Chính sách phát triển công nghệ theo hướng thị trường kéo nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa Vũ Ngọc Dương Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luậ
Trang 1Chính sách phát triển công nghệ theo hướng thị trường kéo nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa
Vũ Ngọc Dương
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn ThS Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ; Mã số 60 34 72
Người hướng dẫn: TS Trần Văn Hải
Năm bảo vệ: 2012
Abstract Hệ thống hóa các khái niệm có liên quan, bao gồm chính sách, chính sách
(khoa học và công nghệ) KH&CN, triển khai công nghệ, phát triển công nghệ, chính sách “KH&CN đẩy”, chính sách “thị trường kéo”, doanh nghiệp nhỏ và vừa, năng lực công nghệ và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa Khảo sát thực tế để chứng minh sự không thành công của chính sách “KH&CN đẩy” trong các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nhỏ và vừa của Hải Dương Khảo sát thực tế để chứng minh chỉ có thể nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nhỏ và vừa của Hải Dương, khi thực hiện chính sách phát triển công nghệ theo
hướng “thị trường kéo”
Keywords Phát triển công nghệ; Năng lực cạnh tranh; Doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Trang 2
Content
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 3
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU 4
PHẦN MỞ ĐẦU 5
1 Lý do chọn đề tài 5
2 Tổng quan tình hình nghiên cứu 6
3 Mục tiêu nghiên cứu 7
4 Phạm vi nghiên cứu 8
5 Câu hỏi nghiên cứu 8
6 Giả thuyết nghiên cứu 8
7 Mẫu khảo sát 8
8 Phương pháp nghiên cứu 9
9 Kết cấu của Luận văn 9
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA LUẬN VĂN 10
1.1 Cơ sở lý luận về chính sách 10
1.1.1 Khái niệm chính sách 10
1.1.2 Chính sách khoa học và công nghệ 13
1.2 Triển khai công nghệ và phát triển công nghệ 14
1.2.1 Khái niệm triển khai công nghệ 14
1.2.2 Khái niệm phát triển công nghệ 15
1.2.3 Mối quan hệ giữa “triển khai công nghệ” với “phát triển công nghệ” 16
1.3 Chính sách “khoa học và công nghệ đẩy”, chính sách “thị trường kéo” 17
1.3.1 Khái niệm chính sách “khoa học và công nghệ đẩy” 17
1.3.2 Khái niệm chính sách “thị trường kéo” 19
1.4 Doanh nghiệp nhỏ và vừa 20
1.4.1 Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa 20
1.4.2 Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa 23
1.5 Năng lực cạnh tranh và năng lực công nghệ 25
1.5.1 Khái niệm năng lực cạnh tranh 25
1.5.2 Khái niệm năng lực công nghệ 27
1.5.3 Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nhỏ và vừa 30
* Kết luận chương 1 34
CHƯƠNG 2 PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THEO HƯỚNG “KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ ĐẨY” TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH HẢI DƯƠNG 35
2.1 Tổng quan về các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Hải Dương 35
2.1.1 Đặc điểm các doanh nghiệp nhỏ và vừa Hải Dương 35
2.1.2 Vai trò của các doanh nghiệp nhỏ và vừa Hải Dương 37
2.2 Đề tài áp dụng công nghệ sấy và xử lý gỗ bán thành phẩm để khử độ co ngót, cong vênh và nấm mốc 40
2.2.1 Khái quát về đề tài công nghệ xử lý gỗ bán thành phẩm 40
2.2.2 Kết quả nghiên cứu công nghệ xử lý gỗ bán thành phẩm 41
2.2.3 Triển khai thực nghiệm công nghệ xử lý gỗ bán thành phẩm 43
2.2.4 Phát triển công nghệ xử lý gỗ bán thành phẩm 45
2.2.5 Phân tích đề tài công nghệ xử lý gỗ bán thành phẩm 46 2.2.6 Đánh giá chính sách “KH&CN đẩy” qua đề tài công nghệ xử lý gỗ bán
Trang 32.3 Dự án nghiên cứu, hoàn thiện lò sấy cải tiến gián tiếp và xây dựng mô hình chế
biến bảo quản tiêu thụ nông sản 49
2.3.1 Khái quát về dự án 49
2.3.2 Kết quả nghiên cứu công nghệ lò sấy 50
2.3.3 Triển khai thực nghiệm công nghệ lò sấy 54
2.3.4 Phát triển công nghệ lò sấy 56
2.3.5 Phân tích dự án công nghệ lò sấy 57
2.3.6 Đánh giá chính sách “KH&CN đẩy” qua dự án công nghệ lò sấy 60
2.4 Đánh giá tác động của chính sách “KH&CN đẩy” qua khảo sát thực tiễn tại Hải Dương 61
2.4.1 Đánh giá tác động dương tính của chính sách “KH&CN đẩy” 61
2.4.2 Đánh giá tác động âm tính của chính sách “KH&CN đẩy” 62
* Kết luận chương 2 62
CHƯƠNG 3 PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THEO HƯỚNG “THỊ TRƯỜNG KÉO” TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH HẢI DƯƠNG 64
3.1 Phát triển công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp 64 3.1.1 Năng lực công nghệ của các doanh nghiệp 64
3.1.2 Năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp 65
3.2 Phân tích năng lực công nghệ của doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nhỏ và vừa 67
3.2.1 Phân tích SWOT về năng lực doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nhỏ và vừa 67
3.2.2 Tác động của chính sách đến năng lực công nghệ của doanh nghiệp 70
3.2.3 Điểm yếu về tỷ lệ thiết bị hiện đại của doanh nghiệp 71
3.2.4 Điểm yếu về tỷ lệ lao động làm việc trên công nghệ hiện đại 72
3.2.5 Điểm yếu về chi phí năng lượng và nguyên liệu/đơn vị sản phẩm 72
3.2.6 Điểm yếu về mức độ phụ thuộc vào nước ngoài 73
3.2.7 Các tiêu chí khác 74
3.3 Giải pháp phát triển công nghệ theo “thị trường kéo” để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nhỏ và vừa 77
3.3.1 Đánh giá tác động từ đối thủ cạnh tranh đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp 77
3.3.2 Giải pháp phát triển công nghệ theo chiều rộng (Extensive Development of Technology) 79
3.3.3 Giải pháp phát triển công nghệ theo chiều sâu (Intensive Development of Technology) 83
3.3.4 Các giải pháp khác để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nhỏ và vừa 88
3.4 Đánh giá tác động của chính sách “thị trường kéo” qua khảo sát thực tiễn tại Hải Dương 96
3.4.1 Đánh giá tác động dương tính của chính sách “thị trường kéo” 96
3.4.2 Đánh giá tác động âm tính của chính sách “thị trường kéo” 97
* Kết luận chương 3 98
KẾT LUẬN ……… ………100
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 101
PHỤ LỤC 1 ……… 103
PHỤ LỤC 2 108
Trang 4References
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt
1 Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam, Nghị định số 90/2001/NĐ-CP về
quản lý doanh nghiệp nhỏ và vừa
2 Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam, Nghị định 56/2009/NĐ-CP về
trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
3 Vũ Cao Đàm (2007), Giáo trình phương pháp luận nghiên cứu khoa
học, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội
4 Vũ Cao Đàm (2011), Giáo trình Khoa học chính sách, NXB Đại học
Quốc gia Hà Nội
5 Vũ Cao Đàm (6.2012): Các giải pháp đột phá về đầu tư nhằm nâng cao
hiệu quả của hoạt động KH&CN, đưa KH&CN thực sự trở thành động lực then chốt của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
6 Lê Tuấn Hà (2008), Các yếu tố tác động đến năng lực công nghệ của
một số doanh nghiệp ngành than trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, Luận
văn Thạc sĩ chuyên ngành Chính sách KH&CN
7 Trần Văn Hải (2012), Xây dựng Luật Khoa học và Công nghệ - Từ tiếp
cận so sánh, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 21 (229) tháng 11 năm
2012, tr 29-35
8 Sở KH&CN tỉnh Hải Dương (2007), Đánh giá trình độ và năng lực
công nghệ của các lĩnh vực sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương
9 Sở Công nghiệp tỉnh Hải Dương (2007), Áp dụng công nghệ sấy và xử
lý gỗ bán thành phẩm để khử độ co ngót, cong vênh và nấm mốc; nâng cao chất lượng sản phẩm đồ gỗ mỹ nghệ đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu, phát triển làng nghề
10 Sở Khoa học, công nghệ và môi trường tỉnh Hải Dương (2002),
Nghiên cứu, hoàn thiện lò sấy cải tiến gián tiếp và xây dựng mô hình chế biến bảo quản tiêu thụ nông sản (hành, tỏi, cà rốt, rau gia vị …)
Trang 5nâng cao chất lượng, giảm chi phí giá thành sản phẩm Phục vụ thị trường trong và ngoài nước, giảm thiểu độc hại tới sức khoẻ con người
và môi trường sinh thái
11 Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh, Số liệu điều tra 2009
12 Nguyễn Hữu Thắng - chủ biên (2009), Năng lực cạnh tranh của các
doanh nghiệp Việt Nam trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay,
Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội
13 Nguyễn Minh Tuấn (2010), Nâng cao năng lực cạnh tranh của các
doanh nghiệp nhà nước trong hội nhập kinh tế quốc tế, Nhà xuất bản
Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh
14 Tổng cục thống kê (2010), Niên giám thống kê
15 Trung tâm KH&CN phát triển đô thị và nông thôn (2009), Điều tra hiện
trạng và đề xuất các giải pháp để tăng cường năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn tỉnh Hải Dương khi gia nhập WTO
16 UBND tỉnh Hải Dương (2010), Kế hoạch phát triển doanh nghiệp nhỏ
và vừa giai đoạn 2010- 2015
17 Viện Chiến lược và Chính sách KH&CN, Tuyển chọn văn bản Luật
KH&CN của một số nước trên thế giới, Nhà xuất bản Chính trị quốc
gia, Hà Nội, 1997
18 Web: http://vinasme.vn/index.html, cập nhật 12.3.2012
Tiếng Anh:
Entrepreneurship in Technology-based Firms Wiley-IEEE, ISBN
0-471-57219-5, pag 43
20 OECD Frascati Manual, Sixth edition, 2002, para 64, page 30
21 People's Republic of China Law on Science and Technology Progress