Những tiến bộ về khoa học-kĩ thuật đã thúc đẩy kinh tế thế giới phát triển với một tốc độ cao… 0,5 - Chủ nghĩa xã hội được xác lập ở một nước đầu tiên trên thế giới, nằm giữa vòng vây củ
Trang 1SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC
-ĐỀ THI -ĐỀ XUẤT
KÌ THI CHỌN HSG LỚP 11 THPT NĂM HỌC 2013-2014
ĐỀ THI MÔN: LỊCH SỬ Dành cho học sinh trường THPT
Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian giao đề
-Câu 1 (2,5 điểm)
Nêu và nhận xét về nội dung của cuộc Duy tân Minh Trị ở Nhật Bản cuối thế kỉ XIX.
Câu 2 (2,5 điểm)
Khái quát những nội dung chính của lịch sử thế giới hiện đại (1917-1945).
Câu 3 (3,0 điểm)
Phân tích nguyên nhân bùng nổ cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918) Đánh giá tính chất và nêu kết cục của cuộc chiến tranh thế giới này.
Câu 4 (2,0 điểm)
Nêu nguyên nhân dẫn đến phong trào yêu nước và cách mạng Việt Nam những năm đầu thế kỉ XX có sự xuất hiện của xu hướng bạo động và cải cách.
-Hết -Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Họ và tên thí sinh……….Số báo danh………
Trang 2SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC
————
ĐÁP ÁN – THANG ĐIỂM
ĐỀ THI CHỌN HSG LỚP 11 NĂM HỌC 2013-2014
MÔN: LỊCH SỬ Dành cho học sinh các trường THPT
(Đáp án- Thang điểm có 03 trang)
1 Nêu và nhận xét về nội dung của cuộc Duy tân Minh Trị ở Nhật Bản
cuối thế kỉ XIX.
2,5
1 Nội dung cuộc Duy Tân Minh Trị ở Nhật Bản cuối thế kỉ XIX
- Trước nguy cơ bị xâm lược và cuộc khủng hoảng ở trong nước, từ năm
1868 Thiên hoàng Minh Trị đã tiến hành một cuộc cải cách trên các lĩnh
vực chính trị, kinh tế, giáo dục và quân sự nhằm bảo vệ độc lập và phát
triển đất nước.
0,25
+ Về chính trị: Nhật hoàng tuyên bố chấm dứt chế độ Mạc Phủ, thành lập
chính phủ mới, xóa bỏ tình trạng cát cứ, đưa Nhật Bản thành một quốc
gia thống nhất thuộc quyền chỉ đạo của chính phủ trung ương…Năm
1889 hiến pháp mới được ban hành, chế độ quân chủ lập hiến được thiết
+ Về kinh tế: Chính phủ đã thi hành các chính sách thống nhất tiền tệ,
thống nhất thị trường… cho phép mua bán ruộng đất, tăng cường phát
+ Về văn hóa- giáo dục: Thực hiện chế độ giáo dục bắt buộc, đưa nội
dung khoa học – kỹ thuật vào chương trình giảng dạy, cho thanh niên ưu
+ Về quân sự Hiện đại hóa quân đội theo kiểu phương Tây, thực hiện
2 Nhận xét
- Những cải cách trên thuộc nội dung của cách mạng tư sản… 0,25
- Sau hơn 20 năm Minh Trị duy tân (1868-1895), Nhật Bản đã có bước
Trang 3phát triển vượt bậc về công thương nghiệp Minh Trị duy tân đã mở
đường cho việc biến Nhật Bản phong kiến thành một nước tư bản chủ
nghĩa và tiến dần lên đế quốc chủ nghĩa, từ đó giúp Nhật Bản thoát khỏi
2 Khái quát những nội dung chính của lịch sử thế giới hiện đại
(1917-1945).
2,5
- Trong thời kì này diễn ra những chuyển biến quan trọng trong sản xuất vật
chất của nhân loại Những tiến bộ về khoa học-kĩ thuật đã thúc đẩy kinh tế
thế giới phát triển với một tốc độ cao…
0,5
- Chủ nghĩa xã hội được xác lập ở một nước đầu tiên trên thế giới, nằm
giữa vòng vây của chủ nghĩa tư bản…
0,5
- Phong trào cách mạng thế giới bước sang thời kì phát triển mới từ sau thắng
lợi của Cách mạng tháng Mười Nga và sự kết thúc của chiến tranh thế giới…
0,5
- Chủ nghĩa tư bản không còn là hệ thống duy nhất trên thế giới và trải
qua những bước thăng trầm…
0,5
- Chiến tranh thế giới thứ hai (1939-1945) là cuộc chiến tranh lớn nhất,
khốc liệt nhất và tàn phá nặng nề nhất trong lịch sử nhân loại…
0,5
3 Phân tích nguyên nhân bùng nổ cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất
(1914-1918) Đánh giá tính chất và nêu kết cục của cuộc chiến tranh
thế giới này.
3,0
1 Nguyên nhân bùng nổ
- Quy luật phát triển không đều giữa các nước đế quốc dẫn đến mâu
thuẫn giữa các nước đế quốc với các nước đế quốc về vấn đề thị trường,
thuộc địa…
0,5
- Trong cuộc đua giành giật thuộc địa, đế quốc Đức là kẻ hung hăng nhất
vì có tiềm lực kinh tế và quân sự nhưng lại ít thuộc địa Thái độ của Đức
làm cho quan hệ quốc tế ở châu Âu ngày càng căng thẳng, đặc biệt là
- Đến đầu thế kỉ XX, trên thế giới hình thành hai khối quân sự đối đầu
nhau: Đức-Áo-Hung và Anh-Pháp-Nga Cả 2 khối đều ôm mộng xâm
lược, cướp đoạt lãnh thổ và thuộc địa của nhau, tăng cường chạy đua vũ
Trang 4- Tình hình căng thẳng ở Ban-căng từ năm 1912 đến năm 1913 đã tạo cơ
hội cho chiến tranh bùng nổ, tiêu biểu là sự kiện Xéc- bi… 0,5
2 Tính chất
- Chiến tranh thế giới thứ nhất là cuộc chiến tranh đế quốc, xâm lược và
3 Kết quả
- Chiến tranh thế giới thứ nhất đã gây ra những thảm họa hết sức nặng nề
đối với nhân loại: khoảng 1,5 tỉ người bị lôi cuốn vào vòng khói lửa, 10
triệu người chết, trên 20 triệu người bị thương, kinh tế châu Âu bị kiệt
- Trong quá trình chiến tranh, thắng lợi của cuộc cách mạng tháng Mười
Nga và việc thành lập Nhà nước Xô viết đánh dấu bước chuyển lớn trong
4 Nêu nguyên nhân dẫn đến phong trào yêu nước và cách mạng Việt
Nam những năm đầu thế kỉ XX có sự xuất hiện của xu hướng bạo
động và cải cách.
2,0
- Do nhận thức khác nhau về vấn đề dân tộc và dân chủ: Phan Bội Châu
là người đại diện xu hướng bạo động cho rằng Độc lập là cái cần có
trước, trong khi đó Phan Chu Trinh lại cho rằng dân chủ là cái cần có
trước; các ông mới chỉ nhìn thấy một trong hai mâu thuẫn cơ bản của dân
tộc Việt Nam (mâu thuẫn dân tộc hoặc dân chủ) 0,5
- Do có sự khác nhau về mức độ tiếp thu tư tưởng dân chủ tư sản: Phan
Bội Châu tiếp thu tư tưởng tư sản không sâu sắc bằng Phan Châu trinh
nên vẫn tiếp tục con đường đấu tranh vũ trang truyền thống của dân tộc
mặc dù đã mang nhiều nét mới, chủ trương tổ chức lực lượng ở trong
nước, tranh thủ sự viện trợ từ bên ngoài, trước hết là Nhật Bản, tổ chức
bạo động vũ trang để đánh đuổi thực dân Pháp, giành độc lập dân tộc;
trong khi đó Phan Chu Trinh chủ trương cứu nước bằng phương pháp
nâng cao dân trí, dân quyền, vạch trần chế độ vua quan phong kiến thối
nát, đòi Pháp sửa đổi chế độ cai trị ở thuộc địa, coi đó là điều kiện tiên
Trang 5- Do cú sự khỏc nhau về truyền thống gia đỡnh, quờ hương của người đại
diện và đề xướng hai xu hướng: Nghệ An, Quờ hương của Phan Bội Chõu
cú truyền thống đấu tranh vũ trang từ lõu Quảng Nam với cửa biền Hội
An, thành phố Đà Nẵng quờ hương Phan Chõu Trinh cú truyền thống
- Do mức độ tỏc động của chớnh sỏch khai thỏc thuộc địa của Phỏp đến
người đại diện và đề xướng hai xu hướng cú sự khỏc nhau: Nghệ An,
Quờ hương của Phan Bội Chõu khụng phải là trung tõm khai thỏc thuộc
địa của Phỏp Quảng Nam với cửa biền Hội An, thành phố Đà Nẵng quờ
hương Phan Chõu Trinh là một trong những trung tõm khai thỏc thuộc
(Lu ý: Trên đây là những nội dung cơ bản khi làm bài học sinh phải đề cập tới Bài viết
đủ nội dung, chính xác, lôgic thì mới cho điểm tối đa)
-Hết -SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC
ĐỀ CHÍNH
THỨC
KỲ THI CHỌN HSG LỚP 11 THPT NĂM HỌC
2012-2013
ĐỀ THI MễN: LỊCH SỬ
(Dành cho học sinh THPT khụng chuyờn)
Thời gian làm bài: 180 phỳt, khụng kể thời gian phỏt đề
Cõu 1 (1,0 điểm).
Lập bảng so sỏnh về phong trào cỏch mạng ở cỏc nước tư bản chõu Âu giai đoạn
1918 - 1923 và giai đoạn 1929 - 1939 với cỏc nội dung sau: Nguyờn nhõn, kẻ thự, mục tiờu
và tỏc dụng của phong trào.
Trang 6Câu 2 (2,5 điểm).
Trào lưu cải cách ở các nước trong khu vực Đông Nam Á cuối thế kỷ XIX (trừ Việt Nam) diễn ra như thế nào? Nhận xét về cuộc cải cách ở Thái Lan.
Câu 3 (2,5 điểm).
Phân tích nguyên nhân dẫn đến bùng nổ cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ hai (1939-1945) Quân phiệt Nhật Bản bị thất bại ở châu Á - Thái Bình Dương như thế nào?
Câu 4 (1,5 điểm).
Nêu điểm giống và khác nhau giữa hai cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy và khởi nghĩa Hương Khê trong phong trào Cần vương chống Pháp xâm lược cuối thế kỷ XIX.
Câu 5 (2,5 điểm).
Phân tích những chuyển biến về xã hội Việt Nam dưới tác động của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp Những mâu thuẫn cơ bản trong xã hội Việt Nam đầu thế ký XX là gì?
-HẾT -Thí sinh không được sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Họ và tên thí sinh:……….……… …….…….….….; Số báo danh……….
SỞ GD&ĐT VĨNH
PHÚC
KỲ THI CHỌN HSG LỚP 11 THPT NĂM HỌC
2012-2013
Trang 7ĐÁP ÁN MÔN: LỊCH SỬ
(Dành cho học sinh THPT không chuyên)
1
Lập bảng so sánh về phong trào cách mạng ở các nước tư bản châu Âu
giai đoạn 1918 - 1923 và giai đoạn 1929 - 1939 với các nội dung sau:
Nguyên nhân, kẻ thù, mục tiêu và tác dụng của phong trào.
1,0
Nội dung Giai đoạn 1918 - 1923 Giai đoạn 1929 - 1939
Nguyên nhân
- Hậu quả chiến tranh thế giới thứ nhất…
- Ảnh hưởng Cách mạng tháng Mười Nga…
- Hậu quả khủng hoảng kinh tế.
- Nguy cơ chiến tranh của chủ nghĩa phát xít…
0,25
Kẻ thù
- Giai cấp tư sản cầm quyền trong các nước tư bản chủ nghĩa…
- Chủ nghĩa phát xít và các thế lực phản động…
0,25 Mục tiêu
đấu tranh
- Đòi quyền lợi về kinh tế, chính trị, chống chủ nghã
tư bản, đi theo cách mạng tháng Mười Nga…
- Thành lập Mặt trận nhân dân
ở các nước, chống chủ nghĩa phát xít, chống chiến tranh bảo
Tác dụng
- Chủ nghĩa tư bản khủng hoảng sâu sắc, tạo điều kiện cho cho các Đảng Cộng sản các nước ra đời.
- Đoàn kết liên lạc các nước trên thế giới chống kẻ thù chung là chủ nghĩa phát xít, ngăn ngừa nguy cơ chiến
2
Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, trào lưu cải cách diễn ra ở các nước trong
khu vực Đông Nam Á (trừ Việt Nam) diễn ra như thế nào? Nhận xét về
cải cách ở Thái Lan.
2,5
a Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, trào lưu cải cách diễn ra ở các nước trong
khu vực Đông Nam Á (trừ Việt Nam) diễn ra như thế nào.
- Do tác động của cải cách ở Nhật Bản cuối thể XIX đầu thế kỷ XX, các nước
Đông Nam Á tiến hành cải cách Ở Phi-líp-pin, cải cách của Hô-xê Ri-dan
năm 1892 đã khơi dậy ý thức dân tộc, đấu tranh đòi quyền bình đẳng cho
0,5
( áp án có 03 Đáp án có 03
trang)
Trang 8người Phi-líp-pin
- Cải cách ở Xiêm: Cải cách của vua Ra-ma IV với chủ trương mở của buôn
bán với bên ngoài, dựa vào sự kiềm chế lẫn nhau giữa các nước đế quốc để
bảo vệ độc lập đất nước…Năm 1892, cải cách của vua Ra-ma V theo khuôn
mẫu của các nước phương Tây về hành chính, tài chính, quân sự, giáo dục…,
- Về hành chính: Vua có quyền lực tối cao, bên cạnh có Hội đồng nhà
nước thành lập Hồi đồng Chính phủ gồm 12 bộ trưởng…Hệ thống tòa án,
- Kinh tế: Tư bản nước ngoài được phép vào đầu tư kinh doanh ở Xiêm.
Về quân sự, quân đội được tranh bị và huấn luyện theo phương pháp
- Ngoại giao: Thực hiện chính sách mền dẻo, vừa lợi dụng là nước “đệm”
giữa hai thế lực đế quốc Anh - Pháp, vừa cắt nhượng một số vùng đất phụ
b Nhận xét.
Cải cách của Xiêm khôn khéo, mền dẻo Với những cải cách đó Xiêm
không bị biến thành thuộc địa như các nước khác trong khu vực, tuy vẫn chịu
lệ thuộc vào Anh, Pháp về kinh tế, chính trị nhưng vẫn giữ được độc lập.
Những cải cách còn tạo điều kiện cho Xiêm phát triển theo hướng tư bản chủ
3
Phân tích nguyên nhân dẫn đến bùng nổ cuộc Chiến tranh thế giới lần
thứ hai Quân phiệt Nhật Bản thất bại ở châu Á - Thái Bình Dương
như thế nào?
2,5
a Nguyên nhân dẫn đến bùng nổ cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ hai
+ Nguyên nhân sâu xa: Quy luật phát triển không đều của chủ nghĩa đế quốc
nhất là về thị trường và thuộc địa , mâu thuẫn đế quốc ngày sâu sắc Trật tự
thế giới thiết lập sau chiến tranh thế giới thứ nhất không giải quyết được các
+ Nguyên nhân trực tiếp: Khủng hoảng kinh tế đưa đến chủ nghĩa phát
xít ra đời ở Đức - Italia - Nhật Bản, các nước chuẩn bị chiến tranh đòi
Trang 9các nước phát xít có hành động gây các cuộc chiến tranh ở các khu vực đưa
đến chiến tranh bùng nổ.
b Quân phiệt Nhật Bản thất bại ở châu Á - Thái Bình Dương như thế nào?
- Từ tháng 8/1942 đến tháng 1/1943, quân đội Mĩ phản công Nhật ở đảo
Gua-đan-ca-na và các đảo trên biển Thái Bình Dương, quân Nhật bị thiệt hại nặng,
buộc phải rút lui Mĩ đã chuyển sang phản công và lần lượt đánh chiếm các
- Tháng 10/1944, liên quân Anh - Mĩ phản công Nhật Bản tại Miến
- Tháng 6/1945, Mĩ tiêu diệt 30 vạn quân Nhật phòng thủ ở Phi-líp-pin và
- Hai ngày 6/8/1945 và 9/8/1945, Mĩ ném hai quả bom nguyên tử xuống
hai thành phố Hi-rô-si-ma và Na-ga-xa-ki của Nhật Bản Ngày 8/8/1945
Hồng quân Liên Xô tuyên chiến với quân Nhật Bản và tấn công đạo quân
Quan Đông gồm 70 vạn quân Nhật ở Mãn Châu Ngày 15/8/1945, Nhật
Bản tuyên bố đầu hàng không điều kiện, chiến tranh thế giới thứ hai kết
4
Nêu điểm giống và khác nhau giữa hai cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy và khởi
nghĩa Hương Khê trong phong trào Cần vương chống Pháp xâm lược
cuối thế kỷ XIX.
1,5
a Giống nhau.
- Đều hưởng ứng chiếu Cần vương của vua Hàm Nghi, người lãnh đạo đều
- Các cuộc khởi nghĩa đều chú trọng địa hình xây dựng căn cứ hiểm trở, có
căn cứ chính và mở rộng ở nhiều địa phương; đều sử dụng chiến thuật đánh
b Khác nhau.
- Thời gian bùng nổ và thời gian tồn tại cuộc khởi nghĩa: Khởi nghĩa Bãy
- Lãnh đạo: Khởi nghĩa Hương Khê ngoài văn thân sĩ phu có lãnh đạo xuất
- Vị trí trong phong trào Cần vương: Khởi nghĩa Hương Khê là cuộc khởi
nghĩa lớn nhất, là mốc kết thúc phong trào Cần vương, kết thúc khuynh
Trang 10Phân tích những chuyển biến về xã hội của Việt Nam dưới tác động của
khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp Những mâu thuẫn cơ
bản của xã hội Việt Nam đầu thế kỷ XX là gì
2,5
a Những chuyển biến về xã hội của Việt Nam dưới tác động của khai thác
thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp.
- Dưới tác động của khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp,
những giai cấp cũ của xã hội phong kiến có chuyển biến và xuất hiện những
- Giai cấp địa chủ: Một bộ phận nhỏ trong giai cấp địa chủ trở nên giàu có.
Dựa vào thực dân Pháp, họ ra sức chiếm đoạt ruộng đất của làng xã, của nông
dân Tuy vậy, một số địa chủ vừa và nhỏ bị đế quốc chèn ép, ít nhiều có tinh
- Giai cấp nông dân: vốn đã khốn khổ bởi nạn thuế khoá, địa tô, phu phen, tạp
dịch…,lại càng khổ thêm vì nạn cướp đất lập đồn điền, dựng nhà máy của
- Lực lượng xã hội mới: Giai cấp công nhân, làm việc trong hầm mỏ, đồn
điền, xí nghiệp công nghiệp, công trường, các ngành giao thông Lực lượng
công nhân Việt Nam đầu thế kỷ XX còn non trẻ, mục tiêu đấu tranh chống
- Tầng lớp tư sản: Những người làm trung gian, đại lý tiêu thụ, cung ứng
nguyên vật liệu một số sĩ phu chịu ảnh hưởng của ảnh hưởng tư sản từ
Trung Quốc, Nhật Bản, đã đứng ra lập các hiệu buôn, cơ sở sản xuất Đó
- Tầng lớp tiểu tư sản thành thị: Thành phần phức tạp gồm những tiểu
thương, tiểu chủ sản xuất và buôn bán hàng thủ công Số viên chức làm việc
trong các công sở hoặc cơ sở tư nhân như nhà báo, nhà giáo, học sinh, sinh
Như vậy, cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp đã làm nảy sinh những lực
lượng xã hội mới Sự biến đổi này đã tạo những điều kiện bên trong cho cuộc
b Những mâu thuẫn cơ bản trong xã hội Việt Nam: có hai mâu thuẫn cơ bản
là mâu thuẫn toàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp và mâu thuẫn giữa
Trang 11(Lưu ý: Trên đây là những nội dung cơ bản khi làm bài học sinh phải đề cập tới Bài viết đủ nội dung, chính xác, lôgic thì mới cho điểm tối đa).