Phân tích khái niệm quyết định hành chính và nêu rõ vai trò của quyết định hành chính đối với việc quản lý hành chính

Phân tích khái niệm quyết định hành chính và nêu rõ vai trò của quyết định hành chính đối với việc quản lý hành chính

Phân tích khái niệm quyết định hành chính và nêu rõ vai trò của quyết định hành chính đối với việc quản lý hành chính.

LỜI MỞ ĐẦU

Luật pháp với tư cách là công cụ là phương tiện để quản lý nhà nước

để điều chỉnh moi mối quan hệ xã hội phát sinh, điều chỉnh quan hệ xã hội theo một cách thống nhất Với tư cách là một ngành luật –Luật hành chính là một bộ phận cấu thành của nền hành chính Nhà nước, đóng vai trò quan trọng như một công cụ quản lý nhằm tạo ra một hệ thống quy phạm pháp luật sắc bén, có hiệu lực để điều chỉnh các mối quan hệ xã hội phù hợp với lợi ích của Nhà nước và của mọi công dân Khi đề cập đến Luật hành chính nhưng luật hành chính ở nước ta cũng như nhiều nước trên thế giới không nằm tập trung trong một văn bản riêng mà trong nhiều văn bản quản lý Nhà nước bởi sự đa dạng, phức tạp của vấn đề hành chính nảy sinh trong đời sống xã hội Nó không mang vấn đề cụ thể như giáo dục hay thuế, đất đai

mà liên quan, tác động tới tất cả các mặt đời sống xã hội Trong bài viết này chỉ đề cập một vấn đề thuộc hệ thống nguồn của Luật hành chính là quyết định hành chính và tầm quan trọng của nó trong quản lý Nhà nước Bởi các quyết định hành chính đóng một vai trò rất quan trọng trong hoạt động của các cơ quan hành chính Nhà nước Với tính chất là các mệnh lệnh điều hành, quyết định hành chính (hay gọi là quyết định quản lý Nhà nước) trực tiếp phản ánh ý chí của Nhà nước Thông qua các quyết định được ban hành theo luật định, các cơ quan Nhà nước thực hiện thẩm quyền của mình trong việc điều hành, quản lý xã hội

Mục tiêu là nghiên cứu đề cập đến việc ban hành và hiệu quả thực tế của quyết định lệ thuộc rất lớn vào việc tổ chức thực hiện vì thế nghiên cứu quyết định hành chính luơn luơn phải chú ý từ cả hai phương diện ban hành

và tổ chức thực hiện Hai phương diện này luơn ảnh hưởng đến nhau và đến hiệu quả của việc điều hành cơng việc Vì vậy hai yếu tố này bổ sung ảnh hưởng hỗ trợ nhau trong quá trình giải quyết cơng việc

Phạm vi của vấn đề tập trung nêu và làm rõ khái niệm và bản chất của quyết định hành chính, tính chất cơ bản của quyết định hành chính, các nguyên tắc phân loại quyết định hành chính, phân tích và lý giải tại sao các quyết định hành chính phải mang tính hợp pháp và hợp lý

NỘI DUNG

I Phân tích khái niệm quyết định hành chính

1 Khái niệm quyết định hành chính :

Quyết định hành chính là mệnh lệnh điều hành của các chủ thể quản lý hành chính Nhà nước, được thông qua theo một thể thức nhất định nhằm thực hiện một mục đích hay một công việc cụ thể nhất định bởi quyết định hành chính chứa đựng quyền lực Nhà nước, dưới góc độ nhất định là hành vi của các cơ quan hành chính Nhà nước hoặc cá nhân, tổ chức có thẩm quyền nhằm đưa ra các quy định chung hoặc giải quyết vấn đề pháp lý hành chính cụ thể đối với tập thể hay cá nhân có ý nghĩa bắt buộc tuân thủ

Quyết định hành chính là biện pháp giải quyết công việc của chủ thể quản lý hành chính trước một tình huống đang đặt ra, là sự phản ứng

của chủ thể quản lý hành chính Nhà nước trước một tình huống đòi hỏi phải có sự giải quyết của Nhà nước theo thẩm quyền do luật định

Việc ban hành quyết định hành chính là nhiệm vụ của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền nhằm định ra chính sách, quy định, sửa đổi hoặc bãi bỏ các quy phạm pháp luật hành chính Bởi quyết định hành chính có khả năng làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt hoặc phục hồi các quan hệ pháp luật hành chính cụ thể Khi ban hành quyết định hành chính các cơ quan Nhà nước nhằm thực hiện các nhiệm vụ, chức năng, quyền hạn mà pháp luật quy định cho mình

Như vậy: từ phân tích trên, có thể kết luận rằng quyết định là kết quả của hoạt động mang tính quyền lực – pháp lý (sự thể hiện ý chí quyền lực Nhà nước) vì vậy, thực chất của quyết định hành chính là kết quả sự thể hiện ý chí quyền lực Nhà nước Do đó, ở dạng chung nhất có thể định nghĩa quyết định hành chính là kết quả sự thể hiện ý chí quyền lực Nhà nước của các cơ quan hành chính Nhà nước hoặc của những người có chức vụ, người đại diện cho quyền lực hành chính nhất định

2 Ví dụ về quyết định hành chính

Ví dụ: Quyết định số 138/ 2001/ QĐ- TTg ngày 19/9/2001 của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập Hội đồng Chức danh giáo sư Nhà nước

Quyết định của Bộ trưởng

Ví dụ: Quyết định số 885/ 1998/ QĐ- BTC ngày 16/7/1998 của Bộ tài chính về việc ban hành chế độ phát hành, quản lý hoá đơn bán hàng

Quyết định của UBND các cấp

Ví dụ: Quyết định số 46/ 2002/ QĐ- UB ngày 01/4/2002 của UBND Thành phố Hà Nội về việc phê duyệt quy hoạch khu nhà ở tại xã Mễ Trì-huyện Từ Liêm – Hà Nội

II Vai trị của quyết định hành chính trong việc quản lí hành chính nhà nước

1 Quyết định hành chính Nhà nước là tín hiệu điều khiển, là thông tin của các chủ thể quản lý hành chính Nhà nước tác động vào khách thể của quan hệ pháp luật hành chính để thực hiện mục đích của mình theo quỹ đạo và ý chí của mình.

Các Quyết định hành chính được hiểu như là một loại hình của Nhà nước, có những tính chất chủ yếu sau đây:

Có tính ý chí quyền lực Nhà nước, là kết quả của sự thể hiện ý chí của các cơ quan hành chính Nhà nước, có thẩm quyền thực hiện nhân danh quyền lực Nhà nước

Có tính pháp lý, thể hiện ở hậu quả pháp lý do chúng tạo ra Quyết định hành chính tác động vào đời sống xã hội bằng việc định ra chính sách, sửa đổi bãi bỏ các quy phạm pháp luật hành chính, làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt hoặc phục hồi quan hệ pháp luật hành chính

Có tính dưới luật, chấp hành luật, nghĩa là nội dung của Quyết định hành chính phải phù hợp với Hiến pháp, Luật và văn bản của cơ quan Nhà nước cấp trên, được ban hành theo trình tự và hình thức do pháp luật quy định

Quyết định hành chính được ban hành để thực hiện quyền hành pháp tức là hoạt động chấp hành và điều hành của hệ thống hành chính Nhà nước và người có quyền hành pháp

2 Quyết định hành chính phải đảm bảo lợi ích của nhà nước, tập thể và cá nhân:

Tính hợp pháp của quyết định hành chính thường được nhìn nhần một cách trực tiếp la sự phù hợp của quyết định hành chính với các yêu cầu của

NN, tính hợp lí lại nghiêng về sự phù hợp của quyết định đối với các yêu cầu

xã hội Là hai tiêu chuẩn đánh giá chất lượng của quyết định hành chính xuất phát từ hau gĩc độ khác nhau, vì vậy, chúng vừa cĩ sự thống nhât, vừa cĩ sự độc lập tương đối với nhau Sự thống nhất và độc lập đĩ cĩ nguồn gốc từ yêu cầu vừa ổn định, vừa linh oạt của hệ thống pháp luật và hoạt động áp dụng pháp luật Về căn bản, tính hợp pháp cĩ mục đích tạo ra và suy trì sự

ổn dịnh của hệ thống pháp luật và hoạt động áp dụng pháp luật Trong khi

đĩ, tính hợp lí lại bảo đảm pháp luật và hoạt động áp dụng pháp luật linh hoạt, phù hợp với những điều kiện, hồn cảnh quản lí cụ thể, những biến đổi thường xuyên của đời sống xã hội

a Tính hợp pháp của quyết định hành chính

Tính hợp pháp của quyết định hành chính được thể hiện qua yêu cầu sau:

Các quyết định hành chính phải phù hợp với nội dung và mục đích của luật Có nghĩa mọi quyết định hành chính không được trái với Hiến pháp, luật và văn bản của các cơ quan nhà nước cấp trên hay nói cách khác các quyết định hành chính không được vi phạm pháp luật

Các quyết định hành chính phải được ban hành trong phạm vi thẩm quyền của chủ thể ra quyết định Yêu cầu này đòi hỏi mỗi chủ thể hành chính chỉ có quyền ban hành quyết định giải quyết các vấn đề nhất định

do pháp luật quy định , giao cho không được lạm quyền và lẩn tránh trách nhiệm

Từ việc phân định rõ quyền hạn thẩm quyền của mỗi cơ quan nhà nước đảm bảo cho cơ quan thực hiện trách nhiệm một cách chủ động, chống sự can thiệp trái thẩm quyền vào quyền hạn của cơ quan khác tránh tình trạng lạm quyền lẩn tránh trách nhiệm ,tránh tình trạng lam quyền lẩn tránh trách nhiệm làm mất trật tự quản lý xã hội, quản lý hành chính nhà nước

Quyết định hành chính phải được xuất từ những lý do xác thực Yêu cầu này có nghĩa là chỉ khi nào trong đời sống quản ly nhà nước và đời sống dân cư xuất hiện các nhu cầu các sự kiện được pháp luật quy định cần phải ban hành quyết định thí cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền mới ban hành quyết định hành chính nhằm quy định chung hoặc áp dụng pháp luật cho các trường hợp cụ thể

Quyết định hành chính phải được ban hành đúng hình thức và thủ tục do pháp luật quy định

Về hình thức các quyết định hành chính phải đúng tên gọi, thể thức, tiêu đề, số, ký hiệu văn bản, ngày tháng ban hành văn bản, chữ ký, con

dấu … Những sai sót hình thức cũng có thể là cho quyết định hành chính trở thành bất hợp pháp

Về mặt thủ tục ban hành các quyết định hành chính phải bảo đảm tuân thủ các yêu cầu bắt buộc và các yêu cầu bảo đảm dân chủ, khách quan, khoa học Nếu vi phạm các yêu cầu bắt buộc phải tuân theo sẽ làm cho quyết định hành chính trở thành bất hợp pháp

b Tính hợp lý của quyết định hành chính

Quyết định hành chính hợp lý thì mới có khả năng thi hành cao nhưng phải nhấn mạnh rằng chợp pháp quyết định hành chính có hợp lý hay không khi nó hợp pháp nghĩa là trước hết phải đảm bảo về yêu cầu của tính hợp pháp Không thể vì lý do hợp lý phù hợp với yêu cầu của địa phương của cơ sở mà coi thường tính hợp pháp của của một quyết định hành chính Như vậy việc đảm yêu cầu hợp pháp của quyết định hành chính luôn đặt lên hàng đầu Một quyết định hành chính được coi là hợp pháp khi nó đảm bảo các yêu cầu :

Quyết định hành chính phải đảm bảo lợi ích của nhà nước, tập thể và cá nhân Trong đa số các truờng hợp không nên đưa ra các quyết định hành chính mang lại lợi ích công cộng nhỏ hơn sự thiệt hại chung cho công dân, tránh vì vụ lợi cho một tập thể mà gây tổn hại chung cho xã hội Với yêu này đòi hỏi sự cân đối hợp lý giữa lợi ích của nhà nước và

của xã hội coi lợi ích của nhà nước và lợi ích của chung công dân là tiêu chí để đánh giá tính hợp lý của quyết định hành chính

Quyết định hành chính phải có tính cụ thể và phù hợp với từng vấn đề với các đối tượng thực hiện Quyết định cần xác định các nhiệm vụ thể các nhiệm vụ thời gian cụ thể phương tiện quyết định Nhưng một quyết định quá chi tiết của cấp trên có thể không thể phù hợp với cấp dưới, với các địa phương.Vì vậy mà phải phân biệt rõ nhu cầu, đặc điểm của đối tượng quản lý mà ra quyết định phù hợp Bởi càng xuống cấp dưới thì quyết định hành chính càng phải cụ thể Đặc biệt để quyết định bảo đảm tính cụ thể và phù hợp cần lưu ý tới tính cần thiết Một quyết định có hiệu lực và khả năng thực thi cao khi nó được ban hành đúng lúc phù hợp với nhu cầu quản lý Trong trưòng hợp không cần thiết mà vẫn ban hành quyết định thì không những không mang lại hiệu quả cao mà còn thậm chí còn gây thiệt hại về mặt vật chất hoặc tinh thần

Quyết định hành chính phải đảm bảo tính toàn diện Nội dung của quyết định hành chính phải tính hết các yếu tố như chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội; phải căn cứ vào mục tiêu trước mắt và lâu dài; phải kết hợp giữa tác dụng trực tiếp và gián tiếp đến kết quả, mục tiêu,nhiệm vụ cần đạt được với điều kiện, phương tiện thực hiện Các biện pháp đề ra trong quyết đinh phải phù hợp với biện pháp trong các quyết định liên quan

Quyết định về kề hoạch phát triển kinh tế- xã hội phải gắn liền với quyết định cải cách, hoàn thiện bộ máy nhà nước và xây dựng pháp luật

Về ngôn ngữ văn phong, cách trình bày một quyết định phải rõ ràng, dễ hiểu, ngắn gọn chính xác, không đa nghĩa, nghĩa là phải đảm bảo kỹ thuật lập quy

3 Quyết định hành chính thể hiện quyền và nghĩa vụ của người dân đối với nhà nước :

Quyết định hành chính chứa đựng chính sách và quy phạm đều được thể hiện bằng văn bản do các cơ quan hành chính nhà nước và người có thẩm quyền ban hành

Văn bản hành chính là hình thức thể hiện của các quyết định hành chính nhằm cụ thể hoá Hiến pháp, luật, pháp lệnh và các văn bản của các cơ quan nhà nước cấp trên hoặc áp dụng pháp luật do chủ thể xác định trong các trường hợp nhất định Nói cách khác văn bản hành chính là những Quyết định hành chính được ban hành thành văn do cơ quan hành chính nhà nước ban hành hoặc người có thẩm quyền hành pháp ban hành theo đúng trình tự thủ tục do pháp luật quy định, mang tính quyền lưc nhà nước làm phát sinh các hậu quả pháp lý như ban hành chính sách, biện pháp lớn, sửa đổi, thay đổi,chấm dứt hoặc phục hồi các quan hệ pháp luật cụ thể

KẾT BÀI

Bài viết trên đã nêu, trình bày và phân tích Quyết định hành chính và tầm quan trọng của Quyết định hành chính trong việc cụ thể hoá các văn bản luật, điều chỉnh các mối quan hệ xã hội phát sinh rất đa dạng và phức tạp cho nên Quyết định hành chính nói riêng và Luật hành chính nói chung không nằm trong một văn bản cụ thể nhất định mà nằm trong nhiều văn bản khác nhau Mặt khác Quyết định hành chính luôn luôn gắn liền với việc xử lý các tình huống mà tình huống thì biến động, chuyển biến theo thực tế của tình hình cho nên Luật hành chính không thể đóng khung trong một văn bản nhất định Qua đó ta thấy Quyết định hành chính là một Quyết định pháp luật, do đó nó mang đầy đủ tính chất của một Quyết định pháp luật mà đặc điểm quan trọng nhất là thể hiện tính ý chí, tính quyền lực của Nhà nước Quyết định hành chính ở đây ta phải hiểu là những văn bản dưới luật bởi loại văn bản này do cơ quan hành chính mà đứng đầu là hành pháp (Chính phủ) có thẩm quyền ban hành Quyết định hành chính thể hiện pháp lý rất cao, thể hiện ý chí quyền lực Nhà nước, thể hiện vai trò trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền khi ban hành để quản lý mọi mặt đời sống xã hội Đối với các Quyết định hành chính thì người ta có thể phân loại chúng thành những loại khác nhau, trước hết là những Quyết định hành chính có tính chất chủ đạo bởi

những loại Quyết định này là những Quyết định có thể làm thay đổi nhiều hoạt động của đời sống xã hội, có những loại được ban hành nhằm đặt ra các quy phạm hành chính mới điều chỉnh nhiều đối tượng và chủ thể khác nhau

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giáo trình luật hành chính Việt Nam – Trường Đại học Luật

Hà Nội Nxb Công an nhân dân, Hà Nội 2007-2008

2 Giáo trình luật hành chính Việt Nam – Khoa luật – Đại học quốc gia Hà Nội 2005

3.http://www.luatvietnam.com.vn

4.http://www.vietlaw.gov.vn

5.http://www.caicachhanhchinh.gov.vn

6 Nghị định số 98/2007/NĐ – CP ngày 07/06/2007 quy định về

xử lí vi phạm pháp luật thuế và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính

7 Nghi định số 71/2003/NĐ – CP ngày 19/6/2003 quy định về việc phân cấp quản lí hành chính sự nghiệp nhà nước