KHẢ NĂNG DỰ BÁO TỶ SUẤT SINH LỢI CỦA CHỈ SỐ CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM

PH NG PHÁP TÍNH CH S GIÁ CH NG KHOÁN... Ph ng pháp bình qân có tr ng s Weighted average... IL: Ch s giá bình quân Laspeyres... New York Stock Exchange Index NYSEI.. Amex Major Market Ind

Tôi xin cam đoan đây là đ tài nghiên c u khoa h c đ c l p c a tôi Các thông tin, s li u trong lu n v n là trung th c và có ngu n g c rõ ràng, c th K t

qu nghiên c u trong lu n v n là trung th c và ch a t ng đ c công b trong b t k

đ tài nghiên c u nào khác

H c viên

L u Th y Thâm

Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c b ng bi u

Tóm t t 1

1 Gi i thi u 2

1.1 t v n đ nghiên c u 2

1.2 Các nghiên c u tr c đây 2

1.3 M c tiêu nghiên c u 4

1.4 i t ng và ph m vi nghiên c u 4

1.5 Ph ng pháp nghiên c u 5

1.6 Ý ngh a th c ti n 5

2 Khái quát v d báo t su t sinh l i c a ch ng khoán và s l c v các lo i ch s giá ch ng khoán 7

2.1 Khái quát v d báo t su t sinh l i c a ch ng khoán 7

2.2 S l c v các lo i ch s giá ch ng khoán 9

2.3 Ch s ch ng khoán Vi t Nam VN30 17

3 Mô hình nghiên c u 34

4 B d li u 37

5 Các k t qu nghiên c u 38

5.1 T su t sinh l i 38

5.1.1 c l ng các tham s 38

5.1.2 So sánh h i quy t ng c ng và h i quy thông th ng 41

5.2 Thành ph n giá ch ng khoán 45

5.2.1 c l ng các tham s 45

5.2.2 So sánh h i quy t ng c ng và h i quy thông th ng 47

6 K t lu n 58

6.1 Các k t qu nghiên c u chính 58 6.2 H n ch 59

Tài li u tham kh o

Ph l c

B ng 2.3.1 B ng tóm t t đ c đi m ch s VN30 17

B ng 2.3.2 B ng li t kê các tr ng h p c phi u không t do chuy n nh ng 20

B ng 2.3.3 B ng tóm t t các s ki n c n ph i đi u ch nh s chia 24

B ng 2.3.4 B ng li t kê các đi u ch nh trong r ch s 28

B ng 2.3.5 B ng li t kê th i gian công b các n i dung thay đ i 33

B ng 5.1.1 B ng k t qu t h i quy đ i v i bi n d báo log(e/P) 38

B ng 5.1.2 B ng k t qu h i quy t ng c ng đ i v i t su t sinh l i 39

B ng 5.1.3 B ng k t qu h i quy đ i v i t su t sinh l i 41

B ng 5.1.4 B ng k t qu h i quy đ i v i t su t sinh l i (Áp d ng ph ng pháp th ng kê d đ kh c ph c hi n t ng t t ng quan) 42

B ng 5.1.5 B ng k t qu h i quy đ i v i t su t sinh l i (Áp d ng ph ng pháp Durbin – Watson 2 b c đ kh c ph c hi n t ng t t ng quan) 43

B ng 5.1.6 B ng k t qu h i quy đ i v i t su t sinh l i (Áp d ng ph ng pháp Cochrane - Orcutt 2 b c 4 vòng l p đ kh c ph c hi n t ng t t ng quan) 43

B ng 5.1.7 B ng k t qu h i quy đ i v i t su t sinh l i (Áp d ng ph ng pháp bi n ph thu c tr đ kh c ph c hi n t ng t t ng quan) 44

B ng 5.2.1 B ng k t qu h i quy t ng c ng đ i v i t su t sinh l i thu n 45

B ng 5.2.2 B ng k t qu h i quy đ i v i t su t sinh l i thu n 47

B ng 5.2.3 B ng k t qu h i quy đ i v i t su t sinh l i thu n (Áp d ng ph ng pháp th ng kê d đ kh c ph c hi n t ng t t ng quan) 48

B ng 5.2.4 B ng k t qu h i quy đ i v i t su t sinh l i thu n (Áp d ng ph ng pháp Durbin – Watson 2 b c đ kh c ph c hi n t ng t t ng quan) 49

B ng 5.2.5 B ng k t qu h i quy đ i v i t su t sinh l i thu n (Áp d ng ph ng pháp Cochrane - Orcutt 2 b c 4 vòng l p đ kh c ph c hi n t ng t t ng quan) 50

B ng 5.2.6 B ng k t qu h i quy đ i v i t su t sinh l i thu n (Áp d ng ph ng pháp bi n ph thu c tr đ kh c ph c hi n t ng t t ng quan) 50

B ng 5.3.2 B ng k t qu h i quy đ i v i ph n đóng góp c a c t c vào t su t sinh l i 53

B ng 5.3.3 B ng k t qu h i quy đ i v i ph n đóng góp c a c t c vào t su t sinh l i (Áp d ng ph ng pháp th ng kê d đ kh c ph c hi n t ng t t ng quan) 54

B ng 5.3.4 B ng k t qu h i quy đ i v i ph n đóng góp c a c t c vào t su t sinh l i (Áp d ng ph ng pháp Durbin – Watson 2 b c đ kh c ph c hi n

t ng t t ng quan) 55

B ng 5.3.5 B ng k t qu h i quy đ i v i ph n đóng góp c a c t c vào t su t sinh l i (Áp d ng ph ng pháp Cochrane - Orcutt 2 b c 4 vòng l p đ kh c

ph c hi n t ng t t ng quan) 56

B ng 5.3.6 B ng k t qu h i quy đ i v i ph n đóng góp c a c t c vào t su t sinh l i (Áp d ng ph ng pháp bi n ph thu c tr đ kh c ph c hi n t ng t

t ng quan) 56

KH N NG D BÁO T SU T SINH L I

C A CH S CH NG KHOÁN VI T NAM

TÓM T T

Bài lu n này t p trung vào đ i t ng nghiên c u là t su t sinh l i c a ch s

ch ng khoán sau m t kho ng th i gian nh t đ nh so v i th i đi m ban đ u, và xây

d ng mô hình nh m d báo t su t sinh l i c a ch s ch ng khoán trong t ng lai Bên c nh đó, bài lu n còn xây d ng các mô hình nh m d báo ph n đóng góp c a

t ng nhân t giá ch ng khoán và c t c nh n đ c vào t su t sinh l i c a ch s

ch ng khoán T t c đ u đ c th c hi n d a trên bi n d báo là t s l i nhu n trên giá ch ng khoán

Lu n v n ti n hành vi c nghiên c u đ i v i ch s ch ng khoán Vi t Nam,

c th là ch s VN30 và xây d ng đ c các mô hình d báo t su t sinh l i, d báo

ph n đóng góp c a nhân t giá ch ng khoán vào t su t sinh l i trong t ng lai Tuy nhiên, lu n v n đã không th xác đ nh đ c tác đ ng c a t s l i nhu n trên giá ch ng khoán đ n ph n đóng góp c a c t c vào t su t sinh l i c a ch s ch ng khoán Vi t Nam

T khóa: T s đánh giá, t su t sinh l i dài h n c a ch ng khoán, t su t sinh l i c a ch s ch ng khoán

1 GI I THI U

1.1 t v n đ nghiên c u

M t câu h i đ c đ t ra th ng tr c k t khi hình thành ch s ch ng khoán

là li u chúng ta có th tính toán đ c “Giá tr n i t i” c a ch s ch ng khoán không

M t câu tr l i h p tình h p lý nh t là giá tr này có th đ c tính toán b ng cách

t ng h p “Giá tr n i t i” c a t ng công ty niêm y t Nó ph thu c vào l i nhu n

t ng lai k v ng và giá tr s sách Nh ng ch ng may không có công th c d dàng nào giúp làm đ c đi u đó cho dù ch là m t phép tính x p x t ng đ i Do đó,

vi c t ng h p t t c các giá tr k v ng c a t t c các công ty niêm y t trên th

đ này đã thay đ i tri t đ Lý thuy t danh m c đ u t hi n đ i và b ng ch ng th ng

kê r ng giá ch ng khoán tuân theo các b c ng u nhiên, xem Mandelbrot (1965), Fama (1965), đã đ a t i Gi thi t th tr ng hi u qu , xem Samuelson (1965), Fama (1970) Theo lý thuy t này, các th tr ng tài chính “Hi u qu v thông tin”, r ng không ai có th đ t đ c t su t sinh l i cao h n t su t sinh l i bình quân c a th

tr ng trên c s đã đi u ch nh r i ro, có đ y đ thông tin t i th i đi m kho n đ u

t đ c th c hi n N u nh v y thì “Giá tr n i t i” c a m t ch ng khoán s ch đ n

gi n là giá th tr ng c a nó Bong bóng v tung trong n m 1987 và s bùng n giá

c b t th ng cu i th p niên 90 khi n ngày càng nhi u nhà nghiên c u đ t ra các

m i nghi ng v tính đúng đ n c a gi thi t này Vào đ u nh ng n m 2000, Robert Shiller đã vi t: “Chúng ta không bi t li u trình đ th tr ng có t o ra b t k nh n

th c nào không, hay li u chúng có th c s là k t qu c a vài khuynh h ng đ c

g i là s lãng phí phi lý”, Shiller (2000), đi u này hi n nhiên xung đ t v i gi thi t

r ng giá th tr ng luôn là giá h p lý Thái đ hoài nghi c a Shiller đã đ c tiên đoán trong m t trong nh ng cu n sách n i ti ng nh t t ng đ c vi t v th tr ng

ch ng khoán: Trong n m 1934, Graham and Dodd đã tán đ ng m nh m cách ti p

c n c b n đ i v i vi c đ nh giá đ u t và đ ngh “Luân chuy n đi m xu t phát g c, hay c s tính toán, t l i nhu n hi n hành đ n l i nhu n bình quân, nên tr i qua

m t th i k không ít h n n m n m, và t t nh t là b y đ n m i n m” Graham et al (1962) T n m 1988, Campbell và Shiller đã t p trung s chú ý c a h vào l i nhu n bình quân nh là bi n d báo v c t c t ng lai Campbell and Shiller (1988a) và giá ch ng khoán t ng lai Campbell and Shiller (1998); Shiller (2000)

đã đ xu t m t ki m đ nh cách tân v tính thích h p c a m c giá trong th tr ng

ch ng khoán: T s Giá trên l i nhu n đi u ch nh theo chu k , và đã cho th y r ng

đó là m t bi n d báo m nh m v hi u qu dài h n t ng lai c a th tr ng; hi u

qu c a ki m đ nh là khá th a mãn trong tr ng h p c a th tr ng M t cu i th

k 19 cho t i nay

Necula (2009) c l ng các tham s c a phân ph i hyperbol t ng quát đ i

v i t su t sinh l i c a ch s ch ng khoán bao g m BETC Romania và các ch s

t hai qu c gia ông Âu còn l i, Hungary và C ng hòa Séc S d ng các k thu t kinh t l ng khác nhau, tác gi nghiên c u li u phân ph i hyperbol t ng quát đ c

c l ng có ph i là m t phép tính x p x thích h p đ i v i phân ph i th c nghi m

đ c tính toán b i các ph ng pháp kinh t l ng kernel không tham s hay không Phát hi n ch y u c a phân tích là hàm m t đ xác su t c a phân ph i hyperbol

t ng quát đ c c l ng th hi n m t k t qu x p x r t g n v i hàm phân ph i xác su t th c nghi m

Hallgren (2011) nghiên c u kh n ng d báo t su t sinh l i c a ch s

ch ng khoán châu Âu, s d ng chu i th i gian và h i quy d a trên các ph ng pháp d báo, c ng nh các k thu t l c l a, c th là ph ng pháp l c Hodrick Prescott Khác v i gi thi t th tr ng hi u qu , v n đòi h i giá c tài s n k t h p t t

c thông tin g n li n v i giá c l ch s , các ch s c a kh n ng d báo d a vào t

su t sinh l i l ch s đ c tìm th y Kh n ng d báo đ c c i ti n t t h n b ng cách

l c d li u tr c khi áp d ng các ph ng pháp d báo

Ardia et al (2011) s d ng các mô hình GARCH n i ti ng đ d báo m t đ

t su t sinh l i c a ch s S&P 500 và Nikkei 225 h ng ngày, m t s so sánh đ c cung c p gi a c l ng thông th ng và Bayesian Không có s khác bi t đáng k

đ c tìm th y gi a ch t l ng c a các d báo v m t đ t ng th , trong khi đó cách

ti p c n Bayesian th hi n m c đ d báo chính xác h n m t cách đáng k đ i v i

ph n đuôi trái

Angelini et al (2012) ch ng minh kh n ng d báo t su t sinh l i c a ch s

ch ng khoán th tr ng M trên c s c a m t ch s đ nh giá đ n gi n, đó là t

s l i nhu n trên giá ch ng khoán và đ xu t mô hình nh m d báo t su t sinh l i trong dài h n Các giá tr h s d báo có th đ c tách ra thành hai thành ph n, m t cho t ng tr ng t su t sinh l i thu n (T ng tr ng c a giá ch ng khoán) và ph n còn l i liên quan t i thành ph n c t c

1.3 M c tiêu nghiên c u

D a trên nghiên c u c a Angelini et al (2012), lu n v n t p trung vào đ i

t ng là t su t sinh l i c a ch s ch ng khoán Vi t Nam, t c giá ch ng khoán và

c t c nh n đ c c a danh m c ch ng khoán sau m t kho ng th i gian nh t đ nh so

v i giá ch ng khoán t i th i đi m ban đ u, và xây d ng mô hình nh m d báo t

su t sinh l i c a ch s ch ng khoán Vi t Nam trong t ng lai

Nh chúng ta bi t, t su t sinh l i đ c tính toán d a vào hai nhân t , giá

ch ng khoán và c t c nh n đ c, ngh a là khi có m t s gia t ng hay s t gi m v giá ch ng khoán và c t c nh n đ c trong m t giai đo n nh t đ nh c ng nh

h ng đ n m c t su t sinh l i đ t đ c trong giai đo n đó Vì v y, lu n v n còn

d báo ph n đóng góp c a t ng nhân t giá ch ng khoán và c t c nh n đ c vào

t su t sinh l i c a ch s ch ng khoán Vi t Nam trong t ng lai

1.4 i t ng và ph m vi nghiên c u

Ch s ch ng khoán Vi t Nam đ c s d ng đ nghiên c u trong lu n v n là

ch s VN30, bao g m 30 c phi u hàng đ u v giá tr v n hóa, chi m kho ng 80% giá tr v n hóa toàn th tr ng, 60% v giá tr giao d ch D li u nghiên c u đ c thu th p t 01/2009 đ n tháng 06/2013, k c s li u đ c ch y t 02/01/2009 c a

S giao d ch ch ng khoán TPHCM Mô hình s d ng các thông tin v giá, l i nhu n và c t c đ i v i ch s ch ng khoán Vi t Nam VN30 cùng v i ch s giá tiêu dùng trong giai đo n này đ đ a các s li u thu th p đ c thành s li u th c, có

th so sánh gi a các th i đi m khác nhau

1.5 Ph ng pháp nghiên c u

Lu n v n s d ng ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng trên c s c l ng các tham s theo mô hình h i quy t ng c ng c a Amihud and Hurvich (2004) Theo đó, bi n đ c l p đ c s d ng nh m xây d ng các mô hình d báo là t s l i nhu n trên giá ch ng khoán

Tính d ng c a chu i d li u c ng đ c xem xét trong quá trình c l ng theo yêu c u c a mô hình B i n u nh chúng ta c l ng m t mô hình v i chu i

d li u trong đó có bi n đ c l p không d ng, khi đó gi thi t c a mô hình b vi

ph m Hay nói khác đi, mô hình không áp d ng cho các chu i không d ng

đ i c a n n kinh t

Vi c d báo đ c t su t sinh l i c a ch s ch ng khoán Vi t Nam c ng góp ph n ph c v cho công tác phân tích và nghiên c u v th tr ng ch ng khoán,

m ra các cách ti p c n m i cho m i đ i t ng có quan tâm và tìm hi u v th

tr ng ch ng khoán nói chung c ng nh th tr ng ch ng khoán Vi t Nam nói riêng

Trong ph n 2 s khái quát v d báo t su t sinh l i c a ch ng khoán và s

l c v các lo i ch s giá ch ng khoán Ph n 3 c a lu n v n thi t l p mô hình

nh m d báo t su t sinh l i c a ch s ch ng khoán Qua ph n 4, lu n v n mô t

b d li u s đ c s d ng trong vi c c l ng, đó là các s li u v ch s ch ng khoán Vi t Nam VN30 Trong ph n 5, lu n v n c l ng các tham s c a mô hình

d báo t su t sinh l i c a ch s VN30, và các k t qu ki m đ nh đ t đ c Ph n 6

là ph n k t lu n nh m t ng h p l i các k t qu nghiên c u chính và các h n ch c a

lu n v n này

2 KHÁI QUÁT V D BÁO T SU T SINH L I C A

GIÁ CH NG KHOÁN

2.1 Khái quát v d báo t su t sinh l i c a ch ng khoán

Vào nh ng n m gi a th p niên 60, ba nhà kinh t h c William Sharpe, John Lintner và Jack Treynor đã đ a ra mô hình CAPM (Capital Asset Pricing Model)

nh m d báo t su t sinh l i c a m t ch ng khoán thông qua beta c a ch ng khoán

đó Mô hình CAPM không ph i là mô hình duy nh t d báo t su t sinh l i nh ng

nó có n n t ng lý thuy t v ng ch c M c dù có nhi u tranh lu n và nghiên c u v tính n đ nh c a beta c ng nh nh ng ki m đ nh th c nghi m v mô hình CAPM

nh ng v c b n CAPM đ c xem là hi u qu và đã t n t i su t 40 n m qua

Trong nh ng nghiên c u g n đây, mô hình CAPM đã đ c b sung nh ng nhân t khác nh m có th d báo t su t sinh l i m t cách chính xác h n Nh ng

b ng ch ng th c nghi m cho th y ngoài beta còn có các bi n nh t s giá trên thu

nh p (P/E) và giá tr th tr ng trên giá tr s sách (PBV) c bi t trong th tr ng các n c m i n i, s tác đ ng c a t s giá trên thu nh p (P/E) và giá tr th tr ng trên giá tr s sách (PVB) lên t su t sinh l i ch ng khoán là khá rõ nét Cùng v i

mô hình CAPM, P/E và giá tr th tr ng trên giá tr s sách đ c dùng nh là các công c d báo t su t sinh l i ch ng khoán trên th tr ng các n c m i n i i u này hàm ý m t mô hình CAPM đa bi n v i các bi n là: Beta, P/E và P/B

Ta có th đánh giá khái quát kh n ng s d ng mô hình CAPM đa bi n trên

đ d báo t su t sinh l i c a c phi u trong t ng lai th tr ng ch ng khoán

Vi t Nam Th tr ng ch ng khoán Vi t Nam có s khác bi t so v i các th tr ng

đã phát tri n b i s k v ng vào b n ch t không thu n nh t gi a các nhà đ u t trên

th tr ng và s n ng đ ng v n có c a chúng ây là th tr ng có nh ng đ c tr ng

b i s bi n đ ng l n và t su t sinh l i trung bình cao

Mô hình này là m t n l c đ khám phá ra các công c nh ch s P/E và P/B đ d báo t su t sinh l i th tr ng trung bình trong th i k dài Tuy nhiên,

vi c ng d ng mô hình trên vào d báo t su t sinh l i trên th tr ng các n c m i

n i nói chung và vào th tr ng ch ng khoán Vi t Nam nói riêng s có nh ng h n

ch nh t đ nh

Th nh t, hàng hóa c a th tr ng ch ng khoán Vi t Nam quá nghèo nàn v

ch ng lo i, ít i v s l ng và đ c bi t là thi u các hàng hóa cao c p đ các nhà

đ u t có th yên tâm đ u t lâu dài M c dù đã có nh ng gi i pháp và n l c t phía nhà n c nh m t o thêm s phong phú v hàng hóa cho th tr ng ch ng khoán nh ng hi u qu th c s là ch a cao Vì th , th tr ng ch ng khoán Vi t Nam ch a h p d n các nhà đ u t , đ c bi t là nh ng nhà đ u t chuyên nghi p và

có ngu n l c tài chính l n

Th hai, s thi u v ng h s beta trong vi c phân tích r i ro c a các ch ng khoán Nói cách khác, các nhà đ u t ch a chú tr ng đ n h s beta trong vi c đánh giá ch ng khoán Hi n nay, trên website các công ty ch ng khoán có li t kê nh ng

t s c b n v tài chính và so sánh v i t s trung bình th tr ng M t s trang web c ng đ c p đ n h s beta trong danh m c khái ni m các ch s tài chính c n phân tích nh ng ch a th c s có ý đ nh s d ng nó Ph n l n ch là nêu nh ng ch

s tài chính chung có liên quan đ n danh l i nh ch s l i nhu n/v n (ROE), l i nhu n thu n/doanh thu, l i nhu n/tài s n, ho c liên quan đ n tình hình vay n nh

t ng vay n trên v n ho c liên quan đ n giá ch ng khoán và l i nhu n nh P/E, ngoài ra không th y nh ng ch s nh t s giá th tr ng so v i giá s sách (P/B), beta… Do s tác đ ng c a nhi u nhân t phi th tr ng nên vai trò c a beta còn

t ng đ i h n ch Tuy nhiên, khi danh m c th tr ng ngày càng hoàn thi n, beta

s phát huy tác d ng và theo k p v i s phát tri n c a th tr ng Thông qua h s beta và các t s th tr ng khác nh (P/B)…, doanh nghi p s nhìn nh n rõ h n v

r i ro và n ng l c c nh tranh c a chính b n thân mình Bên c nh đó, các nhà đ u t

c ng có đi u ki n đ ng d ng nh ng k thu t phân tích và d báo m t cách hi u

qu h n, g n v i k v ng h n Khi tính toán và s d ng h s beta, vi c nghiên c u

và s d ng nh ng mô hình d báo s tr thành hi n th c h n ch không n m trên lý thuy t n a

Th ba, các mô hình d báo ch đ c v n hành t t khi các nhà đ u t có

đ c thông tin ngang b ng nhau, thông tin không b rò r và vì th minh b ch hóa thông tin là đi u ki n tiên quy t đ phát tri n th tr ng ch ng khoán ây chính là nguyên t c công khai, đ c coi là m t nguyên t c quan tr ng nh t c a th tr ng

ch ng khoán Có th nói, n u không có m t h th ng công b thông tin ho t đ ng theo đúng yêu c u thì th tr ng ch ng khoán không th v n hành đ c Th tr ng

ch ng khoán Vi t Nam còn nh bé và s khai Tuy nhiên, các v n b n pháp quy

đi u ch nh v n đ công b thông tin trên th tr ng ch ng khoán đã và đang đ c xây d ng nh m đ m b o nguyên t c công khai, minh b ch thông tin trên th tr ng

và duy trì c ng c lòng tin c a nhà đ u t

Tóm l i, vi c đ a ra m t mô hình d báo c b n nh m m c đích giúp cho nhà đ u t có nh ng d báo b sung c n thi t cho ho t đ ng kinh doanh c a mình trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam – m t th tr ng m i n i v i nh ng r i ro và

h n ch Tuy nhiên, vi c ng d ng mô hình này s có nh ng h n ch nh t đ nh trong th c ti n Thông qua nh ng h n ch này có th nêu ra m t vài v n đ b c thi t ph i nhìn nh n và gi i quy t m t cách tri t đ nh m t o ti n đ cho s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán Vi t Nam trong th i gian s p t i

2.2 S l c v các lo i ch s giá ch ng khoán

Ch s giá ch ng khoán là ch báo giá c phi u ph n ánh xu h ng phát tri n

c a th tr ng c phi u, th hi n xu h ng thay đ i c a giá c phi u và tình hình giao d ch trên th tr ng n gi n, ch s giá ch ng khoán là giá bình quân c phi u t i m t ngày nh t đ nh so v i ngày g c

2.2.1 PH NG PHÁP TÍNH CH S GIÁ CH NG KHOÁN

2.2.1.1 Ph ng pháp bình quân s h c (Arithmetic Average)

c xác đ nh đ n gi n b ng cách l y t ng th giá c a các lo i c phi u c n tính toán chia cho s lo i c phi u

Bình quân s h c = ∑Pi

N Trong đó:

Pi: Th giá c a c phi u i

N: S lo i c phi u c n tính

2.2.1.2 Ph ng pháp bình quân gi n đ n

c tính toán t ng t nh ph ng pháp tính bình quân s h c Tuy nhiên,

s khác nhau gi a 2 ph ng pháp này là ch "s chia" trong ch s bình quân s

h c đ c đi u ch nh trong các tr ng h p nh tách/g p c phi u, phát hành quy n,

t ng v n… đ đ m b o tính liên t c c a ch s theo th i gian

Nh c đi m c a bình quân s h c là không ph n ánh đ c xu th dài h n

c a giá c phi u, vì giá c phi u s không đ c th hi n m t cách liên t c khi tách/g p c phi u, t ng/gi m v n… Ngoài ra, nh ng ch ng khoán có giá cao s có tác đ ng l n đ n bình quân s h c

2.2.1.3 Ph ng pháp bình qân có tr ng s (Weighted average)

c tính b ng cách l y t ng v n th tr ng c a các lo i c phi u c n tính toán chia cho t ng s l ng c phi u niêm y t

Bình quân có tr ng s = ∑PiQi

∑Qi

Trong đó:

Pi: Th giá c phi u i

Qi: S l ng c phi u niêm y t c a c phi u i

Nhìn chung, bình quân có tr ng s ch u tác đ ng c a s l ng c phi u niêm

y t Do v y, các c phi u có s l ng niêm y t l n s tác đ ng nhi u đ n bình quân

g c hay k c s ) Thông th ng giá tr c s đ c ch n là 100

Ch s t ng h p đ c tính toán d a trên các bi n v giá và s l ng c phi u đang

l u hành

Ch s này đ c xác đ nh nh sau:

Ch s t ng h p = T ng giá tr th tr ng k hi n hành x 100

T ng giá tr th tr ng k c s Hai ph ng pháp th ng đ c dùng đ tính ch s này là ph ng pháp Laspeyres và ph ng pháp Paascher

IL: Ch s giá bình quân Laspeyres

Qo: Kh i l ng ch ng khoán (Quy n s ) th i k g c ho c c c u kh i l ng

th i k g c

Ch s Dow Jones là ch s giá ch ng khoán ph n ánh s bi n đ ng bình quân c a giá ch ng khoán thu c th tr ng ch ng khoán New York, m t th tr ng

Ch s DJIA là ch s lâu đ i nh t M do Ông Charles H, Dow cùng v i công ty mang tên ông thu th p giá đóng c a ch ng khoán đ tính ra và công b trên Wall Street Journal t n m 1896 Trong quá trình tính toán đó, th ng xuyên có s thay đ i v th c a các công ty trong nhóm Top 30 M i khi có công ty có d u hi u

là không còn thu c tiêu chu n nhóm Top 30 c a các c phi u Blue chip n a thì s

có công ty khác chi m v th đó ngay Công ty duy nh t còn l i đ n nay k t đ u là công ty General Electric

Tóm l i, ch s Dow Jones là ch s giá ch ng khoán tính cho 63 ch ng khoán tiêu bi u nh t c a th tr ng ch ng khoán New York Ph n ánh s bi n đ ng bình quân c a giá ch ng khoán thu c th tr ng ch ng khoán New York ây c ng

là ch s r t đ c quan tâm vì th tr ng ch ng khoán hi n nay đã đ c toàn c u hoá và nh h ng c a th tr ng ch ng khoán New York đ i v i các th tr ng

ch ng khoán khác là r t đáng k

NASAQ Composite Index (NASDAQCI)

NASDAQ (National Association of Securities Dealers Autoinated Quatation System) là chì s ch ng khoán t ng h p c a 4.700 công ty k c c a M và n c ngoài đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán NASAQ Ngày c s là ngày 05/02/1971 v i tr giá là 100, có tính thêm các ch s cho các nhóm ngành: Ngân

hàng, máy tính, công nghi p, b o hi m, v n tài, tài chính khác và b u chính vi n thông

New York Stock Exchange Index (NYSEI)

Là ch s tính theo ph ong pháp bình quân gia quy n giá tr cho t t c các

ch ng khoán NYSE Ngày c s là ngày 31/12/1964 Quy n s thay đ i theo giá

tr th tr ng Tr giá c s là 50USD và bi n đ i c a nó đ c th hi n theo đi m Các ch s ph bao g m ch s cho ngành công nghi p, v n t i, ph c v công c ng

và ch s t ng h p cho khu v c tài chính

Amex Major Market Index (XMI)

ây là ch s tính theo ph ng pháp gia quy n v i quy n s giá c c a 20 c phi u đang làm n phát đ t nh t (Blue chip) trong ngành công nghi p đ c niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán New York Ch s này do AMEX tính và t ng đ i

gi ng DJIA, trong đó có 15 c phi u thu c nhóm các c phi u c a DJIA

Amex Market Value Index (XAM)

Ch s này do AMEX tính và công b t 04/09/1973 theo ph ng pháp tính gia quy n v i quy n s là giá tr th tr ng Ngày g c trong tháng 9/1973 Bao g m

800 c phi u d i di n cho t t c các ngành k ngh giao d ch trên Amex Tr c t c

b ng ti n đ c coi là tái đ u t và đ c đ a vào đ tính toán (T ng v n)

Dow Jones World Stock Index

Ch s này là ch s bình quân giá tr c a 2.600 công ty trên th gi i, đ i di n cho 80% tr giá th tr ng ch ng khoán qu c t Hi n t i nó bao g m 25 n c thu c

B c M , Châu Âu và vùng Châu Á, Thít Bình D ng Ngày g c 51/12/1991 và tr giá g c là 100 Ch s này đ c tính cho t ng nhóm ngành, có ph n theo vùng, qu c gia Ch s đ i v i t ng n c tính theo đ ng n i t , và USD, Pound c a Anh, Mark

c a c, Yên c a Nh t Ch s cho vùng và th gi i tính theo 4 lo i ngo i t k trên

NASDAQ 100 Index

Ch s đ c tính t n m 1985 cho 100 công ty phi tài chính l n nh t đ c niêm y t t i th tr ng ch ng khoán NASDAQ Ch s tính theo ph ng pháp bình quân gia quy n giá tr T t c công ty tham gia ch s có m c v n th tr ng t i

thi u là 400 tri u USD vào tháng 10/1993 và đ c ch n theo tiêu th c tr giá giao

d ch và tiêu bi u trên th tr ng Tháng 02/1994 tr giá ch s gi m m t n a do quy n tiên m i đ c đ a vào giao d ch t i Chicago Board Option Exchange Quy n tiên mãi c a NASDAQ 100 là quy n tiên mãi ki u Châu Âu

Russell Indexes

Là các ch s do công ty Frank Russell c a Tacoma- Washington tính b ng

ph ng pháp bình quân gia quy n giá tr Russell 3000 Index bao g m 3000 ch ng khoán có giá tr th tr ng l n nh t Ngoài ra còn có Russell 1000, Russell 2000, Russell Top 200, Russell 2500

S&P 500 (Standard and Poors)

ây là ch s giá bình quân giá tr , t ng h p c a 500 lo i c phi u Nó bao

g m các c phi u đ c niêm y t trên NYSE, m t s thu c nhóm c a AMEX và NASDAQ Ch s này bao g m 381 c phi u thu c ngành công nghi p, 47 c phi u thu c các ngành d ch v công c ng, 56 c phi u thu c ngành tài chính và 16 c phi u thu c ngành v n t i; đ i di n cho 74% tr giá th tr ng c a t t c các c phi u đ c giao d ch trên NYSE Ngoài ra còn có ch s S&P 100, tính trên c s S&P 500

Value Line Composite Average

ây là ch s t ng h p quy n s nh nhau, bao g m 1700 c phi u c a NYSE, AMEX và trên th tr ng OTC Tr giá c s là 100, ngày c s là 30/06/1961 S thay đ i tính theo đi m ch không tính theo Dollar và cent Ch s này c ng tính cho 3 nhóm: Công nghi p, v n t i và d ch v công c ng

Wilshire 5000 Equity Index

ây là ch s có ph m vi r ng nh t Ch s này tính theo quy n s giá tr Nó bao g m h n 6000 c phi u giao d ch NYSE, AMEX, h th ng th tr ng qu c gia NASDAQ Ngày c s là ngày 31/12/1980

2.2.2.2 Các lo i ch s c a Nh t B n

Ch s Nikkei 225

Là ch s t ng h p c phi u v i quy n s giá c c a 225 c phi u thu c S giao d ch ch ng khoán Tokyo và 250 c phi u thu c S giao d ch Osaka Ch s này do Th i báo Kinh t Nh t tính và công b (Th i háo Nikkei) Ch s này còn

đ c g i là ch s Nikkei Dow vì ph ng pháp tính c a nó nh ph ng pháp tính

c a Dow Jones

Ch s TOPIX

Ch s này tính cho t t c ch ng khoán niêm y t quan tr ng c a th tr ng

ch ng khoán Tokyo Th i đi m g c là 04/01/1968 v i giá tr g c là 100

c áp d ng t đ u n m 1983 Ch s này đ c tính d a trên t ng giá tr th

tr ng bao g m t t c các lo i c phi u th ng, c phi u u đãi đ c niêm y t Ngày g c là 04/01/1980 v i giá tr g c là 100

Ch s COSPI 200

S giao d ch ch ng khoán Hàn Qu c công b m t ch s m i có tên COSPI

200 vào n m 1994 Ch s này bao g m 200 lo i c phi u, chi m 70% t ng giá tr

th tr ng Các c phi u đ c ch n trên c s m c đ thanh kho n và v trí c a công ty phát hành c phi u đó trong n n kinh t Ngày c s là 03/01/1990 v i giá

tr g c là 100

Ch s t ng h p ch ng khoán Malaysia (KLSE)

Ch s t ng h p c a s giao d ch ch ng khoán Kuala Lumpurg đ c đ a vào

s d ng t ngày 04/04/1983 v i 83 c phi u đ c l a ch n đ i di n cho các khu

v c khác nhau c a th tr ng Sau đó s đ i di n t ng lên t i 100 Ngày nay s giao

d ch ch ng khoán Kualalumpurg c ng th c hi n vi c tính các ch s c a các khu

v c chính đ c giao d ch trên s ó là các ch s v hàng tiêu dùng, công nghi p,

th ng m i, d ch v , tài chính, b t đ ng s n, khai khoáng và tr ng tr t Ngoài ra có hai lo i ch s ph khác đ c tính toán và đ a vào s d ng t ngày 02/01/1991 và

ch s t t c các c phi u đ c giao d ch trên qu y giao d ch chính đ c s d ng vào tháng 10/1991 Các ch s này đ c máy tính tính t ng phút và đ c chuy n ngay t i các công ty môi gi i thông qua các tr m đ u cu i MASA

Ph ng pháp tính Giá tr v n hóa th tr ng có đi u ch nh t l free-float

S l ng c u ph n 30 c phi u

c đi m chung

G m nh ng công ty niêm y t trên sàn HOSE, có v n hóa th tr ng và tính thanh kho n cao nh t, chi m kho ng 80% t ng giá tr v n hóa và 60% t ng giá tr giao d ch toàn th tr ng

Qu n lý duy trì ch s

- H i đ ng ch s SGDCK TPHCM đóng vai trò là c quan giám sát ch s

- SGDCK TPHCM th c hi n vi c xây d ng các quy t c

và qu n lý ch s h ng ngày

Tiêu chí ch n l a Giá tr v n hóa, t l free-float, giá tr giao d ch

T l free-float Làm tròn lên theo b i s c a 5(%)

Gi i h n t tr ng 10%

Xem xét đ nh k

6 tháng / l n (Tháng 7 và tháng giêng) Các thay đ i có

hi u l c áp d ng vào th 2 tu n th t c a tháng b y và tháng giêng

T n su t tính toán 1 phút / l n

2.3.2 I U KI N THAM GIA VÀO CH S

đ t cách tham gia vào tính toán ch s , c phi u ph i là c phi u ph thông đang niêm y t trên sàn HOSE và KHÔNG thu c m t trong các di n sau đây:

C phi u thu c di n b c nh báo, b ki m soát, b t m ng ng giao d ch trong vòng

03 (Ba) tháng tính đ n th i đi m xem xét

C phi u có th i gian niêm y t và giao d ch trên HOSE d i 06 (Sáu) tháng Riêng

đ i v i c phi u m i niêm y t có giá tr v n hóa h ng ngày bình quân trong k xem xét l n thu c top 5 trong danh m c ch s thì th i gian niêm y t và giao d ch d i

03 (Ba) tháng

2.3.3 PH NG PHÁP TÍNH TOÁN CH S

Ch s VN30 đ c tính toán d a trên ph ng pháp giá tr v n hóa th tr ng

có đi u ch nh t l c phi u t do chuy n nh ng (sau đây g i là t l free-float)

2.3.3.1 Công th c tính ch s

Index = Giá tr v n hóa th tr ng hi n t i (CMV)

Giá tr v n hóa th tr ng c s (BMV) Trong đó:

CMV (Current market value)

CMV =

n: S c phi u trong r ch s

pi: Giá c a c phi u i trong r ch s t i th i đi m tính toán

si: kh i l ng đang l u hành c a c phi u i trong r ch s t i th i đi m tính toán

fí: t l free-float c a c phi u i trong r ch s t i th i đi m tính toán

ci: gi i h n t tr ng v n hóa c a c phi u i trong r ch s t i th i đi m tính toán

BMV (Base market value) hay còn g i là h s chia, đ c đi u ch nh nh m

lo i tr nh ng thay đ i v kh i l ng và giá c phi u nh h ng đ n ch s

2.3.3.2 Giá đ tính toán ch s

i v i ch s trong ngày, giá đ tính toán ch s là giá kh p g n nh t c a các c phi u trong r tính đ n th i đi m ch s đ c tính Tr ng h p không có giá

kh p l nh thì s l y giá đóng c a g n nh t c a c phi u đó ho c giá đóng c a đi u

i v i ch s cu i ngày, giá đ tính toán ch s là giá đóng c a trong ngày

giao d ch c a các c phi u trong r Tr ng h p trong ngày giao d ch, c phi u

không có kh p l nh thì s l y giá đóng c a g n nh t c a c phi u đó ho c giá đóng c a đi u ch nh đ i v i c phi u có x y ra s ki n doanh nghi p

2.3.3.3 Kh i l ng c phi u đang l u hành

Kh i l ng c phi u đang l u hành là kh i l ng c phi u do nhà đ u t

n m gi bao g m c phi u h n ch chuy n nh ng và c phi u t do l u hành C phi u do công ty mua l i không đ c xem là c phi u l u hành Thay đ i v kh i

l ng l u hành c a các c phi u thành ph n trong r ch s s đ c đi u ch nh trong các tr ng h p sau :

Thay đ i kh i l ng l u hành do phát sinh t s ki n doanh nghi p: S đ c c p

nh t và áp d ng đ ng th i v i s ki n doanh nghi p

Thay đ i khác: S đ c c p nh t 1 tháng/ l n ho c tr c m t ngày x y ra s ki n

doanh nghi p k ti p (tùy s ki n nào s m h n) n u thay đ i kh i l ng l u hành

c a c phi u ≥5% t ng kh i l ng l u hành c a b n thân c phi u đó Tr ng h p khác, s đi u ch nh toàn b vào k xem xét 6 tháng / l n

Khi đi u ch nh kh i l ng c phi u l u hành, BMV c ng s d c đi u ch nh

đ đ m b o tính liên t c c a ch s (Xem quy t c 5: i u ch nh s chia)

2.3.3.4 T l free-float

Công th c t l free-float

T l free-float là t l c phi u s n sàng / t do chuy n nh ng trên th

tr ng T l free-float đ c tính theo công th c sau :

T l free-float (f) = KL CP đang l u hành – KL CP không t so chuy n nh ng

KL CP đang l u hành

B ng 2.3.2 B ng li t kê các tr ng h p c phi u không t do chuy n nh ng

C phi u không t do chuy n nh ng

(Luôn luôn b lo i tr )

C phi u không t do chuy n nh ng b (Lo i tr có th i h n)

1 C phi u thu c s h u c a thành

viên H i đ ng qu n tr , Ban Ki m soát,

Ban T ng giám đ c, K toán tr ng/GD

1 C đông sáng l p (h n ch 03

n m k t ngày thành l p công ty)

2 Phát hành riêng l cho d i 100

tài chính, và các t ch c có liên quan c

đ i di n tham gia làm thành viên H QT,

T l

free-float

≤55% ≤60% ≤65% ≤70% ≤75% ≤80% ≤85% ≤90% ≤95% ≤100% Làm tròn 55% 60% 65% 70% 75% 80% 85% 90% 95% 100%

Thay đ i t l free-float

Thay đ i v t l free-float c a các c phi u thành ph n s đ c đi u ch nh

toàn b theo đ nh k 6 tháng/ l n vào cùng th i đi m xem xét đ nh k ch s Khi

đi u ch nh t l free-float, BMV c ng s đ c đi u ch nh đ đ m b o tính liên t c

gi m t tr ng m t vài c phi u s làm t ng t tr ng c a các c phi u còn l i

N u s đi u ch nh này làm cho t tr ng c a m t c phi u nào khác t ng lên

và v t quá 10% thì vi c đi u ch nh s ti p t c đ c th c hi n đ i v i c phi u đó

cho đ n khi nào t t c các c phi u đ u có t tr ng không v t quá 10%

chính t tr ng v n hóa c a CP đó ; n u z > ng ng gi i h n t tr ng 10% thì

s đ c đi u ch nh xu ng b ng 10%)

capi: Giá tr v n hóa đã đi u ch nh free-float c a c phi u i

Nh v y: Giá tr c n m trong kho ng t 0 đ n 100% i v i nh ng c u

ph n không b gi i h n t tr ng v n hóa, c=100%

Thay đ i gi i h n t tr ng c u ph n ch s (c%)

Vi c xem xét và đi u ch nh gi i h n t tr ng s đ c th c hi n đ nh kì 06 tháng m t l n vào cùng th i đi m xem xét đ nh k ch s ho c đ c tính l i khi có thay đ i v c u ph n c a r ch s đ t xu t trong k

Tr ng h p có thay đ i c u ph n ch s k t h p v i thay đ i t l free-float

và s ki n doanh nghi p, gi i h n t tr ng c đ c tính toán l i b c cu i cùng sau khi đã c p nh t xong s ki n doanh nghi p và t l free-float

Khi đi u ch nh gi i h n t tr ng v n hóa BMV c ng s đ c đi u ch nh đ

đ m b o tính liên t c c a ch s (Xem quy t c 5: i u ch nh s chia)

2.3.3.6 T n su t tính toán ch s

Ch s đ c tính toán 1 phút / l n vào t t c các ngày HOSE m c a giao

d ch

2.3.4 I U CH NH H S CHIA

Trong tr ng h p có s t ng ho c gi m giá tr v n hóa th tr ng hi n hành

mà nguyên nhân không ph i do s bi n đ ng giá th tr ng mà là do các s ki n doanh nghi p ho c các thay đ i v s l ng c phi u thành ph n, s chia c n ph i

đ c đi u ch nh đ đ m b o tính liên t c c a ch s Nguyên t c đi u ch nh s chia

là làm cho ch s tr c và sau khi có bi n đ ng là b ng nhau

Trong đó:

BMVo = Giá tr v n hóa c s tr c khi đi u ch nh

CMVo = Giá tr v n hóa hi n hành tr c khi đi u ch nh

BMVN = Giá tr v n hóa c s sau khi đi u ch nh

CMVN = Giá tr v n hóa hi n hành sau đi u ch nh

S l ng CP phát hành

x f x c x giá phát hành

giá quy n ≠ 0: quy n (+) 4.2 Phát hành quy n cho

S l ng CP đi u

ch nh x f x c x Giá

niêm y t sau khi t

S l ng CP đi u

ch nh gi m x f x c x giá đóng c a tr c ngày hi u l c (-)

2.3.5.2 Quá trình xem xét

T p h p các c phi u xem xét ph i th a mãn các đi u ki n tham gia tính toán

ch s Áp d ng 03 b c sàng l c sau đây đ ch n c phi u đ tiêu chu n vào r ch

s :

B c 1: Sàng l c theo giá tr v n hóa

T p h p các c phi u th a mãn đi u ki n tham gia tính toán ch s VN30 đ c s p

x p theo th t gi m d n theo giá tr v n hóa hàng ngày bình quân trong 6 tháng

ch a đi u ch nh free-float 50 c phi u có giá tr v n hóa cao nh t t trên xu ng s

Áp d ng nguyên t c thêm vào và lo i b c phi u trong r ch s sau đây nh m đ m

b o ch s mang tính n đ nh nh ng v n đ i di n cho toàn th tr ng :

- C phi u đ ng v trí th 20 tr lên đ ng nhiên có m t trong ch s

- C phi u đ ng v trí th 41 tr xu ng đ ng nhiên b lo i kh i ch s

- C phi u đ ng v trí 21 đ n 40: u tiên c phi u c (đã có trong ch s ) sau đó

m i xét đ n c phi u m i sao cho s l ng c phi u trong r b ng 30 c phi u Trong tr ng h p có nhi u h n 1 c phi u c có cùng v trí, thì s u tiên ch n c phi u c có giá tr v n hóa hàng ngày bình quân cao h n c a k xem xét

Sau quá trình sàng l c trên, top-40 c phi u có giá tr giao d ch cao nh t theo th t

x p h ng t trên xu ng s đ c ch n trong đó g m:

- Top-30 c phi u s đ c đ a vào danh m c chính th c c a r ch s

- 10 c phi u ti p theo s đ c đ a vào danh m c c phi u d phòng, đ c s d ng trong tr ng h p có m t hay nhi u c u ph n b lo i b kh i r ch s vào gi a k xem xét

2.3.6 CÁC I U CH NH TRONG R CH S

B ng 2.3.4 B ng li t kê các đi u ch nh trong r ch s

STT N i dung đi u

ch nh

Th i gian đi u ch nh Theo đ nh k (6 tháng /

C phi u b ki m soát, b h y niêm y t, b phá s n, b sáp

nh p/ mua l i: s b lo i b và

đ c thay t ngay b i c phi u

có th t x p h ng cao nh t trong danh sách c phi u d phòng

v n là c u ph n trong ch s , s

đ c đi u ch nh m t s thông tin liên quan (KLLH, free-float, capping) và giao d ch tr l i sau

* Công ty thu c ch s b mua l i b i công ty khác không thu c ch s :

- Công ty g c ban đ u trong

ch s s b xóa kh i ch s

- Công ty m i đ c hình thành s tham gia vào ch s

30 c phi u)

-Khi thông tin chia tách đ c công b , cty A b ng ng giao

d ch Công ty hình thành sau khi chia tách s đ c duy trì trong r ch s n u đáp ng các tiêu chí so v i CP đ ng

th 30 trong r

C p nh p cho toàn b CP - i u ch nh ngay khi có s

ki n doanh nghi p làm thay

đ i KLLH

- 1 tháng/l n ho c tr c m t ngày x y ra s ki n doanh nghi p k ti p (tùy s ki n nào s m h n) n u thay đ i

kh i l ng l u hành c a c phi u ≥ 5% t ng kh i l ng

l u hành c a b n than c phi u đó

2.3.7 QU N LÝ CH S

2.3.7.1 H i đ ng ch s SGDCK TPHCM

H i đ ng ch s SGDCK TPHCM là m t nhóm các chuyên gia đ c l p do S quy t đ nh thành l p, có trách nhi m xem xét đ nh k các ch s trên c s các

ph ng pháp đ c nêu ra m c này