Thực trạng và giải pháp nhằm hoàn thiện công tác hồ sơ địa chính ở nước ta

Đề tài : Thực trạng và giải pháp nhằm hoàn thiện công tác hồ sơ địa chính ở nước ta

A Lời nói đầu

Đất đai là nguồn lực tự nhiên có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế– xã hội của mỗi một quốc gia Từ xa xa loài ngời đã biết tới nguồn lực này đểchinh phục khai thác dần dần chuyển sang quan hệ kinh tế – xã hội đó là sở hữu

và sử dụng đất đai nh một t liệu sản xuất đặc biệt quan trọng, là một trong 4 yếu tốsản xuất (lao động, vốn, đất đai, công nghệ) – nguồn lực đầu vào cơ bản cho mọinền sản xuất xã hội Mối quan hệ đất đai nó còn ảnh hởng tới lợi ích quốc gia,cộng đồng và cá nhân Do đó, mối quan hệ đất đai đợc quan tâm ở nớc ta đangtrong quá trình công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nớc thì vai trò, vị trí đất đai càng

đợc nâng lên Có những mối quan hệ đất đai mới nảy sinh phức tạp Vì vậy, cần có

sự quản lý Nhà nớc đối với nguồn tài nguyên này để phát huy nguồn lực đất đai,khai thác và sử dụng có hiệu quả bảo vệ lợi ích quốc gia, cộng đồng và cá nhân

Và một trong các công cụ để Nhà nớc và các cấp chính quyền thực hiện công tácquản lý Nhà nớc về đất đai đó là công tác hồ sơ địa chính Thật vậy, hồ sơ địachính là hệ thống tài liệu, sổ sách ghi nhận thông tin về đất đai để phục vụ côngtác quản lý Nhà nớc về đất đai Nhìn vào hồ sơ địa chính ta có thể biết đợc mọithông tin về đất đai Do hồ sơ địa chính có vai trò quan trọng nh vậy nên từ xa xaNhà nớc ta đã tiến hành công tác lập hồ sơ địa chính bằng hình thức đi từ đo đạcthủ công đến sử dụng các phơng tiện hiện đại là máy móc để đo đạc lập bản đồ địachính để thiết lập lên hồ sơ địa chính Song trong tình hình hiện nay đất đai thamgia tích cực vào hoạt động kinh tế xã hội, thị trờng bất động sản hình thành, Do

đó, đất đai cũng nh các mối quan hệ đất đai có nhiều thay đổi Vì vậy để phản ánh

đúng hiện trạng đất đai, những biến đổi đất đai cần làm tốt công tác đăng kí thống

kê đất đai, đo đạc bản đồ, lập hồ sơ địa chính Việc làm tốt công tác lập và quản lý

hồ sơ địa chính cho phép Nhà nớc quản lý chặt chẽ toàn bộ đất đai theo pháp luật,xác lập mối quan hệ pháp lý đầy đủ giữa Nhà nớc và ngời sử dụng đất, tạo điềukiện cho việc sử dụng đất đai một cách đầy đủ, hợp lý và có hiệu quả Do vai tròquan trọng của công tác này do vậy những năm qua Nhà nớc chú trọng vào thựchiện công tác này, nhng đến nay trên cả nớc cha có bộ hồ sơ địa chính hoàn chỉnhnào đó là yêu cầu bức xúc trong việc quản lý Nhà nớc về đất đai Vì vậy em chọn

hiểu thực hiện công tác này từ đó tìm ra giải pháp để hoàn thiện công tác quản lýNhà nớc về đất đai nói chung và công tác hồ sơ địa chính nói riêng.

Để đáp ứng mục đích nghiên cứu trên thì đối tợng nghiên cứu: các quan hệ

đất đai, đặc điểm, nội dung hồ sơ địa chính, yếu tố ảnh hởng đến công tác lập vàquản lý hồ sơ địa chính để biết đợc các đặc điểm, yếu tố này ảnh hởng nh thế nàotới việc lập và quản lý hồ sơ địa chính đồng thời nghiên cứu quá trình lập và quản

lý hồ sơ địa chính để tìm ra biện pháp nhằm thúc đẩy nhanh tiến trình Thông quanghiên cứu nhữnh thuận lợi, khó khăn trong công tác lập và quản lý hồ sơ địachính của thành phố Hà Nội về việc thực hiện thí điểm tại 12 phờng, xã, thị trấntại Hà Nội từ đó rút ra kinh nghiệm để triển khai công tác này trên toàn thành phốtiếp đến thực hiện trên cả nớc

Phơng pháp nghiên cứu: Sử dụng phơng pháp duy vật biện chứng, duy vậtlịch sử – tức là đặt việc xây dựng hồ sơ địa chính trong mối quan hệ của đất đaicũng nh nội dung khác của quản lý Nhà nớc về đất đai và các mối quan hệ giữacác nội dung của hồ sơ địa chính Ngoài ra sử dụng phơng pháp phân tích, tổnghợp, thống kê, tổng kết thực tiễn để làm sáng tỏ lý luận

Nội dung gồm 3 phần:

+ Phần I: Cơ sở lý luận của công tác lập và quản lý hồ sơ địa chính

+ Phần II : Thực trạng công tác lập và quản lý hồ sơ địa chính ở nớc ta

+ Phần III: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện hồ sơ địa chính.

Em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ và hớng dẫn tận tình của GS.TSKH

Lê Đình Thắng và các cô chú phòng Đăng ký thống kê của Sở Tài nguyên Môi ờng và Nhà đất Hà Nội đã hớng dẫn em hoàn thành tốt đề tài này

tr-B Nội dung Phần I: Cơ sở lí luận của công tác lập và

quản lý hồ sơ địa chính

I Khái quát về công tác quản lý Nhà nớc về đất đai

Đất đai là tặng vật của thiên nhiên cho không loài ngời thông qua lao động

và trí tuệ của chính bản thân mình mà con ngời tác động vào đất làm ra sản phẩmnuôi sống mình

Đất đai là tài nguyên, tài sản quý giá thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nớcthống nhất quản lý và là một trong những điều kiện không thể thiếu đợc trong tấtcả các hoạt động của đời sống kinh tế- xã hội Do đó quản lý và sử dụng đất đaimột cách hợp lý, có hiệu quả đòi hỏi cần thực hiện công tác quản lý Nhà nớc về

đất đai

Để thấy đợc rõ sự cần thiết của công tác này ta đi tìm hiểu vai trò đất đai

trong sự nghiệp phát triển đất nớc

1 Vai trò đất đai trong phát triển kinh tế – xã hội

1.1 Vai trò đất đai trong sản xuất, đời sống.

Con ngời sinh ra đã gắn liền với đất, tồn tại đợc là nhờ vào sản phẩm từ đất

và đế khi nhắm mắt xuôi tay con ngời lại trở về với đất Đất gắn bó với sự tồn tại

và phát triển của con ngời Không chỉ có vậy mà trên phơng diện kinh tế xã hộithì đất đai là tài nguyên, tài sản của mỗi quốc gia tạo nên của cải vật chất cho xãhội Thật vậy, đất đai là tặng vật của thiên nhiên cho không loài ngời, không phải

do con ngời làm ra Trong tiến trình lịch sử của xã hội loài ngời, con ngời và đất

đai ngày càng gắn bó với nhau Con ngời khai thác nguồn của cải vô tận này đểtạo lên sản phẩm nuôi sống mình Đất đai là sản phẩm cuả tự nhiên, con ngờikhai phá chiếm hữu nó do vậy đất đai chứa đựng yếu tố lao động Nh vậy, đất đai

từ nguồn tài nguyên trở thành tài sản của xã hội Không chỉ có vậy xét trong đờisống và sản xuất thì đất đai là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trờngsống, là địa bàn phân bố dân c, là t liệu sản xuất đặc biệt đối với nông, lâm, ngnghiệp

Luật đất đai 1993 của nớc CHXHCN Việt Nam có ghi: “ Đất đai là tàinguyên quốc gia vô cùng quý giá, là t liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quantrọng hàng đầu của môi trờng sống, là địa bàn phân bố các khu dân c, xây dựng

các cơ sở kinh tế, văn hoá xã hội, an ninh quốc phòng Trải qua nhiều thế hệ,nhân dân ta đã tốn bao công sức, xơng máu mới tạo lập, bảo vệ đợc vốn đất đai

nh ngày nay!”

1.2 Vai trò đất đai trong sự nghiệp phát triển đất nớc

Trong xã hội phong kiến thì đinh (lao động) và điền (đất đai) là hai yếu tố

đợc nhà vua quản lý chặt chẽ bởi đó là hai yếu tố cơ bản đầu vào của nền sản xuấtxã hội Khi chuyển sang hình thái kinh tế t bản, thì nền sản xuất xã hội chuyểntrọng tâm từ khu vực sản xuất nông nghiệp sang khu vực công nghiệp lúc đó đòihỏi một yếu tố đầu vào mới đó là t bản (vốn) Và khi công nghiệp phát triển nêntrình độ cao hơn, con ngời đã sử dụng công nghệ thông tin vào trong sản xuất, lúc

đó công nghệ trở thành yếu tố đầu vào mới cho nên sản xuất xã hội Nh vậy bốnyếu tố : con ngời, đất đai, vốn, công nghệ là bốn nguồn lực đầu vào cơ bản chomọi nền sản xuất xã hội, tuỳ theo trình độ lực lợng sản xuất mà tầm quan trọngcủa các yếu tố này có mức độ khác nhau

Trong hoàn cảnh nớc ta hiện nay, từ một nền sản xuất nông nghiệp lạc hậuchúng ta đang xây dựng một xã hội công nghiệp hiện đại Đây chính là nội dungcủa công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nớc Tỉ trọng kinh tế nông, lâm, ng nghiệpnớc ta năm 1995 là chiếm 29%, hơn nữa nông dân nớc ta chiếm tới hơn 80% dân

số Vì thế nông nghiệp nớc ta vẫn đóng vai trò quan trọng Do đó công nghiệphoá- hiện đại hoá nông nghiệp là mục tiêu hàng đầu Mà ta biết đất đai là t liệusản xuất đặc biệt quan trọng đối với sản xuất nông, lâm, ng nghiệp Nó không chỉ

là t liệu lao động mà còn là đối tợng lao động Thông qua phơng tiện đất đai conngời đã khai thác sản phẩm từ đất và còn hơn thế nữa khi con ngời biết khai tháchợp lý biết bảo vệ đất sản xuất Thực hiện công nghiệp hoá- hiện đại hoá nôngnghiệp là làm sao để tăng sản xuất nông nghiệp trong quỹ đất hạn hẹp do quátrình đô thị hoá Muốn vậy cần phải có chính sách đất đai hợp lý để tác động trựctiếp vào lực lợng sản xuất nông nghiệp Để có chính sách đất đai hợp lý cầnnhanh chóng thực hiện tốt công tác điều tra khảo sát, đo đạc bản đồ, lập hồ sơ địachính

Trong vấn đề bảo vệ môi trờng của cả nớc và khu vực thì việc bảo đảm diệntích rừng có vai trò quan trọng đặc biệt Do vậy bên cạnh chính sách khai thácrừng cần thực hiện quy hoạch, phủ xanh đất trống đồi núi trọc Có nh vậy mớiphát triển bền vững đợc nh vậy đất đai có vai trò quan trọng trong sự nghiệp bảo

vệ môi trờng

Trong giai đoạn hiện nay đô thị hoá đang là xu thế tất yếu do đó các khucông nghiệp tập trung đợc hình thành Vấn đề đặt ra là cần quy hoạch các khucông nghiệp ở đâu và với quy mô nh thế nào cho có lợi nhất trên mặt bằng phântích tổng hợp kinh tế – xã hội của tỉnh, vùng, cả nớc Điều này bắt nguồn tù việccân đối kinh tế trong quy hoạch sử dụng đất Để thực hiện quy hoạch sử dụng đấtcần điều tra, khảo sát đo đạc bản đồ, tìm hiểu hiện trạng sử dụng đất nh vậy cầnlàm tốt công tác đo đạc bản đồ, lập hồ sơ địa chính bởi nó là căn cứ pháp lý vàkhoa học thực hiện quy hoạch sử dụng đất.

Trong mọi thời đại thì vấn đề nhà ở và đất ở luôn đợc quan tâm, đặc biệttrong giai đoạn hiện nay dân số tăng lên đất chặt ngời đông, đất ở trở thành nhucầu bức xúc Nhà ở không chỉ là tài sản quan trọng đặc biệt đối với mỗi gia đình

mà còn là một trong những tiêu chuẩn làm thớc đo phản ánh trình độ phát triểnkinh tế –xã hội của mỗi nớc và đánh giá mức độ công bằng và trình độ văn minhcủa xã hội Do vậy cần có chính sách đất đai hợp lý cho việc xây dựng nhà ở,nhanh chóng thực hiện công tác đăng kí đất, lập hồ sơ địa chính, cấp giấy chứngnhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở để bảo vệ cho ngời dân

Ơ nớc ta, khi chuyển sang nền kinh tế thị trờng thì một hệ thống các loại thịtrơng đợc hình thành và phát triển, trong đó có thị trờng bất động sản – một lĩnhvực nhạy cảm và phức tạ Thị trờng tuy mới đợc hình thành nhnh đã thu hút lợngvốn không nhỏ vào đầu t xây dựng cơ sở hạ tầng, cung cấp hành hoá thiết yếu chonhân dân, đáp ứng nhu cầu kinh doanh bất động sản của các thành phần kinh tế

Nó đợc coi nh lĩnh vực kinh tế quan trọng do đó cần phát triển thị trờng này.Muốn vậy cần có chính sách đất đai hợp lý, cần nhanh chóng hoàn thiện công tác

hồ sơ địa chính để cung cấp thông tin xác thực về hàng hoá bất động sản để lànhmạnh hoá thị trờng bất động sản và Nhà nớc có thể kiểm soát đợc thị trờng này.Việc phát triển thị trờng này góp phần hình thành đồng bộ các loại thị trờng là

điều kiện để thực hiện công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nớc

Nếu xét trên bình diện kinh tế xã hội, mặt bằng tổng thể của toàn bộ nềnkinh tế, để phát triển một xã hội công nghiệp trên cơ sở một xã hội nông nghiệpthì chúng ta phải thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động Vàcông cụ để chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động đó chính là quy hoạch

sử dụng đất, các chính sách đất đai và các chính sách xã hội Nh vậy, quản lý đất

đai lúc này có thể phát huy tác dụng là động lực thúc đẩy nhanh quá trình côngnghiệp hoá- hiện đại hoá đất nớc

Trong kinh tế, thì đất đai là nguồn vốn to lớn của đất nớc Nhà nớc có thểtạo nguồn thu đáng kể từ hoạt động kinh tế trên đất vì đó là đầu vào không thểthiếu đợc của mọi hoạt động kinh tế Nó là nguồn vốn không bao giờ cạn màtrong quá trình khai thác sử dụng có thể làm cho giá trị tăng lên Trong tình thếcơ sở hạ tầng không ngừng đợc cải thiện và dân số tăng lên thì giá trị bằng tiềncủa đất tăng lên không ngừng Điều này minh chứng cho sự to lớn của nguồn vốn

đất đai Nh vậy, đất đai có ý nghĩa tạo nguồn thu cho ngân sách Để có thể tạonguồn thu hơn nữa cần có hệ thống quản lý đất đai chặt chẽ, hồ sơ quản lý đầy đủ

và chính sách đất đai từng bớc ổn định

Tóm lại, đất đai có vai trò hết sức quan trọng trọng trong sự nghiệp pháttriển kinh tế –xã hội của đất nớc Đất đai tham gia vào tất cả các ngành sản xuấtvật chất xã hội nh t liệu sản xuất đặc biệt Thực hiện công tác quản lý Nhà nớc về

đất đai sẽ cho phép ta giải quyết vấn đề: Tăng sản lợng kinh tế nông nghiệp, đổimới bộ mặt nông thôn,cải thiện đời sống nhân dân; đảm bảo an toàn lơng thựcquốc gia; bảo vệ tài nguyên đất và môi trờng sinh thái; quy hoạch hợp lý các khucông nghiệp và kiểm soát quá trình đô thị hoá; chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cơcấu lao động trên cơ sở quy hoạch đất hợp lý; xây dựng xã hội công bằng trên cơ

sở thực hiện chính sách nhà ở và đất ở; phát triển thị trờng bất động sản; tăng ờng nguồn thu cho ngân sách quốc gia

c-Do đất đai có vai trò quan trọng nh trên vì thế mà công tác quản lý Nhà ớcvề đất đai ở nớc ta đã đợc chú ý từ lâu nhng do điều kiện hoàn cảnh ở mỗi thời

n-kỳ khác nhau mà công tác quản lý Nhà nớc có nhiệm vụ cụ thể khác nhau Vì vậy

ta cần tìm hiểu quan hệ đất đai trong lịch sử Việt Nam để thấy đợc công tác quản

lý Nhà nớc về đất đai qua các thời kỳ Từ đó nhận thức quan hệ đất đai trong thời

đại ngày nay

2 Quan hệ đất đai trong lịch sử Việt Nam

Bất kỳ một quốc gia nào, Nhà nớc nào cũng có một quỹ đất đai nhất định

đ-ợc giới hạn bởi biên giớ quốc gia mà thiên nhiên ban tặng

Đất đai là vấn đề sống còn của mỗi quốc gia vì vậy Nhà nớc muốn tồn tại

và phát triển đợc thì phải quản lý chặt, nắm chắc tài nguyên đất đai Mỗi thời kỳvới chế độ chính trị khác nhau đều có chính sách quản lý đất đai đặc trng của thời

kỳ đó

2.1) Thời kỳ đầu lập nớc

Trong thời kỳ này đất đai là của chung và đó chính là khởi thuỷ của ruộng

đất công

Khi nhà nớc Văn Lang ra đời thì toàn bộ ruộng đất trong đó là của chung

và cũng là của nhà vua Sau khi đất đai bị xâm chiếm thì các vua Hùng tổ chứcchống cự dần dần hình thành khái niệm sơ khai đất đai là sở hữu của nhà vua

2.2) Thời kỳ phong kiến

Trong hơn 1000 năm Bắc thuộc, hình thức sở hữu tối cao phong kiến vềruộng đất chi phối xã hội Việt Nam Nhà Đờng đã áp dụng nhiều chính sách về

đất đai để tạo nguồn thu cho nhà nớc đô hộ

Khi giành đợc độc lập tự chủ, Đinh Bộ Lĩnh làm vua xây dựng nhà nớc Đại

Cồ Việt – quyền sở hữu tối cao về nhà vua đợc xác lập

Dới thời Lý – Trần, nhà vua chấp nhận ba hình thức sở hữu: sở hữu nhàvua, sở hữu tập thể, sở hữu t nhân Nhng tất cả ngời sử dụng đất đều phải nộpcông quỹ cho nhà vua

Đến thời nhà Hồ, Hồ Quý Ly đã ban hành chính sách cải cách ruộng đất(1397) thực hiện chế độ hạn điền (mỗi ngời không quá 10 mẫu ruộng) để thu hồi

đất đai cho nhà nớc

Vào năm 1428 Lê Lợi lên ngôi đã phong đất cho các quần thần và thực hiệnkiểm kê đất đai để lập sổ sách (địa bạ) từ đó có chính sách phân phối lại ruộngcông bỏ hoang cho binh lính và nông dân Trong giai đoạn này bộ luật đầu tiên ởnớc ta đợc ban hành gọi là Luật Hồng Đức trong đó có 60 điều nói về đất đai Các

điều luật nói về đất đai thể hiện tính nhân đạo và triệt để để bảo vệ đất công Tuynhiên, công việc đo đạc từ khi Lê Lợi lên ngôi đến hết đời hậu Lê vẫn cha đợchoàn thành

Sau khi Nguyễn ánh lên ngôi, từ năm 1805 đến năm 1836 suốt 31 năm nhàNguyễn hoàn tất bộ địa bạ của 18 nghìn xã từ Mục Quan Nam đến Múi Cà Maugồm 10044 tập Trong địa bạ ghi rõ thửa đất của ai, sử dụng làm gì, kích thức baonhiêu trên cơ sở đo đạc thực địa, đo đạc cụ thể có sự nhất trí chủ sở hữu và quan

đạc điền Trong thời kỳ này nhà Nguyễn đã ban hành bộ luật thứ hai của nớc tamang tên Hoàng Việt Luật Lệ (gọi là Luật Gia Long) Trong bộ luật này có 14

điều nhằm điều chỉnh quan hệ về nhà đất và thuế lúa Tinh thần là xác định quyềntối thợng của nhà vua đối với ruộng đất cả nớc, trong đó chia ra đất công quản và

t quản Trên cơ sở này thuế lúa đợc thu rất triệt để cho ngân khố quốc gia Và

cũng trong thời kỳ này chế độ hạn điền đợc thực hiện lần thứ hai và nhà Nguyễn

đã thực hiện thành công việc khai khẩn đất hoang

Nh vậy, tuỳ theo chế độ chính trị và hoàn cảnh lịch sử ở mỗi thời kỳ màquan hệ đất đai có sự khác nhau và ta thấy rằng đất đai ngày càng đợc quan tâmhơn, các mối quan hệ đất đai, công tác quản lý đất đai ngày một rõ ràng cụ thểhơn, chi tiết hơn

2.3) Chế độ thực dân phong kiến (thời Pháp thuộc 1883-1945)

Thực dân Pháp vừa bình định xong đã lo ngay đến vấn đề ruộng đất Họ cấp

đất cho bọn tay sai và bán đất với giá rẻ mặt (10frăng/1 ha) vì thế đã tạo lên chế

độ đại địa chủ ở nớc ta Thực hiện chính sách chia để trị, Pháp chia nớc ta thành 3

kỳ, lập Sở địa chính ở các kỳ, Ty địa chính ở các tỉnh và trởng bạ ở các xã để phụtrách điền địa

Pháp đã tiến hành thành lập bản đồ địa chính với tỷ lệ 1/1000-1/4000 đốivới ruộng đất và dùng tỉ lệ 1/200-1/1000 ở đô thị

Pháp đã thực hiện chế độ cai trị về đất đai khác nhau ở mỗi kỳ

- Nam kỳ: Thành lập Sở địa chính, tiền hành làm bao đạc và lập biểutính thuế Đến năm1930 đã đo đạc xong bản đồ giải thửa Thực hiện tu chỉnh địa

bộ thời Minh Mạng và thực hiện lu trữ ở phong quản lý địa bộ

- Trung kỳ: Tiến hành đo đạc giản đơn để có căn cứ tính thuế Ngày26/4/1930 Khâm sứ Trung kỳ ban hành Nghị định số 1385 lập sổ bảo tồn điềntrạch sau đổi thành Sở quản thủ địa chính

- Bắc kỳ: Tiến hành lập bản đồ bao đạc và thành lập bản đồ địa chínhchính quy Đồng thời lập lợc đồ giản đơn nhanh chóng nắm bắt đợc diện tích đất

đai Mở lớp đào tạo trên 6000 th ký đạc điền đồng thời quy định chuyển dịchruộng đất phải nộp lệ phí theo quy định

Nh vậy, có thể nói dới chế độ thực dân phong kiến, các mối quan hệ đất

đai ở nớc ta đợc xác lập chỉ nhằm mục đích khai thác nguồn tài nguyên này củathực dân Pháp Việc lập bản đồ, thành lập Sở địa chính, Ty địa chính là phục vụcho việc thu thếu đất và nắm bắt nguồn tài nguyên này

2.4) Chính sách đất đai ở miền Nam thời kỳ Mỹ Nguỵ (1954-1975)

Trong thời kỳ này tồn tại hai chính sách ruộng đất đó là chính sách ruộng

đất của chính quyền cách mạng và chính sách ruộng đất của Mỹ- Ngụy

Chính sách ruộng đất của chính quyền cách mạng mà nội dung xuyên suốttrong quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc là: Ruộng đất về tay ngời càysong điều này chỉ thực hiện đợc ở vùng giải phóng.

Còn chính sách ruộng đất ruộng đất của Mỹ –Ngụy nằm trong chính sáchxâm lợc vì vậy thực hiện chính sách “cải cách điền địa ” của chính quyền Ngô

Đình Diệm và luật “ngời cày có ruộng ”của chính quyền Nguyễn Văn Thiệunhằm lôi kéo, giành giật nông dân Luật ngời cày có ruộng bao gồm 6 chơng 22

điều trong đó việc cấp “chứng khoán ” ruộng đất cho nông dân khẳng định quyền

sở hữu ruộng đất của nông dân nhng chính quyền Thiệu lại ép nông dân nhận

“chứng khoán ”

2.5) Quan hệ đất đai ở nớc ta từ sau cách mạng tháng 8/ 1945.

Đất đai là một trong hai mục tiêu quan trọng của cách mạng Việt Nam

“làm t sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng” Vì vậy ngay sau khicách mạng tháng 8 thành công Nhà nớc ta đã ban hành thông t, chỉ thị nhằm tăngcờng hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp Quốc hội thông qua luật cải cách ruộng

đất, ruộng đất đợc chia đều cho dân cày, ngời cày đợc canh tác trên thửa đất củamình

Trong giai đoạn từ năm 1955- 1959, cơ quan quản lý đất đai đợc thành lập

đó là Sở địa chính nằm trong Bộ tài chính với chức năng là quản lý ruộng đất vàthu thuế nông nghiệp

Hiến pháp năm 1960 đã xác định quyền sở hữu toàn dân về đất đai, sở hữutập thể và sở hữu t nhân

Từ năm 1980- 1991: Thực hiện quyết định 201/ CP (01/17/1980); Chỉ thị299/TTG(10/11/1980); Chỉ thị 100/CT_TW (13/01/1981); Nghị quyết 10/NQ-

TW (05/04/1988) về khoán ruộng đất lâu dài

Hiến pháp 1992 xác định “đất đai sở hữu toàn dân”( điều 17) Nh vậy, chế

độ sở hữu toàn dân về đất đai và quản lý đất đai đợc ghi nhận trong hiến pháp

1992 Tiếp đó luật đất đai ban hành 9/1993 đã quy định rõ hơn các quyền vànghĩa vụ của ngời sử dụng đất

Chính sách đất đai nớc ta hiện nay thể hiện nội dung chủ chủ yếu sau:

- Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nớc thống nhất quản lý bằngpháp luật và quy hoạch, các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân đợc Nhà nớc giaoquyền sử dụng đất hoặc cho thuê đất

- Nhà nớc có chính sách u tiên đối với sử dụng đất nông, lâm, ngnghiệp nhằm bảo đảm an toàn lơng thực và bảo vệ môi trờng

- Nhà nớc có chính sách hợp lý để bảo đảm nhà ở cho mọi ngời.

- Hộ gia đình và cá nhân đợc Nhà nớc giao đất nông, lâm nghiệp để sửdụng ổn định lâu dài thì đợc hởng các quyền quy định ở Luật đất đai

- Nhà nớc quản đất đai bằng bản đồ địa chính có toạ độ và hồ sơ đăng

kí đất đai, chủ sử dụng đất đợc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

- Việc giao đất, cho thuê đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất đợcthực hiện khi có quy hoạch sử dụng đất đợc cơ quan Nhà nớc có thẩm quyền xétquyệt

- Nhà nớc định giá đất để tính thuế chuyển quyền sử dụng đất, thu tiềnkhi giao đất, cho thuê đất, tính giá tài sản khi giao đất và bồi thờng thiệt hại khithu hồi đất

- Tuỳ theo mục đích sử dụng, loại đất, đối tợng sử dụng đất mà Nhà

n-ớc quy định hạn mức, thời hạn sử dụng

- Nhà nớc khuyến khích khai hoang vỡ hoá mở rộng diện tích sử dụng

đất, sử dụng bãi bồi đất trống đồi núi trọc và sử dụng đất phải đi đôi với cải tạobồi bổ đất

Nh vậy, chính sách đất đai hiện nay ở nớc ta thể hiện chế độ sở hữu toàndân về đất đai, bảo đảm quyền lợi của ngời sử dụng đất, đồng thời tạo điều kiệncho việc sử dụng đất hợp lý có hiệu quả, phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế-xãhội

Trên đây ta đi nghiên cứu quan hệ đất đai qua các thời kỳ, ta thấy rằng đất

đai ở mọi thời kỳ đều đợc quan tâm, tất cả các chế độ khác nhau đều muốn nắmgiữ nguồn tài nguyên này, quản lý và sử dụng triệt để nguồn tài nguyên này đểphục vụ mục tiêu của các thời kỳ

Việc đi sâu nghiên cứu vai trò của đất đai cũng nh những quan hệ đất đaiqua các thời kỳ để ta nhận thức rằng luôn luôn và cần thiết phải có quản lý Nhànớc về đất đai và tuỳ theo từng thời kỳ, từng điều kiện hoàn cảnh khác nhau mà tathực hiện quản lý sao cho có lợi nhất phục vụ đợc mục tiêu của từng thời kỳ.Trong tình hình hiện nay để thực hiện mục tiêu công nghiệp hoá- hiện đạihoá đất nớc thì nội dung quản lý Nhà nớc về đất đai nh sau

3)Nội dung quản lý Nhà nớc về đất đai.

Chế độ quản lý Nhà nớc về đất đai là toàn bộ các quy phạm pháp luật điềuchỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình quản lý Nhà nớc đối với đất

đai

Chế độ quản lý Nhà nớc về đất đai bắt nguồn từ nội dung quản lý Nhà nớc

về đất đai Nội dung quản lý Nhà nớc về đất đai bao gồm các hoạt động của cơquan Nhà nớc có thẩm quyền để thực hiện quyền sở hữu Nhà nớc và bảo đảmquyền sở hữu đó về đất đai Nó bao gồm các hoạt động của Nhà nớc trong việcnắm chắc tình hình sử dụng đất đai, hoạt động của Nhà nớc về phân phối lại quỹ

đất trên cơ sở quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất các hoạt động của Nhà nớc vềkiểm tra, giám sát quá trình sử dụng đất đai

Điều 13 Luật đất đai năm 1993 nêu 7 nội dung quản lý Nhà nớc về đất đai

nh sau:

3.1) Điều tra, khảo sát, đo đạc đánh giá và phân hạng đất.

Điều tra, khảo sát, đo đạc đánh giá và phân hạng đất là những công việchết sức quan trọng bởi qua đó Nhà nớc mới nắm đợc toàn bộ quỹ đất đai cả về sốlợng và chất lợng, mới có khả năng phát hiện năng lực đất đai ở mỗi vùng, từng

địa phơng Qua đó, Nhà nớc có những chính sách và biện pháp sử dụng đất có hệthống, có căn cứ khoa học trên phạm vi cả nớc, từng vùng, từng địa phơng

Nh vậy, qua tài liệu này ta biết đợc đất đai đang sử dụng làm gì và sử dụngvào việc gì là tốt nhất để phát huy tiềm năng ở mỗi vùng

Để nắm đợc số lợng, chất lợng đất đai Nhà nớc phải tiến hành điều tra,khảo sát đo đạc và nghiên cứu, điều tra thực địa nắm đợc tổng diện tích tự nhiên,diện tích từng loại đất nh đất nông nghiệp, lâm nghiệp, đất dân c nông thôn, đấtchuyên dùng, đất cha sử dụng… Từ đó mà thực hiện quy hoạch đất đai

Việc đánh giá phân hạng đất là công tác khoa học và rất phức tạp nhằm xác

định tác dụng sử dụng đất cụ thể cho từng vùng, từng diện tích đất Đây là việclàm hết sức cần thiết trong điều kiện nền kinh tế thị trờng có sự quản lý của Nhànớc nhằm góp phần đảm bảo cho thị trờng bất động sản phát triển lành mạnh, sảnxuất phát triển và ổn định đời sống của nhân dân

Việc xác định giá các loại đất phải xem xét cụ thể vị trí, địa hình, mục đích

sử dụng cũng nh xem xét quan hệ cung cầu đợc hình thành trên thị trờng bất độngsản và xu hớng biến động của chúng Đó là cơ sở để tính thuế chuyền quyền sửdụng đất, tính tiền khi giao đất, bồi thờng thiệt hại khi thu hồi đất, tính giá trịquyền sử dụng đất khi góp vốn liên doanh

Bản đồ địa chính là cơ sở để thể hiện số liệu về điều tra khảo sát, đo đạc.Mặt khác, bản đồ địa chính còn là một thành phần của hệ thống hồ sơ địa chính

để phục vụ quản lý từng thửa đất Vì vậy, Luật đất đai quy định việc tổ chức chỉ

đạo lập bản đồ địa chính nh sau:

+ Chính phủ chỉ đạo việc tổ chức lập bản đồ địa chính thống nhất trên phạm

vi cả nớc Cơ quan quản lý đất đai ở Trung ơng ban hành quy trình kỹ thuật, quyphạm xây dựng bản đồ địa chính

+ ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ơng chỉ đạo tổ chức việclập bản đồ địa chính ở địa phơng mình

+ Bản đồ địa chính đợc lập theo đơn vị hành chính xã, phờng, thị trấn.+ Bản đồ địa chính gốc đợc lu trữ tại cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh,huyện, quận, thị xã và UBND phờng, thị trấn

3.2) Quy hoạch và kế hoạch hoá việc sử dụng đất.

Quy hoạch đất đai là sự tính toán, phân bổ đất đai một cách cụ thể về số ợng, chất lợng, vị trí, không gian trên cơ sở khoa học nhằm phục vụ cho các mục

l-đích kinh tế, xã hội Kế hoạch hoá đất đai là sự xác định các chỉ tiêu về sử dụng

đất đai thông qua việc khoanh định mục tiêu sử dụng từng vùng đất cho từng thời

kỳ nhỏ trong thời gian quy hoạch Kế hoạch còn điều chỉnh mục đích sử dụng đấtcho phù hợp với phơng án quy hoạch và điều kiện thực tế của đất đai

Công tác quản lý đất đai theo quy hoạch, kế hoạch có ý nghĩa to lớn Nógiúp việc sử dụng đất đai đúng mục đích đạt hiệu quả cao và tiết kiệm, giúp Nhànớc quản lý chặt chẽ đất đai Chính vì vai trò quan trọng vậy Luật đất đai năm

1993 đã có những điều khoản quy định về nội dung quy hoạch đất đai (điều 17);quy định về nội dung lập và xét duyệt quy hoạch đất đai (điều 16); quy định vềthẩm quyền xét duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

3.3) Ban hành các văn bản pháp luật về quản lý sử dụng đất và tổ chức thực hiện các văn bản đó.

Các văn bản quản lý Nhà nớc nói riêng và các tài liệu khác nói chung luônluôn đợc sản sinh do nhu cầu cầu của xã hội nhất định Từ các hiện tợng kinh tế– xã hội có liên quan tới quan hệ đất đai, các cơ quan địa chính cần tổng hợp lạithành quy luật trong các địa phơng mình đề nghị xây dựng các văn bản pháp luậtnhằm điều chỉnh pháp luật đất đai và các chính sách đất đai

Ban hành các văn bản pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai và tổ chức thựchiện các văn bản đó là trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nớc, các cơ quanquản lý đất đai ở các cấp Trách nhiệm của cơ quan quản lý đất đai ở trung ơng làsoạn thảo các văn bản pháp luật về quản lý sử dụng đất để trình chính phủ quyết

định chính sách đất đai

Các cơ quan chuyên môn ở địa phơng căn cứ vào quyền hạn và chức năngnhiệm vụ của mình giúp UBND các cấp ban hành văn bản hớng dẫn và tổ chứcthực hiện đầy đủ chính sách ruộng đất của Đảng và Nhà nớc Để có chính sách

đất đai phù hợp cần phải nhận thức đầy đủ các quy luật tự nhiên đồng thời căn cứvào số liệu điều tra đo đạc, đánh giá, phân hạng đất và căn cứ vào quy hoạch, kếhoạch sử dụng đất có nh vậy việc quản lý, sử dụng đất mới thực hiện tốt

3.4) Giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất.

Đất đai là một tài nguyên vô cùng quý giá Quỹ đất đai có hạn trong khinhu cầu đất đai để phát triển sản xuất, phục vụ nhu cầu xây dựng và đời sốnghàng ngày tăng Do đó, việc phân phối đất phải đảm bảo công bằng và hợp lý, tạo

điều kiện khai thác tốt đúng quỹ đất “chọn mặt gửi vàng” Đây cũng là việc thựchiện quyền năng về đất đai mà Nhà nớc giao cho các tổ chức, cá nhân tuỳ theomức độ giao quyền năng này mà nảy sinh hình thức giao, cho thuê, thu hồi

*Nguyên tắc khi giao đất, cho thuê đất

- Việc giao đất phải căn cứ vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai đã

đợc cơ quan Nhà nớc xét duyệt

- Việc giao đất phải đúng đối tợng và phải có nhu cầu sử dụng đất

- Yêu cầu sử dụng đất đai phải đợc ghi trong luận chứng kinh tế kỹthuật và trong thiết kế đã đợc cơ quan Nhà nớc có thẩm quyền xét duyệt

- Phải có đơn xin giao đất hoặc cho thuê đất

* Thẩm quyền giao đất

Điều 23 và 24 Luật đất đai có quy định thẩm quyền giao đất của các cấp:Chính Phủ, UBND tỉnh và thành phố trực thuộc TW và UBND huyện, thị xã,thành phố thuộc tỉnh

- Chính Phủ là cơ quan có thẩm quyền cao nhất quyết định những vấn

đề quan trọng, quyết định giao đất và sử dụng đất vào mọi mục đích trong trờnghợp cần thiết Cụ thể:

+Chính Phủ xét duyệt kế hoạch hằng năm của UBND tỉnh, thành phố trựcthuộc TW về việc giao đất nông nghiệp, lâm nghiệp có rừng để sử dụng vào mục

- UBND tỉnh, thành phố trực thuộc TW đợc giao thẩm quyền quyết

định giao đất để sử dụng vào mục đích không phải là sản xuất nông, lâm nghiệp

Cụ thể:

+ Từ 1ha trở xuống đối với đất nông nghhiệp, đất lâm nghiệp có rừng, đấtkhu dân c nông thôn, đất đô thị và từ 2 ha trở xuống đối với đất trống đồi núi trọccho mỗi công trình không theo tuyến

+ Từ 3 ha trở xuống đối với đất ông nghhiệp, đất lâm nghiệp có rừng, đấtkhu dân c nông thôn, đất đô thị và từ 5 ha trở xuống đối với đất trống đồi núi trọccho mỗi công trình đờng bộ, đờng sắt, đờng điện, đê điều và từ 10 ha trở xuống

đối với đất trống, đồi núi trọc cho mỗi công trình xây dựng hồ chứa nớc

- Giao đất nông nghiệp, lâm nghiệp có rừng để hộ gia đình, cá nhânlàm nhà ở, đất chuyên dùng để sử dụng vào mục đích chuyên dùng khác hoặc đểlàm nhà ở, đất ở đô thị theo định mức do Chính Phủ quy định

+ Giao đất khu dân c nông thôn để UBND huyện, thị xã, thành phố thuộctỉnh giao đất cho hộ gia đình, cá nhân làm nhà ở

+ Giao đất để sử dụng vào mục đích nông, lâm nghiệp cho các tổ chức + Quyết định mức đất giao cho mỗi hộ gia đình sử dụng để làm nhà ở theoquyết định của Chính Phủ đối với từng vùng

+ Quyết định giao đất cho các nhà thờ, nhà chùa, thành thất đang sử dụng

- UBND huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh có các thẩm quyền sau:+ Giao đất cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng vào mục đích nông, lâmnghiệp

+ Giao đất khu dân c nông thôn cho hộ gia đình và cá nhân làm nhà ở trêncơ sở quy hoạch đã đợc xét duyệt của UBND tỉnh, thành phố trực thuộc TW+ Giao đất cha sử dụng cho cá tổ chức và cá nhân có thời hạn hoặc tạm chia

* Những quy định về việc cho thuê đất

- Điều 29 Luất đất đai quy định:”Chính Phủ, UBND các cấp thực hiệnviệc cho các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân thuê đất để sản xuất kinh doanh ”theo quy định của luật này và các quy định khác của pháp luật

- Điều 80-84 của Luật đất đai quy định về việc tổ chức, cá nhân nớcngoài, tổ chức quốc tế thuê đất

Việc cho các tổ chức, cá nhân nớc ngoài thuê đất tuân thủ theo pháp lệnhngày 14/10/1994 của Uỷ ban thờng vụ Quốc Hội và Nghị định số 11/CP ngày24/01/1994 của Chính Phủ

* Những quy định về thu hồi đất

Điều 26 Luật đất đai 1993 quy định: Nhà nớc thu hồi toàn bộ hoặc mộtphần đất đã giao sử dụng trong những trờng hợp sau:

-Tổ chức sử dụng đất bị giải thể, phá sản chuyển đi nơi khác giảm nhucầu sử dụng đất

- Cá nhân sử dụng đất bị chết mà không có ngời đợc quyền tiếp tục sửdụng đất

- Ngời sử dụng đất tự nguyện trả lại đất đợc giao

- Đất không đợc sử dụng trong 12 tháng liền mà không đợc cơ quanNhà nớc có thẩm quyền có thẩm quyền giao đất cho phép

- Ngời sử dụng đất cố ý không thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nớc

- Đất sử dụng không đúng mục đích đợc giao

- Đất đợc giao không đúng thẩm quyền

Trong trờng hợp Nhà nớc thu hồi đất đang sử dụng của ngời sử dụng đất để

sử dụng vào mục đích quốc phòng an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng bịthu hồi đợc đền bù thiệt hại

Cơ quan Nhà nớc nào có thẩm quyền giao loại đất nào thì có thẩm quyềnthu hồi loại đất đó

2.5) Đăng kí đất đai, lập và quản lý hồ sơ địa chính, quản lý các hợp

đồng sử dụng đất, thống kê, kiểm kê đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng

đất.

Đăng kí đất đai là việc cung cấp thông tin về quan hệ đối với đất đai đểthiết lập lên hồ sơ địa chính nhằm xác lập mối quan hệ giữa ngời sử dụng đất vớiNhà nớc và Nhà nớc bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho ngời sử dụng đất

Lí do để thực hiện đăng kí đó là thông tin đất đai luôn thay đổi dẫn đếnquan hệ đất đai thay đổi vậy cần thực hiện nghĩa vụ đăng kí để xác lập quan hệthờng xuyên tơng ứng loại thông tin đó

Đăng kí lần đầu là việc đăng kí lần đầu tiên thực hiện một cách thống nhấttrên toàn q uốc kết quả tạo hồ sơ ban đầu

Khi thông tin thay đổi thì tiến hành đăng kí biến động đất đai Khi phátsinh thay đổi thông tin về đất đai thì chủ sử dụng đất thực hiện nghĩa vụ đăng kínhững thay đổi này với cơ quan quản lý Nhà nớc về đất đai kết quả hình thành hồsơ cập nhật về các biến động của đất đai

Đăng kí đất đai là nghĩa vụ và trách nhiệm của các chủ sử dụng đất và củacơ quan quản lý Nhà nớc về đất đai

Điều 33 Luật đất đai quy định.

“Khi đợc cơ quan Nhà nớc có thẩm quyền giao đất, cho phép thay đổi mục

đích sử dụng đất phải đăng kí tại UBND xã, phờng, thị trấn” Ngời đang sử dụng

đất tại xã, phờng, thị trấn nào thì phải đăng kí tại xã, phờng, thị trấn đó

UBND xã, phờng, thị trấn lập và quản lý sổ địa chính, đăng kí vào sổ địachính đất cha sử dụng và sự biến động về sử dụng đất

• Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất:

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chứng th pháp lý xác nhận quan hệhợp pháp giữa Nhà nớc với ngời sử dụng đất trong quá trình quản lý và sử dụng

đất

Điều 36 Luật đất đai quy định

- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do cơ quan quản lý đất đai ở TWphát hành

- Cơ quan Nhà nớc có thẩm quyền giao đất thì có thẩm quyền quyết

định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Trong trờng hợp Chính Phủ giao

đất thì UBND tỉnh, thành phố trực thuộc TW quyết định cấp giấy chứng nhậnquyền sử dụng đất

• Thống kê đất đai:

Thống kê đất đai là công việc hết sức quan trọng nhằm nắm chính xác, kịpthời những biến động về đất đa, cung cấp thông tin cần thiết cho công tác quản lýNhà nớc về đất đai

Điều 35 Luật đất đai quy định : UBND các cấp có trách nhiệm tổ chức việcthống kê, kiểm kê đất đai tại địa phơng mình Cơ quan quản lý đất đai có tráchnhiệm báo cáo kết quả thống kê đất đai lên cơ quan quản lý đất đai cấp trên trựctiếp Việc thống kê đất đai thực hiện mỗi năm một lần, việc kiểm kê đất đai đợctiến hành năm năm một lần Đơn vị thống kê, kiểm kê đất đai là đơn vị lập sổ địachính: UBND xã, phờng, thị trấn

Nh vậy, nội dung quản lý Nhà nớc về đất đai này gồm ba phần công việc:Kết hợp với bản đồ địa chính, tổ chức đăng kí và thành lập các hồ sơ đăng kí đất

đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để hình thành hệ thống hồ sơ địachính ban đầu; Quản lí hồ sơ địa chính, thực hiện các thủ tục pháp lý trong biến

động đất đai(giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển đổi, chuyển nhợng, chothuê, thừa kế, thế chấp…), cập nhật hồ sơ địa chính; Thực hiện thống kê đất đaihàng năm và kiểm kê đất đai năm năm một lần để nắm lại quỹ đất và phát hiệnquy luật kinh tế – xã hội có liên quan tới quan hệ đất đai

2.6) Thanh tra việc chấp hành các chế độ thể lệ về quản lý sử dụng đất.

Mục tiều của công tác này nhằm đảm bảo cho các quy định về chế độ quản

lý sử dụng đất đợc thực hiện một cách nghiêm túc và đầy đủ đồng thời phát hiện

và đề xuất những bất hợp lý, những phơng hớng xử lý sai phạm trong thay đổiquan hệ sử dụng đất Có nh vậy đất đai mới sử dụng tốt và có hiệu quả

Nội dung của công việc này thanh tra ngời sử dụng đất xem việc sử dụng

đất có đúng mục đích, chế độ không và thanh tra trong hoạt động quản lý đất đai:thanh tra bộ phận thực hiện chức năng, nghiệp vụ quản lý đất đai nh xác định có

đúng nghĩa vụ không? đúng chế độ quản lý không?

Nh vậy có thể nói thanh tra kiểm tra việc quản lý và sử dụng đất đai là mộttrong những nội dung quan trọng trong công tác quản lý Nhà nớc về đất đai Điều 37 Luật đất đai quy định:

Chính Phủ tổ chức thanh tra đất đai trong cả nớc, UBND các cấp tổ chứcthanh tra đất đai trong địa phơng mình

Cơ quan quản lý đất đai ở TW giúp Chính Phủ, cơ quan quản lý đất đai ở

địa phơng giúp UBND cùng cấp trong việc thực hiện thanh tra đất đai

Thanh tra đất đai phải đợc thực hiện thờng xuyên, đều khắp, phải lu ý cả

điểm và diện, phải lu ý cả lý và tình bởi quan hệ đất đai thờng rất nhạy cảm vàphức tạp

2.7) Giải quyết tranh chấp về đất đai, giải quyết khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong việc quản lý và sử dụng đất đai.

Giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong việc quản lý và

sử dụng đất đai là một công việc khó khăn bởi tranh chấp đất đai thờng tranhchấp về quyền sử dụng và quyền chiếm giữ đất đai giữa các bên sử dụng đất đòihỏi khi giải quyết phải nắm đợc hồ sơ ban đầu và hồ sơ biến động đất đai để từ đó

đi đến kết luận đúng đắn trong việc giải quyết tranh chấp đất đai Còn kiếu nại làviệc các đơng sự sử dụng và quản lý đất đai nhận thấy bị sai phạm về quyền lợicủa mình do cơ quan Nhà nớc gây ra và đề nghị giải quyết các quyền lợi vi phạm.Còn tố cáo là hành vi của cá nhân hoặc tổ chức phát hiện ra những sai trái trongviệc quản lý và sử dụng đất đai và những sai phạm này gây ra hậu quả bất lợi.Nhà nớc khuyến khích việc hoà giải tranh chấp đất đai trong nhân dân.Trong trờng hợp tranh chấp về quyền sử dụng đất cha có giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất thì chính quyền UBND và cơ quan địa chính có trách nhiệm giảiquyết Trờng hợp đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do cơ quan có thẩm

nay ở nớc ta tranh chấp và khiếu tố về đất đai đều do ngành điạ chính và các cấpchính quyền xử lý Hơn nữa khi lập hồ sơ địa chính ban đầu chúng ta đã phải giảiquyết hàng loạt những vấn đề do lịch sử để lại, những vấn đề này liên quan tớitranh chấp và khiếu tố về đất đai Do đó để giải quyết tốt công việc này đòi hỏicần nắm vững pháp luật đồng thời tuỳ điều kiện hoàn cảnh cụ thể mà xử lý cáctình huống cho thấu tình đạt lý.

Trên đây là những nội dung quản lý Nhà nớc về đất đai, nó phản ánh

đợc vai trò đất đai trong bức tranh hoạt động vĩ mô của nền kinh tế- xã hội Thậtvậy, khi kinh tế thế giới chuyển sang giai đoạn công nghiệp con ngời đã ý thức rõhơn ý nghĩa quan hệ đất đai ở tầm vĩ mô từ đó xuất hiện khái niệm “ quản lý đất

đai hiện đại” Quản lý đất đai hiện đại bao gồm những nội dung trên Tuy nhiên,tuỳ từng hoàn cảnh, điều kiện cụ thể và mục tiêu của các thời kỳ thì mối quan hệ

đất đai có nhiều thay đổi phù hợp với thay đổi khách quan của nền kinh tế- xã hộ

Do đó nội dung quản lý Nhà nớc đã nảy sinh nhiều vấn đề mới bảo đảm nhậnthực đây đủ hơn, khoa học hơn vai trò đất đai đối với phát triển kinh tế- xã hội.Chính vì vậy Luật đất đai sẽ ban hành 01/07/2004 đã có nội dung quản lý Nhà n-

ớc về đất đai mới nh sau: Quản lý và phát triển thị trờng quyền sử dụng đất trongthị trờng bất động sản; quản lý tài chính về đất đai; quản lý hoạt động dịch vụcông về đất đai; quản lý, giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của ngời sửdụng đất

Những nội dung quản lý Nhà nớc trên đây có mối quan hệ khăng khít vớinhau Để thực hiện tốt công tác quản lý Nhà nớc vê đất đai cần làm tốt tất cả cácnội dung trên Trong các nội dung trên thì công tác lập và quản lý hồ sơ địa chínhhết sức quan trọng không thể thiếu đợc trong công tác quản lý Nhà nớc về đất đaibởi nó là hồ sơ pháp lý cao nhất và nếu thực hiện tốt nhiệm vụ này sẽ là cơ sở

điều kiện để thực hiện các nội dung khác của quản lý Nhà nớc về đất đai Hơnnữa hồ sơ địa chính giúp các cấp chính quyền sử dụng tài liệu quản lý cập nhậtthông tin đất đai

Trong tình hình hiện nay công tác này đang là yêu cầu bức xúc và là mộtnhiệm vụ chiến lợc của toàn ngành địa chính nhằm hoàn thiện hồ sơ địa chính,cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất làm cơ sở triển khai thi hành luật, đa hoạt

động quản lý Nhà nớc về đất đai ở các cấp thành nề nếp thờng xuyên Để từng

b-ớc hoàn thiện công tác này thì ta cần tìm hiểu hồ sơ địa chính là gì? đặc điểm rasao? Tại sao lại thực hiện công tác này?nội dung của nó gồm những gì?

II Sự cần thiết phải xây dựng hồ sơ địa chính trong công tác quản lý Nhà nớc về đất đai

Cho đến nay trên thế giới có hai hệ thống hồ sơ quản lý đất đai: hệ thống

địa bạ (deed system) và hệ thống bằng khoán(title system) Hệ thống địa bạ thì ápdụng từ tất lâu đời bao gồm: các sổ sách địa chính mô tả thửa đất theo kiểu sơ đồ

do chính quyền quản lý và các giấy tờ pháp lý trên các khế ớc, văn tự đợc phápluật thừa nhận Khi mà các mối quan hệ đất đai trở lên phức tạp thì một bộ hồ sơhiện đại hơn đó là hệ thống bằng khoán Hệ thống này bao gồm: bản đồ địachính, các hồ sơ đăng kí đất đai, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Nh vậy, sovới hệ thống địa bạ thì hệ thống bằng khoán cho phép chính quyền quản lý cụ thểhơn, chặt chẽ hơn, thống nhất hơn Tuy nhiên tuỳ từng hoàn cảnh, điều kiện mà

sử dụng hệ thống quản lý nào tốt hơn

Trên đây đã nói về hệ thống hồ sơ quản lý đất đai Nó phản ánh rằng việcquản lý đất đai chỉ quan tâm tới việc điều chỉnh các quan hệ đất đai trong phạm

vi dân sự và hành chính, không chú ý tới vai trò đất đai trong bức trang hoạt động

vĩ mô của nền kinh tế- xã hội Trong bối cảnh hiện nay, đất đai đang tham giatích cực vào hoạt động kinh tế- xã hội do đó đòi hỏi phải xây dựng cho đợc hệthống hồ sơ quản lý đất đai hiện đại Muốn vậy ta cần tìm hiểu khái niệm hồ sơ

địa chính cũng nh đặc điểm và các loại hồ sơ địa chính ở nớc ta

1 Khái niệm, phân loại và đặc điểm hồ sơ địa chính

*Hồ sơ địa chính là hệ thống tài liệu, số liệu, bản đồ, sổ sách vv… phản ánhyếu tố tự nhiên, kinh tế, xã hội, pháp lý của đất đai tính cho từng đơn vị đất Rõràng hồ sơ địa chính phục vụ cho công tác quản lý Nhà nớc về đất đai bởi nó chứa

đựng thông tin về đất đai Tất cả các thông tin về tự nhiên của đất đai đợc lấythông qua đo đạc khảo sát; còn các yếu tố kinh tế của đất đai lấy thông tin từ việcphân loại, đánh giá, phân hạng đất đai là điều kiệu để xác định giá đất và thuthuế Yếu tố xã hội về đất đai lấy từ hoạt động của Nhà nớc về quy định quyền sởhữu, quyền sử dụng, các quan hệ về chuyển đổi, chuyển nhợng, cho thuê, thừa kế,thế chấp…Còn yếu tố pháp luật của đất đai thì căn cứ vào quyết định

của cơ quan Nhà nớc có thẩm quyền ví dụ nh quy hoạch, kế hoạch sử dụng

đất, các quy định pháp luật về giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất vv…

Nh vậy, để có tất cẩ thông tin đất đai ở trong hồ sơ địa chính nh trên thìcần thực hiện đợc tất cả nội dung của công tác quản lý Nhà nớc về đất đai

Hồ sơ địa chính nói chung bao gồm các tài liệu, số liệu, bản đồ, sổ sách …chứa đựng toàn bộ thông tin về đất đai Nó là sản phẩm do ngời quản lý lập lên vàmỗi bộ máy địa chính lập các loại hồ sơ địa chính khác nhau Vì thế phân loại hồsơ địa chính theo cách này ta có các loại hồ sơ địa chính nh sau:

- Hệ thống địa bạ: hệ thống này dùng để ghi chép thông tin yếu tố về

đất đai, là hệ thống các loại sổ sách dùng trong đăng kí và quản lý đất đai Nóchứa đựng đầy đủ các thông tin về vị trí, hình thể, kích thức, loại, hạng đất, cũng

nh chủ sở hữu và chủ sử dụng đất

Nội dung của sổ địa bạ bao gồm: Sổ đăng ký đất (sổ địa bạ) do cơ quanquản lý đất đai cấp xã (cấp cơ sở) cấp và quản lý; thứ hai là các loại giấy tờ khác,

nó xác định quan hệ sở hữu và pháp lý về đất đai Việc sử dụng hệ thống địa bạ

có u điểm đơn giản, dễ dàng thực hiện, dễ làm và dễ sử dụng Tuy nhiên, bêncạnh u điểm nó có nhợc điểm đó là việc quản lý đất đai không an toàn, khôngchặt chẽ bởi việc quản lý chỉ sử dụng ở đơn vị hành chính nhỏ và quản lý trêntừng lô đất, mảnh đất, không thể thể hiện đầy đủ thông tin của cả một vùng Dovậy, nếu vợt khỏi vùng thì nó không còn giá trị

Hệ thống hồ sơ địa chính tiếp theo là hệ thống bằng khoán (bằng khoán

điền thổ): là hệ thống giấy tờ trong hồ sơ quản lý đất đai nó đợc xác định mộtcách thống nhất, trên cơ sở đó hệ thống bản đồ địa chính cùng với hệ thống quản

Nội dung của hệ thống bằng khoán bao gồm: Hệ thống bản đồ địa chínhquy định thống nhất trong cả nớc; Thứ hai là hồ sơ, sổ sách để quản lý thông tin

về mảnh đất đó vì một bản đồ không thể ghi đầy đủ thông tin về đất đai Do vậy,dựa trên bản đồ mà thực hiện việc đăng ký lần đầu nh đăng ký về diện tích, tínhchất, mục đích sử dụng, chủ sử dụng đất…và khi có thông tin thay đổi thì thựchiện đăng ký lại trong hồ sơ gọi là đăng ký biến động; thứ ba là hệ thống Giấychứng nhận quyền sử dụng (do ngời sở hữu quản lý)

Với nội dung trên thì hệ thống bằng khoán giúp ngời quản lý đất đai mộtcách chặt chẽ, thống nhất, việc quản lý này không những chỉ ở địa phơng, vùng

mà quản lý liên vùng, cả nớc Việc sử dụng hệ thống này tạo điều kiện cơ bản để

phát triển quan hệ hàng hoá tiền tệ về đất đai một cách đầy đủ và chính xác sẽngăn chặn tình trạng thông tin ngầm tạo điều kiện co thông tin bất động sản pháttriển lành mạnh Không chỉ có vậy nếu tạo đợc hệ thống bằng khoán đầy đủ sẽcho phép ta quản lý mục đích sử dụng đợc thực hiện một cách thống nhất và chophép điều chỉnh quy hoạch, thay đổi mục đích sử dụng đất đai một cách linh hoạt

và phù hợp

Tuy nhiên, để tạo đợc hệ thống bằng khoán đầy đủ chính xác đòi hỏi vốn

đầu t lớn, đòi hỏi công nghệ cao, đòi hỏi phải có cán bộ có trình chuyên mônnghiệp vụ cao

Bên cạnh việc sử dụng hệ thống địa bạ, hệ thống bằng khoán thì hệ thốnghỗn hợp tức là sử dụng đồng thời cả hai loại hồ sơ địa chính trên cũng đợc sửdụng

Việc kết hợp sử dụng 2 loại hồ sơ địa bạ và bằng khoán không có nghĩa là

sử dụng 2 thông tin hệ thống trên một mảnh đất mà có loại đất thì sử dụng thôngtin địa bạ sẽ tốt, đơn giản, dễ làm, dễ thực hiện, tiết kiệm Còn có loại đất thì phải

sử dụng thông tin đất đai Thật vậy, bởi khi đất đai ít biến động thì nên sử dụng

hệ thống địa bạ vì giản đơn, dễ làm mà vẫn đảm bảo quản lý thông tin một cách

đầy đủ Còn với đất đô thị, công nghiệp, sử dụng nh một yếu tố để kinh doanhcộng với nhiều biến đổi do quá trình đô hoá đòi hỏi các thông tin phải chính xác

do vậy cần sử dụng hệ thống bằng khoán vì đất đai ở khu vực này mang nhiềuyếu tố kinh tế nó chứa đựng yếu tố tạo vốn và sử dụng vốn do đó tất cả các thôngtin về đất đai cần phải đợc cập nhật đầy đủ, chính xác có nh vậy mới tạo ra côngbằng trong trong sử dụng, kinh doanh bất động sản giữa các thành phần kinh tế

đồng thời thể hiện đợc vai trò của Nhà nớc trong việc quản lý tài nguyên đất đai

Là cơ sở để đất đai tham gia tất cả các hoạt động kinh tế- xã hội nh một nguồnlực thực sự, đóng góp vào sự phát triển kinh tế – xã hội theo đúng vai trò của nó

và hơn thế nữa

Nh vậy, qua đây ta có thể thấy rằng việc lập và quản lý hồ sơ địa chính cóvai trò và ý nghĩa rất to lớn trong việc quản lý đất đai nói chung

Trên đây ta đi tìm hiểu các loại hồ sơ địa chính, và vấn đề đặt ra là ta nên

sử dụng hồ sơ địa chính nào cho mục đích nào là tốt nhất và cần thiết phải hoànthiện các loại hồ sơ địa chính nh thế nào? để phục vụ tốt cho các công tác quản lýNhà nớc về đất đai

Hồ sơ địa chính là hệ thống tài liệu, số liệu, bản đồ, sổ sách vv… chứa đựng

đầy đủ các thông tin về đất đai do đó các loại giấy tờ này luôn đợc sử dụng và tuỳ

vào mục đích sử dụng của các loại giấy tờ này mà ta có cách phân loại hồ sơ địachính nh sau:

- Các tài liệu sử dụng thờng xuyên Các tài liệu này bao gồm:

+ Bản đồ địa chính: Tuỳ theo điều kiện hiện nay ở từng địa phơng bản đồnày có mức độ khác nhau về chất lợng:bản đồ địa chính có tạo độ theo hệ toạ độthống nhất; bản đồ giải thửa toàn xã đo vẽ bằng nhiều phơng pháp khác nhau ; hồsơ kỹ thuật thửa đất đối với đất đô thị hoặc sơ đồ trích thửa đối với thửa đất nông,lâm nghiệp nhiều chủ sử dụng nhng ranh giới giữa các chủ cha thể hiện bằng bờ

cố định; bản đồ trích lục ô phố, xứ đồng, thôn ấp, bản hoặc từng thửa đất trong ờng hợp cha có bản đồ địa chính mà có nhu cầu cần đăng kí lập hồ sơ, cấp giấychứng nhận đến từng nhóm hộ, cá nhân, từng tổ chức trên từng thửa đất

tr-+ Sổ địa chính bao gồm cả nông thôn và thành thị Sổ địa chính và bản đồ

địa chính là hai tài liệu chứa đựng thông tin mang tính pháp lý của đất đai

+ Sổ mục kê: dùng cho khu vực nông thôn đợc dùng để thống kê, kiểm kê

đất đai rất tiện lợi

+ Sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

+ Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở(đối với đất đôthị)- đây là tài liệu chứa đựng thông tin pháp lý về đất đai

+ Sổ theo dõi biến động đất đai

+ Biểu số liệu thống kê diện tích: cho biết diện tích từng đơn vị… giúp chonhà quản lý có đợc thông tin cụ thể

Tất cả các tài liệu trên phục vụ cho công tác trực tiềp quản lý đất đai, đây là

hồ sơ thờng trực, hồ sơ này thờng đợc sử dụng thờng xuyên hiện đới dạng nh thếnào? ta còn phải tìm hiểu đặc điểm của nó để từ đó có thể phân tích tìm ra cáchtác động đến sự vật, hiện tợng đó theo hớng tích cực và

Bên cạnh các tài liệu đợc sử dụng thờng xuyên thì có tài liệu chỉ đợc sửdụng khi cần thiết đó là các tài liệu gốc lu trữ

- Tài liệu gốc lu trữ: Các tài liệu này dùng xác nhận thông tin đảm bảo

hệ thống hồ sơ trên mang tính pháp lý và dùng để thẩm tra, kiểm tra

Các tài liệu này hình thành trong quá trình đo đạc, lập bản đồ địa chínhgồm toàn bộ thành quả giao nộp theo luận chứng kinh tế kỹ thuật đã đợc duyệtcủa mỗi công trình đo vẽ, lập bản đồ địa chính và các thông tin, t liệu hình thànhtrong quá trình đăng kí lần đầu và đăng kí biến động đất đai gồm: các giấy tờ dochủ sử dụng đất nộp khi kê khai đăng kí; đơn kê khai đăng kí, cấp giấy tờ pháp lý

về nguồn gốc đất đai; hồ sơ, tài liệu đợc hình thành trong quá trình thẩm tra, xét

duyệt đơn của cấp xã, huyện; các văn bản pháp lý của cấp có thẩm quyền trongviệc thực hiện đăng kí đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: quyết

định thành lập hội đồng đăng kí đất, quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sửdụng đất, quyết định xử lý các vi phạm pháp luật đất đai vv…; Hồ sơ về kiểm tra

kỹ thuật, nghiệp thu sản phẩm đăng kí đất đai xét cấp giấy chứng nhận quyền sửdụng đất

Khi xem xét bất kỳ một sự vật, hiện tợng nào ngoài việc hiểu nó là gì và

đ-ợc thể hồ sơ địa chính cũng không nằm ngoài quy luật đó Trên đây ta cũng phầnnào hiểu đợc thế nào là hồ sơ địa chính và các loại hồ sơ địa chính giờ ta tìm hiểuxem nó có đặc điểm gì?

- Hồ sơ địa chính bao gồm nhiều tài liệu chứa đựng nhiều thông tin về

đất đai Thật vậy, không một tài liệu riêng lẻ nào chứa đựng đợc toàn bộ thôngtin về đất đai, chỉ có hồ sơ địa chính mới có đợc toàn bộ thông tin về đất đai bởi

nó là tập hợp của tất cả các tài liệu chứa đựng các thông tin về điều kiện tự nhiên,kinh tế, xã hội, pháp lý của đất đai Nhìn vào hồ sơ địa chính ta có thể biết đợctoàn bộ thông tin về đất đai.Các loại tài liệu trong hồ sơ địa chính chứa đựng cácthông tin về đất đai một cách chính xác và thống nhất Với đặc điểm này yêu cầu

đặt ra cần biết phân loại và quản lý các tài liệu sao cho tiện lợi nhất

- Đặc điểm thứ hai là việc lập và quản lý hồ sơ địa chính là một nộidung mang tính đặc thù của cơ quan quản lý Nhà nớc về đất đai và nó có quan hệmật thiết với các nội dung khác của quản lý Nhà nớc vê đất đai Đúng vậy, việclập và quản lý hồ sơ địa chính không phải cấp nào, ngành nào cũng làm đợc màphải có cơ quan chuyên trách thực hiện nh phải thực hiện một số nghĩa vụ đặc thùcủa ngành địa chính nh đo đạc bản đồ, lu trữ thông tin vv… Đây là nhiệm vụhoàn thành chức năng quản lý của Nhà nớc, bắt buộc Nhà nớc phải hoàn thành

đăng kí đất đai lập hồ sơ địa chính do đó phải có những bộ phân, những ngời thựchiện nhiệm vụ này, đồng thời bảo đảm quyền lợi, nhu cầu của Nhà nớc Để hoànthành công tác lập hồ sơ địa chính đòi hỏi phải thực hiện đồng thời các nhiệm vụquản lý Nhà nớc về đất đai Vấn đề đặt ra là cần đào tạo cán bộ có chuyên môntrong việc thực hiện công tác đăng kí đất đai, lập hồ sơ địa chính đồng thời phốihợp với các cấp, các ngành để làm tốt nội dung quản lý Nhà nớc về dất đai

- Đặc điểm thứ ba là các tài liệu, số liệu trong hồ sơ mang tính pháp lýcao Các tài liệu này có ý nghĩa pháp lý chặt chẽ ở chỗ nó là căn cứ để hoạch địnhcác chủ trơng, kế hoạch phăt triển kinh tế- xã hội, làm cơ sở xác định quyền vànghĩa vụ pháp lý của đối tợng sử dụn Việc thực hiện tốt công tác đo đạc bản đồ,

đăng kí đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất… thì các tài liệu hồ sơ

địa chính càng có giá trị pháp lý cao

Với các đặc điểm trên làm cho việc thực hiện công tác lập và quản lý hồ sơ

địa chính cần phải có một số lợng lao động, vật t kỹ thuật, thời gian, kinh phínhất định và ngời làm công tác lập hồ sơ địa chính phải đợc đào tạo có trình độ

kỹ thuật chuyên môn đầy đủ mới có thể thực hiện đợc Cũng do đặc điểm trênnên chỉ ngành địa chính mới thực hiện công tác này một cách chính xác và đầy

đủ trở thành nội dung quản lý Nhà nớc về đất đai

2 Yêu cầu, phân cấp lập và quản lý hồ sơ địa chính.

Với mỗi một công tác quản lý Nhà nớc về đất đai thì đều có yêu cầu riêngphù hợp với đặc điểm cũng nh bản chất của từng nội dung Và việc lập hồ sơ địachính phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Phải đầy đủ các loại t liệu Bởi nếu không đầy đủ thì những thông tin

về đất đai sẽ không đầy đủ, tính chất pháp lý không đầy đủ dẫn đến khai thác và

sử dụng các tài liệu khác bị hạn chế

- Bên cạnh việc lập đầy đủ các loại t liệu thì mỗi loại t liệu phải đảmbảo tính pháp lý Tính pháp lý ở mỗi t liệu làm cơ sở để có hồ sơ địa chính có tínhpháp lý Bởi cái hình thành nên hồ sơ địa chính mà không chính xác, không đảmbảo tính pháp lý dẫn đến giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không có tính pháp

lý và hồ sơ không có tính pháp lý

- Song song với hai yêu cầu trên thì công tác lập hồ sơ địa chính đòihỏi các nội dung thông tin phải thể hiện chính xác, thống nhất trên tất cả các tàiliệu của hồ sơ địa chính Với yêu cầu này đòi hỏi các thông tin đa vào phải chínhxác dựa vào thông tin do chính ngời đứng ra kê khai đăng kí và trên cơ sở đó phảithẩm tra đồng thời thực hiện một loạt biện pháp kỹ thuật cần thiết xem kê khai

đúng cha? chính xác cha? Và khi phê duyệt phải dựa trên kê khai và thẩm tra có

nh vậy thông tin đảm bảo tính chính xác Sau mỗi một bớc thực hiện cần tiếnhành thẩm tra lại ngay Các thông tin còn phải đảm bảo tính thống nhất tức làtoàn bộ dữ liệu đa vào trong hồ sơ phải nhất quán thống nhất với nhau Thông tinmảnh đất nó không chỉ nằm một loại sổ mà nằm nhiều sổ nếu không thống nhất

sẽ rất khó cho việc quản lý

- Một yêu cầu nữa của công tác lập hồ sơ địa chính đó là hình thứctrình bày các tài liệu hồ sơ phải rõ ràng, không đợc cạo, tẩy hoặc dùng bút phủnội dung đã viết, việc chỉnh lý biến động trên tài liệu hồ sơ phải theo đúng quy

vào rõ ràng, tiện tra cứu, quản lý, các ngôn từ sử dụng đúng tiêu chuẩn kỹ thuật,

đúng các kí hiệu, đảm bảo đúng quy định về sử chữa

Để đảm bảo các yêu cầu trên đợc thực hiện thì cần thực hiện phân cấp trongviệc lập và quản lý hồ sơ địa chính

- Cấp tỉnh: tiến hành lập sổ theo dõi cấp giấy chứng nhận quyền sửdụng đất do cấp tỉnh quản lý, thuộc thẩm quyền cấp tỉnh; đồng thời thành lập vănbản, hệ thống hồ sơ xác định, kiểm tra công tác đăng kí, cấp giấy chứng nhậnquyền sử dụng đất của cấp huyện; lập biểu số liệu thống kê; bản đồ địa chính;thành lập tài liệu liên quan đến quyết định hành chính trong công tác thanh tra,phúc tra

Nh vậy, công tác đăng kí đất đai, lập hồ sơ địa chính đợc tiến hành ngay từcấp cơ sở đồng thời có sự chỉ đạo, kiểm tra, giám sát cũng nh hớng dẫn của cấptrên do đó muốn công tác lập hồ sơ địa chính đợc tiến hành nhanh cần có sự phốihợp chỉ đạo giữa các ngành và các cấp chính quyền

Về phân cấp quản lý hồ sơ địa chính:

- Cấp xã: quản lý hồ sơ do mình lập ra và bản đồ địa chính

- Cấp huyện: quản lý hồ sơ do mình lập ra; bản đồ địa chính và toàn bộ

hồ sơ do cấp xã thành lập

- Cấp tỉnh: quản lý hồ sơ do mình lập và hồ sơ cấp huyện thành lập

Về phân cấp lu trữ:

Cấp nào hình thành và phê duyệt loại tài liệu nào thì có quyền lu trữ tài liệu

đó Nh vậy, hồ sơ địa chính đợc lu tại hai nơi, nơi hình thành và nơi tiến hành phêduyệt Với phân cấp lu trữ thế này cho phép tra cứu thông tin dễ dàng là tài liệucho việc thanh tra, kiểm tra

Trên đây ta đi tìm hiểu về yêu cầu và phân cấp trong việc lập và quản lý hồsơ địa chính và vấn đề đặt ra cho công tác quản lý đất đai nói chung và công táclập hồ sơ địa chính nói riêng là cần làm tốt các yêu cầu đặt ra và trong việc phâncấp cần quy định rõ ràng, cụ thể hơn nhiệm vụ của từng cấp tránh chồng chéo vàtình trạng “cha chung không ai khóc”

3 Vai trò của việc xác lập hồ sơ địa chính(xây dựng hồ sơ địa chính là yêu cầu khách quan).

Nh chúng ta đã biết đất đai có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế- xãhội và Nhà nớc nào cũng muốn nắm giữ quyền lực này để phục vụ cho việc pháttriển kinh tế- xã hội do đó cần có quản lý Nhà nớc về đất đai ở nớc ta đất đaithuộc sở hữu toàn dân do Nhà nớc quản lý nhằm đảm bảo sử dụng đất một cách

đầy đủ, hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả cao nhất Và công tác lập hồ sơ địa chính

là nội dung quan trọng trong công tác quản lý Nhà nớc về đất đai nó là cơ sở đểbảo vệ chế độ sở hữu toàn dân về đất đai, là điều kiện để Nhà nớc quản lý chặtchẽ toàn bộ quỹ đất trong phạm vi lãnh thổ đảm bảo cho đất đai đợc sử dụng mộtcách triệt để Việc thực hiện tốt công tác này là điều kiện để thực hiện tốt cácnhiệm vụ khác của công tác quản lý Nhà nớc về đất đai Cụ thể nh sau:

- Thực hiện lập hồ sơ địa chính là cơ sở để bảo vệ chế độ sở hữu toàndân về đất đai Thật vậy, chế độ sở hữu bao gồm ba quyền: quyền chiếm hữu,quyền sử dụng và quyền định đoạt đất đai Quyền chiếm hữu thể hiện Nhà nớcchiếm giữ toàn bộ đất đai muốn vậy Nhà nớc phải nắm đợc toàn bộ thông tin về

đất đai Do vậy, Nhà nớc phải thực hiện nhiệm vụ đăng kí đất đai, lập hồ sơ địachính Bởi tất cả tài liệu hồ sơ địa chính nó chứa đựng toàn bộ thông tin về đất

đai Còn về phía ngời sử dụng quyền chiếm giữ đất đai chỉ giới hạn trong phạm viNhà nớc giao nhng ngời sử dụng phải có thông tin về đất đai thông qua đăng kí

đất đaivà nhằm thiết lập lên hồ sơ địa chính Hồ sơ địa chính là tài liệu khẳng

định quyền chiếm giữ đất đai hợp pháp của ngời đợc Nhà nớc giao quyền sửdụng Còn quyền sử dụng thể hiện ở Nhà nớc quyết định vê mục đích sử dụng, vàngời sử dụng khai thác công dụng lợi ích của đất đai phải phụ thuộc vào quy địnhcủa Nhà nớc Mà để có quyết định về mục đích sử dụng thì phải nắm đợc toàn bộthông tin về đất đai phải dựa vào hồ sơ địa chính Nếu không có hồ sơ địa chínhthì dẫn đến không quản lý đợc mục đích sử dụng Còn đối với ngời sử dụng đấtnếu không thực hiện đăng kí đất đai để xác lập nên hồ sơ địa chính thì họ khôngyên tâm đầu t khai thác bởi thành quả của việc sử dụng đất không đợc thừa nhận,không bảo vệ quyền năng trong việc khai thác Nếu đăng kí xác lập hồ sơ địachính đầy đủ thì tất cả các quan hệ đều đợc Nhà nớc đứng ra bảo vệ Xét vềquyền định đoạt, đây là quyền tối cao của Nhà nớc đó là Nhà nớc thực hiện mục

đích sử dụng đất thông qua quy hoạch đất đai và Nhà nớc định đoạt quan hệ đất

đai nh giao, cho thuê, thu hôi, mua bán…Để có thể đa ra quyết định này Nhà nớccần căn cứ vào hiện trạng sử dụng đất mà tất cả điều này đợc phản ánh trong hồ

sơ địa chính Rõ ràng thông qua việc lập hồ sơ địa chính và cấp giấy chứng nhậnquyền sử dụng đất, đăng kí đất quy định trách nhiệm pháp lý giữa cơ quan Nhà n-

ớc về quản lý đất đai và ngời sử dụng đất trong việc chấp hành pháp luật đất đai

Hồ sơ địa chính sẽ cung cấp thông tin đầy đủ nhất và là cơ sở pháp lý chặtchẽ để xác định các quyền của ngời sử dụng đất đợc bảo vệ khi bị tranh chấp,xâm phạm; cũng nh xác định các nghĩa vụ mà ngời sử dụng đất nh nghĩa vụ tàichính về sử dụng đất, nghĩa vụ bảo vệ và sử dụng đất có hiệu quả…

- Thực hiện lập hồ sơ địa chính là điều kiện tăng cờng vai trò quản lý củaNhà nớc, đảm bảo cho đất đai đợc sử dụng đầy đủ, hợp lý, tiết kiệm và có hiệuquả Thực hiện lập hồ sơ địa chính là điều kiện để tăng cờng vai trò quản lý củaNhà nớc, bởi Nhà nớc quản lý thông qua hồ sơ Hồ sơ ở đây không hẳn để Nhà n-

ớc quản lý về mặt giấy tờ pháp lý mà hồ sơ luôn đợc cập nhật những biến độngcủa đất đai Từ đó, Nhà nớc thực hiện chức năng chỉnh lý những thông tin ban

đầu và thông qua đó để có biện pháp xử lý đối với từng biến động Rõ ràng thôngqua việc thực hiện lập hồ sơ địa chính các thông tin đất đai luôn đợc cập nhật làcơ sở để thực hiện chức năng quản lý và thực hiện biện pháp quản lý một cách th-ờng xuyên Hồ sơ địa chính cung cấp các thông tin cần thiết để phục vụ cho việcquản lý Nhà nớc về đất đai bao gồm:

+ Đối với đất Nhà nớc đã giao quyền sử dụng các thông tin cần thiết gồm:Tên chủ sử dụng đất, vị trí, hình thể, kích thớc diện tích, hạng đất, mục đích sửdụng, thời hạn sử dụng, những ràng buộc về quyền sử dụng, những thay đổi trongquá trình sử dụng đất và cơ sở pháp lý

+ Đối với đất cha giao quyền sử dụng các thông tin cần thiết gồm: Vị trí,hình thể, diện tích, loại đất Tất cả các thông tin trên phải đợc thể hiện chi tiết tớitừng thửa đất Đây là đơn vị nhỏ nhất chứa đựng các thông tin về hình thể tựnhiên, kinh tế xã hội và pháp lý của đất đai theo yêu cầu quản lý Nhà nớc về đất

đai

Yêu cầu thông tin đất đai trong quản lý Nhà nớc về đất đai.

Để có đợc các thông tin đất đai trên thì Nhà nớc phải thực hiện một loạt cácnhiệm vụ nh đo đạc, lập bản đồ địa chính, đăng ký thống kê đất đai, đánh giá,phân hạng đất, quy hoạch sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất…tất cả các hoạt

động này đợc phản ánh trong hồ sơ địa chính Nh vậy, thông qua hồ sơ địa chính,Nhà nớc mới thực sự quản lý đợc tình hình đất đai trong toàn bộ phạm vi lãnh thổhành chính các cấp và thực hiện quản lý chặt chẽ mọi biến động đất đai theo

đúng pháp luật

- Lập và quản lý hồ sơ địa chính là một trong những nội dung quản lý Nhànớc về đất đai có quan hệ hữu cơ với các nội dung, nhiệm vụ khác của quản lýNhà nớc về đất đai Hệ thống hồ sơ địa chính chứa đựng đầy đủ các thông tin về

tự nhiên, kinh tế, xã hội của từng thửa đất Mà hệ thống các thông tin đó chính làsản phẩm kế thừa từ việc thực hiện các nội dung, nhiệm vụ quản lý Nhà nớc về

đất đai khác

+ Đối với hệ thống chính sách về quản lý và sử dụng đất: Đó là cơ sở pháp

lý cao nhất cho việc thực hiện lập hồ sơ địa chính Việc lập hồ sơ địa chính không13- Thay đổi quyền sử dụng

3- Sổ

địa chính

4- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

5- Hồ sơ chủ sử dụng đất6- Quyết định pháp lý

chỉ tuân thủ các quy định về đăng ký, lập hồ sơ địa chính và cấp Giấy chứng nhậnquyền sử dụng đất mà còn phải chấp hành đúng chế độ về quản lý, sử dụng đấtnhằm xác lập hồ sơ địa chính đầy đủ Đồng thời, hồ sơ địa chính cung cấp thôngtin về tình hình đất đai để phân tích, đánh giá việc thực hiện chính sách đất đai và

đề xuất, bổ sung hoặc điều chỉnh chủ trơng, chính sách, chiến lợc quản lý và sửdụng đất

+ Đối với nhiệm vụ điều tra, đo đạc, thì kết quả công tác điều tra, đo đạc là

t liệu lập nên hồ sơ địa chính Song cũng thông qua hồ sơ địa chính để góp phầnnâng cao độ chính xác kết quả đo đạc, bổ sung giá trị pháp lý của tài liệu đo đạc.+ Đối với công tác quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất Quy hoạch, kếhoạch là căn cứ để giao đất, tạo điều kiện để thiết lập hệ thống hồ sơ địa chính, làcơ sở xét duyệt cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các đối tợng Đồngthời, thông qua các thông tin về đất đai phản ánh trong hồ sơ địa chính để kiểmtra, đánh giá, giám sát tình hình thực hiện quy hoạch sử dụng đất

+ Đối với công tác giao đất, cho thuê đất, quyết định giao đất hay cho thuê

đất tạo cơ sở pháp lý ban đầu để ngời đợc giao đất hay thuê đất thực hiện nghĩa

vụ tài chính và các cơ quan chức năng tổ chức bàn giao đất, nhng chỉ sau khi ngời

đợc giao đất, thuê đất đã đăng ký quyền sử dụng đất thì mới chính thức thực hiệnhoàn chỉnh thủ tục pháp lý giữa ngời sử dụng đất với Nhà nớc Do đó, quyết địnhgiao đất, cho thuê đất là cơ sở xác định quyền hợp pháp của ngời sử dụng đất khi

đăng ký, cũng chính vì vậy hồ sơ địa chính là cơ sở thực hiện kiểm tra, thanh tratình hình giao đất ở các cấp

+ Đối với công tác phân hạng và định giá đất Kết quẩ phân hạng, định giá

đất là cơ sở xác định trách nhiệm của ngời sử dụng đất trong việc bảo vệ và nângcao chất lợng đất khi sử dụng, là cơ sở xác định trách nhiệm tài chính của ngời sửdụng đất trớc và sau khi đợc đăng ký cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.+ Đối với công tác thanh tra và giải quyết tranh chấp đất đai thì tài liệutrong hồ sơ địa chính có vai trò quan trọng trong việc xác định nguồn gốc sửdụng đất, nó là căn cứ pháp lý để giải quyết các tranh chấp Ngay cả khi đất đai

có biến động thì các tài liệu này vẫn phản ánh kịp thời do đó cung cấp các thôngtin cho việc giải quyết tranh chấp không bị lỗi thời Đồng thời thông qua công tácthanh tra mà nâng cao chất lợng các tài trong hồ sơ địa chính

+ Đối với công tác thống kê đất đai, thì kết quả của công tác thống kê đất

đai đợc tổng hợp từ các tài liệu trong hồ sơ địa chính, vì thế các tài liệu này càngchính xác thì kết quả của công tác thống kê sẽ rất tốt, là cơ sở để đề ra chủ chơng,

biện pháp sử dụng đất có hiệu quả Và qua con đờng thống kê đất đai ta mới thấy

đợc kết quả của công tác lập hồ sơ địa chính phát huy hết ý nghĩa trong quản lý

đất đai, mới đánh giá đợc tình hình thực hiện chính sách đất đai và các nhiệm vụquản lý đất đai khác

Trên đây ta đi phân tích vai trò của việc xác lập hồ sơ địa chính Ta thấyrằng việc lập hồ sơ địa chính là rất cần thiết, nó là đòi hỏi khách quan không thểthiếu đợc trong hoạt động quản lý Nhà nớc về đất đai Yêu cầu của công tác quản

lý Nhà nớc về đất đai là phải xác lập cho đợc hồ sơ địa chính để quản lý đất đaimột cách chặt chẽ Việc xây dựng hồ sơ địa chính đầy đủ là cơ sở để bảo vệ chế

độ sử hữu toàn dân về đất đai và là cơ sở để thực hiện các nội dung, nhiệm vụkhác của quản lý đất đai Đa đất đai vào phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế – xãhội của đất nớc Xây dựng hồ sơ địa chính là rất cần thiết vì thế cần sớm hoànthiện công tác này Để hoàn thiện công tác này ta cần tìm hiểu nội dung của hồsơ địa chính

4 Nội dung hồ sơ địa chính.

Nh chúng ta đã biết hồ sơ địa chính là tập hợp các tài liệu cơ bản thể hiệnchi tiết từng thửa đất, từng chủ sử dụng và các nội dung khác theo yêu cầu quản

lý Nhà nớc đối với đất đai Hồ sơ địa chính đợc thành lập theo đơn vị hành chínhcấp xã Các tài liệu cơ bản của hồ sơ địa chính làm cơ sở khoa học và pháp lý đểNhà nớc quản lý chặt chẽ, thờng xuyên đối với đất đai

Nội dung hồ sơ địa chính bao gồm:

1 Bản đồ địa chính

2 Sổ địa chính

3 Sổ mục kê

4 Sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

5 Sổ theo dõi biến động đất đai

6 Những tài liệu đợc hình thành trong quá trình đăng kí đất đai, cấpgiấy chứng nhận quyền sử dụng đất

4.1) Bản đồ địa chính

Để quản lý đợc đất đai chúng ta phải có đợc bản đồ địa chính, hồ sơ địachính và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Bởi t liệu này phải ánh thửa đất vớibốn yếu tố:

- Yếu tố tự nhiên của thửa đất nh vị trí, hình dạng, kích thức, chất lợng

đất vv…

- Yếu tố kinh tế của thửa đất nh giá đất, thuế đất, giá trị các công trìnhtrên đất vv…

- Yếu tố xã hội của thửa đất nh chủ sử dụng đất, chế độ sử dụng đất,quá trình biến động đất, vv …

- Yếu tố pháp lý của thửa đất nh các văn bản giấy tờ xác nhận quyền

sử dụng đất, xác nhận quy hoạch, vv …

Trong các yếu tố trên thì một số yếu tố đợc ghi nhận trong hồ sơ địa chínhcòn một số yếu tố khác đợc thể hiện trên bản đồ địa chính Do vậy bản đồ địachính là một trong các công cụ để quản lý đất đai Trên bản đồ địa chính ghinhận những thông tin về yếu tố tự nhiên của thửa đất Bản đồ địa chính liên hệvới hồ sơ địa chính ngời ta còn thể hiện tên chủ sử dụng đất, loại đất và một sốyếu tố quy hoạch sử dụng đất

Trớc kia, khi kỹ thuật đo đạc cha phát triển ngời ta cha có bản đồ địa chínhcho cả khu vực mà chỉ mô tả thửa đất bằng việc sử dụng công cụ thô sơ nh thớcdây để đo chiều dài các cạnh để tích diện tích Tiến thêm bớc nữa ngời ta đo đợcsơ đồ đất (bản đồ giải thửa) kết nối với các hồ sơ pháp lý về thửa đất (hệ thống

địa bạ) nhằm quản lý toàn bộ đất đai Khi kỹ thuật đo đạc phát triển hơn, ngời ta

có thể thành lập bản đồ địa chính cho cả khu vực rộng lớn Lúc này trên hệ thốngbản đồ địa chính từng khu vực đã thể hiện đợc mối quan hệ đất đai về mặt tựnhiên ở các cấp địa phơng và việc quản lý đất đai bằng bản đồ bắt đầu đợc thựchiện Từ đấy bản đồ địa chính đóng góp vai trò rất tích cực trong hệ thống quản lý

đất đai song vẫn dới tầm nhìn của mối quan hệ đất đai trong từng địa phơng nhỏ.Trong thời gian gần đây, với sự phát triển của khoa học công nghệ, kỹ thuật đo

đạc bản đồ đã đợc giải quyết, bản đồ địa chính theo hệ toạ độ thống nhất đợcthành lập Lúc này, loại bản đồ địa chính này thể hiện đợc mối quan hệ đất đai ởtầm vĩ mô của cả nớc.Từ đó đa ra quy hoạch sử dụng đất hợp lý, hoạch định cácchính sách đất đai, điều chỉnh pháp luật đất đai đáp ứng cho sự phát triển kinh tếxã hội của đất nớc Nh vậy, bản đồ địa chính là một công cụ chủ yếu để quản lý

đất đai Từ đây, để quản lý đất đai tốt cần tìm hiểu bản đồ địa chính là gì? cũng

nh những vấn đề liên quan đến bản đồ địa chính

Bản đồ địa chính là bộ phận không thể tách rời hồ sơ địa chính nó nhằmmục đích xác định vị trí, hình thể thửa đất và làm căn cứ khoa học cho việc tínhtoàn bộ diện tích các thửa, phục vụ nhu cầu: đăng kí đất đai, lập hồ sơ địa chính,cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất…Ngoài ra, bản đồ địa chính còn là tài

liệu thực hiện thống kê đất đai, lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất, quy hoạch sửdụng đất, giao đất, thu hồi đất, bảo vệ và cải tạo đất…

Chính vì vai trò quan trọng vậy do đó bản đồ địa chính phải đợc chỉnh lýthờng xuyên cho phù hợp với hiện trạng sử dụng đất Việc quy định chỉnh lý bản

đồ địa chính nh sau:

- Mọi việc chỉnh lý trên bản đồ địa chính chỉ đợc thực hiện sau khi đãhoàn thành thủ tục pháp lý về đăng kí biến động đất đai và đợc cấp có thẩmquyền giao đất chấp thuận

- Việc chỉnh lý trên bản đồ địa chính phải căn cứ vào kết quả đo đạcngoài thực địa, các yếu tố mới đợc chỉnh lý trên bản đồ bằng màu đỏ, gạch bỏ cácyếu tố cũ cũng bằng màu đỏ

- Sau khi chỉnh lý số thứ tự thửa đất đợc đánh bằng số tiếp theo số hiệuthửa đất cuối cùng của tờ bản đồ và ghi vào bảng số thửa thêm bớt lập ở bên cạnh

ở nơi diện tích trống trong khung bản đồ

- Mỗi yêu cầu kỹ thuật về đo đạc chỉnh lý bản đồ phải tuân theo quyphạm đo vẽ do Tổng Cục địa chính ban hành theo Quyết định 720/1999/QĐ_ĐCngày 30/12/1999

- Việc chỉnh lý bản đồ địa chính phải đợc chỉnh lý thờng xuyên, cán bộ

địa chính xã có trách nhiệm trích sao khu vực có chỉnh lý để báo cáo lên cơ quanquản lý đất đai huyện để tập hợp báo cáo lên cơ quan quản lý đất đai tỉnh, thànhphố theo định kỳ 6 tháng một lần

- Khi số hiệu chỉnh lý chiếm 40% thì phải có kế hoạch đo mới lại

Nh vậy, ta thấy rằng việc thành lập bản đồ địa chính là rất cần thiềt trongcông tác quản lý Nhà nớc về đất đai Tuy nhiên, để thiết lập đợc bản đồ địa chínhmột cách chính xác là công việc khó khăn nó không chỉ là vấn đề công nghệthành lập bản đồ mà nó liên quan đến vốn, nhân lực, vật lực và liên quan đến sựphối hợp chỉ đạo giữa các cấp, các ngành trong việc lập bản đồ cũng nh chỉnh lýbiến động thực hiện công tác quản lý Nhà nớc về đất đai

4.2) Sổ địa chính.

Sổ địa chính là một trong những tài liệu quan trọng của hồ sơ địa chính Sổ

địa chính lập ra với mục đích nhằm tập hợp toàn bộ thông tin cần thiết về toàn bộdiện tích đất đai đợc Nhà nớc giao quyền sử dụng cho các tổ chức, hộ gia đình, cánhân và diện tích các loại đất cha giao, cha cho thuê sử dụng; làm cơ sở để Nhànớc thực hiện chức năng quản lý đất đai theo đúng pháp luật Nh vậy, dựa vào sổ

địa chính ta biết đợc diện tích đất Nhà nớc đã giao, biết tên chủ sử dụng đất, mục

đích sử dụng đất… từ đó nắm bắt đợc chi tiết tình hình sử dụng đất Sổ địa chính

là căn cứ để quản lý đất đai một cách chặt chẽ từ cấp cơ sở

Khi thành lập sổ địa chính phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

- Sổ đợc lập theo đơn vị hành chính cấp xã, phờng, thị trấn do cán bộ

địa chính xã thành lập Sổ phải đợc UBND xã xác nhận và Sở địa chính duyệt mới

có giá trị pháp lý

- Thông tin cập nhật vào trong sổ địa chính phải dựa vào các thông tinpháp lý do ngời xin đăng kí cung cấp

- Khi lập sổ địa chính ở nông thôn khác với sổ địa chính ở đô thị

Cũng nh bản đồ địa chính, sổ địa chính cũng phải thực hiện chỉnh lý Việcchỉnh lý chỉ đợc thực hiện khi đã làm đúng các thủ tục đăng ký biến động đất đai

và đợc cơ quan Nhà nớc có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đấthoặc chứng nhận biến động trên giấy đã cấp

4.3)Sổ mục kê

Sổ mục kê đợc lập ra nhằm mục đích liệt kê từng thửa đất trong phạm vi địagiới hành chính xã, phờng, thị trấn về các nội dung: tên chủ sử dụng đất, diệntích, loại đất đáp ứng yêu cầu tổng hợp thống kê diện tích đất đai, lập và tra cứu

sử dụng các tài liệu hồ sơ địa chính một cách đầy đủ, thuận tiện, chính xác … Nhvậy, nhìn vào sổ mục kê ta biết đợc diện tích từng loại đất từ đó có biện phápkhuyến khích, điều chỉnh kế hoạch sử dụng đất phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế–xã hội ở từng địa phơng

Rõ ràng sổ mục kê nằm trong hệ thống hồ sơ địa chính sẽ cho phép ta tracứu thông tin một cách dễ dàng đồng thời giúp cho hoạt động thống kê đất đai đ-

ợc thực hiện một cách thuận lợi và từ số liệu thống kê này nó là cơ sở cần thiếtcho việc phân bổ hợp lý các nguồn lực sản xuất, là cơ sở phân vùng và quy hoạchphân bổ sử dụng đất và xây dng kế hoạch sử dụng đất Đồng thời số liệu thống kêcòn là căn cứ cho việc tính thuế sử dụng đất Do đó, ta thấy rằng thiết lập sổ mục

kê là cần thiết trong công tác quản lý Nhà nớc về đất đai

Nguyên tắc chung trong việc lập sổ mục kê nh sau:

- Sổ đợc lập từ bản đồ địa chính và các tài liệu điều tra đo đạc đã đợchoàn chỉnh sau khi xét duyệt cấp giấy chứng nhận và xử lý các trờng hợp vi phạmchính sách đất đai

- Sổ đợc lập theo thứ tự từng tờ bản đồ địa chính, từng thửa đất của mỗi

- Sổ lập cho từng xã, phờng theo địa giới đã xác định, do cán bộ địachính xã chụi trách nhiệm lập Sổ phải đợc UBND xã xác nhận và Sở địa chínhduyệt mới có giá trị pháp lý.

- Sổ đợc lập làm ba bộ, bộ gốc lu tại Sở địa chính, một bộ lu tại phòng

địa chính cấp huyện, một bộ lu tại trụ sở UBND xã do cán bộ địa chính xã trựctiếp quản lý

Còn về chỉnh lý sổ, sổ mục kê chỉ đợc chỉnh lý sau khi đã đã làm các thủtục đăng ký biến động đất đai và chỉnh lý trên bản đồ địa chính

4.4) Sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là sổ ghi chép, liệt kê toàn bộthông tin về giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho đối tợng sử dụng Mục đích của việc lập sổ nhằm quản lý việc phát hành và điều chỉnh thôngtin trên giấy chứng nhận.Nh vậy, khác với sổ địa chính, sổ mục kê là quản lý cácthông tin đất đai điểm còn sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quản lýgiấy chứng nhận và điều chỉnh các thông tin trên giấy chứng nhận quyền sử dụng

đất là chứng th pháp lý công nhận quyền sử dụng đất hợp pháp của ngời sử dụng

đất Do đó việc lập và quản lý sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là thựchiện quản lý Nhà nớc về đất đai

Nguyên tắc lập sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nh sau:

- Cơ quan nào cấp giấy chứng nhận, thay đổi thông tin giấy chứngnhận thì cơ quan đó lập sổ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Nh vậy, Sở địachính chụi trách nhiệm lập và giữ sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chocác đối tợng thuộc thẩm quyền của cấp tỉnh, phòng địa chính cấp huyện chụitrách nhiệm lập và giữ sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các đối t-ợng thuộc thẩm quyền của cấp huyện

- Chỉ khi giấy chứng nhận đợc phát hành hoặc điều chỉnh mới đa thôngtin vào sổ

- Nếu đối tợng đợc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là cá nhân,

hộ gia đình thì sổ địa chính lập theo cấp xã, phờng; mỗi xã lập một hoặc một sốquyển riêng Còn nếu đối tợng là tổ chức, đất công cộng thì sổ địa chính lập theo

đơn vị quận, huyện vì giấy chứng nhận cho các tổ chức này do Sở địa chính cấp.Chỉnh lý sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khi: giấy chứng nhậnkhông còn giá trị hoặc trờng hợp đợc chứng nhận biến động ngay trên giấy chứngnhận hoặc giấy chứng nhận mới đợc cấp trong qúa trình đăng ký biến động

4.5) Sổ theo dõi biến động đất đai

Sổ theo dõi biến động đất đai là sổ cập nhật toàn bộ thông tin về đất đai từsau khi đăng ký lần đầu

Mục đích lập sổ là thông qua thông tin biến động đợc ghi nhận ở sổ này tabiết đất đai đợc thực trạng quỹ đất mỗi loại tại mỗi thời điểm Đồng thời dựa vào

sổ này giúp ta thống kê biến động một cách dễ dàng ta biết đợc tổng quỹ đât, cơcấu quỹ đất từ đó có biện pháp, chính sách nhằm điều chỉnh cơ cấu quỹ đât hợp

lý vào thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nớc ta theo hớng công nghiệp- dịchvụ- nông nghiệp

Quá trình vận động, phát triển của đời sống kinh tế – xã hội tất yếu dẫn tới

sự biến động đất đai ngày càng đa dạng dới nhiều hình thức khác nhau, do vậycần cập nhật tất cả các thông tin này qua công tác đăng ký đất đai để lập cho sổtheo dõi biến động đất đai, đảm bảo cho hồ sơ địa chính luôn phản ánh đúng, kịpthời hiện trạng sử dụng đất và đảm bảo cho ngời sử dụng đất thực hiện các quyền

và nghĩa vụ của mình theo pháp luật Nh vậy, lập sổ theo dõi biến động đất đai làcần thiết, là đòi hỏi khách quan trong công tác quản lý Nhà nớc về đất đai Để sổnày ngày càng có chất lợng thì công tác đăng ký đất đai cần phải làm thờngxuyên, liên tục ở mọi lúc, mọi nơi

Nguyên tắc lập sổ nh sau:

- Sổ phải lập ngay sau khi kết thúc công tác đăng ký ban đầu

- Những thông tin đa vào sổ đăng ký biến động phải dựa trên thông tin

Đây là những loại giấy tờ mang ý nghĩa pháp lý cao, các tài liệu này là cơ

sở để thực hiện đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính theo đúng trình tự, thủ tục,tuân theo quy định của pháp luật Các loại giấy tờ này là:

- Đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất và các giấy tờ do ngời sử dụng

đất nộp khi kê khai đăng ký đất ban đầu và đăng ký biến động đất đai

- Các tài liệu đợc hình thành trong quá trình thẩm tra xét duyệt đơn củaUBND cấp xã: biên bản phân loại và xét duyệt của hội đồng đăng ký đất đai; tờtrình của UBND cấp xã và phòng địa chính cấp huyện; tờ trình của Sở địa chính

nhà đất; danh sách các trờng hợp đợc đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng

- Biên bản kiểm tra, nghiệm thu hồ sơ địa chính

Tất cả các loại giấy tờ trên đảm bảo hồ sơ địa chính có tính pháp lý cao, từ

đó là cơ sở để bảo vệ quyền sử dụng đất hợp pháp của ngời sử dụng đất hợp pháp

đồng thời thể hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cấp chính quyềntrong việc quản lý và sử dụng đất đai

Trên đây là tất cả các tài liệu cơ bản của hồ sơ địa chính và mỗi một loại tàiliệu chứa đựng các loại thông tin khác nhau về đất đai nhằm quản lý toàn bộ cácmối quan hệ đất đai, điều chỉnh quan hệ đất đai phục vụ cho mục tiêu kinh tế –chính trị Vì vậy, cần xây dựng hồ sơ địa chính với chất lợng cao, tức là các tàiliệu này phản ánh chính xác hiện trạng sử dụng đất và phải thiết lập đầy đủ cácloại tài liệu trên Trên cơ sở tìm hiểu nội dung của hồ sơ địa chính thì vấn đề đặt

ra là: hoàn thiện hệ thống hồ sơ địa chính thì cần đồng thời hoàn thiện từng nộidung của hồ sơ địa chính

Do hồ sơ địa chính có vai trò quan trọng là cơ sở pháp lý bảo vệ quyền sửdụng đất hợp pháp của ngời sử dụng đất Nhờ vào hệ thống hồ sơ địa chính đãthiết lập mà Nhà nớc nắm chắc quỹ đất, xác định rõ lịch sử, ranh giới từng thửa

đất làm cơ sở để bảo vệ quyền sử dụng đất; giải quyết tranh chấp đất đai Chínhvì vậy Nhà nớc xây dựng hệ thống văn bản về hồ sơ địa chính làm cơ sở pháp lýcho việc lập và quản lý hồ sơ địa chính

III Cơ sở pháp lý của công tác lập và quản lý hồ sơ địa chính

Nh chúng ta đã biết, bất kỳ Nhà nớc nào cũng coi đất đai là một trongnhững vấn đề quan trọng Nhà nớc muốn quản lý chặt chẽ vốn đất đai, tình hình

sử dụng đất và hớng việc sử dụng đất đai phục vụ mục tiêu kinh tế – chính trịcủa mình Vì thế để quản lý đợc đất đai Nhà nớc sử dụng công cụ pháp luật, xâydựng hệ thống văn bản pháp quy về quản lý đất đai

Hệ thống các văn bản đất đai hiện nay trớc tiên là Luật đất đai 1993(14/07/1993), Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật đất đai (02/12/1998),