Cơ sở lập dự án: Các mục tiêu tổng thể về chính sách của EC, của chính phủ và mối liên hệ với ch ơng trình hoặc chiến l ợc quốc gia của Hội đồng, cam kết của chính phủ đối với các mục ti
Trang 1Bµi 2
LËp vµ qu¶n lý dù ¸n
theo h íng dÉn cña uû
ban Ch©u ¢u - EC
Trang 4Tổng quan về Quản lý vòng đời của dự án
Những vấn đề chủ yếu và điều kiện khung của PCM
b Các yếu tố "chất l ợng' làm tăng lợi ích của dự án
về lâu dài:
Sự tôn trọng các giá trị VH - XH đối với những ng ời tham gia.
trợ) và tính bền vững của các lợi ích trong giai đoạn lâu dài hơn.
Trang 5Tổng quan về Quản lý vòng đời của dự án
Những vấn đề chủ yếu và điều kiện khung của PCM
c Tính nhất quán và việc đóng góp vào "các mục tiêu tổng thể
về chính sách" của các dự án và ch ơng trình
PCM là sự liên kết chặt chẽ với khuôn khổ rộng hơn với mục tiêu trung tâm là giảm nghèo Các khu vực chiến l ợc:
phát triển bền vững,
hội nhập với nền kinh tế thế giới
đấu tranh chống đói nghèo;
dân chủ, quyền con ng ời, kỷ c ơng pháp luật và sự cần thiết duy trì hoà bình và ngăn ngừa xung đột.
PCM cân nhắc các nội dung trên ngay từ các giai đoạn đầu của vòng đời dự án,
cố gắng đảm bảo rằng các dự án, ch ơng trình là nhất quán và đóng góp vào
"các mục tiêu tổng thể về chính sách".
Trang 6Tổng quan về Quản lý vòng đời của dự án
Nội dung chủ yếu của PCM
1 Khái niệm về vòng đời dự án.
2 Phân tích các bên liên quan.
3 Công cụ lập kế hoạch "Bảng lôgic".
4 Các yếu tố chất l ợng chủ yếu.
5 Tiến độ các hoạt động và nguồn lực.
6 Các cấu trúc tiêu chuẩn hoá và rành mạch đối với các tài liệu chính của dự án.
Trang 7Tổng quan về Quản lý vòng đời của dự án
Các giai đoạn của vòng đời dự án theo PCM
Cung cấp tài chính
Nghiên cứu tiền khả thi Quyết định các ph ơng
án cần nghiên cứu tiếp
Nghiên cứu khả thi
Phác thảo đề xuất tài chính
Đề xuất cung cấp tài chính Quyết định tài trợ
Quyết định về cung cấp tài chính
Thoả thuận tài trợ
Các báo cáo tiến
trình và theo dõi
Quyết định về sự cần
thiết mở rộng dự án
Quyết định tiếp tục nh
đã dự kiến hay chuyển h
Trang 8Tổng quan về Quản lý vòng đời của dự án
ch ơng trình chi tiêu
Các bên đối tác phê duyệt các tiếp cận chung cho toàn ngành
và các phân ngành, h ớng tới phát triển, nếu
điều kiện cho phép, để
Trang 9Cung cấp tài chính
Quyết định có tiếp tục hay không ch ơng trình ngành đã phác thảo.
Quyết định xem có hay không đề xuất ch ơng trình
để tài trợ Quyết định tài trợ
Đ a ra nguyên tắc chỉ đạo thực hiện ch ơng trình Quyết định về mở
rộng tài trợ
Quyết định tiếp tục nh
đã dự kiến hay chuyển h
Trang 10Tổng quan về Quản lý vòng đời của dự án
Các nguyên tắc và mục tiêu chủ yếu của PCM
Đ a những vấn đề chất l ợng chủ yếu vào trong thiết
Thiết lập rõ ràng và tập trung vào mục
đích của dự án
về các khía cạnh những lợi ích bền vững đối
Trang 11Tổng quan về Quản lý vòng đời của dự án
Các nguyên tắc và mục tiêu chủ yếu của PCM
Mục tiêu chủ yếu của PCM
thuận và với những vấn đề thực tiễn của các mục tiêu và các
Trang 12Tổng quan về Quản lý vòng đời của dự án
Cấu trúc tài liệu dự án/ch ơng trình
1 Tóm tắt
2 Cơ sở lập dự án: Các mục tiêu tổng thể về chính sách của EC, của chính phủ và mối liên hệ với ch ơng trình hoặc chiến l ợc quốc gia của Hội đồng, cam kết của chính phủ đối với các mục tiêu tổng thể về chính sách của EC
3 Phân tích về ngành và các vấn đề, gồm cả phân tích các bên liên quan
4 Mô tả dự án/ch ơng trình, các mục tiêu và chiến l ợc để đạt đ ợc các mục tiêu
5 Các giả định, rủi ro và tính linh hoạt
6 Các sắp xếp thực hiện: Các ph ơng tiện vật chất và phi vật chất, Các quy trình
tổ chức và thực hiện, Biểu thời gian và tiến độ thực hiện, Dự toán chi phí và kế hoạch tài chính,
7 Các yếu tố chất l ợng : Sự tham gia và quyền làm chủ của các đối t ợng đ ợc h ởng lợi, Hỗ trợ chính sách, Công nghệ thích hợp, Các khía cạnh văn hoá - xã hội, Bình đẳng về giới, Bảo vệ môi tr ờng,
8 Phụ lục: Bảng lôgic (hoàn thiện hay đề c ơng, phụ thuộc vào giai đoạn của dự án)
Trang 13Các giả
định Mục tiêu tổng thể
Ph ơng tiện Chi phí
Điều kiện tiên quyết
Ma trận - Bảng lôgic
Mục đích dự án
Kết quả
Hoạt động
Trang 14Lập dự án theo Bảng lôgic
Các yếu tố ảnh h ởng đến chất l ợng của Bảng lôgic
Thông tin hiện có.
Khả năng của đội lập kế hoạch.
Tham vấn tốt của các bên liên quan, đảm bảo đại diện cân xứng cho các lợi ích khác nhau, kể cả nam và nữ giới.
Xem xét kỹ l ỡng các bài học kinh nghiệm.
Trang 15Phân tích các chiến l ợc (so sánh các khả năng lựa chọn khác nhau để đạt đ ợc tình trạng t ơng
lai mong muốn).
Trang 17- Đề cao phát triển kinh tế - xã hội
- Mục tiêu rõ ràng để mạng l ới đ ờng bộ phù hợp trong phạm vi khuôn khổ quốc gia
Trang 18EC - Tăng c ờng và chấp nhận trao đổi hàng hoá (với khu vực và
quốc tế), tăng c ờng phát triển kinh tế và xã hội
- Giảm nghèo
- Sử dụng tài trợ minh bạch, hiệu suất và có kết quả
Các hộ nông - Vận chuyển càng nhanh càng tốt với giá hợp lý, chủ
Trang 19đan chéo (môi tr ờng, bình đẳng giới ) Chính phủ, Bộ GTVT - EIA là một phần của chính sách
- EIA ít khi đ ợc tiến hành (thời gian, kinh phí eo hẹp )
- Nhận thức hiện tại về vấn đề môi tr ờng là hậu quả của việc thay dầu bôi trơn
- Nghiên cứu về bình đẳng giới là một phần của chính sách nh ng trong thực tế rất ít khi áp dụng
Các quốc gia thành
viên EU
- Cần phải l u ý các nguyên tắc của EIA
- Cần phải nghiên cứu về bình đẳng giới
Trang 20 sự cung cấp nguồn lực
kiến thức, kinh nghiệm
sự tham gia tiềm tàng
UBND tỉnh,
Sở GTVT
- Vốn phân bổ cho khu vực ít và chậm
- Năng lực đội bảo trì còn yếu
- Có kiến thức tốt về đ ờng bộ và các đoạn đ ờng nguy hiểm
Khu vực t nhân: các
doanh nghiệp về
- Có kiến thức tốt về đ ờng bộ và các lĩnh vực quan trọng khác
Trang 21- áp dụng các đánh giá về môi tr ờng
- Thu thập thông tin và chỉ dẫn về các hoạt động tạo vốn (quỹ đ ờng)
EC - Tổng kết những kinh nghiệm có đ ợc
Trang 22Lập dự án theo Bảng lôgic
giai đoạn phân tích
Phân tích vấn đề
Phân tích các bên liên quan và phân tích vấn đề có quan hệ
mật thiết với nhau: không có quan điểm của con ng ời về một vấn đề thì cả bản chất, sự cần thiết lẫn giải pháp cuối cùng cho vấn đề đó đều không thể rõ ràng đ ợc.
Phân tích vấn đề bao gồm 3 b ớc sau:
1 Định nghĩa chính xác khuôn khổ và chủ đề của việc phân tích.
2 Chỉ ra những vấn đề chính mà nhóm đối t ợng và các đối t ợng
đ ợc h ởng lợi sẽ gặp phải (vấn đề là gì?).
3 Thể hiện các vấn đề d ới dạng sơ đồ, gọi là "cây vấn đề" hoặc
"sơ đồ cây vấn đề" để lập ra quan hệ nhân quả.
Trang 23Cây vấn đề cho dự án xây dựng công trình đ ờng bộ
Chi phí vận tải của xã hội
tăng
Đầu t và phát triển t nhân bị cản trở
Phần thu từ sản phẩm nông nghiệp giảm
Hàng hoá tại các thị tr ờng đô thị liên tục tăng giá**
Tai nạn giao
thông tăng
Chi phí vận tải của các công ty xe buýt tăng**
Chi phí vận tải của các công ty vận tải tăng
Ng ời buôn bán không muốn phục vụ thị tr ờng nông thôn**
Mạng l ới đ ờng bị xuống cấp**
Chất l ợng thi công thấp hơn so với tiêu chuẩn
Xe buýt và
xe tải đều
quá tải
M a lớn trong những năm qua
Đầu t vào hạ tầng cơ
sở giao thông yếu
Một số đoạn đ ờng không đ ợc
đội bảo d ỡng phụ trách
Lực l ợng bảo d ỡng
đ ờng của Chính phủ hoạt động không hiệu quả* **
Các đội bảo d ỡng đ ờng của cộng đồng dân c và đô thị hoạt
động không hiệu quả
Sản phẩm nông nghiệp mất giá
trên thị tr ờng**
Các tiêu chuẩn chất l ợng không đ ợc định nghĩa rõ ràng*
**
Các công ty xây dựng không
đ ợc theo dõi, giám sát đúng quy cách*
năng phục vụ
Cạnh tranh của các nhóm thấp
Sử dụng các công nghệ cũ kỹ*
Tồn tại mâu thuẫn trong lãnh đạo và
tổ chức**
Nhân viên thuộc các nhóm chính quyền địa ph
ơng về GTVT yếu
Trách nhiệm bảo d ỡng giữa chính quyền trung ơng và địa
ph ơng không đ ợc định rõ
Cạnh tranh của các nhóm thấp
Sử dụng các công nghệ cũ kỹ*
Các biện pháp kiểm
tra tải trọng của
ph ơng tiện giao thông không hiệu quả*
Trách nhiệm trong nội bộ Bộ GTVT còn chồng chéo và không rõ ràng
Tình hình tài chính của chính phủ bấp bênh
Phí sử dụng đ ờng không đ ợc thu đầy đủ
Ngành đ ợc bộ không phải là u tiên chính
Bộ GTVT vừa mới thành lập
Trang 24Lập dự án theo Bảng lôgic
giai đoạn phân tích
Phân tích vấn đề: Cây vấn đề cho dự án xây dựng công trình đ ờng bộ
Chi phí vận tải của
xã hội tăng
* Liên quan đến môi tr ờng cần phân tích chi tiết
** Vấn đề nhạy cảm về giới cần phân tích thêm,
đặc biệt là liên quan
xe buýt tăng**
Chi phí vận tải của các công ty vận tải tăng
Mạng l ới đ ờng bị xuống cấp**
Chất l ợng thi công thấp hơn
so với tiêu chuẩn
Trang 25 Rà soát lại sự sắp xếp thứ bậc của mục tiêu.
Minh hoạ quan hệ ph ơng tiện-kết quả d ới dạng sơ đồ.
Tình trạng không tốt hiện tại trong cây vấn đề, ví dụ nh
"sản xuất nông nghiệp thấp" đ ợc chuyển thành các kết quả tích cực sau khi vấn đề đ ợc giải quyết và biểu diễn d ới dạng, ví
dụ "sản xuất nông nghiệp đ ợc nâng cao"
Các kết quả tích cực này thực ra chính là các mục tiêu
và đ ợc trình bày trong một sơ đồ mục tiêu thể hiện một quan
hệ ph ơng tiện-kết quả Sơ đồ này cho ta một cái nhìn tổng quan rõ ràng về kết quả mong muốn trong t ơng lai
Trang 26Cây mục tiêu cho dự án xây dựng công trình đ ờng bộ* Liên quan đến môi tr ờng cần xác định thêm
** Vấn đề nhạy cảm về giới cần xác định thêmCác vấn đề không có giải pháp đ ợc gạch chânCác mục tiêu bổ sung đ ợc in chữ nghiêng
Chi phí vận tải
của xã hội giảm
Đầu t và phát triển t nhân đ ợc khuyến khích
Phần thu từ sản phẩm nông nghiệp tăng
Chi phí vận tải của các công ty vận tải giảm
Ng ời buôn bán phục vụ thị tr ờng nông thôn nhiều hơn**
Giá trị sản phẩm nông nghiệp đ ợc duy trì**
Móng đ ờng và mặt đ ờng bị h hỏng ít
hơn
Mạng l ới đ ờng đáp ứng đ ợc nhu cầu giao thông* **
Tiêu chuẩn thi công đ ờng đ ợc thoả mãn
Đầu t vào hạ tầng cơ
sở giao thông tăng
Đội bảo d ỡng phụ trách nhiều đoạn đ ờng hơn
Mạng l ới đ ờng đ
ợc bảo d ỡng tốt hơn
Nhân viên các nhóm của chính quyền địa
ph ơng về GTVT đ ợc tăng c ờng
Trách nhiệm bảo d ỡng giữa chính quyền trung ơng và địa ph ơng đ ợc phân định
Các đội bảo d ỡng công cộng và đô
thị đ ợc thành lập mới
Khu vực t nhân tham gia bảo
d ỡng
Các biện pháp kiểm tra tải trọng của ph ơng tiện giao thông hiệu quả*
Trách nhiệm trong nội bộ Bộ GTVT đ ợc
định rõ
Tình hình tài chính của chính phủ bấp bênh
Phí sử dụng đ ờng đ ợc thu đầy đủ
Ngành đ ờng không phải là u tiên
chính
Hệ thống kiểm tra chất
l ợng đ ợc thiết lập
Lái xe nhận thức
đ ợc về tác động
tải trọng lớn
Cảnh sát giao thông hoạt động hiệu quả
Các cầu tải trọng lớn đ ợc sử dụng
Trang 27Lập dự án theo Bảng lôgic
giai đoạn phân tích
Phân tích mục tiêu : Cây mục tiêu cho dự án xây dựng công trình đ ờng bộ
Chi phí vận tải của
xe buýt giảm **
Chi phí vận tải của các công ty vận tải giảm
Mạng l ới đ ờng đáp ứng đ ợc nhu
Các mục tiêu bổ sung đ ợc in chữ
nghiêng
………
Trang 28 Tiêu chí lựa chọn chiến l ợc là phải rõ ràng.
Xác định các chiến l ợc là có thể khác nhau để đạt đ ợc mục tiêu.
Lựa chọn chiến l ợc của dự án.
Tuỳ theo phạm vi và khối l ợng công việc cần thực hiện mà chiến l ợc đ ợc lựa chọn có thể tạo ra một sự can thiệp "tầm cỡ
Trang 29Cây chiến l ợc cho dự án xây dựng công trình đ ờng bộ
* Liên quan đến môi tr ờng cần xác định thêm
** Vấn đề nhạy cảm về giới cần xác định thêm
Chi phí vận tải
của xã hội giảm
Đầu t và phát triển t nhân đ ợc khuyến khích
Phần thu từ sản phẩm nông nghiệp tăng
Chi phí vận tải của các công ty vận tải giảm
Ng ời buôn bán phục vụ thị tr ờng nông thôn nhiều hơn**
Giá trị sản phẩm nông nghiệp đ ợc duy trì**
Mạng l ới đ ờng đáp ứng đ ợc nhu cầu giao thông* **
Đầu t vào hạ tầng cơ
sở giao thông tăng
Đội bảo d ỡng phụ trách nhiều đoạn đ ờng hơn
Mạng l ới đ ờng đ
ợc bảo d ỡng tốt hơn
Đội bảo d ỡng công cộng và đô thị hoạt động hiệu quả hơn
Mâu thuẫn trong lãnh đạo và tổ chức
thị đ ợc thành lập mới
Khu vực t nhân tham gia bảo d ỡng
Các biện pháp kiểm tra tải trọng của ph ơng tiện giao thông hiệu quả*
Trách nhiệm trong nội bộ Bộ GTVT đ ợc
định rõ
Tình hình tài chính của chính phủ bấp bênh
l ợng đ ợc thiết lập
Lái xe nhận thức
đ ợc về tác động
tải trọng lớn
Cảnh sát giao thông hoạt động hiệu quả
Các cầu tải trọng lớn đ ợc sử dụng và bảo d ỡng
Đội bảo d ỡng của
Công nghệ
đầy đủ hơn*
**
Năng lực các nhóm đ ợc tăng c ờng
Quyền làm công tác bảo d ỡng đ ợc nâng cao
Trang 30Lập dự án theo Bảng lôgic
giai đoạn phân tích
Phân tích chiến l ợc : Cây chiến l ợc cho dự án xây dựng công trình đ ờng bộ
Chi phí vận tải của
xe buýt giảm **
Chi phí vận tải của các công ty vận tải giảm
Mạng l ới đ ờng đáp ứng đ ợc nhu
Trang 31Lập dự án theo Bảng lôgic
giai đoạn lập kế hoạch
Ma trận Bảng lôgic
dự án hay ch ơng trình d ới dạng toàn diện và dễ hiểu Bảng gồm 4 cột và 4 hàng, trong đó:
hiện cái gì, chỉ ra quan hệ nhân quả và nêu lên các giả
định quan trọng và những tình huống bất trắc nằm ngoài sự kiểm soát của dự án.
hiệu quả của dự án và các nguồn lực mà dự án sử dụng thông qua việc chỉ ra các chỉ số quan trọng và các nguồn để thẩm tra các chỉ số này.
Trang 32Các nguồn thẩm tra
Điều kiện tiên
Các chỉ số thẩm tra mục
tiêu Mục tiêu
tổng thể
Ph ơng tiện Chi phí
Mục đích
dự án Kết quả
Trang 33Mục tiêu trọng tâm của dự án đ ợc
định nghĩa d ới dạng lợi ích bền vững
để thực hiện các hoạt động
Mục tiêu tổng thể
Mục đích của
dự án Kết quả
Trang 34Lập dự án theo Bảng lôgic
giai đoạn lập kế hoạch
Ma trận Bảng lôgic: Cột 2: các chỉ số thẩm tra mục tiêu
Các chỉ số thẩm tra mục tiêu (OVI) là mô tả mang tính thực hành của mục tiêu tổng thể, mục đích dự án và các kết quả
của dự án về các mặt số l ợng, chất l ợng, các nhóm đối t ợng, thời gian, vị trí Một OVI tốt phải SMART SMART là các chữ cái đầu tiên của các từ tiếng Anh:
chấp nhận đ ợc;
Trang 35Lập dự án theo Bảng lôgic
giai đoạn lập kế hoạch
Ma trận Bảng lôgic: Mối quan hệ giữa cột 1 và cột 4
Điều kiện tiên quyết
Hoạt động của lôgic theo ph ơng đứng
Giả định Giả định Giả định
Các chỉ số thẩm tra mục tiêu Mục tiêu
tổng thể
Mục đích
dự án Kết quả
Hoạt
+ +
Trang 36Lập dự án theo Bảng lôgic
giai đoạn lập kế hoạch
Xác định lô gic t ơng tác
1 Xác định Mục đích: Lựa chọn từ bảng thứ bậc mục tiêu một mục tiêu thể hiện đ ợc
lợi ích bền vững cho các nhóm đối t ợng (bao gồm cả nam và nữ giới)
2 Xác định Mục tiêu tổng thể : Lựa chọn từ cây mục tiêu một hoặc nhiều mục tiêu ở
phần đỉnh thể hiện lợi ích lâu dài cho xã hội hoặc ngành mà dự án (hay ch ơng trình)
sẽ đóng góp một phần.
3 Xác định Kết quả: Lựa chọn từ cây mục tiêu các mục tiêu mà theo lôgic "ph ơng
tiện-kết quả" chúng dẫn đến Mục đích của dự án
4 Xác định các hoạt động Lựa chọn từ cây mục tiêu các mục tiêu mà theo lôgic "ph
ơng tiện-kết quả" chúng dẫn đến các kết quả Các mục tiêu này chính là các hoạt
động cần xác định Các hoạt động phải đ ợc mô tả với một động từ đứng đầu.
5 Quan hệ ph ơng tiện-kết quả lại đ ợc phân tích, đánh giá một lần nữa và các kết
quả, các hoạt động bổ sung có thể đ ợc thêm vào (th ờng đ ợc biểu diễn bằng các ô có
đ ờng chấm chấm).
Trang 37Lập dự án theo Bảng lôgic
giai đoạn lập kế hoạch
Xác định lô gic t ơng tác cho dự án XDCT đ ờng bộ
Lôgic ch ơng trình (lôgic t ơng tác) Các chỉ số thẩm tra mục tiêu để thẩm tra Các nguồn Giả định
Mục tiêu chung
ổn định hoá khả năng cung cấp của thị tr ờng thành phố với các sản phẩm nông nghiệp của khu vực
Mục đích của ch ơng trình
Mạng l ới đ ờng nhánh đáp ứng đ ợc nhu cầu giao thông