Biến đổi khí hậu và tác động tiềm tàng của các công trình thuỷ điện trên hệ thống Vu Gia – Thu Bồn đến sản xuất và sinh hoạt ở hạ lưu

BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ TÁC ĐỘNG TIỀM TÀNG CỦA CÁC CÔNG TRÌNH THUỶ ĐIỆN TRÊN HỆ THỐNG VU GIA – THU BỒN ĐẾN SẢN XUẤT VÀ SINH HOẠT Ở HẠ LƯU Lê Anh Tuấn Viện Nghiên cứu Biến đổi Khí hậu – Đại

Trang 1

BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ TÁC ĐỘNG TIỀM TÀNG CỦA CÁC CÔNG TRÌNH THUỶ ĐIỆN TRÊN HỆ THỐNG VU GIA – THU BỒN

ĐẾN SẢN XUẤT VÀ SINH HOẠT Ở HẠ LƯU

Lê Anh Tuấn Viện Nghiên cứu Biến đổi Khí hậu – Đại học Cần Thơ

E-mail: latuan@ctu.edu.vn

TÓM LƯỢC

Hệ thống Vu Gia – Thu Bồn, phần lớn nằm trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, là lưu vực sông lớn nhất miền Trung Việt Nam Hầu hết hệ thống chảy dài từ mạn Đông của dãy Trường Sơn, có địa hình khá phức tạp, xen kẽ những đồi núi dốc, dợn sóng là các có tuyến sông ngắn đổ theo hướng từ Tây sang Đông xuống các vùng đồng bằng tương đối bằng phẳng

và dần tiếp giáp với Biển Đông Với đặc điểm tự nhiên nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa, hằng năm hệ thống Vu Gia – Thu Bồn nhận một vũ lượng khá lớn, tập trung nhiều vào các mùa mưa bão từ tháng 9 đến tháng 12 Hệ thống Vu Gia – Thu Bồn có nhiều tiềm năng phát triển thuỷ điện Thực tế, trong khoảng ba thập vừa qua, mật độ xây dựng thuỷ điện trên hệ thống sông suối trong lưu vực đã diễn ra rất nhanh khiến Quảng Nam trở thành một trong các tỉnh có mật độ các công trình thuỷ điện cao nhất nước

Biến đổi khí hậu, ở khu vực hệ thống Vu Gia – Thu Bồn nói chung và tỉnh Quảng Nam nói riêng, có những biểu hiện như nhiệt độ tăng cao trong mùa hè, mưa lớn bất thường vào mùa bão tố sẽ trở thành những rủi ro tiềm tàng lên sự vận hành thuỷ điện khiến biến động mực nước và lưu lượng trên các đoạn sông phía hạ lưu trở nên lớn cả về tần số và cường độ Nguy cơ lũ lụt và khô hạn do cả hai tác động đồng thời từ biến đổi khí hậu và vận hành thuỷ điện sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất và sinh hoạt vùng hạ lưu

Nghiên cứu này rà soát các báo cáo khoa học khác nhau liên quan đến hai nguy cơ nói trên, sử dụng mô hình khí hậu khu vực để phỏng đoán định lượng sự thay đổi lượng mưa gây dòng chảy lớn trong vài thập niên tới và áp dụng phương pháp cây vấn đề định tính phân tích những tác động tiềm tàng do biến động dòng chảy sông ngòi đến vùng hạ lưu Báo cáo này cũng đưa ra các khuyến cáo nhằm giảm nhẹ thiệt hại và giải pháp chống

đỡ cho vùng hạ lưu hệ thống Vu Gia – Thu Bồn

Từ khoá: Biến đổi khí hậu; Công trình thuỷ điện; Đánh giá tác động; Hệ thống Vu Gia – Thu Bồn; Rủi ro tiềm tàng

Lưu vực sông Vu Gia và Thu Bồn trải rộng trên một diện tích 10.350 km2, chiếm 90% diện tích tự nhiên thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam và phần còn lại thuộc tỉnh Kom Tum (Hình 1) Đây là một hệ thống sông lớn nhất khu vực miền Trung, đặc điểm chung của lưu vực là có nhiều khúc sông ngắn, chảy quanh co, nhiều nơi gấp khúc, qua nhiều đoạn có địa hình cao ở vùng thượng nguồn phía dãy Trường Sơn, độ dốc dòng chảy sông ngòi giảm nhanh khi đổ xuống vùng đồng bằng theo hướng Biển Đông, diễn biến thay đổi mực nước và lưu lượng theo mùa khá phức tạp Hằng năm khu vực hệ thống Vu Gia –Thu Bồn nhận một lượng mưa khá lớn, biến thiên trong khoảng 2.500 –

Trang 2

3.000 mm, trung bình là 2.700 mm Đặc điểm phân bố mưa theo không gian là lượng mưa rất cao (trên 3.000 – 4.000 mm) thường tập trung nhiều vùng ở phía Tây, giáp với dãy Trường Sơn như ở các huyện Trà My, Tiên Phước; lượng mưa thuộc loại cao (trên 2.500 – 3.000 mm) ở các huyện Khâm Đức, Nông Sơn, Quế Sơn ; ở các vùng trung du thấp, vùng bán sơn địa và đồng bằng ven biển có lượng mưa từ 2.000 – 2.500 mm như ở các huyện Tây Giang, Đông Giang, Ba Na, Hội Khách, Ái Nghĩa, Giao Thuỷ, thành phố Hội

An, thành phố Đà Nẵng Lượng mưa lớn tạo điều kiện cho sự dồi dào dòng chảy sông suối trong lưu vực Lưu lượng bình quân trên của toàn lưu vực xấp xỉ 634 m3/s Tuy nhiên, do lưu vực của toàn hệ thống sông tương đối hẹp nên trị module dòng chảy khá khác biệt trên các tiểu lưu vực Số liệu tại trạm đo Nông Sơn ở thượng nguồn sông Thu Bồn có module dòng chảy là 76,7 l/s/km2, tại trạm đo Thành Mỹ trên sông Vũ Gia thì trị

số này là 57,3 l/s/km2

Hình 1 : Bản đồ vị trí hệ thông sông Vu Gia – Thu Bồn

(Nguồn: Dự án RETA 6470, 2011) Đặc điểm thuỷ văn của lưu vực là có sự khác biệt lớn về dòng chảy sông ngòi mùa lũ và mùa khô vì khoảng 70% lượng mưa trên toàn lưu vực tập trung cho mùa mưa, cao điểm trong 4 tháng từ tháng 9 đến tháng 12, nên trong lịch sử có những trận lũ rất lớn và đột ngột như các năm lũ 1996, 1998, 1999, 2007, 2013 Mùa mưa cũng trùng với thời điểm bão tố từ Biển Đông vào đất liền Trận lũ tháng 11/2007 là đợt lũ lịch sử đã xảy ra trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn với lưu lượng đỉnh lũ tại Nông Sơn đạt 10.600 m3/s tương ứng với tần suất khoảng 5%, lưu lượng đỉnh lũ tại Thành Mỹ đạt 5.280 m3/s ứng với tần suất khoảng 10% (Lê Anh Tuấn và cộng sự, 2014) Lũ lụt cũng gây ra tình trạng sạt lở đất nghiêm trọng ở các sườn dốc và ven sông trong lưu vực.Theo thống kê trong

Đà Nẵng Hội An

Tam Kỳ

BIỂN ĐÔNG

LÀO

Trang 3

khoảng thời gian 5 năm từ 2003 - 2007, thiên tai đã gây thiệt hại trên địa bàn tỉnh Quảng Nam ước tính trung bình gần bằng 6,26% tổng GDP Những năm mưa lũ lớn, thiệt hại có thể lên đến 18 - 20% GDP, trong đó thiên tai bão lũ, hạn hán gây thiệt hại nặng nề nhất cả về người và tài sản của tỉnh Quảng Nam (Nguyễn Bá Quỳ, 2010) Trong khi đó, khoảng 30% lượng mưa còn lại phân bố cho 9 tháng còn lại trong năm Do vậy, có những giai đoạn khô hạn và xâm nhập mặn đã xảy ra nghiêm trọng cho vùng hạ lưu như những năm 1966, 1969, 1982, 2006, 2013, 2015

Vùng Miền Trung – Tây Nguyên có nhiều tiềm năng phát triển thuỷ điện nhỏ và vừa nhờ

có sự chênh lệnh cao độ đáng kể và lưu lượng dòng chảy mùa lũ khá lớn Nếu dựa vào chênh lệch địa hình và lượng dòng chảy ở lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn có thể xây dựng 62 dự án thủy điện, tổng công suất gần 2.000 MW Quy hoạch thủy điện tỉnh Quảng Nam hiện nay gồm 42 dự án đã được phê duyệt (10 dự án thuộc quy hoạch bậc thang thủy điện hệ thống sông Vu Gia - Thu Bồn và 32 dự án thủy điện vừa và nhỏ), với tổng công suất 1.583,36 MW; điện lượng bình quân 6.254 tỷ kWh/năm Tính đến thời điểm hiện tại, 13 dự án đã phát điện, 08 dự án đang xây dựng, 10 dự án đã được tham gia thiết kế cơ sở, 09 dự án đang nghiên cứu lập dự án đầu tư (UBND tỉnh Quảng Nam, 2014) Các công trình thuỷ điện lớn đã đưa vào vận hành ở trên hệ thống Vu Gia – Thu Bồn được trình bày ở hình 2 Các dự án thuỷ điện hiện có trên hệ thống Vu Gia – Thu Bồn được liệt kê ở Bảng 1

Hình 2: Bản đồ vị trí các dự án thuỷ điện đang vận hành ở hệ thống Vu Gia – Thu Bồn

Hệ thống sống Vu Gia – Thu Bồn nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa miền Trung, giáp với Biển Đông, thường xuyên chịu gió bão và các hiện tượng thời tiết bất thường Mỗi năm

có khoảng từ 2-3 cơn bão đổ bộ trực tiếp vào hệ thống Vu Gia – Thu Bồn và chịu ảnh

Trang 4

hưởng gián tiếp của khoảng 5-6 cơn bão Hiện tượng nóng lên toàn cầu đang gây hệ quả

rõ rệt về biến đổi khí hậu và nước biển dâng trên nhiều khu vực Theo Dasgupta et al (2007), Việt Nam được đánh giá là một trong năm quốc gia trên thế giới chịu những tác động tồi tệ do biến đổi khi hậu, nếu nước biển dâng lên 1 m thì có thể dẫn đến hơn 5% diện tích đất bị mất và có chừng 11% dân số phải di cư đến nơi khác Các hiện tượng biến đổi khí hậu như nhiệt độ gia tăng, mưa bất thường, bão tố,… có xu hướng gia tăng

sự biến động tài nguyên nước và đe doạ sự vận hành của các công trình đập - hồ chứa nước - thuỷ điện Nghiên cứu tác động tiềm tàng của biến đổi khí hậu lên sự vận hành thuỷ điện lên sản xuất và sinh hoạt ở vùng hạ lưu có ý nghĩa lớn khi hàng triệu người bị phụ thuộc và ảnh hưởng, như trường hợp hệ thống sông Vu Gia – Thu Bồn

Bảng 1: Liệt kê các dự án thuỷ điện trên lưu vực sông Vu Gia – Thu Bồn

TT Tên dự án thuỷ điện Công suất lắp máy Ghi chú

Tổng 84.7 MW

Tổng 189.0 MW

(Nguồn : Lê Anh Tuấn và các cộng sự, 2014)

Báo cáo này dựa vào một phương pháp tiếp cận tổng hợp, bao gồm việc nghiên cứu bàn giấy (desk study) qua lược khảo các tài liệu khoa học liên quan đã công bố Tiếp theo việc kế thừa và tính toán một số phỏng đoán diễn biến khí hậu cho khu vực Vu Gia – Thu

Trang 5

Bồn bằng phần mềm mô phỏng khí hậu trong tương lai theo kịch bản phát thải khí nhà kính A2 (ECHAM4 GCM A2) và kỹ thuật chi tiết hoá thống kê (statistical downscaling – PRECIS theo mô tả của Jones et al., 2004) với hai yếu tố chính liên quan đến thuỷ văn hồ chứa là xu thế sự thay đổi lượng mưa, dòng chảy tràn trên sông và thay đổi bùn cát ngòi cho những thập niên kế tiếp (2030s) Nghiên cứu phỏng đoán biến đổi khí hậu lấy từ sự

hỗ trợ dữ liệu và phần mềm của Trung tậm START vùng Đông Nam Á – Đại học Chulalongkorn, Thái Lan và Viện Nghiên cứu Biến đổi Khí hậu – Đại học Cần Thơ từ năm 2009-2010 Số liệu nền lấy trong giai đoạn của thập niên 1990 – 2010 và phỏng đoán cho các thập niên từ 2020 – 2040 Kiểm chứng kết quả phỏng đoán qua so sánh với mô hình SWAT - The Soil and Water Assessment Tool (Nguyễn Kim Lợi et al., 2010) Cuối cùng phương pháp “Đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương và năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu” (CVCA - Climate Vulnerability and Capacity Analysis) được sử dụng, dựa vào phân tích tình trạng dễ bị tổn thương của hệ thống (Angie Dazé et al., 2009), với ý nghĩa đề cập đến khuynh hướng của các yếu tố nhạy cảm với hiểm họa như con người, cuộc sống của họ, và tài sản bị ảnh hưởng bất lợi khi bị tác động bởi các hiểm họa (IPCC, 2012) Tình trạng dễ bị tổn thương (V) do các yếu tố thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu có thể được biểu thị là hàm của mức độ biểu lộ (E: Exposure), độ nhạy cảm (S: Sensitivity) và khả năng thích ứng (AC: Adaptation Capacity) như sau:

V = f(E, S, AC) (Metzger et al., 2004)

3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

3.1. Phỏng đoán sự thay đổi khí hậu

Kết quả phân tích kịch bản khí hậu trong tương lại cho khu vực Quảng Nam cho thấy vào giai đoạn 2020 – 2040 sẽ có sự gia tăng lượng mưa ở khu vực phía bắc của tỉnh, giảm mưa ở vùng giữa và vùng ven biển (Hình 3) Điều này có thể gây rủi ro lũ lụt cao hơn vùng có cụm thuỷ điện A Vương, Sông Côn, Sông Bôn Ngược lại các vùng có công trình thuỷ điện Đăk My và Sông Tranh 2 sẽ có khả năng giảm lượng nước đến và có thể làm gia tăng khô hạn vùng ven biển trải dài từ thành phố Đà Nẵng, thành phố Hội An và thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam

Hình 3: Sự thay đổi lượng mưa năm ở tỉnh Quảng Nam theo kịch bản phát thải khí A2

trong tương lai (2020s – 2040s) so với hiện tại (1990s -2010s)

(Nguồn: Suppakorn, Tuan and Loi, 2010)

Trang 6

Áp dụng mô hình thuỷ văn SWAT cho hệ thống Vu Gia – Thu Bồn cũng cho thấy xu thế gia tăng lượng mưa năm trong tương lai (2030s), điều này cũng làm gia tăng dòng chảy mặt và khả năng bồi tụ bùn cát do xói mòn ở vùng cao xuống vùng hạ lưu (Bảng 2) Hình

4 cho kết quả phân tích xu thế thay đổi về cường độ và tần suất xuất hiện các yếu tố khí hậu và thuỷ văn lên lưu vực sông Vu Gia – Thu Bồn

Bảng 2: Thống kê mô phỏng xu thế thay đổi lượng mưa năm, dòng chảy tràn trên mặt và bồi tụ bùn cát theo mô hình SWAT cho hệ thống Vu Gia – ThuBồn

(Nguồn: Suppakorn, Tuan and Loi, 2010)

Hình 2: Sơ đồ tiên đoán định tính xu thế biến đổi khí hậu cho hệ thống Vu Gia – Thu Bồn

3.2. Phân tích tổn thương từ tác động của biến đổi khí hậu

Các phỏng đoán biến đổi khí hậu thường có độ chính xác không cao do nhiều yếu tố không chắc chắn khác nhau: chuỗi số liệu khí tượng và thuỷ văn chưa đủ dài và mật độ trạm đo thưa, các kịch bản phát thải khí nhà kính mang tính toàn cầu chưa chắc chắn, các mô hình thuỷ văn và các thuật toán thống kê mang tính khái quát và ảnh hưởng các hoạt động con người đi kèm với các giải pháp ứng phó có thể thường xuyên bị thay đổi

Do vậy việc phân tích định tính theo lý thuyết của Metzger et al., (2004) xác định mức độ tổn thương được áp dụng như tóm tắt ở Bảng 3

(Tần suất xuất hiện) Hiếm/Ít

khi xảy ra

Cao/Thường xảy ra

(Đại lượng) Thấp

Cao Nhiệt độ không khí

Lượng mưa năm

Vùng núi Vùng ven biển

Lũ lụt và xói lở Bão và lốc xoáy

Xâm nhập mặn

Nước biển dâng

XU THẾ KHÍ HẬU

Hiện tại

Tương lai

Trang 7

Bảng 3: Phân tích tổn thương vận hành thuỷ điện và sinh kế vùng hạ lưu do tác động của biến đổi khí hậu khu vực Vu Gia – Thu Bồn

Bieu lộ Độ nhạy cảm Khả năng thı́ch ứng Vận hành

hệ thong

thuỷ điện

và phân phoi

điện năng

• Nhiệt độ cao làm gia tăng boc hơi, giảm tuoi thọ và độ nhạy thiet bị, tăng ton that đường truyen tải điện, tăng nhu cau làm mát hệ thong

• Thay đoi lượng mưa và dòng chảy: gia tăng vũ lượng vùng phı́a Bac gây hệ quả lũ lớn, nguy cơ vỡ đập cao;

vùng phı́a dưới, vũ lượng giảm có the

gây thieu nước, thieu điện, khô hạn vùng hạ lưu

• Tăng lượng bùn cát trên sông suoi: gây boi lang ho chứa, sạt lở đoi núi

Cao Xây dựng quy trı̀nh vận hành liên ho dưới boi

cảnh bien đoi khı́ hậu

Xây dựng phương án ho trữ nước dự phòng

Xây dựng thêm các trạm quan trac thời tiet và phan mem dự báo thời tiet tot hơn

Tăng cường hệ thong cảnh báo sớm, hệ thong cảnh báo tự động

Đieu chı̉nh giá bán điện hợp lý theo mùa và thời gian căng thang ve nguon nước

Khuyen khı́ch giải pháp tiet kiệm điện và ho trợ các đau tư nguon điện tái tạo khác (gió, mặt trời, sóng bien) đe giảm tải cho thuỷ điện

Sản xuat

nông nghiệp,

lâm nghiệp

và thuỷ sản

vùng hạ lưu

• Nhiệt độ cao làm giảm năng suat và sản lượng nông lâm thuỷ sản

• Thay đoi lượng mưa gây khó

khăn trong việc bo trı́ lịch thời vụ và

vận hành hệ thong tưới tiêu

• Tăng lượng bùn cát trên sông suoi: gây boi lang ho chứa, giảm hiệu quả vận hành hệ thong thuỷ lợi

Trung bı̀nh Đieu chı̉nh lịch canh tác và cơ cau cây trong vật

nuôi hợp lý theo các yeu to khı́ hậu

Xây dựng phương án ho trữ nước dự phòng

Cải thiện chat lượng cây – con, chọn giong có sức chịu đựng thời tiet cực đoan tot hơn

Trong và bảo vệ rừng đau nguon

Phát trien trong cây phân tán đe cải thiệu đieu kiện vi khı́ hậu khu vực

Cấp nước

sinh hoạt suat của hệ thong cap nước Thay đoi • Nhiệt độ cao làm giảm hiệu

lượng mưa và dòng chảy gây khó khăn

Trung bı̀nh Xây dựng phương án ho trữ nước dự phòng

Trong và bảo vệ rừng đau nguon

Khuyen khı́ch giải pháp tiet kiệm nước trong

Trang 8

Phương diện Tính dễ bị tổn thương

Bieu lộ Độ nhạy cảm Khả năng thı́ch ứng

• Tăng lượng bùn cát trên sông sẽ làm tăng chi phı́ xử lý nước

(CDM)

Sinh ke

và đời song

người dân

địa phương

• Nhiệt độ cao sẽ ảnh hưởng đen sức khoẻ người lao động, tăng nhu cau sử dụng điện và nước

• Thay đoi lượng mưa và dòng chảy gây khó khăn trong sản xuat và

các hoạt động dịch vụ

• Tăng chi phı́ liên quan đen năng lượng và nước

• Hạn chế giao thông thuỷ

Trung bı̀nh Xây dựng phương án ho trữ nước dự phòng

Trong và bảo vệ cây xanh ở quy mô cộng đong

Gia tăng chăm sóc sức khoẻ cộng đong

Ap dụng các giải pháp tiet kiệm điện, nước

Cho người dân vay tien với mức lãi thap, ưu đãi đe nâng cap nhà ở, đieu kiện sản xuat và sinh ke

Tăng cường nhận thức cộng đong trong thı́ch ứng với bien đoi khı́ hậu

Đa dạng hoá sinh ke

Cơ sở hạ tang

vùng hạ lưu •

Nhiệt độ cao, mưa bat thường và thay đoi dòng chảy sẽ làm công trı̀nh hạ tang mau xuong cap và giảm tuoi thọ

• Tăng phí bảo dưỡng cầu đường

và các hệ thống truyền dẫn điện

Thap đen trung bı̀nh

Quy hoạch và thiet ke công trı̀nh hạ tang theo các thông so rủi ro cực đoan khı́ hậu

Sử dụng vật liệu xây dựng và trang thiet bị hạ tot hơn cho các công trı̀nh cơ sở hạ tang

Đieu chı̉nh phân luong giao thông hợp lý

Hệ sinh thái

lưu vực sông •

Nhiệt độ cao, mưa bat thường và thay đoi dòng chảy sẽ ảnh hưởng chat lượng của hệ sinh thái đat ngập nước

• Tính đa dạng sinh học và môi trường tự nhiên của các động thực vật hoang dã có nguy cơ bị giảm sút

Trung bı̀nh đen cao

Kiem kê hệ sinh thái và lên ke hoạch bảo vệ trong boi cảnh bien đoi khı́ hậu

Đieu chı̉nh dòng chảy sau công trı̀nh thuỷ điện theo hướng bảo vệ các hệ sinh thái

Đieu tiet ho chứa nham bảo đảm dòng chảy môi trường, ke cả phương án dự phòng khi khô hạn

Tiep tục duy trı̀ các dự án trong và bảo vệ rừng

Trang 9

4 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Hệ thống sông Vu Gia – Thu Bồn không chỉ có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế

- xã hội cho khu vực Quảng Nam và Đà Nẵng mà còn đóng góp một phần năng lượng quốc gia Tuy nhiên, do quá trình xây dựng nhanh các công trình thuỷ điện lại thiếu các đánh giá môi trường và xã hội nên thời gian qua đã có nhiều vấn đề và sự cố công trình thuỷ điện ở địa phương, đặc biệt là quá trình vận hành và phân phối nước, tạo nên những hệ luỵ gây tranh cãi liên quan đến lũ lụt và khô hạn Hiện tượng nóng lên toàn cầu

là nguyên nhân của những biến đổi khí hậu mà biểu hiện rõ nhất là sự biến động theo xu hướng gia tăng nhiệt độ, phân bố mưa bất thường và gia tăng các hiện tượng thiên tai cực đoan như bão tố, lốc xoáy, lũ quét, sạt lở, … Thuỷ điện là một tài nguyên phức tạp, phát triển của thủy điện thể hiện nhiều vấn đề và sự đánh đổi trên một thời gian dài Biến đổi khí hậu sẽ khiến vấn đề này thêm khó khăn mà phải có những giải pháp đối phó phức tạp và tốn kém, nhất là khi công trình đã xây dựng và vận hành xong, không thể thay đổi kết cấu của hệ thống (Hartmann, 2014)

Đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương của một hệ thống như tác động của các công trình thuỷ điện trước biến đổi khí hậu lên sinh kế và đời sống vùng hạ lưu, như trường hợp hệ thống sông Vu Gia – Thu Bồn, được xuất phát từ định nghĩa của Ủy ban Liên chính phủ

về Biến đổi khí hậu (IPCC) về mức độ dễ bị tổn thương - độ biểu lộ, độ nhạy cảm và khả năng thích ứng và kết hợp với các chỉ thị khoa học tự nhiên, kinh tế và xã hội Các đánh giá tính tổn thương trong báo cáo này chỉ mang tính phát hoạ tổng quát, chưa thể đi vào chi tiết và định lượng rõ nét do thiếu nhiều thông tin và dữ liệu nền Ngoài ra, các yếu tố không chắc chắn khác liên quan đến quá trình phát thải khí nhà kính toàn cầu lên những thay đổi mang tính cục bộ địa phương

Đề xuất là trong thời gian tới, các nhà khoa học và quản lý cần nghiên cứu khả năng thích ứng cụ thể hơn và cân nhắc thêm các thông số liên quan đến hiệu quả kinh tế và các yếu tố khác như chính sách, năng lực quản lý và điều hành phối hợp Nghiên cứu đánh giá định lượng tình trạng dễ bị tổn thương bằng phương pháp xây dựng chỉ số dựa vào cơ sở khoa học lý thuyết và kinh nghiệm chuyên gia Chính quyền và nhà đầu tư cần

có thêm những tham gia tham vấn, phản biện của các nhà khoa học và cộng đồng dân cư, đặc biệt phải xem xét vấn đề trong bối cảnh của những diễn biến và thay đổi phức tạp của các hiện tượng khí hậu

CẢM TẠ

Tác giả chân thành cám ơn của Trung tâm Nghiên cứu và phát triển Xã hội (CSRD), Trung tâm Bảo tồn và Phát triển Tài nguyên Nước (WARECOD), Trung tâm Tư vấn Phát triển Bền vững Tài nguyên Nuớc và Thích nghi Biến đổi Khí hậu (CEWAREC), thành viên tích cực của Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam (VRN), đã nhiệt tình hỗ trợ và tham gia cùng tác giả thực hiện những khảo cứu thực địa, thu thập thông tin và trao đổi vấn đề Xin cảm ơn sự đóng góp của các cán bộ địa phương và những người dân trong cộng đồng đã nhiệt tình cung cấp thông tin cho vấn đề nghiên cứu

Trang 10

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Angie Dazé, Kaia Ambrose and Charles Ehrhart (2009) Climate Vulnerability and Capacity Analysis CARE Handbook 52p

Dasgupta Susmita, Laplante Benoit, Meisner Craig, Wheeler David and Yan Jianping (2007) The Impact of Sea Level Rise on Developing Countries : A Comparative Analysis World Bank,

Unported.”

Joerg Hartmann (2014) Cẩm nang Tập huấn về Biến đổi Khí hậu và Phát triển Thủy điện GIZ phát hành Bản dịch tiếng Việt của Lê Anh Tuấn

IPCC, (2012) Managing the Risks of Extreme Events and Disasters to Advance Climate Change Adaptation A Special Report of Working Groups I and II of the Intergovernmental Panel

on Climate Change [Field, C.B., V Barros, T.F Stocker, D Qin, D.J Dokken, K.L Ebi, M.D Mastrandrea, K.J Mach, G.-K Plattner, S.K Allen, M Tignor, and P.M Midgley (eds.)] Cambridge University Press, Cambridge, UK, and New York, NY, USA, 582 pp

Jones, R.G., Noguer, M., Hassell, D.C., Hudson, D., Wilson, S.S., Jenkins, G.J and Mitchell, J.F.B (2004) Generating high resolution climate change scenarios using PRECIS, Met Office Hadley Centre, Exeter, UK, 40pp

Lê Anh Tuấn, Đào Trọng Tứ, Đặng Ngọc Vinh, Phạm Thị Diệu My và Lâm Thị Thu Sửu (2014) Vận hành xả lũ hồ chứa thủy điện đến hạ lưu hệ thống sông Vu Gia - Thu Bồn: từ số liệu

mô phỏng đến phản ánh thực tế của người dân Bài báo từ tập sách Thuỷ điện miền Trung, Tây Nguyên: quan tâm của người dân và trách nhiệm của các bên liên quan CSRD ấn hành,

168 trang

Metzger Marc J., Rik Leemans and Dagmar Schröter (2004) A multidisciplinary multi-scale framwork for assessing vulnerability to global change Paper presentation on Millennium Ecosystem Assessment conference: Bridging Scales and Epistemologies 17-20 March

2004, Alexandria, Egypt Session 6.2: Multi-Scale Assessments: Advances, Insights, and Remaining Challenges

Nguyễn Bá Quỳ, 2010 Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến các thiên tai liên quan đến dòng chảy (lũ lụt, khô hạn) tỉnh Quảng Nam, Việt Nam Báo cáo chuyên đề của Dự án P1-08-VIE Viện Địa lý, Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam, 98 trang

Nguyen Kim Loi, Nguyen Van Trai, Hoang Thi Thuy, Nguyen Thi Huyen, Le Anh Tuan, and Suppakorn Chinvanno (2010) Assessing Climate change Impacts and Adaptation in Central Vietnam using Watershed and Community Based Approach: Case study in Quang Nam Province Paper submitted to the International Conference on "The Role of University in Smart Response to Climate Change" Vietnam National University Publisher, Hanoi, 11-13 December, 2010, p.193-204

Suppakorn Chinvanno, Le Anh Tuan and Nguyen Kim Loi, 2011 Assessing Climate Change Impact and Rick in Vietnam: The initial pilot study in Mekong River Delta and central Vietnam Bangkok: Southeast Asia START Regional Center Technical Report

UBND tỉnh Quảng Nam (2014) Báo cáo “Công tác quản lý nhà nước về đất đai, môi trường, nước

và khí tượng thủy văn đối với các dự án thủy điện trên địa bàn tỉnh Quảng Nam” Công văn

số 06/BC-UBND, ban hành ngày 10/1/2014

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	737,04 KB