Phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật khí tượng thủy văn việt nam hiện nay

Giới thiệu khái quát về luận án Đê tài luận án“Phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam hiện nay” được tác giả ấp ủ trong nhiêu năm công tác

MỞ ĐẦU

1 Giới thiệu khái quát về luận án

Đê tài luận án“Phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam hiện nay” được tác giả ấp ủ trong nhiêu

năm công tác, giảng dạy và nghiên cứu khoa học tại Trường Đại họcTài nguyên và Môi trường Hà Nội, nơi có truyên thống hơn 50 nămđào tạo nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn, nêntác giả có điêu kiện tìm hiểu truyên thống lịch sử và nghiên cứu cáccông trình khoa học có liên quan đến đê tài luận án, nhất là nhữngvấn đê có liên quan trực tiếp đến ngành Khí tượng Thủy văn, đếncông tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cho Ngành Đây là cơ sơlý luận và thực tiễn quan trọng giúp tác giả triển khai nghiên cứu,thực hiện mục đích, nhiệm vụ đê tài luận án đặt ra

Nội dung cơ bản của luận án luận giải quan niệm, chỉ ra nhữngyếu tố khách quan và nhân tố chủ quan tác động đến sự phát triểnnguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn; đánh giá thựctrạng; dự báo xu hướng và đê xuất các giải pháp phát triển nguồnnhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam nhằm đápứng yêu cầu phát triển bên vững đất nước trong tình hình mới

2 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Vấn đê này được nghiên cứu sinh lựa chọn làm đê tài luận án

vì những lý do sau: Thứ nhất, xuất phát từ vị trí, vai trò quan trọng

của nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tương Thủy văn trong dựbáo thời tiết, góp phần phòng tránh, giảm nhẹ thiên tai, thảm họa;cung cấp sản phẩm nghiên cứu khoa học, đáp ứng yêu cầu phát triểnbên vững kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổquốc Sự tàn phá khốc liệt của thiên tai đã và đang gây thiệt hại rấtlớn vê người, tài sản, ảnh hương trực tiếp đến sinh mạng, đời sốngcủa nhân dân, cản trơ sự phát triển của đất nước Trong công cuộcđẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, ngành Khí tượngThủy văn không chỉ có nhiệm vụ dự báo thời tiết mà còn nghiên cứu,cung cấp luận cứ khoa học phục vụ sản xuất, phát triển kinh tế - xãhội Do đó, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khoa học kỹthuật Khí tượng Thủy văn là vấn đê cấp bách đối với sự phát triểnbên vững ơ nước ta hiện nay

Thứ hai, xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ mới: Tiếp tục nâng

cao chất lượng nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủyvăn Việt Nam, đáp ứng tốt hơn yêu cầu nghiên cứu khoa học, nhằmứng phó với biến đổi khí hậu đang tác động đến nước ta Tổ chức Khítượng thế giới đã cảnh báo Việt Nam là một trong những quốc giachịu ảnh hương nặng nê nhất của biến đổi khí hậu Biến đổi khí hậu

sẽ gây ra những thảm họa thiên tai ngày càng trơ nên phức tạp, khắcnghiệt, khó lường, với sức tàn phá, hủy hoại đời sống, kinh tế - xã hội

vô cùng lớn, ảnh hương trực tiếp đến quốc phòng, an ninh Vì vậy,nâng cao năng lực nghiên cứu cơ bản, dự báo chính xác sự diễn biếnphức tạp của thời tiết, thiên tai; ứng phó với biến đổi khí hậu, đang

đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao chất lượng nguồn nhân lựckhoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam.

Thứ ba, xuất phát từ thực trạng phát triển nguồn nhân lực khoa

học kỹ thuật Khí tượng Thủy Văn Việt Nam còn nhiêu hạn chế, bấtcập vê số lượng, chất lượng và cơ cấu cần phải khắc phục Đội ngũ cán

bộ đầu Ngành tuổi đời đã khá cao, tới đây sẽ được Đảng, Nhà nướccho nghỉ hưu theo chế độ; nguồn bổ sung, thay thế hầu như không kịp

Đã nhiêu năm, một số đơn vị trong Ngành không tuyển dụng đượcnhân lực chất lượng cao, có trình độ thạc si, tiến si; tình trạng hẫng hụt,thiếu gay gắt nhân lực chất lượng cao đang đứng trước nguy cơ báođộng Trong khi đó, không ít cán bộ của Ngành được đào tạo chuyênsâu, vững vàng vê chuyên môn, có tay nghê cao nhưng lại có nguyệnvọng chuyển sang các ngành, nghê khác mà ơ đó có thu nhập cao hơn,môi trường làm việc tốt hơn, áp lực ít hơn Hơn nữa, cho đến nay, chưa

có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách hệ thống và chuyênsâu vê vấn đê phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượngthủy Việt Nam từ góc độ triết học Vì vậy, phát triển nguồn nhân lựckhoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam hiện nay là vấn đêthực sự có tính cấp bách vê lý luận và thực tiễn

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

3.1 Mục đích: Luận án tập trung phân tích, làm rõ những vấn đê lý

luận, thực tiễn và đê xuất một số giải pháp cơ bản phát triển nguồn nhân lựckhoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phòngchống, giảm nhẹ thiên tai, thảm họa, góp phần phát triển kinh tế - xã hội,đảm bảo quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới

3.2 Nhiệm vụ: Phân tích, làm rõ những vấn đê lý luận vê phát

triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn; nghiêncứu thực trạng và xác định những vấn đê đặt ra đối với sự phát triểnnguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam hiệnnay; đê xuất một số giải pháp cơ bản nhằm phát triển nguồn nhân lựckhoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Phát triển nguồn nhân lực khoa học

kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam

4.2 Phạm vi nghiên cứu: Các vấn đê liên quan đến phát triển

nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Công tác điêutra, khảo sát thực tế phục vụ nghiên cứu luận án, tập trung ơ một số cơquan, đơn vị ơ các tỉnh phía Bắc nước ta Tài liệu phục vụ cho công tácnghiên cứu của luận án chủ yếu từ năm 1999 đến năm 2015

5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu của luận án

5.1 Cơ sở lý luận: Luận án dựa trên cơ sơ lý luận của chủ nghia

Mác - Lênin, tư tương Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của ĐảngCộng sản Việt Nam, chính sách của Nhà nước vê con người, vê nguồn

lực con người, vê phát triển nguồn nhân lực, vê phát triển Ngành Khítượng Thủy văn, vê ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng tránh, giảmnhẹ thiên tai, thảm họa Đồng thời, kế thừa những thành tựu của cáccông trình khoa học đã được công bố có liên quan đến đê tài.

5.2 Cơ sở thực tiễn: Điêu tra, khảo sát của tác giả luận án vê

thực trạng phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượngThủy văn Việt Nam hiện nay và tham khảo các báo cáo tổng kết hàngnăm, các tài liệu lưu trữ của các cơ quan chức năng trong thời gian gầnđây, chủ yếu là các cơ quan, đơn vị ơ phía Bắc nước ta

5.3 Phương pháp nghiên cứu: Dựa vào phương pháp luận của

chủ nghia duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp với sử dụngcác phương pháp: phân tích và tổng hợp; lịch sử và lôgic; khái quáthóa và trừu tượng hóa; phương pháp khảo sát, điêu tra xã hội học;phương pháp chuyên gia , để thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứucủa luận án đã xác định

6 Những đóng góp mới của luận án

Xây dựng quan niệm, chỉ ra thực chất phát triển nguồn nhân lựckhoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam; khái quát một sốvấn đê đặt ra trong phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khítượng Thủy văn; đê xuất giải pháp cơ bản nhằm phát triển nguồn nhânlực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam hiện nay

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án

Luận án góp phần làm rõ hơn một số vấn đê lý luận và thực tiễnphát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn ViệtNam hiện nay Luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo của các cơquan, đơn vị thuộc ngành Khí tượng Thủy văn ơ Việt Nam trong côngtác đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng cán bộ; là tài liệu tham khảo, phục vụcông tác nghiên cứu, học tập của cán bộ, giảng viên, sinh viên cáctrường cao đẳng, đại học có khoa chuyên ngành Khí tượng Thủy vănvà những người quan tâm vê vấn đê này

8 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mơ đầu, tổng quan vấn đê nghiên cứu, kết luận, danhmục các công trình khoa học đã công bố của tác giả có liên quan đến luậnán, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án gồm 3 chương, 6 tiết

TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án

1.1 Nhóm công trình khoa học nghiên cứu về nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực

Nghiên cứu vê nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực đã cónhiêu công trình khoa học có giá trị đã công bố, đáng kể là một số công

trình tiêu biểu dưới đây: Đê tài luận án tiến si “Phát huy nguồn lực thanh niên trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”của Đặng Tú Oanh Cuốn sách “Nguồn lực trí tuệ trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam” của tác giả Bùi Thị Ngọc Lan Cuốn sách “Nguồn lực con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam” của tác giả Đoàn Văn Khái Cuốn sách “Phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” của tác giả Nguyễn Thanh Đê tài luận án tiến si “Các giải pháp chủ yếu nhằm phát triển nhân lực khoa học, công nghệ phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa”của Phạm Văn Quý Luận án tiến si “Phát huy nguồn lực cán bộ khoa học kỹ thuật quân sự trẻ trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay”của tác giả Nguyễn Minh Thắng Cuốn sách“Nguồn lực trí thức khoa học xa hội và nhân văn trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn Đình Minh Cuốn sách “Nguồn lực trí tuệ Việt Nam - Lịch sử, hiện trạng và triển vọng” của tác giả Nguyễn Văn Khánh (chủ biên) Cuốn sách “Phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế” của tác giả Vũ Văn Phúc và Nguyễn

Duy Hùng (đồng chủ biên)

Một số công trình khoa học đã nghiên cứu sâu vê giải pháp pháttriển nguồn nhân lực Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại

hóa Đáng kể có một số công trình: Cuốn sách “Sử dụng hiệu quả nguồn lực con người ở Việt Nam”của tác giả Nguyễn Hữu Dũng Cuốn sách

“Đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng nguồn nhân lực tài năng - kinh nghiệm của thế giới”, của tác giả Trần Văn Tùng Đã có những công trình khoa

học nghiên cứu khẳng định vai trò nhân tố chủ quan trong phát triển

nguồn nhân lực, tiêu biểu đó là các công trình: Cuốn sách “Phát huy tính tích cực xa hội của đội ngũ cán bộ nước ta hiện nay”của tác giả Nguyễn Văn Tài Luận án tiến si “Vai trò của Nhà nước đối với việc phát huy tính tích cực của người lao động công nghiệp ở Việt Nam hiện nay”của tác giả

Nguyễn Thị Xuân

Ngoài ra, vấn đê con người, nhân tài, nguồn nhân lực, phát triểnnguồn nhân lực đã được nhiêu nhà khoa học nước ngoài quan tâm nghiên

cứu ơ các góc độ khác nhau Trong đó, có một số công trình sau đây: Cuốn

sách“Tôn trọng trí thức, tôn trọng nhân tài kế lớn trăm năm chấn hưng đất nước”của tác giả Thẩm Vinh Hoa, Ngô Quốc Diện Cuốn sách“Chuyển hóa nguồn nhân lực”của các tác giả William J.Rothwell, Robert K.Prescott

và Maria W.Taylor người nước Anh, do Nhà xuất bản Kinh tế quốc dân

biên dịch Cuốn sách “Nhân tài, nguồn tài nguyên số 1” của các tác giả

người Trung Quốc là Trương Đạo Hàm và Hoàng Duy, do Nxb Nhân dânGiang Tô phát hành và được Nxb Chính trị quốc gia biên dịch

1.2 Các công trình khoa học nghiên cứu về lĩnh vực Khí tượng Thủy văn và nguồn nhân lực Khí tượng Thủy văn ở Việt Nam

Bài báo “Ảnh hưởng của Biến đổi khí hậu và giải pháp ứng phó” của tác giả Trần Thanh Lâm Đê tài “Nghiên cứu công nghệ xác định lượng mưa, kết hợp số liệu ra đa, vệ tinh với số liệu đo mưa tại trạm, phục

vụ dự báo khí tượng thủy văn” của tác giả Nguyễn Văn Thắng Đê tài

“Nghiên cứu cơ sở khoa học, lựa chọn và áp dụng phương pháp dự báo thời tiết hạn cực ngắn ở Việt Nam” của tác giả Trần Đình Trọng Đê tài

“Nghiên cứu lựa chọn phương pháp và xây dựng chi tiết quy trình dự báo thời tiết hạn ngắn tại các đơn vị dự báo ở miền Bắc” của tác giả Nguyễn

Vũ Thắng Đê tài “Nghiên cứu xây dựng hệ thống phân tích, giám sát, cảnh báo và dự báo lũ, ngập lụt và hạn hán cho hệ thống sông Ba” của tác giả Đặng Thanh Mai Đê tài “Nghiên cứu khả năng dự báo các hiện tượng thời tiết cực đoan trong gió mùa mùa đông ở miền Bắc Việt Nam” của tác giả Phạm Thị Thanh Hương Đê tài “Nghiên cứu, xây dựng bộ chỉ

số khí hậu cực đoan phục vụ quản lý, giám sát biến đổi khí hậu cho Việt Nam” của tác giả Lương Quang Huy…

Các công trình khoa học nêu trên đã giúp nghiên cứu sinh có thêmhiểu biết vê vị trí, vai trò của ngành khoa học kỹ thuật Khí tương Thủy văn,thấy rõ yêu cầu cấp thiết phải phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuậtKhí tượng Thủy văn để đáp ứng yêu cầu ơ nước ta trong tình hình mới

Đáng chú ý là một số công trình khoa học đã nghiên cứu, làm rõ yêu

cầu cấp thiết phải phát triển nguồn nhân lực Khí tượng Thủy văn, đó là: Dự

án“Nâng cao năng lực tổ chức bộ máy, phát triển nguồn nhân lực ngành Khí tượng Thủy Văn đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa của Ngành”của Bộ Tài nguyên và Môi trường thực hiện Đê tài “Quản lý nhà nước đối với nguồn nhân lực Ngành Khí tượng Thủy văn trong giai đoạn hiện nay” của Nguyễn Văn Vinh.

Báo cáo tại Hội nghị toàn quốc vê đào nhân lực theo nhu cầu ngành Tài

nguyên và Môi trường của Bộ Tài nguyên và Môi trường vê“Phát triển, đào tạo nhân lực ngành Tài nguyên và Môi trường”.

2 Đánh giá khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu giải quyết

2.1 Đánh giá khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố

Thứ nhất, có thể khẳng định rằng, cho đến nay đã có nhiêu công

trình khoa học nghiên cứu vê nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, các công trình khoa học này đã luậngiải khá sâu sắc vê vai trò, giá trị và ý nghia của nguồn nhân lực, đặc biệtlà nguồn nhân lực chất lượng cao đối với phát triển kinh tế - xã hội, bảo

vệ Tổ quốc Trong quá trình luận giải vê cơ bản là thống nhất ơ cách tiếpcận, luận giải các yếu tố cấu thành nguồn nhân lực Các kết quả nghiêncứu của các nhà khoa học là cơ sơ lý luận và thực tiễn để tác giả luậnán kế thừa và tiếp tục đi sâu nghiên cứu, làm rõ tính đặc thù củanguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn, bản chất pháttriển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn

Thứ hai, đa số các công trình khoa học đã phân tích, làm rõ những

nhân tố tác động, chi phối sự phát triển nguồn nhân lực Tuy nhiên, dođối tượng nghiên cứu nguồn nhân lực ơ những linh vực cụ thể khácnhau, còn có nét đặc thù, nên ngoài những nhân tố tác động chung, còn

có những nhân tố khác tác động đến sự phát triển nguồn nhân lực củamột linh vực cụ thể Không ít công trình khoa học đã xác định nguyênnhân dẫn đến hạn chế, yếu kém trong phát triển nguồn nhân lực và coi

nó là những rào cản trong phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo củanhân lực ơ từng linh vực cụ thể Nghiên cứu sinh tiếp thu, kế thừa nhữnggiá trị khoa học của các công trình đã công bố và vận dụng vào triểnkhai nghiên cứu đê tài luận án, thực hiện mục đích, nhiệm vụ nghiêncứu của luận án đặt ra

Thứ ba, gần đây đã có một số ít công trình nghiên cứu vê nguồn nhân

lực Khí tượng Thủy văn Việt Nam, các công trình khoa học này bước đầunghiên cứu vê nguồn nhân lực ngành Khí tượng Thủy văn ơ phương diệnquản lý nhà nước của Ngành Tuy nhiên, do chưa tiếp cận nghiên cứu rõnét ơ góc độ triết học cho nên hiệu quả ứng dụng, sử dụng của nhữngcông trình đó còn có mặt hạn chế

Thứ tư, đối với nhóm công trình nghiên cứu vê khoa học Khí tượng

Thủy văn, các công trình này giúp tác giả luận án nhận thức sâu sắc hơn vêngành Khí tượng Thủy văn, vê đặc trưng nghê nghiệp của Ngành, vê yêucầu phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn

Thứ năm, trên thực tế, phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật

Khí tượng Thủy văn ơ Việt Nam hiện nay còn nhiêu hạn chế, bất cập Việcnhận thức của xã hội vê vai trò của nguồn nhân lực này đối với phát triểnkinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh còn nhiêu hạn chế Do đó,nghiên cứu sinh đã kế thừa, tiếp tục nghiên cứu, làm rõ hơn những vấn đêlý luận và thực tiễn, đê xuất những giải pháp phát triển nguồn nhân lựckhoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam hiện nay, đáp ứng yêucầu ơ nước ta trong tình hình mới

2.2 Những vấn đề luận án tập trung giải quyết

Thứ nhất, nghiên cứu sinh tiếp cận, giải quyết vấn đê sao cho rõ góc

độ triết học - xã hội học Đứng trên lập trường thế giới quan, phương phápluận triết học duy vật biện chứng, tác giả luận giải, làm rõ phạm trù nguồnnhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn, xác định tính đặc thù củanguồn nhân lực này Điểm khác biệt trong nghiên cứu của nghiên cứusinh so với các công trình khoa học đã công bố vê nguồn nhân lực Khítượng Thủy văn là tiếp cận rõ hơn góc độ triết học, cho nên tác giả luậngiải yếu tố khách quan và nhân tố chủ quan tác động đến phát triển nguồnnhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Do đó, khắc phục được

sự hạn chế của các công trình khoa học đã nghiên cứu vê vấn đê phát triểnnguồn nhân lực Khí tượng Thủy văn

Thứ hai, trên cơ sơ tiếp cận từ góc độ triết học, tác giả vận dụng

phương pháp luận của chủ nghia duy vật biện chứng và duy vật lịch sửvào nghiên cứu thực trạng phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuậtKhí tượng Thủy vănViệt Nam hiện nay Đây là điểm khác biệt giữa côngtrình nghiên cứu của tác giả với các công trình khoa học đã công bố vênguồn nhân lực Khí tượng Thủy văn Do đó, tác giả xây dựng cơ sơ khoahọc để khái quát và luận giải những mâu thuẫn chủ yếu đang tồn tại trong

sự phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn ViệtNam hiện nay Trên cơ sơ đó, đê xuất giải pháp khả thi góp phần pháttriển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn, đáp ứng yêucầu của đất nước thời kỳ mới

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN

LỰC KHOA HỌC KỸ THUẬT KHÍ TƯỢNG

THỦY VĂN VIỆT NAM 1.1 Quan niệm về nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam

1.1.1 Quan niệm về nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam

Nguồn nhân lực

Trên cơ sơ quan điểm triết học duy vật biện chứng: Chất của sự vậtđược quy định bơi các yếu tố tạo thành sự vật và xuất phát từ đối tượng,mục đích nghiên cứu, tác giả luận án cho rằng, nguồn nhân lực của mộtquốc gia, dân tộc hay một ngành, một linh vực và nó bao gồm ba yếu tố

chính: Số lượng, chất lượng và cơ cấu của nguồn nhân lực Ba yếu tố

này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tạo thành nguồn nhân lực Sốlượng đông, chất lượng cao mà cơ cấu nhân lực không hợp lý thì hiệuquả phát huy nguồn nhân lực trong phát triển kinh tế - xã hội sẽ hạn chế

Số lượng, chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực có mối quan hệ biệnchứng, tác động, chi phối lẫn nhau, tạo thành sức mạnh tổng hợp củanguồn nhân lực đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội

Nguồn nhân lực là tổng hợp các yếu tố về số lượng, chất lượng (thể lực, trí lực, tâm lực) và cơ cấu nhân lực, đa, đang và sẽ tạo ra năng lực, sức mạnh thúc đẩy kinh tế - xa hội phát triển, đảm bảo quốc phòng,

an ninh, bảo vệ Tổ quốc.

Nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam

Đặc trưng nghê nghiệp của ngành Khí tượng Thủy văn, thể hiện

qua các đặc điểm sau đây: Thứ nhất, tính khách quan của hợp tác quốc tế; thứ hai, tính khắt khe, chi tiết, tỷ mỉ, chính xác trong tác nghiệp; thứ ba,

đối tượng nghiên cứu đa dạng, phong phú, phức tạp, đòi hỏi cao vê nănglực nhận thức và kỹ năng nghê nghiệp của cán bộ khoa học kỹ thuật Khítượng Thủy văn Với đặc trưng nghê nghiệp Khí tượng Thủy văn, cho nênnguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn có tính đặc thù:Gắn liên với trách nhiệm nghiên cứu dự báo thời tiết, phòng tránh, giảmnhẹ thiên tai, thảm họa, bảo đảm sự bình yên cho mọi người, phát triểnbên vững kinh tế - xã hội Nguồn nhân lực này cần được tuyển chọn, đàotạo, bồi dưỡng thường xuyên trong các cơ sơ đào tạo và các cơ quanchuyên môn với kỷ luật nghê nghiệp khắt khe Đồng thời, có cơ cấu vê

trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ thuật của cán bộ chuyên ngành ơ mọi cơquan, đơn vị ơ trung ương, địa phương và mọi vùng, miên ơ nước ta saocho cân đối, hợp lý

Nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn là tổng hợp các yếu tố về số lượng, chất lượng (trí lực, thể lực, tâm lực) và cơ cấu của đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn đa, đang và sẽ tạo ra năng lực, sức mạnh thực hiện nhiệm vụ của Ngành, phục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu của đời sống con người và phát triển bền vững kinh tế - xa hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh.

1.1.2 Quan niệm về phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam

Phát triển nguồn nhân lực

Phát triển nguồn nhân lực là quá trình làm biến đổi

về số lượng, chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh.

Trong quá trình phát triển, sự tăng lên vê số lượng nhân lực có ýnghia rất quan trọng, là cơ sơ đáp ứng yêu cầu phát triển ngành nghê, linhvực trong từng giai đoạn nhất định Cùng với nó là sự phát triển chấtlượng nhân lực Biểu hiện của quá trình phát triển này là sự tăng lênkhông ngừng vê thể lực, trí lực và tâm lực của người lao động (vừa với tưcách là cá nhân, vừa với tư cách là cộng đồng, tập thể người lao động).Phát triển vê cơ cấu là làm thay đổi cơ cấu vê giới, độ tuổi, trình độ củanhân lực ơ các vùng, miên, khu vực khác nhau một cách phù hợp nhằmhuy động sức mạnh từ nguồn nhân lực này Phát triển vê số lượng, chấtlượng và cơ cấu nguồn nhân lực có mối quan hệ biện chứng

Phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam

Phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn là quá trình làm biến đổi số lượng, chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực ngày càng tốt hơn, đáp ứng yêu cầu dự báo thời tiết, phòng, tránh, giảm nhẹ thiên tai, thảm họa, phát triển bền vững kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh.

Phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn

cần xem xét trên các mặt: chủ thể, mục tiêu, nội dung Chủ thể là Đảng

Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghia Việt Nam vàđội ngũ cán bộ, nhân viên khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Mục

tiêu là xây dựng đội ngũ cán bộ, nhân viên có sức khỏe, thể lực tốt; cóphẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống lành mạnh, tinh thần trách nhiệmcao trong công tác, có khả năng thích ứng và chịu được mọi áp lực trước

sự biến đổi phức tạp của môi trường tự nhiên và áp lực nghê nghiệp từ xãhội; có trình độ chuyên môn - kỹ thuật - nghiệp vụ và năng lực nghiên cứukhoa học tương đương với các nước có trình độ khoa học kỹ thuật Khítượng Thủy văn tiên tiến trong khu vực và trên thế giới, nhằm đáp ứng tốtyêu cầu phát triển bên vững kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh

ơ nước ta hiện nay Nội dung là sự tăng lên vê số lượng nhân lực khoa học

kỹ thuật Khí tượng Thủy văn; nâng cao chất lượng nhân lực khoa học kỹthuật Khí tượng Thủy văn; xây dựng cơ cấu nguồn nhân lực khoa học kỹthuật Khí tượng Thủy văn hợp lý

1.2 Những nhân tố tác động đến sự phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam

1.2.1 Tác động của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đến sự phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam

Cách mạng khoa học và công nghệ tác động đến sự phát triểnnguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam cả mặttích cực và tiêu cực

Tác động tích cực: Cách mạng khoa học và công nghệ đã và

đang mang đến cho nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượngThủy văn Việt Nam luồng sinh khí mới, đó là cơ hội tốt để kế thừa,tiếp thu những thành tựu khoa học, kỹ thuật hiện đại nhất của thế giới.Thông qua hợp tác quốc tế, ngành Khí tượng Thủy văn Việt Nam cónhiêu cơ hội tiếp cận những thành tựu khoa học hiện đại, nó đã vàđang tạo ra cơ hội mới cho cán bộ khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủyvăn đang công tác ơ các cơ quan, đơn vị trong cả nước, nâng caotrình độ Điêu đó tác động mạnh mẽ đến sự phát triển vê số lượng,chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượngThủy văn

Tác động tiêu cực: Hợp tác, phối hợp trong thu thập, xử lý

thông tin quan trắc, nhất là nghiên cứu dự báo khí tượng thủy văngiữa các ngành Khí tượng Thủy văn của các quốc gia trên thế giới làcần thiết và đang đặt ra nhiêu vấn đê cấp bách Tuy nhiên, rào cảnlớn nhất trong quan hệ, hợp tác quốc tế là khả năng, trình độ ngoạingữ của cán bộ khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam cònnhiêu hạn chế Do đó, họ không thể tiếp nhận nhanh, nhạy những

thông tin, tri thức khoa học và những công nghệ mới, không có khảnăng làm chủ các máy móc, thiết bị và những thành tựu khoa học vàcông nghệ hiện đại Điêu này có thể làm cho nguồn nhân lực khoahọc kỹ thuật Khí tượng Thủy văn chỉ tăng vê số lượng nhưng chấtlượng phát triển chậm và cơ cấu không hợp lý

1.2.2 Tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu đến sự phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam

Các nhà khoa học cho rằng, biến đổi khí hậu là sự thay đổi của

hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thủy quyển, sinh quyển, thạchquyển bơi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo gây nên Biến đổikhí hậu đang trơ thành vấn đê thời sự nóng bỏng, mang tính toàn cầu,

sự tác động phức tạp của nó đối với đời sống con người và nên kinh

tế của nhiêu quốc gia, dân tộc Trong vài năm gần đây, đã xuất hiệnnhững biến động khác thường của thời tiết, khí hậu trên phạm vi cảnước Nắng nóng kéo dài vào mùa hè, gây thiếu nước, khô hạn kéodài trên diện rộng Lạnh và băng giá vào mùa đông đã xuất hiện rấtphức tạp Do đó, công tác dự báo, nghiên cứu ứng dụng và điêu tra

cơ bản vê khí tượng Thủy văn trơ nên vô cùng phức tạp, khó khăn,đặt ra yêu cầu phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượngThủy văn Việt Nam vê số lượng, chất lượng và cơ cấu

1.2.3 Tác động của chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến sự phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam

Lý luận và thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc cho thấy, khiđường lối, chủ trương của Đảng đúng đắn, phù hợp với quy luật kháchquan, được Nhà nước thể chế hóa thành hệ thống pháp luật, những

chính sách xã hội phù hợp thì tạo ra động lực vật chất và tinh thần,

phát huy được tính tích cực, sáng tạo của nhân dân Khi đó sẽ tác độngtích cực đến sự phát triển vê số lượng, chất lượng và cơ cấu nguồnnhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Nếu chủ trương vêchủ động, tích cực tiếp nhận thời cơ, vận hội từ cách mạng khoa học vàcông nghệ trên thế giới của Đảng đúng đắn, nhưng trong thực tiễn, cácchủ thể phát triển ngành Khí tượng Thủy văn không có tầm nhìn chiếnlược, thì chính những yếu điểm ấy sẽ kìm hãm sự phát triển nguồnnhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam

1.2.4 Tác động của môi trường kinh tế - xã hội đến sự phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam

Tác động của môi trường công tác Điêu kiện công tác ơ các cơ

quan, đơn vị trong Ngành tác động trực tiếp đến phát triển nguồn nhân lựckhoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Nếu môi trường xã hội thuận lợi

sẽ tác động tích cực đến mọi hoạt động của cán bộ khoa học kỹ thuật Khítượng Thủy văn khi tác nghiệp và nghiên cứu khoa học Bơi lẽ, điêu kiệnkinh tế - xã hội là cơ sơ tồn tại và phát triển của con người Phát triểnnguồn nhân lực khoa học kỹ thuật KTTV không nằm ngoài vấn đê có tínhquy luật đó

Tác động của công tác quy hoạch, bố trí, sử dụng nguồn nhân lực trong ngành Khí tượng Thủy văn Chính sách sử dụng nguồn nhân lực

khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn luôn giữ vai trò quan trọng đối vớiviệc phát vê số lượng, chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực Thủ trương

cơ quan, đơn vị sử dụng hợp lý, sắp xếp, bố trí cán bộ khoa học, phù hợp,đúng người, đúng việc là môi trường tốt để phát huy năng lực, sơ trườngcủa từng cán bộ, nhờ đó mà tạo ra động lực mới để họ tiến bộ, trươngthành, đáp ứng yêu cầu phát triển của Ngành trong thời kỳ mới Ngượclại, việc bố trí, sử dụng, quy hoạch, bổ nhiệm cán bộ của các cơ quan Khítượng Thủy văn thiếu dân chủ, áp đặt ý chí chủ quan sẽ là lực cản sự pháttriển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn

Tác động từ nhận thức, hiểu biết xa hội về vị trí, vai trò của ngành Khí tượng Thủy văn Thực tế chỉ ra rằng, lao động khoa học Khí

tượng Thủy văn là một loại hình lao động đặc biệt, tuy không trực tiếp sảnxuất ra của cải vật chất cho xã hội nhưng lại là yếu tố quan trọng đem lạilợi nhuận cho mọi ngành, mọi linh vực kinh tế - xã hội Ngày nay, sảnphẩm của họ đã và đang trơ thành lực lượng sản xuất trực tiếp, đem lại lợinhuận cho từng ngành, từng linh vực kinh tế Trong điêu kiện phát triểnkinh tế thị trường, nếu người dân nhận thức đúng vê tầm quan trọng củangành Khí tượng Thủy văn cũng như những sản phẩm của Ngành tạo rađối với đời sống xã hội, sản xuất, kinh doanh ơ nước ta, sẽ tác động tíchcực đến phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn

vê số lượng, chất lượng và cơ cấu

1.2.5 Tác động của giáo dục, đào tạo đến sự phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam

Chất lượng giáo dục, đào tạo giữ vai trò quan trọng hàng đầutrong việc phát triển nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủyvăn Chất lượng giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khítượng Thủy văn trước hết phụ thuộc vào công tác tuyển sinh, tạo nguồnđào tạo, bồi dưỡng Đây là nhân tố tác động trực tiếp đến sự phát triểnnguồn nhân lực khoa học kỹ thuật Khí tượng Thủy văn Việt Nam hiện tại