1993 Nội dung sách gồm bảy phần, trong đó đã đề cập một cách tổng quát về đặc trưng, phương pháp, thể tài và những vấn đề thuộc về nguyên lý, kỹ năng và quy trình nghề báo phát thanh; phát thanh với thính giả

- Giáo trình “Báo chí phát thanh” do 13 tác giả ở Phân viện Báo chí và Tuyên truyền và Đài TNVN viết (do Nhà xuất bản Văn hoá - Thông tin ấn hành năm 2002) có tổng cộng 20 chương, đề cập một cách khá toàn diện về những vấn đề của phát thanh Việt Nam hiện đại

- Chuyên luận “Lý luận báo phát thanh” của Đức Dũng (do Nhà xuất bản Văn hoá- Thông tin ấn hành năm 2003) gồm 9 chương, trong đó đề cập đến những vấn đề của đặc trưng loại hình và các thể loại báo phát thanh

- Giáo trình “Phát thanh trực tiếp” (do GS,TS Vũ Văn Hiền và TS Đức Dũng chủ biên) đã được Nhà xuất bản Lý luận chính trị in và phát hành năm 2007

- “Cẩm nang hướng dẫn phát thanh trực tiếp” (Đài Tiếng nói Việt

Nam-Tổ chức SIDA) do Bộ Văn hóa - Thông tin chủ biên phát hành năm 2005

Các nghiên cứu này đã giúp người viết có được cái nhìn tổng quát về bức tranh báo phát thanh hiện đại; cung cấp những kiến thức về đặc trưng loại hình và các thể loại báo phát thanh Qua đó giúp người viết có những so sánh, đánh giá phù hợp khi phân tích các chương trình, chuyên mục của kênh phát thanh VOV Giao thông

Về các nghiên cứu khoa học có đề cập đến kênh VOV Giao thông:

- Năm 2003, Đài Tiếng nói Việt Nam có đề tài: “Nghiên cứu định hướng xây dựng kênh phát thanh thương mại của Đài TNVN”

- “Nghiên cứu phát triển Kênh VOV Giao thông quốc gia” – Th.S Vũ Minh Tuấn làm chủ nhiệm đề tài, thực hiện năm 2011

- “Nâng cao chất lượng chương trình Giờ cao điểm trên kênh VOV Giao thông” – Luận văn Báo chí truyền thông của Phạm Thanh Hải (thực hiện năm 2012 tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền)

Các nghiên cứu khoa học này đã cung cấp thông tin một cách khá toàn diện về quá trình ra đời và phát triển của kênh VOV Giao thông, từ khi còn là một chương trình đơn lẻ phát triển thành một kênh phát thanh chuyên biệt Tuy nhiên, so với thực tế hiện nay, nội dung và hình thức thể hiện của kênh VOV Giao thông đã khác xa so với những nghiên cứu này

Như vậy, cho đến nay chưa có một công trình nghiên cứu nào trực tiếp

Luận văn về đề tài này được thực hiện có ý nghĩa mở đầu cho việc nghiên cứu

về lĩnh vực nội dung quan trọng nhất, quyết định sự tồn tại và phát triển của kênh VOV Giao thông, đó là truyền thông về ATGT – VHGT

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu:

Đề tài: “Vấn đề an toàn và văn hóa giao thông trên kênh VOV Giao thông” nhằm tìm hiểu thực trạng hoạt động thông tin về an toàn giao thông

và văn hóa giao thông trên kênh VOV Giao thông; đánh giá ưu, nhược điểm

và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động thông tin về vấn đề này trên sóng phát thanh của Kênh VOV Giao thông

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để thực hiện mục đích của đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu đặt ra bao gồm:

- Làm rõ các khái niệm “An toàn giao thông”, “Văn hóa giao thông”,

và các vấn đề liên quan tới vấn đề truyền thông ATGT – VHGT

- Phân tích, đánh giá thực trạng của việc truyền thông về ATGT – VHGT hiện nay

- Đánh giá ưu, nhược điểm của công tác thông tin truyền thông về ATGT và VHGT trên kênh VOV Giao thông

- Đề xuất những pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng công tác truyền thông về ATGT – VHGT trên kênh VOV Giao thông

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu của luận văn: Vấn đề an toàn và văn hóa giao thông trên kênh VOV Giao thông

- Đối tượng khảo sát: Nội dung và hình thức của hai chuyên mục: Tiêu điểm giao thông (phát sóng 05 chương trình/ tuần), Văn hóa giao thông (phát sóng 02 chương trình/ tuần) trên kênh VOV Giao thông

- Phạm vi nghiên cứu: Từ tháng 1/1/2013 đến 31/12/2013

5 Phương pháp nghiên cứu

Đối với đề tài nghiên cứu này, trong quá trình nghiên cứu, tác giả sẽ vận dụng tổng hợp các phương pháp sau đây:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp được sử dụng để hệ thống hóa văn bản, tài liệu đã công bố liên quan đến đề tài

- Phương pháp phân tích nội dung được sử dụng để khảo sát, đánh giá thực trạng, thành công và hạn chế của vấn đề truyền thông về ATGT – VHGT trên sóng VOV Giao thông Các phương pháp phân tích, tổng hợp, đối chiếu,

so sánh được sử dụng trong việc xem xét, đánh giá, phân tích các chương trình phát thanh trên kênh VOV Giao thông, từ đó rút ra những kết luận khoa học cần thiết phục vụ cho các luận điểm được triển khai trong luận văn

- Phương pháp phỏng vấn sâu được sử dụng đối với công chúng thường xuyên nghe các chuyên mục của kênh VOV Giao thông và những chuyên gia, nhà quản lý trong lĩnh vực an toàn giao thông Phương pháp này cũng được tiến hành đối với lãnh đạo, các PV, BTV đang làm nhiệm vụ tại kênh VOV Giao thông Từ đó thu thập những ý kiến thực tế, cung cấp cho việc triển khai các luận điểm khoa học cần thiết trong luận văn

6 Ý nghĩa về lý luận và thực tiễn của đề tài

Đây là đề tài nghiên cứu khoa học đầu tiên về vấn đề ATGT và VHGT trên kênh VOV Giao thông – một kênh thông tin được đánh giá là tiêu biểu và đạt được hiệu quả cao trong việc truyền thông về giao thông, một kênh thông

tin thu hút một số lượng đông đảo người tham gia giao thông theo dõi

- Ý nghĩa về lý luận:

Luận văn sẽ làm rõ các khái niệm liên quan tới vấn đề truyền thông về ATGT và VHGT Qua đó, bổ sung thêm các luận điểm của khoa học về báo chí; đóng góp và bổ sung cho việc giảng dạy báo chí trong các trường hiện nay

Luận văn sẽ phân tích và chỉ ra những yếu tố liên quan tới công tác truyền thông về ATGT và VHGT

Luận văn phần nào giúp cho những người làm báo nhận thức rõ hơn về

vị trí, vai trò của truyền thông về ATGT và VHGT trong bối cảnh hiện nay

Trước thực trạng giao thông tại Việt Nam có những diễn biến phức tạp với số lượng các vụ tai nạn giao thông, ùn tắc giao thông chưa được kéo giảm, đặc biệt tại các thành phố lớn; trong khi việc truyền thông về ATGT và VHGT còn nhiều hạn chế thì các đề xuất, giải pháp được đưa ra trong luận văn sẽ góp phần trực tiếp vào việc nâng cao chất lượng hoạt động của công tác truyền thông về ATGT và VHGT trên kênh VOV Giao thông nói riêng và các phương tiện truyền thông đại chúng nói chung

Ngoài ra, luận văn cũng sẽ giúp ích cho bản thân tác giả - hiện đang là biên tập viên của kênh VOV Giao thông và các đồng nghiệp có thể tham khảo

để sản xuất và phát sóng các chương trình phát thanh có chất lượng tốt và hiệu quả cao

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài các phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, nội dung chủ yếu của luận văn gồm 3 chương, 10 tiết lớn

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN LIÊN QUAN TỚI TRUYỀN THÔNG VỀ AN TOÀN GIAO THÔNG VÀ VĂN HÓA

GIAO THÔNG TRÊN SÓNG PHÁT THANH 1.1 Các khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài

1.1.1 Khái niệm An toàn giao thông

Hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm ATGT Tác giả Nguyễn Duy Lãm trong cuốn “Sổ tay thuật ngữ pháp lý thông dụng” cho rằng: “Trật tự An toàn giao thông là việc chấp hành triệt để những yêu cầu kỹ thuật, quản lý đối với các công trình giao thông và phương tiện giao thông, quy định đối với người tham gia giao thông khi hoạt động trên làm cho giao thông được trật tự, an toàn, thông suốt, thuận tiện” hoặc: “Trật tự, an toàn giao thông đô thị là việc chấp hành triệt để các quy định đối với người, phương tiện tham gia giao thông trên đường đô thị; các quy định đối với việc

sử dụng đường phố, vỉa hè, lòng đường; các quy định đối với việc bảo vệ những công trình giao thông trong đô thị nhằm đảm bảo cuộc sống yên tĩnh cho dân cư đô thị, đảm bảo vệ sinh môi trường và mỹ quan thành phố; phục

vụ cho việc quản lý đô thị” [12, tr.384]

Theo Từ điển Bách khoa Công an Nhân dân thì: “ATGT là hệ thống các mối quan hệ xã hội được hình thành và điều chỉnh bởi các quy phạm pháp luật trong lĩnh vực giao thông vận tải công cộng mà mọi người tham gia giao thông phải tuân theo để đảm bảo hoạt động giao thông thông suốt, trật tự, an toàn, hạn chế thấp nhất TNGT, gây thiệt hại về người và tài sản”

Mới đây nhất, theo Trung tâm Nghiên cứu an toàn giao thông với cuốn sách: “Trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn 5 thành phố trực thuộc Trung ương -Thực trạng và giải pháp trong giai đoạn 2011-2013” thì

“Trật tự an toàn giao thông là trạng thái xã hội có trật tự được hình thành và điều chỉnh bởi các quy phạm pháp luật trong lĩnh vực giao thông vận tải công

cộng, nhằm đảm bảo cho hoạt động giao thông thông suốt, trật tự, an toàn, hạn chế đến mức thấp nhất tai nạn giao thông Đảm bảo trật tự an toàn giao thông là một yêu cầu và nhiệm vụ cơ bản của mọi quốc gia và xem đó là điều kiện cần thiết để phát triển kinh tế, củng cố an ninh quốc phòng và ổn định trật tự xã hội”

Như vậy, ATGT được hiểu là trạng thái xã hội có trật tự được hình thành và điều chỉnh bởi các quy phạm pháp luật trong lĩnh vực giao thông, vận tải công cộng mà mọi người tham gia giao thông phải tuân theo, nhờ đó bảo đảm cho hoạt động giao thông thông suốt, trật tự, an toàn, hạn chế đến mức thấp nhất tai nạn giao thông, gây thiệt hại về người và tài sản

An toàn giao thông được đảm bảo khi hoạt động giao thông được điều chỉnh bằng một hệ thống các quy phạm pháp luật, bắt buộc mọi chủ thể tham gia giao thông phải tuyệt đối tuân theo; hạn chế thấp nhất TNGT xảy ra, đảm bảo an toàn cho mọi người và tài sản khi tham gia giao thông; hạn chế ùn tắc giao thông, đảm bảo giao thông được tiện lợi, có hiệu quả, tiết kiệm được cước phí vận chuyển, thời gian trên đường và đảm bảo được yêu cầu mỹ quan giao thông đô thị, chống ô nhiễm môi trường

Tuy nhiên, thực trạng an toàn giao thông hiện nay còn diễn biến phức tạp, tác động xấu đến tình hình phát triển chung của đất nước và quá trình hợp tác giao lưu kinh tế - xã hội – văn hóa quốc tế khi các tuyến đường chưa đạt chuẩn kỹ thuật, phương tiện giao thông cơ giới đường bộ còn hỗn hợp, người điều khiển phương tiện cơ giới đường bộ được học tập luật lệ giao thông, sát hạch, cấp giấy lái xe còn rất hạn chế

Theo khái niệm vừa nêu và trên cơ sở thực tiễn giao thông hiện nay, việc tuyên truyền về ATGT sẽ tập trung vào các nội dung lớn là: Chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về an toàn giao thông; Những vấn đề bất cập trong kết cấu hạ tầng giao thông; và các vấn đề thuộc phương tiện tham gia giao thông

1.1.2 Khái niệm Văn hóa giao thông

Theo Ủy ban An toàn giao thông quốc gia: “Văn hóa giao thông là một

bộ phận văn hóa ứng xử của con người khi tham gia giao thông Đó là sự tôn trọng, là sự hiểu biết đầy đủ và nghiêm chỉnh chấp hành các Luật về Giao thông Xây dựng nếp sống văn hóa giao thông là nâng cao ý thức và thái độ của mọi người khi tham gia giao thông: Biết từ tốn, bình tĩnh ưu tiên nhường nhịn cho người già, trẻ em Biết xin lỗi, cảm ơn khi có va quệt, biết đội mũ bảo hiểm cho mình và cho trẻ em khi tham gia giao thông… Khi văn hóa giao thông được nâng lên thì những hành vi sai trái, quậy phá, không đội mũ bảo hiểm, uống rượu bia khi tham gia giao thông… sẽ trở thành lố bịch, bị cộng đồng lên án, do đó tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông sẽ từng bước được đẩy lùi”

Các tác giả trong nghiên cứu: “Văn hóa giao thông Việt Nam – Cái nhìn toàn cảnh” khi bàn về văn hóa giao thông cũng đưa ra những khái niệm

cụ thể Theo TS Nguyễn Thị Hồng: “Văn hoá giao thông hiểu theo nghĩa hẹp

là cách ứng xử có văn hoá của mọi người khi tham gia giao thông Đó chính

là sự tôn trọng và chấp hành nghiêm chỉnh luật lệ giao thông, có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng, biết nhường nhịn và giúp đỡ người khác, có thái

độ ứng xử văn minh, lịch sự khi xảy ra va chạm ”

Theo TS Phạm Ngọc Trung: “Văn hoá giao thông cần được hiểu là: sự ứng xử một cách có ý thức và có trách nhiệm của mọi thành viên trong xã hội khi tham gia giao thông hoặc tham gia vào những hoạt động có liên quan đến giao thông để tạo lập nên một môi trường giao thông an toàn, văn minh, thân thiện và hiệu quả” Khái niệm của TS Phạm Ngọc Trung đã nhấn mạnh đến

sự ứng xử một cách có ý thức và có trách nhiệm của mọi người trên bình diện

xã hội chứ không phải chỉ nói đến ý thức tự giác của người trực tiếp tham gia giao thông Khái niệm này phản ánh được tính tự giác mang tính cá nhân và

tính xã hội mang tính cộng đồng, đó là hai yêu cầu cơ bản tạo nên hành vi ứng

xử có văn hoá của người tham gia giao thông

Theo GS.TS Hồ Sĩ Vịnh: “Văn hoá giao thông là một thành tố của lối sống đô thị, của văn hoá thẩm mỹ, là gương mặt của đô thị Khi ta nói người

Hà Nội văn minh thanh lịch, hiện đại thì tín hiệu đầu tiên gây ấn tượng mạnh đối với khách công vụ hay khách du lịch là Văn hoá giao thông”

Như vậy, văn hóa giao thông là một bộ phận trong văn hóa ứng xử của con người khi tham gia giao thông Đó là sự tôn trọng, là sự hiểu biết đầy đủ

và nghiêm chỉnh chấp hành các Luật về Giao thông như Luật giao thông đường bộ, Đường thủy nội địa, Đường sắt, Hàng hải và Hàng không dân dụng Khái niệm Văn hoá giao thông là một biểu hiện cụ thể của khái niệm văn hoá nói chung

Văn hoá giao thông được biểu hiện bằng hành vi xử sự đúng pháp luật, theo các chuẩn mực của xã hội về lẽ phải, cái đẹp, cái thiện của người tham gia giao thông Xây dựng Văn hoá giao thông nhằm tạo nên thói quen cư xử

có văn hoá, đúng pháp luật; coi việc tự giác tuân thủ pháp luật về đảm bảo trật

tự an toàn giao thông như một chuẩn mực đạo đửc truyền thống và là biểu hiện văn minh hiện đại của con người khi tham gia giao thông Cũng theo Uỷ ban an toàn giao thông quốc gia, trong Văn hoá giao thông có ba tiêu chí: một

là, về nhận thức và hành động: hiểu biết đầy đủ và tự giác chấp hành đúng các quy định của pháp luật về đảm bảo trật tự an toàn giao thông; hai là: có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng, tôn trọng, nhường nhịn và giúp đỡ người khác; ba là, có thái độ ứng xử văn minh lịch sự khi xảy ra va chạm giao thông

và tinh thần thượng tôn pháp luật

Văn hoá giao thông là văn hoá của người trực tiếp tham gia giao thông

và văn hoá của các thành viên khác trong xã hội có tác động, ảnh hưởng đến quá trình hình thành Văn hoá giao thông như: Nhà làm luật giao thông; cơ quan quy hoạch giao thông; cảnh sát giao thông; thanh tra giao thông; ban

quản lý các khu công nghiệp, khu đô thị, khu chế xuất; ban quản lý các chợ, các công trình xây dựng; người phụ trách và nhân viên ở các trung tâm đào tạo, sát hạch, cấp bằng lái xe, trung tâm đăng kiểm phương tiện Đây là khía cạnh phi vật thể của Văn hoá giao thông Khía cạnh vật thể của Văn hoá giao thông là hệ thống cơ sở hạ tầng như đường sá, cầu cống, hệ thống đèn chiếu sáng, biển báo

Theo những yếu tố trên đây thì người trực tiếp tham gia giao thông đóng một vai trò quan trọng tạo nên Văn hoá giao thông Văn hoá của người trực tiếp tham gia giao thông biểu hiện cụ thể như: trước tiên là phải hiểu biết đầy đủ và nghiêm chỉnh chấp hành luật lệ giao thông; hai là phải có tính cộng đồng khi tham gia giao thông, khi lưu thông trên đường phải biết không chỉ vì lợi ích bản thân mình mà còn phải đảm bảo an toàn cho những người khác, gặp trường hợp người bị nạn cần giúp đỡ, chia sẻ kịp thời; ba là cư xử có văn hoá khi lưu thông trên đường như tham gia giao thông từ tốn, bình tĩnh, ưu tiên cho người già, trẻ nhỏ, biết xin lỗi, cảm ơn khi có va quệt

Như vậy, văn hoá giao thông phải được nhìn nhận từ hai phía, đó là người tham gia giao thông và các lực lượng chức năng quản lý giao thông trong đó quan trọng nhất là người thực thi: cảnh sát giao thông

Thực trạng Văn hoá giao thông ở Việt Nam hiện nay rất đáng báo động

và đang là vấn đề nổi cộm, nan giải, thậm chí có người phải dùng tín hiệu S.O.S để nói về vấn đề này Bởi vậy, chúng ta cần đẩy mạnh việc xây dựng nếp sống văn hóa giao thông nhằm tạo nên nếp sống cư xử có văn hóa, đúng luật, an toàn và có ý thức lịch sự, tự giác tuân thủ pháp luật về an toàn giao thông như một chuẩn mực đạo đức truyền thống, khơi dậy nét đẹp thuần phong mỹ tục khi tham gia giao thông

Để thực hiện được mục tiêu này, việc truyền thông về VHGT sẽ tập trung vào việc nêu ra và phân tích các hành vi vi phạm quy định về trật tự an

Bên cạnh đó, những vấn đề về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về

an toàn giao thông; những vấn đề bất cập trong kết cấu hạ tầng giao thông hay phương tiện tham gia giao thông cũng được phân tích và mổ xẻ dưới góc nhìn của văn hóa

1.1.3 Mối quan hệ giữa ATGT và VHGT

Qua việc nêu ra và phân tích các khái niệm về ATGT và VHGT có thể thấy, đối với vấn đề truyền thông về ATGT và VHGT, tuy cùng có mục tiêu chung là đề cập tới các vấn đề của đời sống giao thông và phục vụ người tham gia giao thông, nhưng với cụ thể từng lĩnh vực là ATGT và VHGT thì sẽ có những ưu tiên tới các yếu tố khác nhau

Mặt khác, ATGT và VHGT tuy là hai khái niệm khác nhau nhưng xét đến cụ thể trong nội dung của hai khía cạnh này thì lại có điểm tương đồng bởi cùng chất liệu khai thác và mục tiêu hướng tới Những yếu tố thể hiện về ATGT và VHGT được phân tách thành các nội dung cụ thể là: Chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về an toàn giao thông; Phê phán các hành vi

vi phạm quy định về TTATGT và biểu dương các tấm gương người tốt – việc tốt trong công tác đảm bảo ATGT; Những vấn đề bất cập trong kết cấu hạ tầng giao thông; Hoạt động của lực lượng giữ gìn trật tự an toàn giao thông và các vấn đề thuộc phương tiện tham gia giao thông Những khía cạnh này đều nằm trong nội dung của cả ATGT và VHGT, tuy nhiên tần suất được nói tới cũng như mức độ đậm nhạt trong từng khía cạnh là khác nhau

Có thể nói, ATGT và VHGT là hai khía cạnh khác nhau nhưng có mối quan hệ không thể tách rời, có liên quan chặt chẽ với nhau, tác động và hỗ trợ nhau trong quá trình truyền thông nâng cao ý thức của người tham gia giao thông, giảm thiểu ùn tắc và tai nạn giao thông Phân tích mối quan hệ này sẽ giúp chúng ta so sánh, phân tích được sâu sắc, cụ thể hơn những nội dung khi thực hiện truyền thông về ATGT và VHGT

1.2 Vài nét về thực trạng truyền thông về ATGT và VHGT hiện nay

1.2.1 Công tác truyền thông của các Bộ, ngành

Trong những năm qua, công tác thông tin truyền thông về ATGT và VHGT đã được tiến hành đồng bộ bởi nhiều bộ, ngành và các cơ quan truyền thông:

Bộ Giao thông vận tải:

Bộ này đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc:

+ Tổ chức phát tờ rơi truyền thông thực hiện các giải pháp bảo đảm trật

tự an toàn giao thông trên các tuyến quốc lộ hướng tâm về Hà Nội và trên đường Hồ Chí Minh từ Hà Nội đến TP Huế,

+ Truyền thông, hướng dẫn các phương tiện lưu thông trên đường nhằm hạn chế tai nạn;

+ Tổ chức các buổi truyền thông pháp luật về ATGT tại các nơi công cộng, in và phát hành tài liệu phổ biến pháp luật

Bộ Công an:

Bộ Công an đã chỉ đạo Tổng cục Cảnh sát:

+ Phối hợp với Công an các địa phương tổ chức thi đố vui tại các bến

xe, trong trường học, truyền thông lưu động bằng xe loa, tuyên truyền theo chuyên đề trên các phương tiện thông tin đại chúng;

+ Tổ chức cuộc thi "Tìm hiểu Luật Giao thông đường thuỷ nội địa" trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam và theo hình thức sân khấu hóa tại 5 cụm khu vực và thi chung kết tại Hà Nội

+ Phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng ở Trung ương xây dựng

111 phóng sự, chuyên mục phát trên sóng phát thanh và truyền hình tuyên truyền về Luật Giao thông đường thuỷ nội địa; phổ biến Luật Đường thủy nội địa cho hơn 115 ngàn người điều khiển phương tiện, tổ chức cho 12.934 chủ phương tiện, chủ bến, chủ cảng ký cam kết không vi phạm Luật Giao thông

công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường thuỷ nội địa" nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này của các cấp, các ngành; tổ chức các cuộc giao lưu "Vì bình yên trên sông nước quê hương"

+ Phối hợp với Đài Truyền hình Việt Nam và các địa phương xây dựng nhiều phóng sự truyền thông các chuyên đề về trật tự an toàn giao thông đô thị, lập lại trật tự hành lang an toàn giao thông đường bộ, đường sắt; các quy định về nơi được phép đỗ hoặc dừng xe; ngăn chặn lấn chiếm lòng đường hoặc vỉa hè để kinh doanh hoặc lập điểm giữ xe trái phép

Bộ Giáo dục và Đào tạo:

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã từng bước đưa chương trình giáo dục về pháp luật và an toàn giao thông vào học đường; tổ chức thi tìm hiểu pháp luật

về trật tự an toàn giao thông phù hợp với học sinh từng cấp học

Uỷ ban An toàn giao thông Quốc gia

Vận động tài trợ và phối hợp với Ban An toàn giao thông một số địa phương tổ chức phát mũ bảo hiểm trẻ em cho các cháu mẫu giáo tại nhiều địa phương để gửi đến mọi nhà thông điệp về chương trình mọi lứa tuổi cần đội

mũ bảo hiềm khi tham gia giao thông bằng mô tô hoặc xe gắn máy; Uỷ ban ATGT Quốc gia tiếp tục kêu gọi các nhà tài trợ quốc tế (Quỹ Phòng chống thương vong châu Á, Tổ chức Y Tế thế giới, Quỹ Phòng chống thương tích trẻ em của Liên Hợp Quốc, Tổ chức An toàn đường bộ toàn cầu, Đại sứ thiện chí về ATGT- ngôi sao điện ảnh Hollywood Dương Tự Quỳnh, ) hưởng ứng

và ủng hộ hoạt động từ thiện này tại các địa phương

Trong những năm qua, Uỷ ban ATGTQG đã phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng ở Trung ương mở chuyên mục "An toàn giao thông" trên báo chí, sóng phát thanh, chương trình tuyền hình Các chuyên mục này đã tập trung truyền thông theo các chuyên đề trọng điểm trong từng thời kỳ Uỷ ban ATGTQG cũng có sự phối hợp với Tổ chức An toàn đường bộ toàn cầu nhằm truyền thông Luật Giao thông đường bộ; phối hợp với Bộ Văn hóa -

Thể thao và Du lịch tổ chức thi ảnh thời sự, nghệ thuật về đề tài an toàn giao thông…

1.2.2 Thực trạng phát thanh giao thông tại một số địa phương

ở Việt Nam

Thông tin về giao thông tại Đài PT-TH Hà Nội:

Bản tin An toàn giao thông trên Đài PT-TH Hà Nội được phát sóng vào chuyên mục Giao thông đô thị hồi 18h25’ hàng ngày và chương trình thời sự, phát thanh trên sóng H1

+ Đây là chương trình điểm theo sự chỉ đạo của lãnh đạo UBND thành phố, cần đựợc bố trí giờ phát sóng đảm bảo tính đại chúng quan tâm cao Thời lượng cho bản tin ATGT là 10 phút, được bố trí giờ phát sóng trước bản tin thời sự 18h30’hàng ngày

+ Bản tin thực hiện vào các ngày trong tuần, riêng thứ 6 và chủ nhật thực hiện chương trình tọa đàm gồm: các nhân vật quan trọng của thành phố liên quan đến các sự kiện, các vấn đề trật tự ATGT diễn ra trong tuần, những người trực tiếp liên quan, người chứng kiến vấn đề, sự kiện đó để phân tích, làm rõ những lý do, nguyên nhân và tác động của nó đến đời sống xã hội và biện pháp giải quyết

Cập nhật thông tin về giao thông trên mạng điện thoại di động tại Hà Nội: Phòng Cảnh sát giao thông Hà Nội đã kết hợp với Công ty cổ phần truyền thông GAPIT thực hiện Dự án Cung cấp bản tin giao thông trực tuyến trên mạng di động Tham gia chương trình này, chỉ với một tin nhắn SMS, người tham gia giao thông có thể cập nhật thông tin về tình hình giao thông trên địa bàn thành phố ở mọi thời điểm, mọi lúc, mọi nơi

Thông tin về giao thông trên Đài Tiếng nói nhân dân thành phố Hồ Chí Minh (Đài Tiếng nói Nhân dân TP.HCM):

Ngoài những thông tin về giao thông trong các chương trình của Đài,

diễn biến phức tạp (phương tiện giao thông đã không ngừng gia tăng, trong khi cơ sở hạ tầng phát triển hầu như không đáng kể, đã tạo ra áp lực hết sức nặng nề, tình trạng kẹt xe xảy ra phổ biến, mọi lúc mọi nơi, ảnh hưởng không nhỏ đến nhu cầu đi lại, sinh hoạt và các hoạt động của cộng đồng – xã hội), cách đây hơn 10 năm Đài Tiếng nói Nhân dân TP Hồ Chí Minh có chuyên mục “Thông Báo Kẹt Xe”

Bắt đầu từ ngày 23/09/2010, Đài Tiếng nói Nhân dân TPHCM phát thanh kênh Giao thông Đô thị trên làn sóng FM 95,6 MHZ với thời lượng phát sóng là 18 giờ/ngày, từ 5h30 đến 23 giờ hàng ngày

1.3 Đặc trƣng, đặc điểm của phát thanh và vai trò của phát thanh trong việc truyền thông ATGT và VHGT

1.3.1 Đặc trưng, đặc điểm của phát thanh

Trong cuốn Tác phẩm báo chí đã nêu khái niệm: “Báo phát thanh là loại hình báo chí sử dụng kỹ thuật sóng điện từ và hệ thống truyền thanh, truyền đi âm thanh, trực tiếp tác động vào thính giác của đối tượng tiếp nhận” [21, tr.75]

Phát thanh là một phương tiện truyền thông đại chúng trong đó nội dung thông tin được truyền tải bằng âm thanh Phát thanh ra đời đã khắc phục được cách đưa tin chậm chạp và cồng kềnh của báo in, bổ sung một kênh thông tin nhanh chóng chưa từng có, cùng lúc và ngay tức khắc Bằng kênh truyền thông radio, phát thanh tác động đến hàng tỷ con người, vượt qua mọi rào cản biên giới quốc gia

Phát thanh có những đặc trưng cơ bản đó là:

Có đối tượng tác động và độ phủ sóng rộng rãi: Phát thanh không phân biệt đối tượng, tầng lớp, độ phủ sóng rộng rãi Bất cứ ai, ở bất cứ đâu cũng có thể tiếp nhận thông tin từ sóng phát thanh Một sự kiện nào đó được thông tin trên radio thì có thể trong cùng một thời điểm, hàng triệu người ở những khu vực địa lý khác nhau cùng tiệp nhận và giải mã Thông điệp của phát thanh

len lỏi đến mọi nơi Đó là điều không phải phương tiện truyền thông nào cũng

có thể làm được

Rẻ tiền và dễ mang theo: So với các loại hình khác, làm phát thanh không tốn nhiều tiền, chương trình ít bị hạn chế, do đó dễ tiếp cận hơn với công chúng, giá thành hoạt động phát thanh thấp hơn so với các phương tiện truyền thông khác

Là hình thức thông tin nhanh nhạy, tức thì, cùng lúc, cùng thời và linh hoạt: Khi sự biến, sự kiện đang xảy ra, radio có thể truyền ngay đến cho người tiếp nhận như những cuộc tường thuật trực tiếp, tại chỗ Thời gian xảy ra sự kiện trùng với thời gian thông tin Đặc tính này đảm bảo thông tin trung thực của radio làm cho người nghe cảm thấy lôi cuốn, hấp dẫn hơn nhiều so với những cách tường thuật khác Nếu như thời kỳ đầu, chiếc radio còn khá to, cồng kềnh

và đắt tiền thì đến những năm 60, khi chiếc radio Transitor ra đời với đặc tính nhỏ gọn, dễ mang theo đã làm thay đổi thói quen tiếp cận thông tin của công chúng, họ đã chuyển qua nghe đài Phát thanh nhanh chóng trở thành người bạn thân thiết của mỗi người nhờ tính nhỏ gọn, linh hoạt ấy

Phát thanh là hình ảnh: Đặc trưng của phát thanh là nói cho người nghe Chính vì thế, thông qua âm thanh, lời bình, tiếng động, phát thanh tạo cho thính giả trí tưởng tượng cao

Những đặc trưng cơ bản như vừa nêu đã làm nên sự khác biệt và tính

ưu việt của phát thanh so với các hình thức truyền thông khác Cho đến nay, chưa có ai bác bỏ tính chất độc đáo của phương tiện truyền thông radio trong

hệ thống các phương tiện truyền thông đại chúng Bởi lẽ, radio là một phương tiện linh hoạt có thể đến với mọi người mọi nơi, mọi lúc, ở nhà, trên ô tô, trên đường phố, ngoài bãi biển Khi một sự kiện xảy ra có thể được phát thanh truyền đi rất nhanh chóng và hiệu quả Ngay cả ở những nước mà các phương tiện truyền thông phát triển rộng khắp, radio vẫn được xem là phương tiện

Chính vì những lẽ đó, phát thanh vẫn không ngừng được tăng cường cơ

sở vật chất kĩ thuật và cải tiến nội dung chương trình nhằm thoả mãn ngày càng cao nhu cầu của cộng đồng, của dân tộc, để phát huy sức mạnh của mình trong điều kiện các phương tiện truyền thông đại chúng đang phát triển mạnh

an ninh quốc phòng…

Cùng với sự phát triển của các loại hình thông tin đại chúng khác thì phát thanh vẫn đang ngày càng thể hiện được vai trò quan trọng và thiết thực trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Trong thực tế cuộc sống có những lúc chúng ta không thể sử dụng, xem được các chương trình của truyền hình, vì bận rộn Nếu muốn xem chương trình truyền hình để biết các thông tin đã và đang xảy ra trong cuộc sống hàng ngày thì phải dừng công việc để vào xem tivi Ngược lại, không phải ngừng công việc nhưng người ta cũng có thể nghe, tiếp nhận được những thông tin cần thiết nhờ radio một cách hết sức thoải mái

và tiện lợi Mỗi chúng ta chỉ cần có một chiếc radio nhỏ gọn thì dù ở bất cứ nơi đâu, trong lúc đang lái xe, đi xe đạp, xe buýt, vừa cày bừa và cả những người khiếm thị cũng đều có thể nghe, tiếp nhận được những thông tin quan trọng đã, đang và sẽ xảy ra

Có thể khẳng định rằng, thông tin phát thanh qua radio đã giữ được vai trò là người đồng hành hữu ích trong cuộc sống của chúng ta, nó đã giúp cho con người trong các thập kỷ qua luôn giữ được mối liên hệ với thế giới để biết được những biến đổi sâu sắc của cuộc sống, trong và ngoài nước Vì thế, công chúng luôn luôn coi chiếc radio là người bạn tri âm và không phân biệt lứa

tuổi, giới tính, nghề nghiệp và đẳng cấp Sức hấp dẫn của phát thanh không chỉ ở việc dễ dàng nhận thông tin ở bất cứ điều kiện công việc nào trong cuộc sống, mà còn ở sự tiện lợi, rẻ tiền để sử dụng; ít hạn chế về không gian, kỹ thuật đơn giản và chất lượng âm thanh hiện đại

Thông qua phát thanh, các nội dung về an toàn giao thông và văn hóa giao thông sẽ được chuyển tải tới người nghe radio như các chủ trương, đường lối, chính sách và pháp luật của Đàng và Nhà nước về an toàn giao thông trên các lĩnh vực đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng hải, hàng không; các nội dung về tình hình tai nạn giao thông để cảnh báo, nhắc nhở người tham gia giao thông Từ đó, các đối tượng tiếp nhận thông tin coi

đó là những vấn đề bức thiết cần quan tâm

Cùng với đó, quá trình này tạo nên mối quan hệ tương tác qua lại giữa người đưa ra các thông tin và người nhận thông tin, cũng chính từ đây sóng phát thanh thực sự trở thành là cầu nối Hơn nữa, đây là một quá trình tương tác để đi đến sự hiểu biết, chuyển tải ý tưởng, tình cảm bằng cách sử dụng các ngôn từ nâng cao kiến thức, mở rộng hiểu biết và điều chỉnh hành vi của cuộc sống, mục đích cuối cùng là nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật giao thông cho mọi đối tượng

Trong thời gian qua, hệ thống các chương trình phát thanh của Đài Tiếng nói Việt Nam và các Đài Phát thanh – truyền hình địa phương đã xây dựng nhiều chương trình và dành nhiều thời lượng để phát sóng các nội dung

về ATGT Qua đó, kịp thời phản ánh các hành vi vi phạm pháp luật giao thông, nhất là những hành vi chạy quá tốc độ, đua xe trái phép, đánh võng, chở quá số người quy định… Bên cạnh đó, là phát hiện, nêu gương các cá nhân, tập thể trong việc chấp hành, điều hành tốt pháp luật giao thông Chính quyền tại nhiều địa phương còn tổ chức các hoạt động truyền thông về an toàn giao thông qua hệ thống Đài Truyền thanh cấp huyện, cấp xã, phường, thị

trấn, khu đông dân cư, trên các tuyến đường nhằm tạo ra phong trào toàn dân tham gia bảo đảm trật tự an toàn giao thông một cách rộng khắp

Với những kết quả đạt được trong công tác bảo đảm ATGT những năm gần đây, có thể thấy rằng, phát thanh là phương tiện truyền thông quan trọng

để góp phần thông tin, truyền thông về ATGT và VHGT, qua đó, nâng cao trách nhiệm của người dân trong việc chấp hành các qui định về Luật giao thông, giảm thiểu các vụ tai nạn giao thông đáng tiếc

1.4 Giới thiệu về Kênh VOV Giao thông và hai chuyên mục Tiêu điểm giao thông, Văn hóa giao thông

1.4.1 Giới thiệu về Kênh VOV Giao thông

Giao thông có vai trò vô cùng quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo an ninh quốc phòng Chính vì vậy, việc Đài Tiếng nói Việt Nam quyết định thành lập một Kênh thông tin phát thanh chuyên biệt về giao thông, phát sóng tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh trên tần số FM91MHZ vào năm 2009 là hết sức cần thiết Sau hơn 4 năm đi vào hoạt động, Kênh đã được Lãnh đạo Đảng, Nhà nước và người dân đánh giá cao về tính thiết thực

và gần gũi

Cùng với việc khánh thành Trung tâm Phát thanh Quốc gia - Công trình

kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, ngày 18/5/2009, Đài Tiếng nói Việt Nam cũng chính thức khai trương Kênh Giao thông Hà Nội, tần số 91Mhz

Kênh VOV Giao thông FM91MHZ chịu trách nhiệm sản xuất, quản lý nội dung chương trình bao gồm cả việc quản lý và khai thác hệ thống biên tập

âm thanh Khâu phát sóng và truyền dẫn tín hiệu phát thanh của Kênh do Trung tâm Kỹ thuật phát thanh, Đài Tiếng nói Việt Nam đảm nhận

Nội dung xuyên suốt của Kênh VOV Giao thông FM91MHZ từ 05h30 sáng cho tới 02h00 sáng hôm sau là những thông tin chỉ dẫn, hướng dẫn giao thông Bên cạnh đó là các chương trình liên quan đến giao thông, phương tiện giao thông, giao thông đô thị, ca nhạc, thương mại và quảng cáo… Các nội

dung chương trình này được liên kết trong một khung chương trình hoàn toàn

mở, với 3 khung giờ cố định (là khung giờ cao điểm sáng, trưa và chiều); còn các khung giờ khác của kênh có thể thay đổi Ngay cả khung giờ cao điểm của Kênh cũng có thể “co, kéo” cho phù hợp với tình hình giao thông thực tế

Với 20 tiếng 30 phút phát sóng mỗi ngày (trong đó có 390 phút phát sóng trực tiếp tại các khung giờ cao điểm (từ 6h30 – 9h00; 10h30 – 12h00; 16h30 – 19h00), những thông tin trên Kênh Giao thông đã mang một ý nghĩa

xã hội thiết thực Điều này từng được Tổng Giám đốc Đài TNVN khẳng định:

“Kênh VOV Giao thông góp phần quan trọng vào việc giảm thiểu tai nạn, ùn tắc giao thông ở nước ta nói riêng, cũng như sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước nói chung”,

Sự ra đời của Kênh Giao thông FM 91MHZ đã đem lại lợi ích thiết thực cho người tham gia lưu thông, giảm tình trạng ùn tắc đường, giảm số vụ

vi phạm giao thông, cũng như giảm số tai nạn giao thông xảy ra trên địa bàn VOV Giao thông phủ sóng

1.4.2 Giới thiệu về hai chuyên mục Tiêu điểm giao thông, Văn hóa giao thông

Hai chuyên mục “Tiêu điểm giao thông” và “Văn hóa giao thông” được

ra đời và phát sóng đồng thời với sự ra đời của kênh VOV Giao thông (tháng 5/2009) Sau một thời gian phát sóng, chuyên mục “Tiêu điểm giao thông” và

“Văn hóa giao thông” được đánh giá là những chuyên mục có những đóng góp quan trọng trong việc truyền thông về ATGT và VHGT tới bạn nghe Đài

Bảng 1.1: Một số thông tin về hai chuyên mục:

Chuyên mục Tiêu điểm giao thông Văn hóa giao thông

chương trình Giờ cao điểm sáng từ thứ 2 đến thứ 6 trong tuần

Phát lại vào lúc 18h30 phút, trong chương trình Giờ cao điểm chiều từ thứ 2 đến thứ 6 trong tuần

Phát mới vào lúc 9h30 phút các ngày thứ 2 và thứ 6 trong tuần Phát lại vào lúc 9h30 phút, các ngày thứ 3 và thứ 7 trong tuần

Kỹ thuật viên: 02 người

Phóng viên, Biên tập viên: 03 người

Chịu trách nhiệm nội dung/ Chỉ đạo sản xuất: 01 người

Dẫn chương trình/ MC: 02 người

Kỹ thuật viên: 02 người

Phóng viên, Biên tập viên: 02 người

Chuyên mục “Tiêu điểm giao thông”: là một trong các chuyên mục

quan trọng được phát sóng trong khung Giờ cao điểm trên kênh VOV Giao thông Chuyên mục do một nhóm các nhà báo giàu kinh nghiệm xây dựng, dưới sự chỉ đạo của lãnh đạo Kênh VOV Giao thông

Mỗi chuyên mục TĐGT sau khi được hoàn thiện và duyệt phát sóng sẽ được phát lần đầu vào lúc 8h30 phút buổi sáng Đây là thời điểm khi tình hình giao thông trên địa bàn Thủ đô đã bớt căng thẳng, thính giả có thể dành một khoảng thời gian ngắn (5 phút) để tiếp nhận những bài viết sâu kỹ hơn về các vấn đề ATGT Nội dung của chuyên mục TĐGT buổi sáng sẽ được phát lại vào lúc 18h30 phút cùng ngày Sau nhiều tiếng đồng hồ nghe các thông tin giao thông trực tiếp về tình hình giao thông tại các tuyến đường của Thủ đô, chuyên mục TĐGT được phát sóng lại để những thính giả không theo dõi nội dung này trong buổi sáng có thể đón nghe vào buổi chiều

Hiện nay, chuyên mục TĐGT được sản xuất theo phương thức các chuyên mục phát thanh truyền thống Quy trình này gồm những bước cơ bản: Phóng viên phát hiện đề tài – Phóng viên triển khai thực hiện nội dung – Phóng viên nộp nội dung chương trình bằng văn bản để ký duyệt - Văn bản chương trình được chuyển đến cho bộ phận phát thanh viên thu tại studio - Biên tập, sửa chữa, cắt gọt - Hoàn thiện chương trình – Bàn giao bộ phận chịu trách nhiệm phát sóng Ưu điểm của quy trình sản xuất này là tránh được những rủi ro có thể xảy ra khi phát sóng và kịp thời sửa chữa những lỗi sai Tuy nhiên, tính thời sự và tính trực tiếp vốn là ưu thế của phát thanh lại không thể phát huy ở phương thức sản xuất này Theo phương pháp và kỹ thuật sản xuất, chuyên mục TĐGT là chuyên mục kết hợp giữa studio và hiện trường

Bảng 1.2: Sơ đồ mô hình sản xuất chuyên mục Tiêu điểm giao thông:

Các nội dung của chuyên mục “Tiêu điểm giao thông” bao gồm: Cung cấp thông tin kịp thời về tình hình trật tự, ATGT, các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về ATGT; Các hoạt động, sự kiện thời sự về công tác đảm bảo trật tự ATGT; Phản ánh các hành vi vi phạm quy định về trật tự ATGT và những vấn đề bất cập trong kết cấu hạ tầng giao thông như: cơ sở

hạ tầng xuống cấp, cách tổ chức giao thông bất hợp lý cùng những cảnh báo nguy cơ tai nạn và ùn tắc giao thông

Về hình thức thể hiện: Chuyên mục “Tiêu điểm giao thông” là dạng bài

Phóng viên triển khai thực hiện đề tài

Lãnh đạo kênh VOV Giao thông duyệt văn bản chuyên mục qua hai cấp: cấp Phòng và cấp Ban

Phát thanh viên thể hiện nội dung

Hoàn thiện chuyên mục phát thanh

mục được phát sóng trong Khung Giờ cao điểm của Kênh VOV Giao thông (là khung giờ phát sóng thông tin giao thông trực tiếp), nhưng chuyên mục Tiêu điểm giao thông đã được thu sẵn và hoàn thiện tác phẩm trước khi phát sóng

Một chuyên mục TĐGT được thể hiện với những đặc điểm cụ thể: Mở đầu là nhạc hiệu nhằm thông báo chuyên mục sắp bắt đầu để người nghe tập trung theo dõi Nhạc hiệu chuyên mục cũng giúp phân biệt chuyên mục TĐGT với các chuyên mục khác của kênh VOV Giao thông và thính giả có thể nhận diện được chuyên mục này ngay từ phút đầu tiên

Tiếp sau nhạc hiệu là lời xướng do hai người dẫn chương trình thể hiện Lời xướng này nhằm thông báo ngắn gọn tên của chuyên mục phát thanh là TĐGT Cả nhạc hiệu và lời xướng có thời lượng là 14 giây Chuyên mục TĐGT được phát sóng trong khung chương trình lớn là Giờ cao điểm của kênh VOV Giao thông nên 14 giây nhạc hiệu và lời xướng có ý nghĩa quan trọng để thính giả chuẩn bị tâm lý đón nghe nội dung của chuyên mục

Về cấu trúc của chuyên mục tương đối ổn định Mỗi chuyên mục có thời lượng 5 phút chia thành 3 phần: Mở đầu; Nội dung chính và lời kết của chuyên mục cùng lời chào thính giả Giữa các phần trong chuyên mục được phân cách bằng nhạc cắt Nhạc cắt có thời lượng ngắn là 4 giây

Chuyên mục TĐGT được thể hiện qua giọng đọc của hai phát thanh viên: 1 người dẫn đầu và dẫn cuối chuyên mục, 1 người thể hiện phần nội dung chính Chuyên mục có sử dụng tiếng động phỏng vấn; Tiếng động đường phố/ hiện trường nhằm truyền tải đầy đủ, súc tích các nội dung mà chuyên mục đề cập tới

Chuyên mục “Văn hóa giao thông”: Chuyên mục “Văn hóa giao

thông” ban đầu có format là dạng tiểu phẩm, tình huống trò chuyện giữa 2 nhân vật, 2 biên tập viên Họ sẽ có những lộ trình dọc các con đường, tuyến phố và quan sát thấy những câu chuyện, hiện tượng về giao thông mà theo họ

là chưa đẹp Cuộc trò chuyện nhẹ nhàng về những điều họ chia sẻ giúp thính giả nhận biết và lựa chọn ứng xử đúng trong tình huống giao thông tương tự Sau này, format chuyên mục thay đổi theo hướng thời sự hơn Không còn là tình huống giả định mà là người thật, việc thật, câu chuyện thật trong đời sống giao thông

Quy trình sản xuất: Hiện nay chuyên mục VHGT được sản xuất theo phương thức các chương trình phát thanh truyền thống Quy trình này tương

tự như chuyên mục TĐGT

Các nội dung được chuyên mục VHGT phản ánh tập trung vào ba mảng

đề tài lớn là các chủ trương, chính sách của Đảng, Chính phủ và các cơ quan ban ngành trong lĩnh vực giao thông liên quan tới VHGT; Các hoạt động, sự kiện thời sự về VHGT hoặc có liên quan mật thiết với VHGT; Các vấn đề, sự kiện, sự cố về giao thông đã xảy ra được phân tích và mổ xẻ dưới góc nhìn của VHGT (nhìn từ hành vi ứng xử, ý thức văn hóa)

Về hình thức thể hiện: Chuyên mục VHGT được thể hiện qua giọng đọc của hai phát thanh viên: 1 người dẫn đầu và dẫn cuối chuyên mục, 1 người thể hiện phần nội dung chính Chuyên mục sử dụng phong phú âm nhạc

và tiếng động như tiếng động phỏng vấn; Tiếng động đường phố/ hiện trường;

Âm nhạc tạo hiệu ứng trong các câu chuyện/vấn đề mang kịch tính; Logo, thông điệp để tạo điểm nhấn và sự lắng đọng Ví dụ thông điệp: “Phía trước tay lái là sự sống, hãy lái xe bằng cả trái tim”

Bên cạnh đó, chuyên mục cũng có sự linh hoạt về hình thức, tùy vào nội dung và vấn đề chuyển tải: có khi kết hợp bài phản ánh và đoạn phỏng vấn, có khi kết hợp voxpop với bài phản ánh Mục đích cuối cùng là nhằm đạt hiệu quả thông tin và tác động tốt nhất tới công chúng

Tiểu kết chương 1:

Trong chương 1, luận văn đã nêu khái quát một vài nét về thực trạng vấn đề truyền thông ATGT và VHGT trên các phương tiện thông tin đại chúng hiện nay và tầm quan trọng của ATGT và VHGT trong việc đảm bảo trật tự xã hội

Trong bức tranh khá phong phú sắc màu về công tác truyền thông ATGT và VHGT thì kênh VOV Giao thông – Đài Tiếng nói Việt Nam nổi lên như một điểm sáng bởi tính hiệu quả, gần gũi với công chúng Những nội dung được phát trên làn sóng VOV Giao thông đã có tác động trực tiếp tới những đối tượng đang tham gia giao thông như người lái xe ô tô, người sử dụng xe buýt, lực lượng chức năng ngành giao thông tuần tra trên đường…

“Tiêu điểm giao thông” và “Văn hóa giao thông” là hai chuyên mục tiêu biểu của kênh VOV Giao thông, đã ra đời và phát triển cùng kênh VOV Giao thông trong suốt thời gian qua Tuy nhiên, đứng trước những yêu cầu của xã hội trong việc nâng cao công tác truyền thông về ATGT và VHGT thì hai chuyên mục này cũng cần có những thay đổi phù hợp để đáp ứng nhu cầu thông tin cũng như nhiệm vụ truyền thông

Đối với những nội dung nổi bật trong công tác truyền thông về ATGT

và VHGT là: Chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về an toàn giao thông; Phê phán các hành vi vi phạm quy định về TTATGT và biểu dương các tấm gương người tốt – việc tốt trong công tác đảm bảo ATGT; Những vấn

đề bất cập trong kết cấu hạ tầng giao thông; Hoạt động của lực lượng giữ gìn trật tự an toàn giao thông và các vấn đề thuộc phương tiện tham gia giao thông thì ở cả hai chuyên mục TĐGT và VHGT đều tham gia truyền tải, dù ở mức độ đậm nhạt khác nhau

Vậy thực trạng vấn đề truyền thông ATGT và VHGT trên kênh VOV Giao thông hiện nay ra sao? Đâu là những ưu điểm và hạn chế của hai chuyên mục “Tiêu điểm giao thông” và “Văn hóa giao thông”? Chương 2 của luận văn sẽ trả lời những câu hỏi này qua việc phân tích và đánh giá hoạt động sản xuất và phát sóng hai chuyên mục “Tiêu điểm giao thông” và “Văn hóa giao thông”

Chương 2: THỰC TRẠNG TRUYỀN THÔNG VỀ AN TOÀN GIAO THÔNG VÀ VĂN HÓA GIAO THÔNG TRÊN KÊNH VOV GIAO THÔNG

2.1 Tổng hợp số liệu về nội dung, hình thức thể hiện

2.1.1 Khảo sát số liệu về nội dung

“Tiêu điểm giao thông” và “Văn hóa giao thông” là hai chuyên mục ra đời cùng sự xuất hiện của kênh VOV Giao thông Trong thời gian qua, đây là hai chuyên mục quan trọng nhất trong việc thực hiện nội dung truyền thông

về ATGT và VHGT của kênh VOV Giao thông Do đó, việc khảo sát hai chuyên mục này sẽ giúp đánh giá được thực trạng truyền thông về ATGT và VHGT trên kênh VOV Giao thông

Theo thống kê các chuyên mục đã được phát sóng trên kênh VOV Giao thông, cụ thể là chuyên mục Tiêu điểm giao thông từ ngày 1/1/2013 – 31/12/2013 đã có 270 chuyên mục Tiêu điểm giao thông và 108 chương trình Văn hóa giao thông được phát sóng với nhiều chủ đề khác nhau

Qua khảo sát các chuyên mục này trong việc thể hiện những chủ đề lớn

về ATGT về VHGT thu được kết quả như sau:

Bảng 2.1: Khảo sát nội dung theo số lượng bài viết trong chuyên mục “Tiêu

điểm giao thông” được phát sóng trong năm 2013:

quy định về TTATGT và biểu

dương các tấm gương người

tốt – việc tốt trong công tác

Hoạt động của lực lượng giữ

gìn trật tự an toàn giao thông

Các vấn đề đảm bảo ATGT

cho phương tiện tham gia

Bảng 2.2: Biểu đồ khảo sát nội dung của chuyên mục “Tiêu điểm giao thông”

năm 2013

Chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về ATGT Phê phán các hành vi vi phạm quy định về TTATGT và biểu dương các tấm gương người tốt – việc tốt trong công tác đảm bảo ATGT.

Những vấn đề bất cập trong kết cấu hạ tầng giao thông Hoạt động của lực lượng giữ gìn TTATGT

Các vấn đề đảm bảo ATGT cho phương tiện tham gia giao thông

Qua thống kê cho thấy, các chủ đề mà chuyên mục TĐGT đã phản ánh trong năm 2013 được thể hiện tương đối đồng đều Toàn bộ các chuyên mục TĐGT được khảo sát đều có nội dung thuộc 5 chủ đề lớn nêu trên với tỷ lệ theo từng nội dung cụ thể là: Chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về ATGT (16%); Phê phán các hành vi vi phạm quy định về TTATGT và biểu dương các tấm gương người tốt – việc tốt trong công tác đảm bảo ATGT (25%); Những vấn đề bất cập trong kết cấu hạ tầng giao thông (21%); Hoạt động của lực lượng giữ gìn trật tự an toàn giao thông (24%) và các vấn đề đảm bảo ATGT cho phương tiện tham gia giao thông (14%) Như vậy, nội dung được ưu tiên phản ánh nhiều nhất của chuyên mục TĐGT là việc phát hiện, phân tích phê phán các hành vi vi phạm quy định về TTATGT và biểu dương các tấm gương người tốt – việc tốt trong công tác đảm bảo ATGT

Những chủ đề còn lại chiếm tỷ lệ tương đối đồng đều cho thấy nội dung của chuyên mục được những người thực hiện quan tâm, phản ánh khá toàn diện

Bảng 2.3: Khảo sát nội dung theo số lượng bài viết trong chuyên mục “Văn

hóa giao thông” được phát sóng trong năm 2013:

quy định về TTATGT và biểu

dương các tấm gương người

tốt – việc tốt trong công tác

Hoạt động của lực lượng giữ

gìn trật tự an toàn giao thông

Bảng 2.4: Biểu đồ khảo sát nội dung của chuyên mục “Văn hóa giao thông”

năm 2013:

Chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về ATGT Phê phán các hành vi vi phạm quy định về TTATGT và biểu dương các tấm gương người tốt – việc tốt trong công tác đảm bảo ATGT.

Những vấn đề bất cập trong kết cấu hạ tầng giao thông Hoạt động của lực lượng giữ gìn TTATGT

Các vấn đề đảm bảo ATGT cho phương tiện tham gia giao thông

Đối với chuyên mục Văn hóa giao thông, thống kê cho thấy, nội dung phê phán các hành vi vi phạm quy định về TTATGT và biểu dương các tấm gương người tốt – việc tốt trong công tác đảm bảo ATGT chiếm một tỷ lệ áp đảo với 48% tổng số chuyên mục đã phát sóng trong năm 2013 Bên cạnh đó, những nội dung khác khi truyền thông về ATGT và VHGT cũng được chuyên mục VHGT quan tâm thể hiện

Không giống như chuyên mục TĐGT, chuyên mục VHGT có sự phân

bố không đồng đều về các nội dung khi thực hiện công tác truyền thông về ATGT và VHGT Bên cạnh nội dung phê phán các hành vi vi phạm quy định

về TTATGT và biểu dương các tấm gương người tốt – việc tốt trong công tác đảm bảo ATGT chiếm tỷ lệ áp đảo thì hai nội dung khác cũng được chuyên mục này quan tâm là Chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về ATGT

(chiếm 18% số lượng chuyên mục) và Hoạt động của lực lượng giữ gìn TTATGT (chiếm 21% số lượng chuyên mục)

Hai nội dung còn lại là những vấn đề bất cập trong kết cấu hạ tầng giao thông và các vấn đề thuộc phương tiện tham gia giao thông thì hiếm khi được chuyên mục VHGT nói tới, chỉ chiếm một số lượng chuyên mục hạn chế tương ứng là 09% và 04% tổng số lượng chuyên mục đã phát sóng Nhưng đây cũng sẽ là những nội dung hay và luôn có thể thể hiện được qua chuyên mục VHGT, vấn đề chỉ nằm ở khía cạnh truyền tải và hướng triển khai nội dung cho phù hợp

2.1.2 Khảo sát số liệu về hình thức thể hiện

Bảng 2.5: Khảo sát tỷ lệ % các yếu tố âm thanh được thể hiện trong các bài

viết của chuyên mục “Tiêu điểm giao thông” trong năm 2013: