THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM

TTGDCK Tp.HCM: Trung tam giao djch chting khoan Thanh ph6 H6 Chi Minh 3.. · C6ng Clf dcinh gia doanh nghi¢p va dif doan tllang lai Nha dftu tli c6 th~ danh gia vi th~ cua m>t doanh ngh

HUYNH THI DOAN HANH 0 0

Chuyen ngimh: Kinh t~ Tai chinh- Ngan hang

Ma s6: 60.31.12

LUAN VAN THAC SI KINH TE 0 0

NgtiOi htibng dAn khoa hqc:

PGS.TS TRAN HOANG NGAN

TP HO cHi MINH- NAM 2oos

' • ? ~

Ldi md dan ~ 1

Y nghia khoa hQC Va thlfc ti~n cua d~ tai 1

M 9c 1c ng 1en cuu cua e tal d' h h'" , ? d~ ' 1 D : 01 _trfQng va p , ' h ~m v1 ng 1en clfu h'" ' 2 Phudng phap nghieli CUll 2

ChildJJg 1 NHUNG VAN nt cd BAN vt THl TRlfO'NG CHUNG KHOAN 1.1 Khai ni~m thi trudng chung khoan : 3

1 2 V ' ' a1 tro va c uc nang cua t h , v ? h' t trlfcJng c ung ' h ' kh , oan 3

1 2 1 V ' m tro cua t ? h' ! trlfcJng c ung ' h , kh , oan trong nen m te ' ~ k' h ,{ 3 1.2.2 Chdc nang cua thi tnfdng chdng khoan , 4

· 1.2.2.1 Chtk nang huy d(>ng v6n d~u ttf cho n~n kinh t~ 4

1.2.2.2 Chdc nang cung cftp kha nang thanh khmin cho cac chdng khoan 5

1.2.2.3 Chuc nang danh gia gia tri doanh nghi~p va tinh hinh n~n kinh t~ 5

1.2.2.4 Chtk nang giup Chinh phu thtJc hi~n cac chinh sach vi mo 5

1.3 Nguyen t~c ho~t d(>ng cua thi tnfdng chdng khoan 5

1.4 Phan 1 o~i thi trudng chung khoan 6

1.4.1 Phan lo~i thi trudng chtrng khoan theo ccJ d.u t6 chdc 6

1.4.1.1 Thi tnfdng scJ cftp (Primary market) 6

1.4.1.2 Thi tnfdng thd d.p (secondary market) 7

1.4.2.1 Thi tru6ng chung khoan t~p trung 7

1.4.2.2 Thi trlfdng ban t~p trung - thi trudng OTC (the over- the - counter) 9

1.4.2.3 Thi tru6ng khong chinh thuc 10

1.5 Hang hoa cua thi tru6ng chung khoan 10

1.5.1 Trai phieu 1 o 1.5.2 c6 phieu 12

1 6 V ' at tro cua cac c u t e t am g1a vao t ? , h? h~ h ' h' 1 trlfdng c ung ' h, kh , oan 14

1.6.1 Vai tro cua nha nude 14

1.6.2 Vai tro cua doanh nghi~p d6i vdi thi tru6ng chung khoan 15

1 6 3 Vai tro cac ca nhan, h<? gia dinh 15

1.6.4 Cac h~ th6ng t6 chile tai chinh : 15

1.6.5 Cong ty chung khoan va nha moi gidi chung khoan 17

Ket lu?n chudng 1 1 7 Chti'dng2: TIIVC TR4NG TINH HINH HO~T DQNG CUA THJ TRUi1NG CHUNG KHOAN VItT NAM 2.1 Nhilng thu?n l<Ji va kho khan trong vi~c xay dt;ing va phat trien thi tru6ng chdng khoan Vi~t Nam 18

2 1.1 Vai tro cua thi tru6ng chung khoan trong giai do~n phat trien kinh te cua nttdc ta 18

2.1.2 Nhftng thuan ldi : 19

2.1.3 Nhftng kho khan 21

2.2 Nhilng ket qua d~t dtf<Jc cua thi tnfdng chling khoan Vi~t Nam sau b6n nam hoat dong 22

2.2.1.2 v~ kh6i lu<jng va gia tri giao dich 25

2.2.1.3 v~ gia d thi truong 29

2.2.2 Ho~t d(>ng dang ky thanh toan bu tru va luu ky chung khoan 31

2.2.3 v~ cong b6 thong tin 32

2.2.4 Quan ly niem yth 33

2.2.5 Quan ly va giam sat thi truong 34

2.2.6 v~ ho~t d(>ng tuyen truy~n v~ thj truong chung khoan 36

2.2.7 V~ ho~t d(>ng di~u hanh cua TTGD chung khoan Tp.HCM 37

2.2.8 Cac cong ty niem y~t, cong ty chung khoan, cac dinh ch~ trung gian 38

2.2.8.1 Ket qua ho~t d(>ng cua cong ty niem y~t 38

2.2.8.2 K6t qua ho~t d(>ng ct1a cong ty chung khoan 39

2.2.8.3 Ngan hang ch1 dinh thanh toan 42

2.2.8.4 Cong ty quan ly quy 43

2.2.9 Ho~t d(>ng quan ly nha nude cua Uy Ban chung khoan Nha nude 43

2.3 Danh gia nhl1ng thanh qua d~t du<Jc va nhl1ng h~n che con t6n dQng cua thj truong chung khoan Vi~t Nam sau b6n nam ho~t d(>ng .45

2.3.1 Nhl1ng thanh qua d~t du<Jc 45

' ' ? 2.3.2 Nhl1ng h~n che con tOn dQng va nguyen nhan cua no 46

Ket lu~n chudng 2 48

3.1 Chie'n ht<;ic phat trien thi tntong chung khoan Vi~t Nam tu nay dSn nam

2010 50

3 2 C ac g1a1 p ap p at tnen t r • ? • h r h r • ,l h' ! tnfdng c ling ' h r kh oan r 52 3 2.1 Roan thi~n ddng b(> khung phap ly cho Slf ho(;lt d(>ng cua thi tn.fdng 52

3.2.2 Thuc d~y Slf hinh thanh va quy d~u tlf chung khoan 53

3.2.3 D~y mcp1h qua trinh cd ph~n hoa nh~m t(;lo ra nhi~u san phffm cho thi trlfdng 56 3 2.4 Thuc d~y slJ phat tri~n da d<;1ng hdn thi trudng trai phi~u 57

3.2.5 T6 chuc tuyen truy~n, phd bi~n r(>ng r~H v~ thi trudng chung khoan ra cong chung 59

3.2.6 Hi~n d<;1i hoa TTGDCK Tp.HCM thanh Sd giao dich chung khoan : 59

3.2.7 Da d<;1ng hoa nha d~u ttt 60

3.2.8 Phat tri~n thi trudng OTC 62

,l 3.2.9 Ondinhmoi trudngvim6 64

3.2.10 D~y m<;1nh dao t(;lo nhfm slJ co chuyen mon cao cho thi trudng 65

K~t lu~n chlidng 3 66

, Ket I••~n 68

T3.i li~u tham khiio 67

Phftn phq lq.c:

Phl;lll;lC 1: Danh sach cong ty niem y~t

Phl;lll;lc 2: Thong tin chung khoan niem y~t

Phl;lll;lC 3: Cac chi s6 tai chinh qua cac nam cua cac cong ty niem y~t

Phl;lll;lC 4: Danh sach cong ty chung khoan

?

I UBCKNN : Uy ban chting khoan Nha midc

2 TTGDCK Tp.HCM: Trung tam giao djch chting khoan Thanh ph6 H6 Chi Minh

3 Thi tnfdng OTC : Thi tnfdng chting khoan phi t~p trung

4 CK: Chting khoan

5 DNNN: Doanh nghi~p Nha nude

6 NHCDTT: Ngan h~mg chi dinh thanh toan

7 TVLK : Thanh vi en luu ky

8 CtyNY : Cong ty niem yet

9 CtyCK : Cong ty chung khoan

Trang

Bi~u d6 1: Slj tang tnfdng v~ s6 ltf<;lng c6 phieu va trai phieu dtf<;lc niem yet theo

thai gian 24

gian 24

Bi~u d6 3: Ty tr9ng s6 lu<;~ng CK niem yet tU 07/2000 - 31112/2004 25

Bi~u d6 4: Ty tr9ng gia triCK niem yet tU thang 07/2000- 31/12/2004 25

Bi~u d6 5: Pharr anh s6 luqng c6 phieu va trai phieu duqc giao dich qua cac nam 28 Bi~u d6 6: Pharr anh gia tr( c6 phieu va trai phieu dV<;Ic giao djch qua cac nam 28

Bi~u d6 7: Ty tr9ng s6 luqng CK giao djch tU 07/2000 - 31/12/2004 29

Bi~u d6 8: Ty tr9ng gia tri CK giao djch tU thang 07/2000 - 31/12/2004 29

B1eu o : ·.-1 d~9Chl" so g1a n- n ex t eo t <:11 gtan ·'y Id h h'" 31

' ~ ~

LCfiM(iDAU

Y nghia khoa hQC va thtj'c ti~n CUa d~ tai

Trong b6i canh kinh t~ hi~n nay, m<)t nen kinh t~ phat tri€n dn dinh va ben vllng t~t y~u cftn phai du'qc cac b<) ph~n cua thi tru'dng tai chinh h6 trq m<)t each d~c

h;tc Cac b<) ph~n cua thi tru'C1ng tai chinh bao g6m: thi tru'C1ng tien t~; cung ling ngu6n v6n ng~n h~n cho nen kinh t~, thi tru'C1ng v6n con gQi Ia thi tru'dng v6n dai

h~n, thljc hi~n cung ling nhu cftu v6n dai h~n cho n~n kinh t~, no bao g6m thi tru'C1ng

th~ chftp, thi tru'C1ng cho thue tai chinh va thi tru'C1ng chung khoan Trong do thi tru'C1ng Chung khoan la m<)t b<) ph~n quan trong nhftt cua thi tru'C1ng tai chinh, do d~c tinh thljc hi~n huy d<)ng nhilng ngu6n v6n trong xa h<)i, t~p trung thanh nhilng ngu6n v6n ldn tai trq dai h~ cho doanh nghi~p dftu tu' phat tri€n san xuftt kinh

doanh, cho chinh phu thljc hi~n cac ffil;IC tieu kinh t~ Xa h<)i, dftu tu' Xay dljng CcJ Sd

h~ t~ng Ben c~nh do thi tru'C1ng chung khoan con mang l~i l~i ich cao hcJn cho

cong chung d~u tu' thong qua k~t qua san xu§.t kinh doanh cua d<?anh nghi~p hay tlf

k~t qua quan ly dieu ti~t co hi~u qua n~n kinh t~ cua Chinh Phu

Ml}.c dich nghien cll'u ciia d~ tai

V di d~c di~m huy d<)ng ngu6n v6n trung va dai h~n phl;IC Vl;l cho nhu C~U d~U

tu' phat tri€n kinh t~ cua thi tru'dng chung khoan, nen vi~c hinh thanh va phat tri€n

cua thi tru'dng co y nghia vo cling quan trQng d6i vdi nu'dc ta; m<)t qu6c gia dang trong qua trinh h<)i nh~p va phat tri€n, nhu cftu v6n d€ dftu tu' khoa hQC, cong ngh~,

ling d1;1ng ti~n b<) ky thu~t la r§.t ldn Tuy nhien, tli khi thi tru'C1ng chung khoan nu'dc

'

ta di vao ho~t d<)ng cho d~n nay' no chu'a th~t slj phat huy du'qc Ia m<)t c6 xe huy

d(}ng rn(}t hi<jng v6n kh6ng 16 nh~rn phl;lC Vl;l nhu C~U d~u hf CUa n~n kinh t@ Qua hdn b6n narn thi tnfdng di viw ho<;tt d()ng ben c<;tnh nhung thanh qua d<;tt du<Jc trong budc d~u t<;to l~p thi tnfdng , co khong it nhiing vudng rn~c, h<;tn che lam cho thi tnfdng luon rdi vao tr<;tng thai tr~rn l~ng, thieu bong dang va slj hang hai cua cac nha d~u tu tharn gia Do v~y, vi~c nghien cliu, d~ xufrt cac giai phap gop ph~n rnang l<;ti SlJ phat tri€n b~n VUng cho thj trudng chung khoan nude ta ~0 y nghia VO cung quan trQng Qua do phat huy du<jc d~c tinh v6n co cua thi tnfdng chung khoan, huy d(}ng v6n trung va dai h<;tn phl;lC V\1 nhu C~U phat tri€n kinh t@ mldc ta dang trong

giai do<;tn cong nghi~p hoa va hi~n d<;ti hoa hi~n nay

D6i ttfqng va ph~m vi nghien cd'u

D~ tai t~p trung nghien cuu v~ chung khoan va thi tnfdng ·chung khoan nude

ta, due ket nhung thanh qua d<;tt du<jc va nhung h<;tn che con t6n dQng sau hdn b6n narn v~n hanh thi tnfdng Qua do d~ xufrt cac giai phap gop ph~n thuc dffy thi tnfdng

phat tri€n hdn, t<;to ra don bffy viing ch~c cho slJ phat tri€n kinh te · dfrt nude

Phtf<fng phap nghien cd'u

D~ tai du<jc nghien cuu d1Ja vao phudng phap duy v~t bi~n ~hung, ket h<Jp vdi cac phudng phap t6ng h<jp, phan tich, danh gia cac tai li~u thu th~p co lien quan den n()i dung nghien cuu cua d~ tai

Chudngl:

1.1 Khai ni~m thj trliifng chUn.g khoan

Thi tnfdng chtlng khmin la ncli cac chtlng khoan du<;5c phat hanh va trao ddi Thi tnfdng chtlng khoan la m()t b() ph?n cua thi tnfdng v6n do d~c tinh cua chtlng khoan trong vi~c huy d()ng v6n dai h~;m

Hang hoa giao dich tren thi tnfdng chtlng khoan la c6 phH~u,trai phi~u va m()t s6 chtlng khoan khac co thdi h~.m tren m()t nam Cac trai phi~u c6 thdi h~n dudi m()t

nam Ia hang hoa tren thi tnfdng ti~n t~

1.2 Vai tro va chuc nang ciia thj trliifng chUn.g khoan

1.2.1 Vai tro ciia thj trtiifng chting khoan trong n~n kinh t~

Tqo wfn cho ndn kinh ti qu6c dan:

Trong cd ch~ kinh t~ thi tnfdng, quan h~ cung d.u hang hoa kh6ng ch1 t6n t'}.i ddn thufm rna no da lam xufrt hi~n va phat tri~n quan h~ v~ ti~n va v6n, nh~m cung

tlng v6n tu ch6 thua v6n d~n ndi co nhu c~u Nhu c~u nay ngay cang phat tri~n da d~ng va phtlc t~p, d~ dap Vng no cac c6ng ClJ tai chinh thu?n l<;ji nh~t d~ thljc hi~n

giao luu v6n do chinh la c6 phi~u va trai phi~u Hai c6ng ClJ tai chinh nay da lam

cho thi trlfdng chtlng khoan tr6 thanh trung tam thu hut ngu6n v6n nhan r6i tu t~t ca

m<;>i thanh ph~n, m<;>i t~ng ldp trong xa h(}i, tC].O nen m(}t ngu6n vOn khdng 16 tai tr<;j

cho n~n kinh t~

Tgo didu ki¢n cho ccic doanh nghi¢p stt dJfng win linh hoqt han va c6 hi¢u qua han

Khi c6 nhu dm md r(>ng quy mo slm xuftt kinh doanh, doanp nghi~p c6 th~ tlj phat hanh cac lo:;ti chung khoan viw thi tntdng d~ huy d(>ng v6n, ngli\5c l:;ti khi chua

CO Cd h(>i san XUftt kinh doanh, chung khoan CO th~ dlf\5C dlj trU nhlf titi san, thong

qua thi trlidng n6 dli\5c chuy~n thrum ti~n m~t khi c6 nhu d.u

Qua vi~c mua ban c6 phi~u, trai phi~u cac doanh nghi~p c6 th~ xam nh~p I§:n nhau,

hay c6 th~ sap nh~p, md r(>ng nhd vao vi~c mua ban c6 phi~u tren: thi tntdng chung

khoan ·

C6ng Clf dcinh gia doanh nghi¢p va dif doan tllang lai

Nha dftu tli c6 th~ danh gia vi th~ cua m(>t doanh nghi~p thong qua gia ca, l\5i

tuc cac chung khoan cua doanh nghi~p tren thi tntdng chung khoan, cac doanh

nghi~p dang ho:;tt d(>ng t6t, la cac doanh nghi~p kinh doanh c6 l\5i nhu~n hi~u qua sti dqng v6n cao Tuy nhien v§:n c6 nhung c6 phi~u c6 c6 tuc khiem t6n nhung v§:n c6 gia tri thi trlidng cao la do doanh nghi~p d6 c6 nhieu hua hyn trong tudng lai v~

cong ngh~, v~ ling dvng ti~n b(> ky thu~t va se mang l:;ti muc l\5i nlm~ cao nen cftn

m(>t lli\5ng v6n ldn d~ l:;ti tU l\5i nhu~n nh~m phqc vq cho nhu cftu dftu tli trong hi~n

t:;ti

1.2.2 Chuc nang ciia thj trti'O'ng chti'ng khoan

•'

1.2.2.1 Chuc nang huy d()ng van dftu tti cho n~n kinh t~

Slj ho:;tt d(>ng cua thi trlidng chung khoan t:;to ra m(>t cd ch~· dich chuy~n v6n

tu ndi du thua d~n ndi thi~u hqt v6n Thong qua vi~c mua ban chl!ng khoan, Chinh

phu, chinh quyen dia phtfdng, cac doanh nghi~p co th€ huy d<)ng dlf<Jc m<)t llf<jng v6n ldn phvc vv cho dftu tlf kinh t~ hay cho nhu d.u chung cua xa:h<)i

1.2.2.2 Chuc nang cung c~p kha nang thanh khoan cho cac chlfug khoan

Day 1i1 y~u t6 gay cho nha dftu w stj h~p dful, vi khi co nhu cftu tien m~t hQ co th€ dem chung khoan dang n~m git1 mua ban trao d6i tren thi trudng

1.2.2.3 Chuc nang danh gia gia trj doanh nghi~p va tinh hinh n~n kinh t~

Thong qua chi s6 gia chung khoan tren thi tnfdng ngtfdi ta co th~ danh gia vi

th~, gia tri doanh nghi~p hay tinh hinh kinh t~ dang tang trudng hay suy giam, hoqt d<)ng dftu ttf san xu~t kinh doanh dang di~n ra soi n6i hay ti~n tri€n i c;tch

1.2.2.4 Chuc nang ghip Chinh phii thtfc hi~n cac chinh sach vi mo

Thong qua thi tnfdng chung khoan, Chinh phu co th€ mua va ban trai phi~u

Chinh phu nh~m tqo ngu6n bu d~p khi tham hvt ngan sach, qminJy lc;tm phat Chinh phu cling co th€ sil dvng m9t s6 cong cv nhli lai su~t, thu~ nh~m dinh httdng dftu tv, dam bao stj phat tri€n can b~ng cho nen kinh t~

1.3 Nguyen tile ho~t d()ng ciia thj trtfifng chting khoan

Cac nguyen t~c hoqt d<)ng cua thi trtfdng chung khoan nhli sau:

Nguyen t~c trung gian: nh~m dam bao cho cac loc;ti chung khoan giao dich

tren thi trtfdng la nhting chung khoan thtjc, h<Jp phap va nh~m bao v~ l<ji ich cua ngtfdi ti~t ki~m va dftu tlf, giup hQ tranh bi llta gqt ho~c bi sai lftm khi khong co stj hi€u bi~t gia tri cua chung khoan rna hQ co nhu cftu mua ban hay trao d6i

Nguyen t~c d~u gia: dV<Jc thtjc hi~n dvdi ba hinh thuc la d~u gia trtjc ti~p, d~u

gia gian ti~p va d~u gia tt,t d<)ng Nguyen t~c nay dam bao cho thi trlidng chung

khoan co tinh chftt hj do cao, sv bi~n d()ng cua thi tnidng phv thu(k chu y~u vita quy

lu~t cung dm himg hoa tren thi tnidng

- Nguyen t~c cong khai: Nguyen t~c nay quy dinh tfrt ca cac ho<';tt d()ng tren thi tnidng chung khoan d~u phai duqc cong khai cho tfrt ca ffiQi nglfdi tren phlf<5ng ti~n

thong tin d<';ti chung

1.4 Phan Io~i thj trliifng chung khoan

1.4.1 Phan lo~i th! trliifng chung khoan theo cO' cftu t6 chuc

·

Thi tnidng chung khmin phan lo<';ti thea c<5 cfru t6 chile ciuqc chia thanh hai lo<';ti tbi tnidng: tbi trlfdng S(j cfrp va tbi trlfdng thu cfrp

1.4.1.1 Thj trliifng sO' cftp (Primary market)

La n<5i phat hanh l~n d~u cac chung khoan ra cong chung, · nh~m dua vao thi tnidng san phfim huy d()ng v6n CUa cac d<5n vi phat hanh, hay tbi tnidng S(j cfrp chl ho<';tt d()ng mua ban c6 phi~u, tnii phi~u mdi phat hanh l~n d~u nh~m mvc dich huy

d()ng them v6n d~u tu

Trang thi trudng s<5 cfrp, h~ th6ng ngfm hang d~u tu va cac c<5 quan moi gidi chung khmin dong m()t vai tro vo cung quan trQng, hQ la nhifng ngu6i trung gian giup cho ngudi co ti~n nhan r6i va ngudi co nhu c~u v6n ti~n t~ d~n vdi nhau Cac t6

chuc nay tlf vfrn cho C(j quan phat hanh chung khmin nen phat hanh lo<';ti chung khocin nao, s6 llf<Jng nhu th~ nao, thdi h<';tn bao lau vao thdi diim nao thi co lqi nhfrt

cho ngu6i phat hanh chung khoan

1.4.1.2 Thj trtidng thrr dip (secondary market)

Thi tni6ng sd c~p la ndi di~n ra cac ho~t d()ng mua ban chrlng khoan da phat hanh, t~i day cht!ng khoan tro thanh hang hoa kinh doanh, m()t ·-.Io~i hang hoa d~c

bi~t Cac cht!ng khoan co thi du<Jc mua di ban l~i nhi~u lfrn vdi gia ca khac nhau,

ho~t d()ng mua ban di~n ra tren thi trlidng nay khong lam tang them quy mo v6n, khong thu hut them ngu6n tai chinh mdi Tuy nhien nh6 vao ho~t d()ng cua thi

trlidng da t~o nen tinh thanh khmin cho cac cht!ng khoan, gi up cho cac cht!ng khoan

co thi d~ dang chuyin ddi thanh ti~n m~t khi ngu6i n&m gilt no co nhu cfru Nhu v?y thi trlidng sd c~p cang ho~t d()ng soi ndi cang t~o di~u ki~n cho thi trlidng tht! c~p

phat triin, lam tang ti~m nang huy d()ng v6n cho n~n kinh t~

1.4.2 Phan lo~i theo phtiong thrrc tfi chU'c va giao djch

Thi trlidng cht!ng khoan phan lo~i theo phudng tht!c t6 cht!c va giao dich du<Jc chia thanh hai lo~i nhu sau:

1.4.2.1 Thj tnfdng chtfn.g khmin t~p trung

Day la thi tru6ng cht!ng khoan co t6 cht!c, vi~c thljc hi~n giao dich mua ban cht!ng khoan thong qua So giao · dich cht!ng khoan, di~n ra t~i san giao die h So giao dich cht!ng khoan la cd quan phvc vv cho ho~t d()ng mua ban chllng khoan Vi v?y,

no la ndi g~p ga cua cac nha moi gidi cht!ng khoan di thlidng lu<Jng, d~u gia mua ban cht!ng khoan Ngoai ra, So giao dich cht!ng khoan con co d~c diim la khong co

Thong qua Sd giao dich chling khmin tM d IDQi ngudi co thi n~m du<Jc t~t ca thong tin v~ chl s6 chung khmin, v~ tinh hinh cung d.u chung khocin; ·v~ chinh sach tin dvng va lili su~t cua nha nude, thong tin v~ cac cong ty c6 ph~n tham gia vao thi

tntdng, di~u nay co y nghia vo cung quan trQng d6i vdi ngudi mu~ ban chung khoan trong vi~c quy~t dinh nen mua, ban vao thdi diim nao, vdi gia ca la bao nhieu

Cac hinh thuc t6 chuc Sd giao dich chung khoan ph6 bi~n· hi~n nay tren th~

gidi g6m co:

T6 chuc dudi d~ng m9t "Cau l~c b9": day Ia hinh thuc t6 chuc co tinh tlJ phat

va ph6 bi~n vao th6i ky dfru mdi xu~t hi~n thi tnt6ng chung khoan t~p trung Cac thanh vien cua cau l~c b9 bfru ra H9i D6ng qulm tri va H9i d6ng quan tri bfru ra ban

di~u hanh "Cau l~c b9", nha nude khong can thi~p vao t6 chuc cua"Cau l~c b9"

r6 chuc dudi d~ng nhu m9t cong ty c6 phfrn: co cac thanh ~!en Ia cac cong ty moi gidi chung khoan, ho~t d9ng theo lu~t cong ty c6 phfrn va chiu sv ghim sat cua m9t eel quan chuyen mon do Chinh phu l~p ra Cac thanh vien bfru.:ra H9i d6ng quan

tri, va H9i d6ng quan tri bfru ra Ban di~u hanh H9i d6ng quan tri co thffm quy~n

ban hanh qui ch~ t6 chuc va ho~t d9ng cua Sd giao dich chung khoan theo quy dinh cua phap lu~t, du<Jc k~t n~p va khai trlt thanh vien, cho phep lm;ii chung khoan nao du<Jc y~t gia di giao dich t~i day

r6 chuc dudi d~ng cong ty c6 phfrn nhung co sv tham gia quan tri va di~u

hanh cua Nha nude, Nha nude n~m quy~n quan tri cong ty Hinhthuc nay phu h<Jp nhM d6i vdi cac qu6c gia mdi thanh l~p Sd giao dich chung khoat1, vi co slj tham gia cua Nha nude se h~n ch~ du<Jc nhung tac d9ng tieu cljc cua thi trVdng chung khoan,

ddng thdi con t~o di~u ki~n thu~n lqi cho S6 giao dich ho~t d(>ng d~t hi~u qua cao

hdn

1.4.2.2 Thj trtidng ban t~p trung- thj truO'ng OTC (the over- the - counter)

Day Ia thi tnfdng rna cac cong ty moi gidi chung khoan ·ihlJc hi~n cac giao dich qua h~ th6ng di~n tho~i va may tinh da dli<Jc n6i m~ng vdi tai ca cac thanh vi en

kh~p trong ca nude

D{jc didm cua thj truilng OTC thi hi?n nhu sau:

OTC khong phai la thi tnfdng hi~n hftu nen khong co vi tri trung tam

Quan ly thi trlidng OTC la hi~p h(>i cac nha kinh doanh chung khoan qu6c gia, chiu trach nhi~m ban hanh IDQi quy ch~ ho~t d(>ng CUa thi tnfdng va giam sat vi~c thi hanh cac quy ch~ do

Thanh vien cua OTC phai la thanh vien cua hi~p h(>i

M6i cong ty chung khoan thanh vien cua OTC chuyen m"iia ban m(>t s6 lo~i chung khoan nhat dinh va phai thlidng xuyen n~m gift m(>t s6 higng nhat dinh cac

lo~i chung khoan nay ·."

Cac lo~i cong ty tren OTC: cong ty bao lanh phat hanh chuyen ban cac chung khoan mdi phat hanh, cong ty trai phi~u chuyen ban trai phi~u chihh phu va cac dia phlidng, cong ty giao djch moi gidi - mua ban cac lo~i chung khoan tren thi trlidng OTC (tru trai phi~u) va nha moi gidi trung gian

Cac cong ty tlj ra gia mua ban rna hQ co thi chap nh~n du<jp va cling la ngudi thljc hi~n cac l~nh giao dich do

Cac lo<;ti chung khoan du<Jc giao dich tren thi trlfdng chua dang ky yth gia t<;ti m(>t S6 giao djch chung khoan niw, phfrn ldn day Ia cac lo<;ti chung khoan mdi ph:it hanh lfril dfru

* Ccic each yit gia tren thj trllilng OTC

Y~t gia ch~c ch~n: la gia s.ln sang mua va ban vdi s6 lu<;jng da du<;jc xac dinh

1.4.2.3 Thj trtiifng khong chinh thti'c

Day la hinh thuc giao dich mua ban chung khoan 6 bfrt eli ndi dau va bfrt ky hie nao, do cac nha moi gidi hay chinh cac nha s6 hifu thljc hi~n Day la lo<;ti thi

trlfdng xufrt hi~n dfru tien trong ljch sti hinh hanh va phat tri~n cua thi trudng chung khoan, no la cd s6 d~ hinh thanh thi trlfdng t~p trung va tiep theo la thi trlfdng phi

phat himh di nh~n l.;ti v6n va hii Tuy theo trai phieu quy dinh rna Hii co thi nh~n

tung ky hay nh~n m¢t lftn khi dao h.;tn

Theo hinh thuc phat hanh, trai phieu co hai lo.;ti:

Trai phieu v6 danh: kh6ng ghi ten ngu<5i chu trai phieu tren trai phieu hay tren s6 ngu<5i phat hanh v di lo.;ti trai phieu nay vi~c trao d6i mua ban r~t de dang, kh6ng cftn thu tl;lC, phap ly rlfdm ra, ai cung CO quy~n Sd hftu va du<Jc thanh toan theo dling quy dinh

Trai phieu ky danh: la trai phieu tren do co ghi ten va dia ·chl nglfdi chu sd hifu, d6ng th<5i ten va dia chl nay cling du<Jc ghi vao s6 cua ngudi phat hanh Trai phieu ky danh kho chuyin nhu<Jng, den ngay nh~n l.;ti trai chu se du<Jc ngudi d.;ti ly gdi td sec tra cho khoan lai do

Can cu vao phudng thuc t6 chuc phat hanh, trai phieu du<Jc chia thanh hai lo.;ti:

Trai phieu c6ng ty: do cac c6ng ty phat hanh vdi ffil;lC dich huy d¢ng v6n cho dftu tlf phat triin Khi co nhu cftu v6n ldn phl;lC Vl;l cho cac ffil;lC tieu co tinh ch~t dai h.;tn nhu xay dlJng nha may mdi, d6i mdi c6ng ngh~, day chuy~n ~an xu~t cac c6ng

ty c6 phftn hay cac doanh nghi~p nha nude phat hanh trai phieu _thay c6 phieu khi

kh6ng mu6n phat hanh lo.;ti chung khoan nay neu th~y kh6ng co l9.i cho minh

Trai phieu Chinh phu va chinh quy~n dia phudng la s6 n<J·.cua Chinh phu hay

cd sd h<;t tftng, khi do tnii phi~u chinh phu du<jc phat hanh d€ vay n<j trong va ngoai nude Khmin illl;lC nay du<jc thanh toan b~ng ngan sach qu6c gia

1.5.2 c6 phi~u

La chung chl dftu tu v6n, no xac nh~n phftn hun cua nglidi sd hliu c6 phi~u

trong cong ty c6 phftn Ngudi sd hilu c6 phi~u du<jc gQi la c6 dong, la chu sd hilu v6n va co trach nhi~m v~ m?t phap ly trong ph<;tm vi v6n gop c6 dong du<jc rut v6n

ra khoi cong ty b~ng each tn1I<;ti c6 phi~u cho cong ty, c6 dong du.~c chia lai theo ty

~~ v6n gop va CO nghia Vl;l chia xe rui ro n~U cong ty g?p phai

c6 phi~u co cac lo<;ti sau:

c6 phi~u thlidng: con du<jc gQi la chung khoan v6n, la gi~y chung nh~n phftn hun cua nglfdi n~m giil c6 phi~u do trong cong ty Ngudi chu_::sd hilu c6 phi~u

thudng du<jc gQi la c6 dong, du<jc quy~n bftu ell H<)i d6ng quan tri \ra bo phi~u biiu

quy~t nhilng v~ d~ chinh cua cong ty c6 phi~u thudng co hai d~c diim la quy~n

doi hoi cu6i cung va trach nhi~m hilu h<;tn

+ Quy~n doi hoi cu6i cung, nghia la cac c6 dong thlidng· fa d6i tlf<jng dung sau cung trong t~t ca d6i tli<jng doi hoi d6i vdi tai slm va l<ji tuc c~~ cong ty HQ chl du<jc chia nhilng gi con l<;ti sau khi chi tra cho t~t ca cac d6i tlf<jng khac nhu cd quan

thu~,nha cung c~p, trai chu va chu n<j khac khi cong ty bi pha san Trudng h<jp cong ty dang ho<;tt d<)ng co hi~u qua hQ chl du<jc chia l<ji tile sau.' khi tra lai va n<)p thu~ l<ji tile

+ Trach nhi~m hilu h<;tn: nghia la khi cong ty bi pha san, cd dong chl co thi bi mftt phftn hun cua hQ rna thoi • ~ 0

Hftu h~t cac c6 phi~u thudng d~u d11Qc ~n dinh m~nh gia, m~nh gia nay khong lien quan tnjc ti~p d~n gia thi tnfdng cua c6 phi~u do D6i vdi c6 phi~u khong co m~nh

gia thudng danh cho sang l~p vien cong ty, lo~i c6 phi~u nay co d~c diim la chl du<jc hudng hii khi cac c6 dong da du<jc chia lai

c6 phi~u uu dai la lo~i c6 phi~u vua co d~c diim la chJ~g khoan v6n va chung khoan n<j c6 phi~u uu dai du<jc tn1 m()t khoan lQi tuc ~6 dinh h~ng nam

nhung khong d11Qc quy~n bftu eli H()i d6ng qm1n tri Ngoai ra c6 phi~u 11u dai cling

bi x~p h~n chi tra sau trai phi~u khi cong ty bi pha san

+ Du<jc huong m()t muc lQi tuc c6 dinh hang nam

+ D11Qc 11u tien chia c6 tile trudc c6 phi~u

+ Du<jc 1iu tien phan chia tai san con l~i trudc c6 phi~u khi cong ty bi pha

c6 phi~u uu dai co cac lo~i nhu sau:

+ c6 phi~u 1iu dai khong luy k~ lai: nghra la trong tnfdng h~p cong ty lam an thua 16, c6 tuc khong du<jc chi tra thi phftn c6 tile nay khong d11Qc -chi tra n~u trong nhltng nam ti~p theo cong ty ho~t d()ng co lai

,

'

·,

+ c6 phieu co luy ke laj: la lo~i c6 phieu uu daj du<;jc quy~p c()ng d6n c6 tuc

du<;jc hudng cua nam nay neu cong ty khong co ti~n tnt hii sang nam tiep theo d@ du<;jc tra, hay se du<;jc tnt vao m()t nam m1o do neu cong ty co ti~n Neu cong ty nQ qua nhi~u nam cong ty phcl.i danh ti~n laj d@ tra trudc het cho nhftng khmin nQ c6 tile

con l~i do, ke den mdi chia laj cho c6 phieu thudng

+ c6 phieu uu dai dl.f phan: d6i vdi lo~i c6 phieu mly ngudi chu sd hftu du<;jc hudng them khmin c6 tile d~c bi~t ngoai c6 tuc da duQc cong b6 , khi c6 tuc c6

phieu thudng vuQt qua m()t luQng ti~n nhfrt dinh

+ c6 phieu uu dai khong dl.f ph§.n: la lo~i c6 phieu uu dai" chl du<;jc hudng c6

tuc uu dai rna khong du<;jc hudng them phan l<;ji tuc nao neu cong ty kinh doanh co hi~u qua cao

+ c6 phieu lfu dai du<;jc chuy@n d6i: lo~i c6 phieu nay cho phep chu sd hftu

c6 phieu chuy@n d6i no thanh m()t s6 luQng nhftt dinh c6 phieu :thudng Gia ca thi tnidng cua lo~i c6 phieu nay thudng dao d()ng nhi~u hem cac lo~i c6 phieu khac vi

no g~n li~n vdi c6 phieu thudng

+ c6 phieu lfu dai co th@ thu h6i: lo~i c6 phieu nay quy dinh cong ty co quy~n thu h6i bftng each b6i hoan m()t s6 ti~n nhftt djnh, c()ng them m()t kholm thudn& nhftt djnh cho chu Sd hftu no

1.6 Vai tro ciia cac chii th~ tham gia vito thi trtidn.g chll'ng khoan

1.6.1 Vai tro ciia nha ntiO'c

Nha nude tham gia vao thi tnidng chung khoan vdi vai tro t6 chile va quan ly ho~t d()ng cua thi trudng, nhftm dam bao cho thi tnidng ho~t d()ng tr~t tlj cong bftng

va dung lu~t phap, dam bao quy~n lQi cho nha dau W Ben c~ do, Nha nude con

gop ph§n t.:,w h~mg hoa cho thi tnfdng thong qua vi~c phat h~mh trai phi~u, nh~rn

ffil;lC dich can d6i ngan sach hay thljc thi chfnh sach t<li chfnh qu6c gia thong qua thi tnfdng

1.6.2 Vai tro ciia doanh nghi~p dBi vOi thj trtid'ng chll'ng khmin

Cac doanh nghi~p dong rn()t vai tro quan trong d6i vdi thi tnfdng chung khoan, vi doanh nghi~p lit rn()t trong cac chu th€ t<:,tO san phfun, h~mg hoa cho thi

tnfdng, d6ng thdi vua la nhung khach hang cua thi tnfdng T~t ca cac lo<:,ti hinh doanh nghi~p d@u co th€ tharn gia vao thi tnfdng, trong do cong ty c6 ph~n chi~rn vi

d~c bi~t quan trQng vi no t<:,to ra hang hoa cho thi tnfdng sd c~p d€ huy d()ng v6n

phl;lC Vl;l cho san XUftt kinh doanh, Va ho<:,tt d()ng rnua ban chung khoan tren thi tnfdng thu c~p nh~m rnl;lc dich tim ki~rn lQi nhu~n Cac doanh nghi~p ho<:,tt d()ng kinh doanh co hi~u qua la sue hut r~t ldn di thu hut cac ngu6n ti@n nhan r6i tharn gia vao thi tnfdng, vi khi do nhung nha d~u tti tin r~ng hQ co kha nang nh~n dti<;jc lQi tuc nhi@u hdn

1.6.3 Vai tro cac ca nhan, hq gia dinh

Ca nhan va h() gia dinh nhung khach hang thljc thl;l cua thi tnfdng chung khoan, hQ la ngudi rnua chung khoan quan trQng nh~t nh~rn ki~rn lQi tile cho khoan ti@n ti~t ki~rn cua rninh hay htidng chenh l~ch gia trong ho<:,tt d()ng rnua ban chung khoan HQ co th€ tharn gia rnua ban trljc ti~p hay gian ti~p thong qua cac quy d~u

tti

1.6.4 Cac h~ thBng ttl chuc bli chinh

Cac t6 chuc t6 chuc tharn gia vao thi tnfdng chung khoan co thi gQi hQ la nhung nha d~u tu chuyen nghi~p, bao g6rn cac t6 chile nhu sau:

Ccic cong ty bao hiim, cac quy huu tri, cac quy d~u tu, cac h<;jp tac xa tin dvng khi tham gia vito thi trudng chung khoan vdi tu each vua hl ngudi mua, vua hl ngu6i ban chung khoan nh~m mvc dich tim ki~m l<;ji nhu~n Day hl cac t6 chuc co thi thlfc hi~n cac nghi~p vv tren thi tru6ng chung khoan vdi chuy_en man cao, di@u nay dam bao an toan cho cac khoan ti~t ki~m cho cac t~ng ldp dan cu

T6 chuc tai chinh dong m<)t vai tro quan trong d6i vdi slf phat triin cua thi tru6ng chung khoan phcli ki d~n la cac ngan hang thudng m~;ti Cac ngan hang thudng m~i co thi phat hanh c6 phi~u hay trai phi~u di phvc vv cho kinh doanh kinh doanh v6n cua minh Khi t6 chuc nay phat hanh chung khoan nhilng nha d~u

tl1 co v6n ki~n thuc it oi v@ thi trudng chung khoan du<;jc an tam hdn v@ khoan ti~t

ki~m cua minh khi tham gia mua chung khoan cua t6 chuc nay Chinh vile do cac ngan hang thudng m~i la d6i tu<;jng cung ling tudng d6i ldn lu<;jng ldn hang hoa cho thi tru6ng sd cftp

Khi cac doanh nghi~p mu6n phat hanh chung khoan thi ngan hang thudng

m~i con thljc hi~n cac dich vv nhu tu vfrn phat hanh hay lam d~i ly phat hanh chung khoan Ben c~nh do ngan hang thudng m~i con cung cfrp cac dich vv nhu mua ban chung khoan, bao h<? chung khoan, thu h6i v6n, nh~n lai chung khoan thay cho khach hang, tu vfrn mua ban chung khoan cho d6i tu<;jng co nhu c~u Khi du<;jc ngan hang cung cftp cac djch vv nay ngudi sti dvng phai tra m<)t khoan hoa h6ng 1~ phi Cac ngan hang thudng m~i co thi thljc hi~n cac djch vv nay song song vdi cac djch

vv ngan hang hay thanh l~p t6 chile rieng trljc thu<)c ngan hang di ho~t d<)ng

1.6.5 Cong ty chung khoan va nha moi giOi chung khmin

Cac cong ty chung khoan Ia cac cong ty ho~t d<')ng trong nganh cong nghi~p

Chung khoan vdi cac nghi~p VlJ chinh nhli bao lanh phat hrum, moi gidi chung khoan

d~u tli khi hQ co it hi€u bi~t v~ thi trlidng

Kit Jujn chti'dilg 1:

Trong chlidng nay, tac gia trinh bay khai quat nhung vftn d~ cd ban v~ thi trudng chung khoan Thi trudng chung khmin thljc hi~n chuc nang la kenh huy d<')ng v6n trung va dai h~n phlJC VlJ cho nhu C~U d~U tli phat tri€n kinh t~ thong qua hai

lo~i hang hoa chu y~u la c6 phi~u va trai phi~u, no giup cho cac doanh nghi~p

phtfdng thuc sli dvng v6n linh ho~t va co hi~u qua hdn, no t~o di~u ki~n cho cong chung d~u tv gia tang khoan ti~t ki~m hay d~u tli cua minh Thi· trlidng ho~t d<')ng tren nguyen t~c bao v~ lqi ich cho cong chung d~u tu, dam bao tinh minh b~ch, cong khai va tinh tlj do hoa cua thi trlidng Cac chu th€ tham gia vao thi trudng dong m<')t vai tro khac nhau nhling cling h6 tr<;j cho Slj phat tri€n dang bQ ·::cua thi trlidng va cling co lqi khi tham gia vao thi trlidng

) c ' :) ~-·; :: \.'.\ c o no

uc;• ,C! C 'l fUf':i··l Ti~ TP.HCM

r:;_~~rxl~j~ ~v)~~~JEN

,,., , - ~

md r()ng san xufrt kinh doanh, t~o nhi~u gia tri san ph~m cho xa h<)i, giai quyet

nhi~u cong an vi~c hlm cho ngudi lao d()ng, di~u nay d6ng nghia vdi slj ph6n vinh cua m()t qu6c gia Vi v~y, khi thi tntdng chung khoan du<Jc ra ddi va phat triin nose

t~o ra m<)t kenh huy d<)ng v6n kh6ng 16, t~o di~u ki~n thu~n l<Ji cho nhi~u ngudi sli dvng v6n dftu tu

Trong b6i canh nude ta hi~n nay, m<)t dfrt nude co n~n kinh te dang phat triin, quy mo san xufrt cua hftu het cac doanh nghi~p con nho be, cong ngh~ l~c h~u,

chinh vi le do rna vi~c h<)i nh~p va c~nh tranh vdi khu vljc va the gidi cua cac doanh

nghi~p trong nude con rfrt h~n che Ben c~nh do, vfrn d~ giai quy~t cong an vi~c lam cho thi trudng lao d<)ng trong nude khong con la m6i quan Him cua m<)t ca nhan nao

rna la cua toan xa h(>i.Vi v~y, nen nhu cftu v6n phlJC VlJ cho vi~c md r(>ng qui mo san xu~t, thay d6i cong ngh~ nh~m ti6p c~n ngay m(>t nhieu hdn vdi cong ngh~ mdi,

nit ng~n sv lq.c h~u vdi khu vljc va th6 gidi la h6t sue cftn thi6t D6ng th6i con tq.o du<Jc cong an vi~c lam cho ngu6i lao d(>ng, tq.o ra cho thi trl16ng n(>i dia nhieu hang hmi co chM lu<Jng cao

Nhu v~y, vi~c ra d6i thi tru6ng chung khmin 6 nude tala ~(>t tM y6u nh~m

huy d(>ng lu<Jng tien t~ nhan r6i trong dan chting phvc vv cho dftu tu kinh t6 Ben

cqnh do thi trudng chung khmin con co th@ mang lq.i cho nhilng nha dftu tl1, cac tftng ldp dan CU trong xa h(>i Cd h(>i CO du<jc l<ji nhu~n nhieu hdn qua Vi~c dftu tl1 v6n hay tien nha~ r6i cua minh

2.1.2 Nhifng thu~n IQ'i

T6c d(> tang trl1dng va phat tri@n kinh t6 cua nude ta trong nhilng nam gftn day tudng d6i 6n dinh va ben vilng, v~n de lq.m phat cling du<Jc Chinh phu va Nha

nude ki@m soat m(>t each co hi~u qua va hi~n nay du<Jc kiem ch6 d muc m(>t con s6

Ben cq.nh do nen kinh t6 th6 gidi va khu vljc khong co nhieu nhilng bi6n d(>ng dang k@, tinh hinh kinh t6 tai chinh khu VljC khong tai di~n CUQC khung hoang nao tU SaU nam 1997

Do kinh te trong nude phat tri@n 6n dinh nen d6i s6ng ngu6i dan dftn du<Jc cai

thi~n, thu nh~p tang len keo theo nhu cftu tieu dung cling tang , day co th@ du<Jc coi

la m(>t nhan t6 quan trQng thuc dfiy cac doanh nghi~p mq.nh dq.n dftu tu v6n cho vi~c

md r(>ng san xu~t kinh doanh

Vfrn con m(>t lu<Jng v6n nhan r6i kha ldn dudi dq.ng tien va vang dan chung con n~ gilt chua dua vao sti dvng

- Nha nude quan tam ngay cang nhi~u hon d~n vi~c xay dlfng va slia d6i h~

th6ng thu~ va lu?t phap cho phu h<Jp hon vdi xu hudng phat triin cua dfrt nude va co

ch~ n~n kinh t~ thi tru'dng, ClJ thi la vi~c du'a vao ap dl;lng thu~ gia t:J;i ,gia tang, thu~

thu nh?p doanh nghi~p, tung bu'dc ca.i ti~n vdi mlJC dich VUa CO thi tqO du'<JC ngu6n

thu cho ngan sach vua khuy~n khich dfru tu' nhu' vi~c ap dlJng thu~ su£t thu~ thu nh?p doanh nghi~p 28% thay cho 32% nhu' tru'dc day Lu?t doanh nghi~p du'<JC ap dl;lng da gop phfrn lam tqO nen khung phap ly kha vifng vang cho hoqt d()ng san XUfrt kinh doanh Thu tl;lC hanh chinh ngay m()t gQn nhy, don gian hon, xoa bo hang loqt nhifng gi£y phep con di~u nay lam cho moi tru'dng kinh doanh d nude ta du'<Jc thong thoang, giam bdt phi~n ha cho nha dfru w K~t qua la s6 doanh nghi~p dang ky mdi tang VQt, di~U nay d6ng nghi'a vdi kh6i lu'<Jng dfru tu' tang len, k~t qua kinh doanh cua nhi~u cong ty c6 phfrn dqt du'<Jc ngay m()t cao hon Day la moi tru'dng r£t thu?n l<Ji cho sv phat triin cua thi tru'dng chung khmin d nude ta

- N~n kinh t~ Vi~t Nam ngay cang m6 eva h()i nh?p vdi k~u vlfc va th~ gidi biiu hi~n nhu' Hi~p dinh thuong mqi Vi~t My du'<Jc ky k~t, gia nh?p APTA Ngoai

ra vi~c dua vao hoqt d()ng va phat triin cua thi tru'dng chung khoan du<Jc Dang, Nha

nude, Chinh phu d~c bi~t quan tam, va vi~c xay dlfng thanh cong thi tru'dng v6n b?c

cao nay nh~m thu hut du'<Jc m()t lu'<Jng v6n dai hqn, phlJc VlJ cho nhu cftu phat triin

kinh t~, dang trong giai doqn phat triin d nu'dc ta la m()t trong nhifng mlJC tieu CUa chinh sach phat triin kinh t~

- Nghi djnh 44/1998/ND-CP v~ c6 phfrn hoa doanh nghi~p Nha nude da cho phep ngu'di Vi~t Nam 6 nude ngoai va ngu'di nude ngoai djnh elf 6 Vi~t Nam du'<Jc mua c6 phi~u trong cac doanh nghi~p c6 phftn D6ng thdi Chinh phu cling da ban hanh quy~t djnh 146/QD-TTg quy djnh v~ ty 1~ tham gia cua cac nha dftu tu' nude

ngoili trong cac doanh nghi~p c6 phfm hoa Di~u nay nh?tm m6 r<)ng d6i tu<;Jng tham gia vao thi trlldng kich thich c~u hang hoa chung khoan tren thi trlldng chung khoan Nhi~u thong tu, nghi djnh, quy~t djnh cua Chinh phu, cac b<) nganh du<;Jc ban hanh kip th6i dl;ia tren nhltng kinh nghi~m v?n hanh thi tru6ng nh?tm thao ga nhltng rao can hlm h~n ch~ sv phat triin cua thi trlldng

2.1.3 Nhii'ng kho khan

Trong giai do~n d~u xay dl;ing va phat triin thi trudng chung khoan Vi~t Nam

·

v§:n con t6n t~i nhi~U nhltng kho khan biiu hi~n Clf thi nhu sau:

Cac cong Clf lu?t phap hay khung phap ly cho vi~c xay dl;ing va dua vao v?n hanh m<)t each t6t nhM thi tru6ng chung khoan 6 nude ta con nhi~u bM c?p, chua d6ng b<)

Vi~t Nam con thi~u m<)t d<)i ngu lao d<)ng co ki~n thuc, chuyen mon sau v~

thi trudng chung khoan nen chua th?t sl;i tr6 thanh d<)i ngu nhltng ngudi kinh doanh chung khoan hay moi gidi chung khoan dang tin c?y cho d~i da s6 ngudi dan mu6n tham gia D<)i ngu lu?t su, k~ toan, kiim toan con thi~u va chua du<;Jc dao t~o cd ban

h~ th6ng ki~n thuc v~ thi trudng chung khoan

H~u nhu d~i da s6 ngudi dan chua bi~t hay chua bi~t nhi~u v~ thi trudng chung khoan nen hQ khong tham gia hay chua mu6n tham gia d~u tu mua ban chung khmin

s6 lu<;Jng cong ty c6 ph~n 6 nude ta con tudng d6i it,' quy mo con nho hyp nen chua th?t sv te;to ra cho thi trudng m<)t lu<;Jng hang hoa da de;tng va phong phu

2.2 Nhifng k~t qua d~t dtiq'c cua thj tnfifng chti'ng khmin Vi~t N am sau bfin nam ho~t d()ng

2.2.1 V~ cung cftu himg boa

2.2.1.1 v~ ho~t d()ng phat himh va niem y~t c6 phi~u, trai phi~u

Ve hoqt d9ng phat hanh va niem yet co phieu

Sau m()t nam ho~t d()ng tren thi tntC5ng da co 6 cong ty tham gia niem y~t va dua vao giao dich vdi tdng s6 c6 phi~u tham gia niem y~t la 33,88 tri~u, d~t gi£i td tren

338,8 ty d6ng ( Cac cong ty tham gia niem y~t trong nam dfru thi tntC5ng chling khoan di vao ho~t d()ng g6m co: cong ty c6 phful Cd di~n l~nh (REE), cong ty Cap

va Vc}t li~u vien thong, cong ty cd ph~n gifty HAPACO, Cong ty c6 ph~n Trasimex,

cong ty c6 phful Ch~ bi~n xuftt kh~u Long An, Cong ty c6 ph~n Khach s~n Sai

Gon) D~n cu6i nam 2002 UBCKNN da cftp phep phat hanh va dang ky niem y~t

cho 20 cong ty vdi tdng gia tri niem y~t la 999,63 ty d6ng D~n cu6i nam 2003 quy

mo niem y~t toan thi truC5ng d~t t6ng gia tri 1.120 ty vdi s6 cong ty du<Jc niem yet la

22, d~n thC5i diim nay UBCKNN cling da cftp phep phat hanh bd sung them c6

phi~u cho 5 cong ty vdi t6ng gia tri tren 155,4 ty d6ng Tinh d~n cu6i nam 2004 da ' co 26 cong ty niem y~t nang tdng gia tri niem y~t toan thi trlidng cua tftt ca cac cong

ty du<Jc cftp phep niem y~t tren thi tntC5ng d~t g~n 1.336 ty d6ng Rieng trong nam

2004 co 5/26 cong ty phat hanh c6 phi~u bd sung them v6n vdi gia tri d~t 45 ty

d6ng

vJ hoqt d(mg phat hrmh va niem yit trai phiiu

Qua 1 nam thi trudng chling khoan di vao ho~t d()ng da co tren 1.500 ty d6ng trai phi~u chinh phu du<Jc niem y~t, cv thi TTGDCK Tp.HCM da t6 chlic thanh

cong 3 d<;5t d~u thiu tnii phi~u chinh phu vdi t6ng gia tri Ut 805 ty d6ng th6i h~n 5 nam lai suM w 6,5-7,3%/nam Kho b~c Nha nude da phat hanh 2 d<Jt trai phi~u

Chinh phu theo hinh thlic bao lanh phat hanh vdi t6ng gia tri 1~ 700 ty d6ng Trai

phi~u trung va dai h~n cua Ngfm hang Diu tli va Phat tri~n ciing.du<Jc dua vao niem

y~t t~i trung tam vdi t6ng gia tri niem y~t la 157,7 ty d6ng D~n cu6i nam 2002 t6ng gia tri tnii phi~u da phat hanh va niem y~t tang toan thi trlidng_ d~t 4.105 ty d6ng

tudng ling vdi 39 lo<:ti trai phi~u du<Jc niem y~t giao dich Tinh d~n cu6i nam 2003, thong qua hinh thlic d~u thiu, bao lanh phat hanh da huy d<)ng du<1c m<)t kh6i lu<Jng v6n ldn cho ngan sach nha nude tren 11.000 ty d6ng (trai phi~~ Chinh phu, trai

phi~u Quy h6 tr<J phat tri~n) trong t6ng gia tri niem y~t toan thi tru6ng d~t du<Jc la 11.73 8 ty d6ng Cho d~n cu6i nam 2004 thi tru6ng di vao ho~t d<)ng da co 205 lo~i

tnii phi~u (trai phi~u Chinh phu, tnii phi~u cua Ngan hang Diu tli va Phat tri~n, trai phieu do thi, trai phi~u cong ty) du<Jc 1liu hanh tren thi tru6ng vdr't6ng gia tri niem

phin lam da d~ng hoa hang hoa cho thi tru6ng chling khoan nude ta

· :

Biiu dti 1: Sif tang truf)ng vi stf llf'.d'ng ctlphilu va tnii philu dtltfc niem y/t theo thdi gian

-w-KID'Q'D.g CP niem y~t (tri~u ck) - k - -KIU'Q'D.g TP niem y~t (tri~u ck)

Biiu dti 2: Sif tang trtldng vi gia tri ell philu va trai philu dtltfc niem ylt theo thdi gian

Bilu do3:Tj frrJng sl ldf/ilg CK

niem yit tu 0712000- 31/12/2004

~ c3 phi~u tJ Tn1i phi~u § cc quy I

2.2.1.2 v~ kh6i ltfQ)lg va gia tr! giao dfch

Bilu dti 4: Tj tr{lng gia tr; CK niem yit tuthang 0712000-3111212004

1,19%

93,52

Ofo

5,29%

~ cfi phi~u D Tnii phi~u • CC quy

T6ng h<Jp tinh hinh giao dich toim thi tnidng tinh den cu6i nam 2004 di@n ra

nhli sau:

Den cu6i nam 2001 TTGDCK Tp.HCM da thtjc hi~n du<Jc 217 phi en giao

dich g6m 22,669 tri~u c6 phieu va 715,5 ngan tnii phieu, vdi t6ng ghi tri giao dich la

1.127 ty d6ng trong d6 giao dich c6 phieu chiem ty trQng 93,5% Tinh cu6i nam

2002 da thljc hi~n dli<Jc 453 phien giao dich, vdi t6ng kh6i lli<Jng tren 58 tri~u c6

phieu va 2.008 ngan tnii phieu Lrng vdi t6ng gia tri giao dich la 2.207,9 ty d6ng

trong d6 giao dich c6 phieu tinh den thdi di€m nay chiem ty trQng gftn 91 %, binh

qua!! 1 phien giao dich d<:tt gftn 5 ty d6ng ' t<:ti thdi di€m nay tren thi trlidng da c6 19

lo<:ti c6 phieu va 27 lo<:ti tnii phieu dli<Jc niem yet giao dich Den cu6i nam 2003 c6

700 phien giao dich duqc thljc hi~n an to~m va lien tvc, vdi gia tri giao dich d~t

5.206,2 ty d6ng (d~t gfrn 7,5 tY d6ng/phien) trong do giao dich c6 phi~u chi~m

khoang 82,2% D~n cu6i nam 2004 TTGDCK Tp.HCM da t6 chuc thljc hi~n duqc

950 phien giao dich vdi t6ng gia tri giao dich toan thi truong d~t-duqc tren 25.060 ty

d6ng (binh quan d~t 26,4 ty d6ng) tlfdng ung 358,122 tri~u trai phi~u va c6 phi~u

tinh d~n thoi diim nay gia tri giao dich c6 phi~u chi~m ty trQng con 19,5% Rieng trong nam 2004 thi truong giao dich chung khoan niem y~t duqc tang len, vdi t6ng

gia tri gfrn 20.000 ty d6ng ( binh quan d~t 80 tY d6ng/phien), tang 6,5 lfrn so vdi nam 2003, d~c bi~t la trong nam 2004 ty trQng gia tri giao dich trai phi~u chi~m gfrn 90% Giao dich tren thi truong t~p trung trong nam, cac nha dfru tu co t6 chuc dong vai tro quan trQng: tuy chi~m chi~m 1% v~ s6 luqng nhling l~i chi~m 39% t6ng gia tri giao dich Vao cu6i nam 2004 chung chi quy dfru tlf cling duqc thljc hi~n giao dich vdi luqng chung chi giao dich gfrn 3,5 tri~u vdi gia tri giao dich d~t 32,9 ty d6ng

- Ho~t d(>ng giao dich c6 phi~u di@n ra tung nam nhlf sau: D~n h~t nam 2001

giao dich tren thi truong duqc thljc hi~n chu y~u la giao dich c6 phi~u, gia tri giao

dich d~t duqc la 1.054,23 ty d6ng chi~m ty trQng 92% gia tri giao dich toan thi truong, tlfd.ng ung vdi s6 luqng c6 phi~u duqc thljc hi~n giao dich d~t 22,669 tri~u

c6 phi~u Trong nam 2002 tinh hinh giao dich c6 phi~u b~t dfru rcJi vao giai do~n

trfrm l~ng, gia tri giao dich chi d~t 959.33 ty d6ng chi~m 88,5% gia tri giao dich, tlfdng ung vdi s6luqng la 35,716 tri~u c6 phi~u Tuy nhien trong nam nay do gia c6

phi~u giam nen gia tri giao dich c6 phi~u svt giam nglf<Jc l~i s6 luqng giao dich t~i

tang len dang ki SO vdi nam trlfdc Cl.J thi la gia tfi giao dich gi~m ty d6ng nhlfng

kh6i luqng giao dich tang 16,673 tri~u c6 phi~u Nam 2003, tinh hlnh giao dich c6

phi@u chua co dftu hi~u ph1Jc h6i gia tri v~n trong tinh trqng suy giam v~ gia tri l~n

s6 lu<Jng, gia tri giao dicli trong nam chi dqt 502,2 ty d6ng giam 457,13 ty d6ng, ttfclng ung vdi kh6i lu<jng c6 phi@u S1Jt giam h1 7,011 tri~u c6 phi@u Ty trQng gia tri giao dich c6 phi@u trong nam 2003 chi chi@m 17% gia tri giao dich toim thi trtfdng D@n nam 2004 hoqt d<)ng giao dich co chut khdi s~c hcJn ClJ thi la gia tri giao dich trong nam dqt gfrn 1.971 ty d6ng tang 3,9 lfrn so vdi nam 2003, t6ng kh6i luqng c6

phi@u dtf<Jc giao dich la 72,894 tri~u

- Tinh hinh giao dich cua trai phi@u dien bi@n nhu sau: thdi gian dfru thi trtfdng

di vao hoqt d<)ng, giao dich trai phi@u rftt te nhqt cho du kh6i lu<jng dtf<jc niem y@t tren thi trtfdng khong ngung tang len, v~ sau tinh hinh nay duqc cai thi~n hcJn C1J thi nhu sau, d@n cu6i nam 2001 gia tri trai phi@u niem y@t tren 2 723 ty d6ng chi@m 84,9% t6ng gia tri niem y@t nhung gia tri giao dich chi chi@m 8% gia tri giao dich thi trtfdng trong t6ng gia tri giao dich 1.127 ty d6ng.Trong nam: 2002 gia tri giao dich dqt du<jc la 121 ,56 ty d6ng ung s6 ltf<jng giao dich g~n 1,293 tri~u trai phi~u

Sang nam 2003 giao dich tren thi trtfdng b~t dfru chuyin hudng sang giao dich trai

phi~u, gia tri giao dich tren thi trtfdng dqt 2.496,3 ty d6ng tang 20,5 lfrn so vdi nam

2002 D@n nam 2004, cac nha dfru ttf da chuyin mqnh sang giao dich trai phi@u dffy s6 ltf<jng l~n gia tri trai phi~u tang VQt SO vdi thdi gian dfru thi trtfdng di vao hoqt d<)ng' gia tri giao dich dqt 17.883 ty d6ng tang 7lfrn so vdi nam 2003 va 147lfrn so vdi nam 2002, ltf<jng trai phi@u dtf<jc giao dich tren thi trtfdng la 171,679 tri~u trai phi~u

Biiu do' 5: Phan tinh sOltf.dilg co? philu va trtii philu dti'tfc giao dfch qua ctic niim

Nam2002 Nam2003 Nam2004

0 SBltrQ'ng CP giao djch (tri~u CP) Iii SB ltrQ'ng TP giao dj~h (tri~u TP)

Biiu dO 6: phiin tinh giti trf ciphilu va trtii philu dti'tfc giao dfch qua ctic nam

Nam 2001 Nam 2002 Nam 2003 Nam 2004

D Gtrj CP giao djch (cy d) til Gtrj TP giao djch (cy d)

Bilu diJ 7: Tf tn;wg s! llf.dng CK Bilu diJ 8: Tf fnJng giti triCK giao d_ich giao dich tt£07/2000- 3111212004 tuthang 0712000-3111212004

Tu khi thi tnt6ng chung khmin di vito ho~t d()ng cho d~n nay, co th~ noi thi

tn.t6ng da trai qua hai giai do~n, giai do~n dftu gia chung khoan tang lien tlfc m<')t each chong m~t chl trong vong 1 nam gia chung khoan tang hc5n 400 di~m so vdi

phien giao dich dftu tien d~t 571,04 trong thang 6/2001, nhi~u lo~i c6 phi~u tang gia

x~p xi 600% so vdi m~nh gia ban dftu, gia tri giao dich trung binh trong nam 2001 la

6 ty d6ng/phien Nhin vao sl}' gia tang em s6 gia du6ng nhu thi tru6ng ho~t d<')ng soi n6i, cung khong du cftu Tuy nhien tren thl}'c t~, tinh hinh nay chi di~n ra trong m<')t th6i gian tudng d6i ng~n chi trong vong 11 thang Ti~p theo giai do~n nay chi s6 gia

VN - Index b~t dftu tu<')t d6c, trong kholmg 6 thang cu6i nam 2001 nhi~u nha dftu tu

phai chiu m~t mac khong it kho chl s6 gia lien tvc giam slit lam anh hlidng d~n tam

ly gidi dftu tu chung khoan Trong nam 2002 d~n gftn cu6i nam 2003 thi tru6ng trftm

l~ng thu6ng xuyen, gia tri giao dich cling nhu s6 lu<;5ng giao dich trong nam 2003

dc:;tt du<Jc thfrp nhfrt tU khi thi tnidng di v~w hoc:;tt d<)ng, ghi tri giao dich c6 phi@u binh quan dc:;tt du<Jc chl con 2,1 ty d6ng ghim 2,3 ty d6ng so vdi nam 2002 D@n cu6i nam 2003 tr6 di ghi tri giao dich cling nhu chl s6 gia chung khoan co du<Jc chut khai

s~c trd lc:;ti nhd vao cac bi~n phap cua UBCKNN nh~m ccli thi~n tinh hinh svt giam

c~u chung khoan cua nha d~u tu nhu tang s6 l~n khdp l~nh trong phien, ap dvng giao dich thoa thu;%n, giam ty 1~ ky quy, giam 16 giao dich, cho phep slia l~nh, cho phep nha d~u tu nude ngoai tu do h;ta chqn m6 tai khoan luu ky Thlfc t@ di~n bi@n trong giai doc:;tn nay bi€u hi~n nhu sau: chl s6 gia chung khoan VN_Index giam lien

tvc sau 11 thcing thi truC5ng hoc:;tt d¢ng, dinh di€m la ngay 24110/2003 chl s6 gia chung khoan chl con 130,9di€m, nam 2003 trong nam 2004 chl s6 gia thi trudng trong khoang thdi gian nay it CO Slf dao d<)ng mc:;tnh chu y@u n~m trong khoang tu 240- 260 di€m

Tom l~i, trong giai doc:;tn d~u thi trudng di vao hoc:;tt d¢ng cac nguyen nhan gay ra cdn s6t gia, sue c~u chung khoan tang len d9t ng9t co th€ bao g6m: d~u tu'

chung khoan theo trao luu, mua d€ bi@t, vi~c dinh gia c6 phieu ban d~u qua thfrp so vdi gia tri thl;ic te va chua tinh d~y du l<Ji the so sanh thudng hi~u Trong thC5i gian nay m9t s6 cong ty niem yet tra c6 qua cao (3 7%/nam) da lam cho nha d~u tu d6 xo

vao mua c6 phieu d€ nh?n c6 tile bfrt chfrp nhung nguy cd ti~m ~n phia trudc Vao

cu6i nam 2003 tr6 di thi truC5ng bM d~u khai s~c tr6 lc:;ti nhC5 vao cac bi~n phap can

thi~p cua UBCKNN, TTGDCK Tp.HCM va tinh hinh hoc:;tt d¢ng san xufrt kinh doanh co hi~u qua cua cac cong ty niem yet gilt vung qua cac nam nen da thu hut

va cling c6 ni~m tin nha d~u tu' tr6 lc:;ti Ket qua la gia tri giao dich tren thi tnidng

tang len ro r~t va chl s6 gia chung khoan khong xay ra tinh trc:;tng thay d6i bfrt h<Jp

ly

Biiu dtl 9: Chi sti ghi Vn- Index theo thdi gian

2.2.2 Ho~t d()ng dang ky thanh toan bu tru va hiu ky chU'ng khoan

D~n nay UBCKNN da c~p phep ho(;lt d<)ng hfu ky cho 17 t6 chile bao g6m 13 cong ty chung khoan, 2 ngan h~mg thtfdng m(;li trong nude trong nude va 3 chi nhanh ngan hang nude ngoai Cac chi nhanh du<Jc ho(;lt d<)ng h<Jp phap t(;li Vi~t Nam, do la

chi nhanh cac ngan hang Hongkong and Shanghao Banking Corporation, Standard Chartered Bank, Deutsche Bank

Trong thC5i gian qua cac thanh vien luu ky da tich cljc triin khai cac nghi~p

vvluu ky, tuan thu d~y du cac qui dinh cua UBCKNN va TTGDCK Tp.HCM, gop

ph~n t(;lo di~u ki~n cho ho(;lt d<)ng giao dich chung khoan du<;5c di~n ra thu?n l<;5i, nhanh chong va an toan hdn

- D~n thang 06/2001 TTGDCK Tp.HCM da nh?n luu ky 14.157.540 c6 phi~u

(d(;lt 44% s6 c6 phi~u dang ky niem y~t), 354.700 trai phi~u doanh nghi~p d(;lt 22%

s6 dang ky niem y~t, d6i vdi tnii phi~u Chinh phu da thljc hi~n hfu ky 1 00% s6 dang

ky niem y~t

- D~n thang 07/2002, t6ng s6 c6 phieu niem yet tren TTGDCK Tp.HCM la 54

tri~u tang gftn 40 tri~u so vdi nam 2001 chiem 67,5% D6i vdi trai phieu Chinh phu

va trai phi~u cua Ngan hang Dftu tlf va phat triin gftn nhu luu ky toan bQ dqt 93,87% tlfdng ling vdi t6ng gia tri Ia 3.246 ty d6ng

- Den thang 07/2003 s6 c6 phieu du<Jc llfu ky tren Trung tam dqt tren 50% t6ng s6 c6 phi~u niem yet, 1 00% trai phieu Chinh phu va tnii phieu ngan hang Dftu

tlf va Phat triin vdi t6ng gia tri dqt gftn 6.000 ty d6ng

- Den cu6i nam 2004 s6 chung khoan du<Jc llfu ky tqi TTGDCK Tp.HCM la co tren 234 tri~u trai phieu (chiem tren 98% t6ng s6 trai phieu phat hanh), tren 123

tri~~ c6 phieu va chung chi quy dftu tlf (chiem 75% t6ng s6 c6 phieu va chung chi quy dftu tlf phat hanh) Trong do m<?t s6 loqi Trong do co m<?t s6 loqi c6 phi~u luu

ky dqt ty 1~ luu ky tren 90 % la: BBC dqt 95,89%, CAN dqt 98,74%, DHA dqt 95,98%, TRI dqt 99,89%, VF1 dqt 92,09% va m<?t s6 loqi c6 phi~u co muc luu ky dudi 50% la BT6 dqt 48,47%, PMS dqt 35,46%, SFC dqt 49,29%, SGH dqt 44,68%, VTC dqt 44,03%

2.2.3 v~ cong b6 thong tin

Tnli qua b6n nam thi truCJng chung khoan Vi~t Nam hoqt d<?ng cong b6 thong tin da tung budc cai thi~n ro r~t, UBCKNN va TTGDCK Tp.HCM da ph6i h<Jp thljc

hi~n vi~c kiim tra, chfrn chinh va hoan thi~n quy trinh cong b6 thong tin cua cac ben tham gia thi trlfCJng ra cong chung vdi chfrt lu<Jng ngay cang cao UBCKNN va TTGDCK Tp.HCM da tqo ra nhilng trang web nh~m ph6 bi~n, tuyen truy@n r<?ng

dii ra cong chung linh v1Jc d~u t11 mdi me nay Nhin chung cho d~n nay vi~c cong khai va cong b6 thong tin cua cac cong ty chung khoan va da va dang di vao n~ n~p,

tuan thu dung theo quy dinh phap lu~t v~ cong b6 thong tin

Tuy nhien vftn con m()t s6 t6 chuc niem y~t chua th~y th~y h~t t~m quan trQng cua vi~c cong b6 thong tin cho thi trlfdng, nen chl chu trQng vao thong tin cung c~p dinh ky, thong tin yeu c~u phai cung c~p rna chua th~t slJ chu d()ng cung

c~p thong tin tuc thdi co lien quan d~n ho:;tt d()ng cua cong ty M()t s6 cong ty niem

y~t da vi ph:;tm quy dinh v~ cong b6 thong tin nhu HAPACO, BIBICA, REE, CANFOCO di~u nay lam anh hu6ng tieu c1Jc d~n tam ly cua nha d~u t11 tin tu6ng vao muc d9 trung thlJc trong vi~c khai bao thong tin cua cac cong ty niem y~t, m~t

long tin d6i vdi thi trlfdng, lam tang them muc d9 e de cua cong chung mu6n tham gia vao thi trudng Di giai quy~t va kh~c phvc nhilng sai ph:;tm nay UBCKNN va TTGDCK Tp.HCM da kip thdi nh~c nhd, xlt ly va xlt ph:;tt theo dung quy dinh hi~n hanh ' gop ph~n h:;tn ch~ xay ra sai ph:;tm tu phia cong ty niem y~t, gilt vilng long tin

va bao v~ quy~n l<;ji cho cong chung d~u tlf khi tham gia vao thi trlfdng

2.2.4 Quan Iy niem y~t

Hdn b6n nam thi trudng chung khoan di vao ho:;tt d()ng, UBCKNN da c~p

phep dang ky niem y~t cho 26 cong ty c6 ph~n theo dung quy dinh v~ qui ch~ va tieu chufin niem y~t cua phap lu~t, 206 lo:;ti trai phi~u g6m co trai phi~u Chinh phu,

trai phi~u cua ngan hang D~u Tu Phat Triin, trai phi~u do thi, va trai phi~u cong ty, trong do trai phi~u Chinh phu chi~m da s6 Ben c:;tnh do, TTGDCK Tp.HCM cling

da th1Jc hi~n d~y du cac thu tvc niem y~t b6 sung cho cac cong ty c6 ph~n yeu c~u

niem y~t b6 sung, cv thi trong nam 2002 da hoan t~t thu tvc niem y~t b6 sung cho

HAPACO, REB dua t6ng gia tri niem y~t len 4.000 ty dang Ngoai ra Trung tam da