CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN THẺ THANH TOÁN CỦA HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2010

Xu hudng phat tri~n the thanh toan tren the' gidi .... d day, khac voi thanh toan b~ng ti~n rn~t, thanh toan khong dung ti~n rn~t khong phai du... Thanh tmin qua tai khoan ti~n gdi t~i N

LUAN VAN THAC SI KINH TE

NGu'di Hu'ONG DAN KHOA HOC

TS NGUYEN vAN THO , , ,., .,

r BQ GIAO Ol)C VA fJjD TAO

DANH MVC CAC TU VIET TAT

DANH Ml)C CAC BANG

DANH Ml)C CAC BIEU DO

LOiM<1DAU

CmfdNG 1: CO sa LY LU!N

1.1 Chi@'n llic;ic va vai tro chi@'n htcjc trong kinh doanh 1

1.1.1 Khai ni~m v~ chie'n ht<jc kinh doanh 1

1.1.2 Phan lo~i chie'n h,t~c ; · 1

1.1.3 Vai tro cua qmin tri chie'n lu'<Jc trong kinh doanh 2

1.1.4 Quy trlnh xay d\fng chie'n lu'<jc kinh doanh 3

1.1.5 M()t s6 cong C\1 d~ xay d\fng va h;ia chQn chie'n lu'<jc kinh doanh 4

1.2 Lylu~n t6ng quan v~ the thanh tmin -.] 6

1.2.1 Cac phu'ong ti~n thanh toan khong dung ti~n m~t 6

1.2.2 T6ng quan v~ the thanh toan 10

CHU'dNG 2: PHAN TiCH TINH HINH PHAT TRIEN THE THANH TOAN CUA ~ THONG NGAN HANG THu'dNG M~I VlltT NAM 2.1 Th\fc tr~ng thj tru(fng the thanh tmin cua h~ th6ng ngAn hang thtidng m~i Vi~t Nam 15

2.1.1 Co sd phap ly cua vi~c phathanh vasa d1.1ng the t~i Vi~t Nam 15

2.1.2 Tlnh hlnh chung ho~t d()ng phat tri~n the thanh toan t~i Vi~t Nam 15

2.1.3 Th\fc tr~ng tlnh hlnh phat tri~n the thanh toan t~i Vi~t Nam 17

2.1.4 Nhung t6n t~i cua ho~t d()ng kinh doanh the t~i Vi~t Nam 24

2.2 Ti~m nang phat triln the cua h~th6ng ngin hang thlidng m~i Vi~t Nam28 2.2.1 Xu hudng phat tri~n the thanh toan tren the' gidi 28 2.2.2 Ti~m nang phat tri~n the ciia h~ tho'ng ngan hang thu'dng m~i Vi~t Nam 31

2.3 Phin tfch cac ye'u t6 anh hudng de'n chie'n lu(lc phat triln the thanh toan

t~i Vi~t Nam de'n nam 2010 35

231 C , ac yeu o.cua mot ruvng en ngoa1 , , t"'? "'t·">~ b" 35

2 3 2 C , ac yeu , , t"' 0 cua mot ? , t ">~ .l uvng en ong b" tr 36

2.3.3 Danh gia cac ye'u to' tac d()ng de'n chie'n 1d(Jc phat tri~n the thanh toan t~i

Vic$t Nam 37

CHUONG 3: CHIEN Lu'QC PHATTRmN THE THANH TOAN CUA $

THONG NGAN HANG THUONG ~I VfflT NAM DEN NAM 2010

3.1 Quan di~m va ml}c tieu chie'n Iu(lc phat tri~n the thanh toan cua h~ th6ng ngin hang thudng m~i Vi~t Nam de'n nam 2010 41 3.1.1 Quan di~m chie'n 1u'(Jc phat tri~n the thanh toan t~i Vi~t Nam Al

3.1.2 Mvc tieu chie'n 1u'(Jc phat tri~n the thanh toan t~i Vi~t Nam 41

3.2 Chie'n lu(lc phat tri~n the thanh toan cua h~ th6ng ngin hang thudng m~i

Vi~t Nam de'n nam 2010 42 3.2.1 Ma tr~n SWOT the thanhtoan t~i Vi~t Nam 42 3.2.2 D~ xugt m()t so' chie'n 1u'(Jc phat tri~n the thanh toan ciia h~ tho'ng ngan hang thu'dng m~i Vic$t Nam 44

3.3 Giai phap thtlc hi~n chie'n lu(lc phat triln the thanh toan cua h~ th6ng ngin hang thudng m~i Vi~t Nam de'n nam 2010 48

3 3 1 D , , Ot vat C ten u·.C au ~· h'"' 1·"d d~ tu' h't tri',Q p a en 49

3 3 2 D , , o1vat c ten u'QC t am n ~ h', , 1 h" h" ~p t l tru'ong h' 50

3 3 3 D , , , , , Ot vat C ten ~ h' , , 1·"'d U', C p h <.t i:1 trt' en l uvng , • ,Q th' tr·">~ 51

334 D , , ot vat c ten u'QC p a trten san p am ~· h'"' 1 h't .,q ? h,Q 52

336 uOl VOl c ten n-<· ~· h'-< 1·.,, , h"' h" uyC Ql n ~p ve p la sau • ~ h' 54

3.4 m~u qua kinh t~- xa h~i ciia chi~n htfjc phat tri@n the thanh toan ciia h~

th6ng ngAn hang thtidng m~i Vi~t Nam d~n nam 2010 • 55

3.4.1 v~ mij.t kinh te-' 55

3.4.2 v~ mat xa hQ"i 56

KIENNGHf - 57

KETLU!N

PHVLVC

DANH MUC CAC CHU VIET TAT •

- NHNN: Ngan hang Nha Nude

- NHTM: Ngan hang thudng m~i

- ATM: May giao djch t\1' d()ng

- I>VCNT: I>dn vi cha'p nh~n the

- VCB: Ngan hang Ngo~i Thudng Vi~t Nam

- ACB: Ngan hang TMCP A Chau

- EAB: Ngan hang TMCP Dong A

- EIB: Ngan hang TMCP Xua't Nh~p Kh~u Vi~t Nam

- Agribank: Ngan hang NongNghi~p Va Phat Tri~n Nong Thon Vi~t Nam

- ICB: Ngan hang Cong Thudng Vi~t Nam

- BIDV: Ngan hang D~u Tlt Va Phat Tri~n Vi~t Nam

- KH: Khach hang

Bang 1: Tinh hinh phat hanh the n~i dja t~i Vitt Nam 20

Bang 2: Sffhi(jng BVCNT t~i Vitt Nam qua cac nam .~ 22

Bang 3: Sfflti(jilg ATM t,i Vitt Nam : 23

Bang 4: Ty trqng thanh toan khong dung ti~n m~t so v8i t6ng phtidng titn thanh toan 32

Bang 5: Sfflti(jng A TM co a cac ngan hang nam 2004 35

B ung : .2 6 M t a r~n A d' h , , an g1a cac yeo o en ngoai.; , , t"'b" , 38

Bang 7: Ma tr(ln danh gia cac y@'u t6 ben trong 39

Bang 8: Ma tr(ln SWOT the thanh toan t~i Vitt Nam 43

, A' ~

Bilu d6 1: Tinh hinh phat hanh the quO'c te' t~i Vi~t Nam nam 2004 18

Bilu d6 2: Doanh sO' thanh toan the quO'c te' t~i Vi~t Nam nam 2004 19

Bilu d6 3: Tinh hlnh phat hanh the nOi dja t~i Vi~t Nam nam 2004 21

Bilu d6 4: Doanh sO' sii' dl}.ng the nOi dja 22

, , , A

D~TVANDE

Trong di~u ki~n phat tri~n khong ngung ciia da't mtdc, ho~t d{)ng ngan hang c6 nhi~u d6i mdi, da d~ng hdn v~ nghi~p vv, tang nhanh v~ t6c d{) Cac ngan hang thttdng m~i trd nen g~n gtii vdi ngttcsi dan, giao dich vdi ngan hang d~n dtt<Jc coi la ta't ye'u trong cac ho~t kinh te' Cung vdi cac phudng tj~n thanh toan hi~n d~i nhtt Sec, iiy nhi~m chi, dang du<Jc md r()ng ph~m vi va d6i tu<Jng ap dvng thl the thanh tmin hlnh th~mh va phat tri~n t~i Vi~t Nam da dap ung yeu c~u h{)i nh~p va nhu c~u

sii' dvng phudng ti~n thanh toan hi~n d~i ciia ngucsi dan

Tuy nhien, the thanh toan viin con xa 1~ vdi nhi~u ngucsi, chua trd thanh phudng ti~n thanh toan ph6 bie'n trong dan cu Tlnh hlnh sii' dvng the thanh toan cling nhu ke't qua phat hanh the ciia cac ngan hang viin chua tudng xung vdi ti~m nang phat tri~n the t~i thi trucsng Vi~t Nam Th\fc tr~ng tren do nhi~u nguyen nhan, vi~c nghien cau dinh hudng chie'n lu<Jc va dua ra giai phap d~ phat tri~n the thanh tmin c6 y nghia ra't thie't th\fc dO'i vdi cac ngan hang thudng m~i Vi~t Nam

Xua't phat tu nhung nhu c~u tren, chung toi chQn d~ tai "Chi~n lti«!c phat

tri~n the thanh toan cua h~ th6ng ngAn hang thtidng m~i Vi~t Nam d~n nam 2010" d~ nghien CUu Va lam }U~O Van

MVC TIEU CUA DE TAl

- Nghien cau m{)t each c6 h~ thO'ng nhung va'n d~ cd ban v~ cac phudng ti~n thanh toan khong dung ti~n mij.t va the thanh toan

- Nghien CUu qua trlnh phat tri~n the thanh toan va cac ye'u tO' anh hudng de'n qua trlnh phat tri~n the thanh toan ciia cac ngan hang thudng m~i Vi~t Nam trong nhung nam g~n day

- Ung dvng ly thuye't v~ quan tq chie'n lu<Jc d~ xay d\l'ng chie'n lu<Jc phat tri~n

the thanh toan ciia he$ thO'ng ngan hang thudng m~i Vi<$t Nam de'n nam 2010

- D€ xu~t nhii'ng giiH phap thong qua qua trlnh xay d\ing chie'n ht<;1c phat tri~n theciia h~ th6ng ngan hang thll'dng m~i t~i Vi~t Nam de'n nam 2010

- Qua cac s6 li~u sU'u t~m va nhii'ng nghi<~n cllli trong d€ tai, chung toi mong g6p ph~n hoan thi~n hdn t6 chuc quan ly h~ th6ng ngan hang n6i chung va cac ngan hang thU'dng m~i Vi~t Nam n6i rieng

DOl Tu'QNG v A Piq.M VI NGHIEN cuu

- Nghien crru nhii'ng v~n d€ lien quan de'n the thanh toan, thl!c tr~ng qua trlnh phat tri~n ciia the thanh toan ciia cac ngan hang thll'dng m~i Vi~t Nam trong thCJi gian qua va tU'dng lai de'n nam 2010

- Sii' dt.mg cac s61i~u t6ng h<;:lp v€ ho~t d()ng kinh doanh the thanh toan ciia cac ngan hang thU'dng m~i Vi~t Nam trong nhii'ng nam g~n day d~ phan tich cacye'u t6

anh hU'Csng de'n the thanh toan va danh gia ti€m nang phat tri~n the t~i Vic$t Nam trong tll'dng lai

- Xay d\ing chie'n lu<;1c va d€ xu~t cac.giai phap nhhm phat trl~n the thanh toan t~i Vi~t Nam de'n nam 2010

PHUONG PHAP NGHIEN CUU

- D€ tai ap dvng chii ye'u la phU'dng phap t6ng h<;fp, thu th~p thong tin, th6ng ke, phan tich, h~ thfing h6a

- V~n dvng ly thuye't v€ quan tti chie'n lU'<;:Ic ke't h<;:lp voi nghien cllli thl!c ti~n d~

xay dl!ng chie'n lU'<;:Ic va d€ xu~t cac giai phap

, , " ' ? ~ '

KET CAU CUA DE TAl

Chll'dng 1: Cd sdly lu~n

Chll'dng 2: Phan tich tlnh hlnh phat tri~n the thanh toan ciia he$ th6ng Ngan Hang

Thll'dng M~i Vic$t Nam

Chudng 3: Chie'n lU'<;fc phat tri~n the thanh toan ciia he$ thfing Ngan Hang Thudng

M~i Vi~t Nam de'n nam 2010

**********

1.1 CHIEN Lu'(1C VA V AI TRO CUA CHIEN Lu'(1C TRONG KINH DOANH 1.1.1 Khai ni~m v~ chi~n h.tf!c kinh doanh

-1-Khai nic$m "chie'n lu'<Jc" da xua't hic$n tu kha lau va c6 kha nhi~u dinh ngh'ia

v~ chie'n ht<Jc Theo Fred R.David thl "Chie'n lu'<Jc kinh doanh la nhung phu'dng tic$n

d~ dc,1t de'n mvc tieu dai hc,1n" Theo Alfred Chadler, Dc,1i hQc Harvard thl "Chie'n lu'<Jc la st;( xac dinh cac mvc tieu cd ban va lau dai ciia m(>t doanh nghic$p va la st;( Vc,J.Ch ra ffiQt qua trlnh hanh d(>ng Va phan phdi cac ngu6n lt;(c C~n thie't d~ tht;(c hic$n mvc tieu d6 " Nhung dinh ngh'ia v~ chie'n lu'<Jc tuy c6 khac nhau v~ each di~n dc,1t do

hQ c6 nhi~u each tie'p c~n khac nhau trong nghien cll'u, nhu'ng v~n bao ham nhung n9i dung chinh sau day:

- Xac dinh cac mvc tieu ngiln hc,1n va dai hc,1n ciia t6 chuc

- Du'a ra va lt;(a chQn cac chu'dng trlnh hanh d(>ng t6ng quat d~ dc,J.t du'<Jc mvc tieu

- Tri~n khai va phan b6 cac ngu6n lt;(c d~ tht;(c hic$n mvc tieu d6

1.1.2 Phan Io~i chi~n hif!c

Can cu vao phc,1m vi chie'n lu'<Jc, ngu'C1i ta chia chie'n lu'<Jc kinh doanh thanh hai loc,1i:

•!• Chi~n hif!c t6ng quat: la chie'n lu'<Jc thu'C1ng d~ c~p de'n nhung va'n d~ quan

trQng nha't va c6 y ngh'ia lau dai, quye't dinh nhung va'n d~ sO'ng con ciia doanh nghic$p

•!• Chi~n hicjc b() ph~n: la chie'n lu'<Jc C\l th~ v~ san ph~m, gia ca, phan phO'i va chieu thi cho tung phan ky trung h~n, ngiln hc,J.n ciia chie'n lu'<Jc t6ng quat, nh~m

tc,J.o cd sd, vc,1ch ra con du'C1ng v~n d(>ng thich ung vdi tung thC1i ky va moi tru'C1ng hoc,J.t d()ng d~ lien we h6a st;( phat tri~n ciia chie'n lu'<Jc chung

Hai loc,J.i chie'n lu'<Jc nay lien ke't vdi nhau tc,J.othanh m(>t chie'n lu'<Jc hoan chinh

Can cu vao st;( ke't h<Jp giua san ph~m va thi tru'C1ng, chung ta c6 cac nh6m chie'n

1.1.2.1 Nh6m chi~n h.t(jc tang trudng t~p trung

•!• Tham nh~p thi tru'C1ng: nh~m tang thi ph~n cho cac san ph~m, dich Vl,l hic$n c6 trong cac thi tru'C1ng b~ng cac n6.lt;(c tie'p thi, tang sue mua san ph~m Chi ap

d1,mg khi thi tn.tC1ng hi<$n c6 chua bao hoa, c6 kha nang tang tn.tdng ho~c khi thi phffn ciia d6i thii giam xu6ng

•!• Phat tri~n thi tru'C1ng: du'a san ph~m hi<$n c6 vao thi tru'C1ng mdi

•!• Phat tri~n san ph~m: cai tie'n nhung san ph~m ho~c dichvl) hi<$n c6 (v~ tinh nang, cha't lu'qng, ki~u dang, m~u rna)

1.1.2.2 Nh6m chie'n hi(jc tang trlidng bAng con dti<tng h()i nh~p

•!• H()i nh~p v~ phia tru'dc: nhhm tang quy~n sd hii'u ho~c quy~n ki~m soat d6i vdi cac ddn Vi phan ph6i ho~c tieu thl) san ph~m, dich Vl) CUa t6 chuc

•!• H()i nh~p v~ phia sau: nhhm tim kie'm quy~n sd hii'u ho~c quy~n ki~m soat d6i vdi cac ddn vi cung ca'p ye'u t6dffu vao cho t6 chuc

•!• H()i nh~p hang ngang: sd hii'u hay hqp nha't cac ddn vi kinh doanh cung nganh bhng each hqp nha't, mua l~i hay chie'm linh quy~n ki~m soat giua cac d6i thii c~nhtranh

1.1.2.3 Nh6m chie'n lti(jc tang trlidng bAng con dti<tng da d~ng h6a

•!• Ba d~ng h6a d6ng tam: hu'dng vao thi tru'C1ng mdi vdi san ph~m mdi, trong nganh san xua't hi<$n t~i ho~c mdi, vdi qui trlnh cong ngh<$ hi<$n t~i ho~c mdi

•!• Ba d~ng h6a ha~g ngang: hu'dng vao san ph~m mdi vdi qui trlnh cong ngh<$ mdi, trong nganh san xua't hi<$n t~i ho~c mdi, nhu'ng v~n C1 thi tru'C1ng hi<$n t~i

•!• Ba d~ng h6a hfin hqp: hu'dng vao san ph~m mdi C1 thi tru'C1ng mdi va cfing hoan toan mdi trong m()t nganh kinh doanh mdi

1.1.2.4 Nh6m cac chie'n lli(jc khac

•!• Lien doanh

•!• Thu h¥P bdt ho~t d()ng

•!• C~t bo bdt ho~t d()ng

•!• Thanh ly

1.1.3 Vai tro cua qmin tri chie'n lti(jc trong ho~t d()ng san xud't kinh doanh

Qua trlnh quan tri chie'n lu'qc c6 vai tro quan trQng trong vi<$c san xua't kinh doanh ciia ta't ca cac doanh nghi<$p Tren thl)'c te' cho tha'y sl)' thanh cong ciia cac

doanh nghi~p cac nganh thu'ong giin li~n voi m()t chie'n lu'<jc kinh doanh dung diin Vai tro cua chie'n lu'<jc trong ho;;tt d()ng san xua't kinh doanh du'<jc th~ hi~n qua cac di~m sau:

-3 Chie'n h.t<jc kinh doanh giUp cac doanh nghi~p trong nganh xac dinh ro hu'ong di cua mlnh trong tu'ong lai, tir d6 du'a ra nhung quye't dinh th6ng nha't, tranh slf trung l~p ho~c khong t~p trung ngu6n llfc do c6 nhi~u hu'ong phat tri~n khac nhau C\l th~ la doanh nghi~p trong nganh c6 th~ tha'y ro nhtlng co h()i va thu~n

l<Ji trong kinh doanh, t~n dl;lng chung d~ du'a ra cac chie'n lu'<Jc, chinh sach phu h<Jp nh~m d;;tt du'<Jc ID\lC tieu da d~ ra

- Chie'n lu'<Jc giup cac nha quan tti sii' dl;lng m()t each c6 hi~u qua cac ngu6n llfc

hi~n CO CUa doanh nghi~p Va phan b6 Chung h<jp ly d~ d;;tt de'n ID\lC tieu

- Quan tQ chie'n lu'<jc giup cac nha quan tQ dlf bao nhung rui ro se xay ra trong hi~n t;;ti cling nhu' trong tu'ong lai, tir d6 dlfa tren ti~m llfc cua mlnh d~ dlf tru m()t s6bi~n phap d6i ph6

- Chie'n lu'<jc giup cac nganh xay dlfng du'<jc ID\lC tieu cua tirng giai do;;tn, lien t\lC danh gia ke't qua thlfc hi~n d~ kiP thoi c6 nhung di~u chinh thich h<Jp

1.1.4 Quy trlnh xiy d1fng chitn h.tfjc kinh doanh

Quy trlnh xay dlfng chie'n lu'<Jc kinh doanh g6m ba giai do;;tn chinh sau:

•:• Giai do;;tn hlnh tha~h chie'n lu'<jc: la qua trlnh phan tich hi~n tr;;tng, dlf bao tu'ong

lai, llfa chQn va xay dlfng nhung chie'n lu'<jc phu h<jp

•:• Giai do;;tn thlfc thi chie'n lu'<jc: la qua trlnh tri~n khai nhung ID\lC tieu chie'n lu'<Jc vao qua trlnh ho;;tt d()ng cua nganh

•:• Giai do;;tn danh gia chie'n lu'<Jc: la qua trlnh danh gia va ki~m soat ke't qua, tim ra cac giai phap d~ thich nghi chie'n lu'<jc voi hoan canh moi tru'ong

B~ xay dlfng chie'n lu'<jc, di~u quan trQng tru'oc tien la hi~u ro moi tru'ong rna doanh nghi~p dang ho;;tt d()ng thong qua cac nghien CUu v~ moi tru'ong Moi tru'ong c6 th~ hi~u la nhung ye'u t6, llfc lu'<jng, th~ che' t6n t;;ti, tac d()ng anh hu'dng de'n ho;;tt

d9ng va ke't qua ho~t d9ng ciia doanh nghi~p Moi tru'CJng ciia nganh hay doanh

nghi~p bao g6rn rnoi tru'CJng ben ngoai va rnoi tru'CJng n9i bQ

1.1.5 M()t s6 cong Cl} d~ xAy dtfng va ltfa chQn chie'n hic;tc kinh doanh

B~ thl}c hi~n vi~c phan tich, c6 th~ ap dl;lng nhi~u phu'dng phap va cong C\[ nhArn

ho~ch djnh chie'n lu'QC Lu~n van nay chi chQn lQC sii' dl;lng cac cong C\l xay dl}ng va ll,ia chQn chie'n lu'Qc sau day:

1.1.5.1 Ma tr.n danh gia cac ye'u t6 b~n ngoai - EFE (External Factor Evaluation)

Cong C\l rna tr~n EFE cho phep ta t6rn tih va danh gia rnuc d9 tac d9ng ciia nhtmg cd hQi va nguy cd cd ban anh hu'dng de'n doanh nghi~p Ma tr~n EFE du'QC phat tri~n theo cac bu'oc sau:

a Li~t ke cac ye'u to' ben ngoai chii ye'u

b Phan lo~i rnuc dQ quan trQng: Cho di~rn tll' 0,0 (khong quan trQng) de'n 1,0 (ra't quan trQng) cho rn6i ye'u to' T6ng cac rnuc d9 quan trQng phiH luon bAng 1,0

c Phan lo~i ye'u to': cho di~rn tll' 1 (phan ung it), 2 (phan U'ng trung blnh), 3 (phan ung tren trung blnh), 4 (phan ung to't)

d Nhan t~rn quan trQng ciia rn6i bie'n so' voi lo~i ciia n6 d~ xac djnh so' di~rn v~

t~rn quan trQng

e C(>ng t6ng so' di~rn v~ t~rn quan trQng cho rn6i bie'n so' d~ xac djnh t6ng so' di~rn

quan trQng cho rn6i t6 chuc

S6 di~rn trung blnh la 2,5 Ne'u t6ng s6 di~rn quan trQng < 2,5 cho tha'y t6 chuc phan ung kern voi rnoi tru'CJng ben ngoai Ne'u t6ng so' di~rn quan trQng > 2,5 cho tha'y t6 chuc phan rtng cao voi rnoi tru'CJng ben ngoai

Bang: Ma tr•n danh gia ye'u t6 b~n ngoai - EFE

1

2

va danh gia mo'i quan he$ gif:la cac b() ph~n nay

Cach phat tri~n rna tr~n nay tucJng tl! nhu rna tr~n EFE

1.1.5.3 Ma tr~n danh gia dilm m~nh, dilm y~u, cd h()i, nguy cd - Ma tr~n

Ma tr~n SWOT du<Jc phat tri~n theo cac buoc sau:

a Tu rna tr~n IFE, lic$t ke cac di~m m~nh, di~m ye'u chu ye'u vao o S va W

b Tu rna tr~n EFE, lic$t ke cac ccJ h()i va nguy ccJ ccJ ban va o 0 vaT

c L~p cac chie'n ll1<;1c ke't h<Jp: SO, ST, WO, WT

Slf ke't h<Jp cac ye'u t6 quan trQng ben trong va ben ngoai la nhic$m v~ kh6 khan nha't cua vic$c phat tri~n m()t rna tr~n SWOT f>i~U nay doi hoi phai CO Sl! phan doan t6t,

S\1' ke't h<Jp ffiQt each h<Jp ly Va t6i l1u cac ye'u t6 ben trong Va ben ngoai

Bang: Ma tr~n SWOT

0 - Nhii'ng cd h()i T - Nhii'ng nguy cd

-S- Nhii'ng dilm m~nh Cac chi~n hte!c SO Cac chi~n hte!c ST

- sa d~ng cac di~m m~nh Phat huy di~m m~nh d~

- d~ t~n d~ng ccJ h()i vl10t qua nguy ccJ

W- Nhii'ng dilm y~u Cac chi@'n hte!c WO Cac chi~n Itie!c WT

- H~n che' cac m~t ye'u d~ H~n che' di~m ye'u d~

, " ,Q ~ ? ,

1.2.1 Cac phudng ti~n thanh toan kh6ng dung ti~n m~t

1.2.1.1 Khai quat v~ thanh toan kh6ng dung ti~n m~t

a Ban cha't cua thanh toan kh6ng dung ti~n m~t

Thanh tmin khong dung ti~n rn~t la t6ng h<;Jp cac quan h~ chi tra b~ng ti~n t~ du'<;JC th\l'C hi~n b~ng each trich chuy~n sef ti~n nha't djnh til' tai.khmln cua ngu'oi nay tnl cho nguoi khac t~i ngan hang duoi s\l' ki~rn soat, huong d~n ciia ngan hang rna khong c~n phai sii' dl)ng d€n ti~n rn~t

Trong n~n kinh t€ thi tru'ong, thanh toan khong dung ti~n rn~t da trdthanh san ph~rn djch V\1 quan tn,mg, thanh toan phu h<;Jp rna ngan hang cung ca'p cho khach hang la cac don vj, t6 chll'c kinh t€, ca nhan trong n~n kinh te'

Thanh toan b~ng ti~n rn~t va khong dung ti~n m~t c6 rnefi quan h~ tac d()ng

va chuy~n h6a l~n nhau theo khong gian va thoi gian C6 th~ h1c nay, noi nay hang h6a, djch V\1 du'<;Jc th\l'c hi~n thanh toan khong b~ng ti~n rn~t nhu'ng khefi lu'<;Jng ti~n t~ d6 (1 thoi di~rn khac, noi khac l~i du'<;Jc thanh toan b~ng ti~n rn~t va ngu'<;Jc l~i S\l' phat tri~n ciia phu'ong thll'c thanh toan khong dung ti~n m~t ph\1 thu()c nhi~u vao nhan tef chii quan ciia con nguoi va la nhu c~u ta't ye'u trong thanh toan ciia rn()t xa h()i hi~n d~i

b l>~c di@m cd ban cua thanh toan kh6ng dung ti~n m~t

Dac diim tha nhdt: S\l' v~n d()ng ciia ti~n t~ d()c l~p so voi s\l' v~n d()ng ciia v~t tu' hang h6a ca v~ thoi gian va khong gian

Day la d~c di~m lon nha't, n6i b~t nha't ciia s\l' phan bi~t v~ phuong thll'c thanh toan b~ng ti~n rn~t va thanh toan khong b~ng ti~n rn~t d day, khac voi thanh toan

b~ng ti~n rn~t, thanh toan khong dung ti~n rn~t khong phai du<;:~c ti€n hanh tr\l'c ti€p theo ki~u "giao hang, nh~n ti~n", rna vi~c giao hang d ndi nay, trong thoi gian nay nhttng vi~c thanh toan c6 th~ du<;:~c th\l'c hi~n d noi khac, trong thoi gian khac

Dac diim tha hai: Trong thanh toan khong dung ti~n rn~t, v~t trung gian trao d6i khong xua't hi~n nhu' trong thanh toan bhng ti~n rn~t theo ki~u Hang - Ti~n -

-7-Hang rna chi xua't hic$n dudi d~ng but tc$ ( ti~n ghi s6) va du<jc ghi chep tren chung tll'

va s6 sach ke' toan

Vdi dB c di~m nay thl m6i bentham gia thanh toan phiH md tai khoan t~i ngan hang

va nha't thie't trong tai khoan phai c6 s6 du thl vic$c thanh toan mdi c6 th~ tie'n hanh

Ddc dilm thu ba: Trong thanh toan khong dung ti~n mB t, ngan hang, vdi vai tro Ia ngucsi t6 chuc va tht;ic hic$n cac khoan thanh toan

Qua trlnh thanh toan khong dung ti~n mB t dti<Jc di~n ra t~i ngan hang, nen ngan hang c6 m()t vai tro quan trQng va khong th6 "vi\ng mB t" trong thanh toan chuy6n khoan

D€ th\l'c hic$n du'<jc ho~t d()ng thanh toan khong dung ti~n mB t thl m6i ben tham gia thanh toan phai mC1 tai khoan t~i ngan hang, khi d6 ngan hang se tie'n hanh thanh toan b~ng each h~ch toan, trich chuy~n tai khoan ciia ngucsi chi trii sang tai khoan ciia ngucsi thv hudng Ngan hang vdi vai tro ciia ngucsi th\l'c hic$n se c6 anh huC1ng de'n qua trlnh thanh toan, ddng thcsi ngan hang ·Ia ngucsi ke't thuc qua trlnh thanhtoan

c L«ji ich ciia thanh tmin kh6ng dung ti~n mijt

Cac giao djch thanh toan khong dung ti~n mB t qua ngan hang dti<jc ghi l~i va

do ltiC1ng v~ ca ma t s6 lti<jng va gia tq, qua d6 cho tha'y muc d() phat tri€n ciia cd che' t6 chuc thanh toan qua ngan hang ciia m()t n~n kinh te' Khi thanh toan cac giao djch b~ng ti~n ma t thl ngucsi ta kh6 xac dinh hay do ltiC1ng bdi cac quan he$ thanh toan b~ng ti~n mB t di~n ra h~ng ngay tren thi trtiC1ng vdi s6lu<jng ldn, vli<jt ngoai t~m ki€m soat ciia ba't ky cd quan nao va thtiC1ng khong dti<jc ghi nh~n

Thanh toan khong dung ti~n mB t qua ngan hang dti<jc th\l'c hic$n nhanh ch6ng, chinh xac, dap ung kiP thcsi nhu c~u thanh toan ciia khach hang nen tang dti<jc hic$u qua sa dvng v6n ciia hQ Nhcs d6 vic$c sa dvng v6n trong toan xa h()i cling se hic$u

?

qua

Thanh toan khorig dung ti~n mB t dti<Jc tht;ic hic$n dudi hlnh thuc ddng ti~n ghi s6 nen da giam thi€u kh6i lti<jng ldn ti~n ma t trong htu thong va vi v~y n6 g6p ph~n

di~u hoa h.tu thong ti~n t~ Nha nude se ghim du'<Jc chi phi in a'n, bao quan, v~n

chuy~n de'n tay ngu'C1i dan do d6 giam thi~u du'<Jc nhfi'ng tieu clfc trong giai do~n nay nhu'tham o, ma't mat ti~.n

D6i vdi khach hang, thanh toan khong dung ti~n ml}t gh1p tie't ki~m du'<Jc chi phi v~n chuy~n, bao quan ti~n va an toan khi thanh toan cac giao dich mua ban hang h6a, dich vv nhu'ng khach hang v~n dam bao du'<Jc vi~c thanh toan dung h~n, giup uy tin thanh toan ciia khach hang du'<Jc gill' vii'ng

Ngan hang c6 th~ ki~m soat ho~t d()ng ciia khach hang qua cac bie'n d()ng ciia tai khoan ti~n gC1i thanh toan t~i ngan hang Tren cd sd d6, ngan hang nAm bift du'<Jc tinh ho~t d()ng ciia cac ddn vi d~ du'a ra cac quye't dinh dung dAn, nha't la khi c6 quan h~ tin dvng

Thanh toan khong dung ti~n ml}t con t~o di~u ki~n mC1 r()ng va tang cu'C1ng vai tro ki~m soat ti~n ciia ngan hang, giup Ngan hang Nha nude thlfc hi~n chuc nang ki~m soat, quan ly va thlfc thi chlnh sach ti~n t~ d6i vdi n~n kinh te' ni()t each gian tie'p

v di ho~t d()ng thanh toan khong dung ti~n ml}t cac ho~t d()ng thanh toan d~u du'<Jc thlfc hi~n qua tai khoan ngan hang, tU' d6 Chinh phii c6 th~ nAm bAt du'<Jc tinh hlnh ho~t d()ng san xua't kinh doanh, thu nh~p ciia tU'ng chii th~, tranh du'<Jc tlnh tr~ng

tha't thu thue', giam du'<Jc tham o, tham nhiing rna trong ho~t d()ng thanh toan b~ng

ti~n ml}t khong th~ ki~m soat du'<Jc

1.2.1.2 Cac phlidng thucthanh toan khong dung ti~n m~t trong n~n kinh t~

a Thanh toan bU tru lien ngAn hang

Vi~c t6 chuc thanh toan bu trU' gifi'a cac ngan hang thu'dng m~i (NHTM) tren cung dia ban do Ngan hang Nha nude (NHNN) chii trl va chi du'<Jc thlfc hi~n gifi'a cac ngan hang dang ky tham gia thanh toan bu trU' lien ngan hang vdi NHNN Thong qua phu'dng thuc thanh toan nay cac khoan thanh toan gifi'a cac NHTM, gifi'a NHNN vdi cac NHTM va gifi'a cac chi nhanh NHNN du'<Jc thlfc hi~n

-9-b Thanh tmin qua tai khoan ti~n gdi t~i NHNN

Thanh tmin tll'ng l~n qua tai khmln ti€n gdi t~i NHNN la phu'cfng tht1'c thanh tmin cac khoan n<;1 phat sinh g~fi'a cac chi nhanh ngan hang khong cung h~ thO'ng NHTM, trong d6 c6 slf tham gia ciia cac chi nhanh NHNN - ndi chi nhanh NHTM

md tai khmin ti€n gdi Cac khoan thanh toan qua ti€n gdi NHNN ciia cac ngan hang d€u phat sinh tren cd sd khoan thanh toan ciia khach hang va ciia n{)i b{) cac ngan hang nhu' cac khoan di€u chuy~n vO'n, cac khoan vay tra gifi'a cac ngan hang vdi nhau

c Thanh toan chuy~n ti~n di~n td

Vi~c thanh toan chuy~n ti€n dic$n tll' t1'ng dvng cong nghc$ hi~n d~i trong vic$c thanh toan gifi'a cac thanh vien trong cung h~ thO'ng ngan hang, thay cho vi~c thanh toan lien ngan hang Khi ngan hang tham gia thanh toan dic$n tll' nh~n du'<jc cht1'ng tll' gia'y ciia khach hang se chuy~n h6a thanh cht1'ng tll' dic$n tit d~ chuy~n qua m~ng v€ trv sd chlnh T~i trv sd·chlnh se xU' ly chuy~n cht1'ng tll' v€ cac ngan hang nh~n Cac ngan hang nh~n se in cht1'ng tll' dic$n tll' d~ ghi C6 va bao C6 cho ngu'oi thv hu'dng

Thong qua ngan hang, khach hang c6 th~ sll' dvng nhi€u phu'dng ti~n thanh toan khac nhau d~ thanh toan cho ngu'oi thv hu'dng nhu' thanh toan bhng Sec, thanh toan bhng iiy nhic$m chi, thanh toan bhng iiy nhic$m thu, thanh toan bhng thu' tfn dvng

va thanh tmin bhng the ngan hang

Thanh toan bhng the ngan hang la m{)t trong nhfi'ng hlnh tht1'c khong dung ti€n m~t dang du'<Jc sll' dvng ngay cang r(>ng rai tren th~ gidi, va n6 c6 nhi€u u'u di~m hdn

so vdi cac hlnh tht1'c thanh toan khong dung ti€n m~t khac ciia cac djch vv ngan hang

I>~ hi~u ro hdn nhfi'ng u'u di~m ciia hlnh thll'c thanh toan bhng the ngan hang mang l~i, trong cac n{)i dung trlnh bay dttdi day, lu~n van se d€ c~p d~n va'n d€ nay

1.2.2 TONG QUAN VE THE THANH TOAN

1.2.2.1 Khai nitm v~ the thanh toan

N6i de'i:l khai ni~m v~ the thanh toan, hi~n c6 rgt nhi~u quan di~m khac nhau khi d~ c~p de'n khai ni~m v~ the

Khdi niem 1: The thanh toan la mot trong nhii'ng cong Cl) dtt<;fc sii' dvng d~ thanh.toan ti~n hang h6a, djch vv thay the' cho ti~n m~t, c6 th~·du<;fc dung d~ nit ti~n tl;li cac ngan hang dl;li ly ho~c may giao djch t\! dong (ATM)

Khdi niem 2: The thanh toan la mot lol;J.i the giao djch tai chinh dtt<;fc phat

h~mh bdi ngan hang, cac djnh che' tai chinh

Khdi niem 3: The thanh toan la phttdng ti~n thanh toan khong dung ti~n m~t rna chti th~ c6 th~ sii' dvng d~ rut ti~n m~t ho~c thanh toan ti~n hang h6a, djc vv tl;li cac ddn vi chgp nh~n thanh toan the (.DVCNT)

Khdi niem 4: The thanh toan la mot phttdng thll'c ghi s6 nhii'ng sef ti~n c~n thanh toan thong qua may dQC the phefi h<;fp vdi h~ thefng nefi ml;J.ng may tlnh ke't nefi trung tam phat hanh the vdi cac di~m thanh toan No cho phep th\!c hi~n mot CUOC thanh toan nhanh chong, thu~n l<;fi va ·kha an toan cho cac d6i ttt<;fng khi tham gia thanh toan

Nhtt v~y, the thanh toan la mot phttdng thic$n thanh toan khong dung ti~n m~t rna chu the CO th~ dung d~ thanh toan ti~n hang h6a djch Vl), nit ti~n m~t tl;li cac E>VCNT ho~c tl;li may ATM

1.2.2.2 PhAn lo~i the thanh toan

Ne'u dll'ng tren nhi~u g6c do, tieu chi khac nhau d~ phan lol;li thl ngttC1i ta phan lol;li the sii' dvng trong thanh toan ra nhi~u lol;li vdi nhii'ng ten gQi khac nhau

a Xet theo cong nght san xua't:

~ The bang ttt: La lol;li the theo d6 cac dii' li~u, thong tin lien quan de'n khach hang se dltQC lttu trii' trong bang ttl d m~t sau cua the

~ The thong minh: La lol;li the theo d6 cac dii' li~u, thong tin lien quan de'n khach hang se dtt<;fc lttu trii' trong mot bo nhd di~n tii', dtt<;fc goi la "chip" The thong

minh c6 nhil'ng 1tu di~m n6i b~t hdn so voi the bang tu nen da·h~n che' du<;Jc nguy cd lam the giiL

vi~c chuy~n d6i ngo~i t~ giil'a cac qu6c gia

c Xet theo chti th~ phat hanh the

~ The do cac ngan hang phat hanh: Ngan hang phat hanh the giup cho khach hang sti' dvng linh ho~t tai khoan ciia mlnh t~i ngan hang, hot}.c sti' dvng m()t so' tien

do ngan hang ca'p tin dvng Hi~n nay lo~i the nay du<;Jc sii' dvng r()ng rai, bdi n6 khong chi lltu hanh trong m()t qu6c gia rna con sti' dvng thanh toan tren ph~m vi toan c~u nhu the Visa, MasterCard, JCB

~ The do cac t6 chuc phi ngan hang phat hanh: Cac cong ty cung U'ng hang hoa djch Vl}, dU ljch va giai tri phat hanh the d~ t~o them ti~n ich cho khach hang ciing nhu thu~n l<;Ji trong vi~c quan ly tai chinh va kich thich tieu dung

d Xet theo tinh cha't thanh toan:

~ The tin dvng: Cho phep chii the sti' dvng trong h~n muc tin dvng tu~n hoan du<;Jc ca'p, chii the phiii thanh toan toan b() cac khmln du n<;J phat sinh theo quy djnh

~ The ghi n<;J: Cho phep chii the sii' dvng the tren cd sd so' du tai khmln tien gii'i ciia chinh chii the Chii the chi chi tieu trong ph~m vi so' tien mlnh c6 tren tai·khoan Tuy nhien, tuy vao Slf thoa thu~n giil'a chii the va ngan hang, chii the c6 th~ du<;Jc phep sti' dvng qua so' du tren tai khoan thong qua hlnh thuc tha'u chi Voi hlnh thuc

' '

nay thllai sua't rna khach hang phai tra do'i voi so' tien tha'u chi la kha cao

1.2.2.3 Quy trinh thanh tmin ·bAng the

Sau khi phat htmh the, the du'<Jc giao cho chit the va chti the c6 the thtJc hi~n giao dtch, thanh toan hang hoa dtch v~ thong qua the theo h~n muc ctia the

Quy trlnh thanh toan bAng the c6 th~ khai quat bAng so d6 sau:

(6)

d~i ly thll~nh doi ti~n du'<Jc chuy~n thdng v~ ngan hang phat hanh

(5): Sau 1 ngay lam vi~c k~ tir khi nh~n du'<Jc l~nh doi ti~n va cac chung tir lien quan, ngan hang d~i ly tie'n hanh tni ti~n cho I>VCNT

(6): Ngan hang d~;~.i ly chuy~n cac chung ttl' lien quan de'n de'n the cho ngan hang phat hanh the

-13-(7): Ngan hang phat hanh the hoan l~;~.i s6 ti~n rna ngan hang d~;ti ly da thanh toan theo chung ttt

(8): K.hi khach hang khong mu6n sti' dvng the nii'a thl giii'a ngan hang phat hanh the

va chii the lam thii tvc ta't toan tai khmin the

1.2.2.4 Vai tro ciia the thanh toan

The thanh toan v6i nhii'ng ti~n ich thanh toan khong dung ti~n m~t se nang cao dtt<;fc d9 an toan xa h9i, ciH thi~n du<Jc moi tntC1ng tieu dung, xay dlfng m9t n~n

van minh thanh toan Ttl' d6 g6p ph~n t~;~.o cd sd d~ Vi~t Nam boa nh~p vdi c9ng d6ng phat tri~n qu6c te'

Vi~c thanh toan b~ng the da t~;~.o di~u ki~n thanh toan hang h6a, djch vv m9t each an toan va CO hi~U qua, chfnh Xac, tin c~y Va tie't ki~m dlt<JC nhi~U th(fi gian

ki~m de'n m9t s6 ltt<Jng ti~n ldn, qua d6 t~;~.o l~p ni~m tin ciia dan chung vao ho~;~.t

d9ng ciia h~ th6ng ngan hang B~c bi~t, vi~c thanh toan b~ng the cong chung khong phai dung nhii'ng bao hii ti~n, nhii'ng xe o to chd ti~n di thanh toan hang h6a va dich V\1 Lu'<Jng ti~n m~t giam bdt trong htu thong se lam giam bdt cac tieu C\l'C va t~ n~;tn

xa h9i

The thanh toan dong m9t vai tro ra't quan trQng trong vi~c phat tri~n dich V\1 ngan hang ban le Bi~u nay du<Jc th~ hi~n ra't ro qua cac ti~n ich rna the cung ca'p cho nguC1i sii' dvng The c6 th~ sii' dvng d~ rut ti~n, gii'i ti~n, vay ti~n, thanh toan hang h6a va dich vv, hay d~ chuy~n khoan The thanh toan ci1ng du<Jc sii' dvng cho

nhi~u dich vv phi thanh toan nhu' xem s6 du' Ro rang the ngan hang da trd thanh IDQt cong C\1 da d\lng

Dich V\1 the thanh toan phat tri~n se t~;~.o them nhi~u cong an vi~c lam, g6p

ph~n giam bdi ty I~ tha't nghi~p

The thanh tm1n ph~H tri~n se la m()t nhan to' g6p phttn giam chi phi giao djch

xa h()i thong qua vic$c tie't kic$m chi phi, tie't kic$m thCJi gian cho ca ngan hang va nguCJi sit dvng the

The thanh tm1n la cong cv quan tr<;mg d~ thu hut vo'n nhan r6i trong dan ell' Di~u nay c6 y nghia ra't ldn trong di~u kic$n hic$n nay cua Vic$t Nam, khi rna lu'<Jng ti~n mij.t trong dan ell' con qua ldn rna n~n kinh te' dang ra't cttn c6 vo'n d~ dttu tu' phat

.;~

tnen

Tom ttit chuting 1

Do'i vdi ba't ky m()t t6 chuc kinh te' nao, chie'n lu'<Jc kinh doanh luon dong vai tro quan trQng trong sf/ t6n t~i va phat tri~n cua chinh t6 chuc d6 Dlfa tren cd sd phan tich moi tru'CJng ho~t d()ng cua t6 chuc, cac di~m m~nh, di~m ye'u, cd h()i va nguy cd du'<Jc xac dinh Qua d6 nhAm phat huy nhung u'u di~m, h~n che' nhil'ng nhu'<Jc di~m, khai thac nhung cd h()i vane tranh nhil'ng nguy Cd nhAm d~t mvc tieu dad~ ra m()t each hic$u qua nha't

Qua trlnh phat that tri~n the thanh toan van con kha moi me t~i Vic$t Nam va phat sinh nhfi'ng u'u di~m va nhu'<Jc di~m V di nhfi'ng u'u di~m rna the thanh toan mang l~i la ra't to ldn va quan trQng trong qu trlnh hlnh thanh m()t n~n van minh thanh toan; va cac nhu'<jc di~m hay rui ro khi phat hanh the thanh toan c6 th~ ki~m

soat du'<Jc Vic$c phat tri~n the thanh to~n g6p phttn nang cao hic$u qua kinh te' va la

xu httdng h()i nh~p cua nganh ngan hang

2.1 THl)'C TR~NG THJ TRUONG THE THANH TOAN CUA lit THONG

2.1.1 Cd sd phap ly cua vi~c phat hanh va sit dt;mg the t~i Vi~t Nam

Nen tang phap 1y ciia h~ thO'ng thanh toan khong dung tien m~t C1 mtdc ta hi~n nay 1a cac nghi dinh ciia chlnh phu ve t6 chU'c thanh toan khong dung tien m~t va quy djnh ciia ThO'ng dO'c Ngan hang Nha Nude ve th~ 1~ thanh toan khong dung tien

m~t Lu~t cac t6 chll'c tin d~ng du<;1c ban hanh va c6 gia tq hi~u llfc ngay 111011998 c6 gia tq cao nha't nhung 1a nhii'ng quy dinh cd ban mang tlnh cha't chung

Trude day, chln);l phu ban hanh 2 Nghi djnh sO' 4 /CP ngay 7/3/1960 ve th~ 1~ thanh toan khong dung tien m~t va Nghi dinh sO' 80 IIIDBT ngay 28/511987 b6 sung

th~ 1~ thanh toan khong dung tien m~t E)~ xay dlfng h~ thO'ng tai chlnh ngan hang phu h<;1p vdi cac cd che' thi truCJng c6 quan 1y ciia Nha nude thl cac van ban tren khong con phu h<;1p, vi v~y chlnh phu ban hanh nghi djnh 91/CP ngay 25/1111993 ve

t6 chU'c thanh toan khong dung tien m~t da thay the' nghi dinh n6i tren

Tren eel sd Nghi djnh 91/CP, thO'ng dO'c Ngan hang Nha Nude Vi~t Nam da ky quye't dinh sO' 22/QB_ NH ngay 21102/1994 ban hanh th~ 1~ thanh toan khong dung ti~n m~t Tie'p theo d6 ngay 09/05/1996, Nghi djnh sO' 30/CP ra dCJi ban hanh quy che' phat hanh va sii' d~ng sec Tren cd sd sa d~ng sec theo Nghi djnh 30/CP ciia thu tttong chlnh phii ngay 1911011999 Ngan hang Nha Nude Vi~t Nam da ban hanh quye't djnh sO' 37111999/QB_NHNN ve quy che' phat hanh, sii' d~ng va thanh toan the ngan hang

2.1.2 Tinh hinh chung ho~t d()ng phat tri~n the thanh toan t~i Vi~t Nam

Sau thCJi ky khdi d()ng ch~m ch~p voi slf phat tri~n de d~t trong nhii'ng nam vll'a qua, thl ke't qua ciia nam 2004, khong ai c6 th~ ngCJ thi trltCJng the Vi~t Nam phat tri~n m~nh me nhu v~y Theo danh gia ciia Hi~p h()i The ngan hang, thi truCJng the thanh toan da c6 slf ~ung n6 trong nam 2004

La m()t nganh djch v~ chiu nhieu anh huC1ng ciia ho~t d()ng du 1ich, sau hang 1o~t nhii'ng bie'n d()ng ve du 1ich the' gidi trong nhii'ng nam g~n day nhu chie'n tranh

Iraq, n~n dich SARS, tlnh hlnh ho~t d()ng the tren toan the' gidi c6 xu hudng s1,1t giam Tuy nhien, nam 2004 dlt<;:lc coi la nam ph1,1c h6i ky l1,1c ciia nganh du lich toan C~U Va dich V\1 du lich dtiQC nh~n dinh lase tie'p t\!C tang VaO cac nam tdi f)i~U nay

-16-da c6 nhfi'ng tac d()ng tich ql'c d6i vdi thi tntong the the' gidi, d~c bi~t trong khu vf!c

Theo xu htidng chung d6, nam 2004 dlt<;:lc xem la nam du lich Vi~t Nam g~t hai nhi~u thanh cong khi l~n d~u tien du lich Vi~t Nam l~p ky l1,1c thu hut 2,9 tri~u 1dlach qu6c te' Sf! tang trliong m~nh me nay da c6 tac d()ng ldn de'n ho~t d()ng phat hanh va thanh toan the qu6c t6 ciia cac ngan hang Hdn nua, vdi nhil'ng budc phat tri~n khong nhanh nhu'ng d~y ti~m nang trong ho~t d()ng phat hanh va thanh toan the qu6c te' ciia cac ngan hang trong nude, ho~t d()ng the qu6c te' ciia Vi~t Nam da khAng dinh vi the' ciia mlnh trong nganh kinh doanh dich V\1 the the' gidi, giup Vi~t Nam thu hut dli<;:lc sf! thu hut d1t<;1c sf! quan tam ciia cac t6 chuc the qu6c te'

Khong chi c6 sf! tang trltong d6i vdi the qu6c te', ho~t d()ng the ghi n<;1 n()i dia t~i thi trltong Vi~t Nam da d~t dlt<;:lc nhung btidc tang trltong he't sue nhanh chong, th~ hi~n tinh phu h<;1p ciia the ghi n<;1 vdi nguoi dan Vi~t Nam

Cung vdi vi~c tri~n khai d~ an hi~n d~i hoa ngan hang do ngan hang the' gidi tai tr<;1, h~ th6ng core-banking dang tung blidc dli<;:lc dlia vao ho~t d()ng t~i cac ngan hang thudng m~i, t~o di~u ki~n d~ phat tri~n dich V\1 the Cong ngh~ phat tri~n da t~o di~u ki~n cho cac ngan hang Vi~t N am thf!c hi~n dli<;:lc m()t budc d9t pha tren con dltong phat tri~n thi trliong the Blta cac san ph~m the n()i dia cha't lti<;:lng cao tren n~n tang cong ngh~ tien tie'n de'n vdi khach hang V di n~n tang cong ngh~ tien tie'n, cac ngan hang· CO kha nang tf! phat tri~n san ph~m, chu d(}ng nghien CUu tlm htidng

di, CO sach ltiQC dtia ra nhung san ph~m the VUa d~t tieu chu~n qu6c te' VUa phu h<;:lp vdi nguoi dan Vi~t Nam d6ng thoi ciing giam thi~u dlt<;:lc riii ro khi c6 bie'n d()ng tren thi trltong qu6c te'

Trong thoi gian nay, c6 nhi~u Sf! canh bao V~ Sf! gia tang nhung thach thuc trong ho~t d()ng c~nh tranh d6i vdi thi trltong dich V\1 ngan hang trong di~u ki~n h()i nh~p qu6c te' Cac ngan hang d~u chu trQng de'n ho~t d()ng the va tung ra thi truong

nhi~u san ph~m the phong phu, da d~;mg Bay la giai do~n ch~y dua ctia cac ngan hang d~ kh~ng djnh vi tri ctia mlnh trong linh Vf/.C the M()t xu the' n&i b~t cua ho~t

d()ng the trong nam 2004 la sf/ ra doi cac the lien minh, ke't n6i cac m~ng htdi ctia cac ngan hang Trong nam 2004, thj tru'ong the Vic$t Nam c6 hai lien minh the la lien minh ctia Vi~tcoll!l1~11k cung 15 ngan hang thu'dng m~i (NHTM) khac va Banknet, Cong ty c6 ph~n Chuy~n M~ch Tai Chinh Qu6c Gia (VNSWITCH) giua cac ngan hang Nong Nghic$p, Cong Thu'dng, B~u Tu', A Chau, Bong A, Sai Gon Thu'dng Tin, Sai Gon Cong Thu'dng va Cong ty Bic$n Toan - Truy~n S6 Lic$u VDC Ngoai ra, lien minh giua Bong Ava SaiGon Cong Thu'dng ci1ng du'<Jc thanh l~p vao ngay 28/0112005 Bay la da'u hic$u tich Cf/.C, la hu'ong di ta't ye'u ctia thj tru'ong the, bao hic$u m9t he$ th6ng the Ion m~nh, thu du'<Jc nhung thanh cong ra't dang khich lc$

v~ cd sCJ cha'p nh~n the, ngan hang phat hanh, v~ s6lu<Jng the va cii doanh thu tren

ho~t d()ng kinh doanh the, d~t n~n m6ng cho m9t n~n van minh thanh toan t~i Vic$t Nam, tie'n toi xoa bo m()t t~p quan lau doi chi sii' dvng ti~n m~t trong mQi giao djch thanh toan, mua ban hang hoa va djch vv ctia h~u he't cac t~ng lop dan cu

2.1.3 Thtfc tr~ng tlnh hinh phat tri~n the thanh toan t~i Vi~t Nam

Can ca vao chie'n lu'<Jc phat tri~n ctia da't nu'oc, d~c bic$t la chie'n lu'<Jc hic$n d~i

h6a ngan hang trong nhil'ng nam qua da c6 nhil'ng thanh tf/.U dang· k~ va thanh cong trong d6 c6 thi tru'ong the ngan hang Tuy nhien, thf/.c te' cho tha'y d~ phat tri~n ho~t

d()ng kinh doanh the t~i Vic$t Nam la hoan toan khong d~ dang d6i voi nganh ngan htmg Vic$t Nam n6i chung BCJi vl di~u nay khong chi doi hoi di€u kic$n v~ v6n d~u

tu', rna c~n phiii c6 cac di~u kic$n c~n thie't khac v~ cd sCJ h~ t~ng ky thu~t, quy trlnh

v~n hanh cong nghc$, khii nang ki~msoat rtii ro

2.1.3.1 Tinh hinh phat hanh va sit d1}.ng the thanh toan t~i Vi~t Nam

a Tinh hinh phat hanh the qu6c t~

Cac lo~i the thanh toan du'<Jc cha'p nh~n (J Vic$t Nam ngay cang da d~ng theo thCii gian, d~c bic$t la the tin dvng MCJ d~u la the Visa du'<Jc Ngan hang Ngo~i

Thll'Oll1!.""¥i~t Nam-f¥ :ffhinh thltc ky' voi Ngan hang BFCE ctia Phap lam dai ly'

TFlUONG DH KINH TE TP.rl

chi tni, sau d6 de'n Mastercard r6i Amex ciia My, JCB ciia Nh~t, Diners Club cfing l~n lu'<jt da du'<jc cha'p nh~n thanh tmin t~i Vi~t Nam

-18-v€ phat hanh the qu6c te' hi~n nay tren thi tru'ong c6 nam ngan hang phat hanh la ACB, VCB, ANZ, BIB va ICB voi cac san pham the tfn dvng qu6c te' va the ghi n<j qu6c te'

Theo so' li~u th6ng ke ciia H()i the Vi~t nam thl ACB hi~n v§:n la ngan hang d§:n d~u t~i Vi~t Nam v€ ho~t d()ng phat hanh the qu6c te' voi t6ng s6 the phat hanh

tfnh de'n cu6i nam 2004 la hdn 60.000 the chie'm 61% thi ph~n C6 th~ n6i cac san pham the ghi n<;:l quo'c te' ciia ACB dong vai tro he't sac quan trQng trong thanh cong ciia ACB Tie'p theo la VCB voi hdn 36.000 the, chie'm 35% thi ph~n, EIB voi g~n 4.000 the va ngan hang moi phat hanh la ICB voi hdn 200 the Rieng ngan hang ANZ c6 phat hanh the ghi n<j qu6c te' MasterCard nhu'ng khong c6 so' li~u bao cao trong nam 2004 T6ng s6 the phat hanh tang 60% so voi nam 2003

Biiu d& 1: TI.nh hlnh phat h~mh the qu6c t~ t~i Vi~t Nam nam 2004

VCB 35.1%

EIB ICB 3.8% 0.2%

ACB 60.8%

(Ngufln: Bao cao thztllng nien cua hqi the Ngan hcmg Vi~t Nam, nam 2004)

Hi~n nay, d6i tu'<;:lng khach hang ciia the tfn d1;1ng qu6c te' moi chi t~p trung vao sinh vi en di du hQc va ·can b() di cong tac nu'oc ngoai Tuy s6 the qu6c te' phat hanh chua nhi€u so voi ti€m nang r()ng Ion ciia thi tru'ong moi, nhu'ng s61u<;:~ng phat hanh the qu6c te' dang c6 xu huong tang len

V € thanh tmin the quo'e te', tuy ho~t d()ng phat hanh the quo'e te' t~i thi truCJng Vic$t Nam da e6 nhi€u khCii sii:e, dieh vv thanh toan the v~n dong vai tro m()t ho~t d()ng quan trQng, mang l~i tic$n ich thanh toan eho khaeh du lieh va d~u tu nude ngoai Do nam 2004 la m()t nam phat tri~n vu<;1t b~e eiia nganh du lieh Vic$t Nam, ht<;1ng khac du lieh tit eae nude tren the' gidi de'n Vi~t Nam tang eao nen ho~t d()ng thanh toan the d~t du<;1e nhiYng ke't qua ra't kha quan

Biiu d6 2: Doanh s6 thanh tmin the qu6c t~ t~i Vi~t Nam nam 2004

(Ngu6n: Bao cao thttong riien ella h9i the Ngan hcmg Vi?t Nam)

DU'ng d~u trong 'ho~t d()ng thanh toan the la VCB d~t 77% doanh so' thanh toan tren thi truCJng ACB la ngan hang dung thu 2 ehie'm 18% doanh so', tie'p theo la EIB vdi doanh so' 3%, ICB la 1% Rieng ANZ do khong e6 s61ic$u nen khong e6 ed

sCJ d~ so sanh

Doanh so' thanh toan eiia VCB va ACB da lien t\le tang trong nhiYng nam g~n day vdi to'c d() eao da ehU'ng to eae ngan hang thudng m~i Vi~t Nam da di dung hudng, va dua nghi~p vv kinh doanh the phat tri~n theo dung nhu e~u phat tri~n eiia nen kinh te' xa h()i Trong d6 doanh s6 thanh toan eae lo~i the do VCB va ACB phat hanh sii' dvng trong nude e6 to'e d() tang trttCing Gn dinh hdn so vdi C1 nude ngoai da ngay eang ehU'ng to thi truCJng the trong mtde ngay eang vii'ng m~nh

Ngoai ra nhu c~u sii' dvng the tin dvng d~ di hQc t~p cong tac, du ljch, kham chua bc$nh d nude ngoai ngay cang nhi~u nen da t~o ra hdi thd mdi cho vic$c U'ng d1,mg va phat tri~n cong·nghc$ mdi·trong thanh toan the t~i Vic$tNam

-20-Song song vdi di~u nay, thi truong trong nude v~ phat hanh the da cho tha'y sg

md r()ng v~ qui mo l~n sg da d~ng v~ d6i tu<;lng sii' dvng Tuy nhien phiH nhin nh~n

nhung nhu c~u chti ye'u phat sinh do vi.c$c thanh toan la C1 nude ngoai (chi tieu khi di

cong tac nude ngoai, du hQC, mua hang h6a qua m~ng internet ) va chua tie'p c~n

nhi~u de'n khia c~nh nguoi dan Vic$t Nam tieu dung bhng the C1 trong nude

b~ Tinhhinh phat hanh the n(H dja

Bang 1: Tinh hinh phat hanh the nf)i dja b#i Vitt Nam·

(Ngu&n: Hqi the Ngan himg Vi~t Nam)

Do d~c tinh ctia the n()i dia phu h<;lp vdi ph~n ldn nguoi Vic$t Nam nen ho~t

d()ng phat hanh the n()i dia phat tri~n nd r() trong thoi gian vll'a qua Vic$c cac ngan hang b~t tay vdi nhau t~o thanh cac lien minh the , tang cuong md r()ng m~ng ludi

da t~o sg thu~n l<;Ji cho nguoi dan khi sii' dvng dich vv the Ngoai ra, cac ngan hang khong ngll'ng nang cao tic$n ich ctia the nhhm phvc vv t6t nha't cho khach hang ctia minh Nguoi dan d~n qrien vdi khai nic$m the ghi n<;l va the ATM

Nh~n tha'y tinh cha't phu h<;lp ctia the n()i dia cho thi truong Vic$t Nam, cac ngan hang phat hanh d~u he't sue quan tam va d~u tu de'n vic$c phat tri~n the, d~c

bi~t la cac ngan hang qu6c doanh Ngan hang thudng m~i c6 ph~n A Chau (ACB) la ngan h~mg di tien phong phat hanh the n()i dia trong nam 2001, nhung tinh de'n cu6i nam 2004 da c6 nhi~u ngan hang di sau nhu Ngan hang Cong Thudng Vic$t Nam (ICB), Ngan hang Nong nghi~p va phat tri~n nong thon (Agribank), Ngan hang TMCP Dong A (EAB) da b~t kjp Dga tren s61ic$u bao cao ctia cac ngan hang, tinh

d€n 31112/2004 Ngan hang Ngo~i Thudng Vic$t Nam (VCB) v~n la ngan hang di d~u

v~ s6 h.t<;:~ng the phat htmh voi hdn 420·nghln the ghi n<J n9i dja Connect 24 trong s6

hdn 760 nghln the n9i dja ciia ca thi tru'C1ng, chie'm hdn 50% thi ph~n theo sau la cac ngan hang EAB, AgriBank, ACB, ICB, BIDV

Bilu d6 3: Tinh hinh phat hanh the n()i dja t~i Vi~t Nam nam 2004

BIDV: 9%

EAB:lO%

(Ngu6n: Bdo cdo thulJng nien cua ht?i the Ngan himg Vift Nam)

Trong s6 the n9i dia phat hanh, tuy«$t d<;ti da s6 chie'm hdn 98% la the ghi n<J

va the ATM tru ACB la ngan hang duy nha't phat hanh the tin dl}ng n9i dja voi s6

lu'<Jng ra't it Bi~u d6 chung to sue ha'p· d§n ra't m<;tnh va tinh phu h<Jp ciia the ghi n<J

va the A TM trong di~u ki«$n hi~n nay ciia thi tru'C1ng the Vi~t Nam Tuy nhien d6i tu'<;Jng khach hang chii ye'u v§n la can b9 cong nhan vien chuc, ngu'C1i lao d9ng trong cac doanh nghi~p nu'oc ngoai, lien doanh (J cac thanh ph61on nhu' Ha N9i, TP.HCM Be'n nay da c6 hdn 760.000 the n9i dia ciia 15 ngan hang phat hanh la con so' qua nho be so voi lu'<Jng kh.ach hang ti~m nang (khoang 20 tri«$u dan thanh thi) Bay la

cd h9i cilng la thach thuc ciia cac NHTM Vi«$t Nam

Nh~n thuc ding ho<;tt d9ng phat hanh the n9i dja chju anh hu'CJng Ion ciia m<;tng lu'oi ATM, trong nam 2004, cac ngan hang d~u t~p trung d~u tu' vao hi$ th6ng ATM, mCJ r9ng m<;tng lu'oi Bi~u nay c6 tac d9ng tich qtc de'n doanh s6 su dl}ng the ciia khach hang su dl}ng the n9i dja, du'a doanh s6 su dl}ng the n9i d}a nam 2004 ciia cac ngan hang tang 170% so voi nam 2003 Bay la m9t tin hi«$u kha quan d6i voi ho<;tt

d(>ng the dang trong thC1i ky bi{t dffu phat tri~n nhu' t~i thi tru'C1ng Vi~t Nam, bC1i mvc tieu lon nha't ciia ho~t d(>ng the thC1i ky nay la du'a djch vv the de'n gffn hon nii'a vdi nguoi dan, t~o th6i quen sii' dvng the

-22-Bilu dJ 4: Doanh s6 st? dt;mg the n~i etta

12000

10000 bJ) 8000

(NguJn: Ht?i the Ngan hlmg Vi~t Nam)

Doanh s6 sii' dvng the n9i dia c6 xu hu'ong tang qua cac nam~ Tuy nhit~n, di~u dang quan tam la khach hang sii' dvng the chii ye'u la d~ rut ti~n m~ttll' cac chi nhanh ngan hang, ATM (chie'm tren 90% t6ng phat sinh N<J , doanh s6 thanh toan hang h6a, djch V\1 t~i cac DVCNT va chuy~n khmin tll' the ra't it Di~u nay chua dap U'ng mong mu6n ciia cac ngan hang va cac nha ho~ch djnh chinh sach la t~o ra cac phu'ong ti~n thanh toan hi~n d~i khong dung ti~n m~t mang l~i s\1' thu~n ti~n cho khach hang, giam sii' dvng ti~n m~t trong htu thong

2.1.3.2 Tinh hinh phat tri~n m\}ng hiOi chil'p nh(ln the

Cu6i nam 1996, sO' ht<Jng cd sd cha'p nh~n the t~i Vic$t Nam la 2.000 cd sC1 nhu'ng cho toi thang 8/1998 con sO' nay da len toi 3.500, nam 2000 sO'lu'<Jng cd sC1 cha'p nh~n the da len toi 6.000 di~m, cu6i nam 2003 thl con so' nay len 9.000 di~m,

va tfnh de'n ngay 31112/2004 la 10.000 Tuy v~y, m~ng lu'oi cha'p nh~n the v§n con

it, mong l~i t~p trung chii ye'u vao cac ·lo~i hlnh ph\lC V\l khach du !ich, khach nu'oc ngoai t~i cac thanh ph6 Ion la m()t va'n d~ gay khong it trC1 ng~i cho vic$c phat tri~n thi tru'ong Day la he$ qua do sO' chii the trong nhiffig nam vlia qua con ra't it, khie'n vic$c phat tri~n cac d~i ly cha'p nh~n the ph\lc V\l cho chii the n()i dia vlia kh6 khan vua khong dem l~i hic$u' qua kinh te'

Tuy nhien ciing voi sl! phat tri~n m~nh me ciia the n()i dia trong thai gian qua, chiic chiin sO' chii the trong nu'oc se tang nhanh, nhu c~u sii' d\lng the t~i cac DVCNT cling se nhi~u len Di~u d6 se khie'n cho cac ddn vi cung U'ng hang boa dich V\l trong mQi lo~i hlnh ph\lc V\l doi s6ng dan ell' nh~n tha'y l<Ji feb ciia vic$c cha'p nh~n thanh tmin the trong vic$c c~nh tranh thu hut khach hang Khi d6 vic$c phat tri~n m~ng luoi DVCNT ciia cac ngan hang se trC1 nen d~ dang ra't nhi~u

Ben c~nh vic$c t~p trung phat tri~n m~nh m~ng luoi cha'p nh~n the thl cac Ngan hang cling phai quan tam de'n vic$c phan b& cd sC1 cha'p nh~n the theo nganh cho h<Jp ly tranh tlnh tr~ng phat tri~n khong d6ng d~U gifi'a cac lo~i hlnh dich V\1, ldm ham tie'n trlnh phat tri~n chung ciia phu'dng tic$n thanh toan the t~i thi tru'ong n()i dia

b V~ h~ tho'ng may giao djch t~ d()ng ATM

Tinh cho tdi cuO'i nam 2004, sO'lu'<Jng ATM t~i Vi~t Nam da d~t con sO' 773 may, tang ga'p 7 l~n so vdi nam 2002 Mij.c du da co tO'c d<) phat tri~n kha nhanh nhu'ng sO'lu<Jng may ATM tinh tdin d~u ngu'C1i dan thanh thi hi~n t~i con qua tha'p

-24-SO' lu'<Jng the chua phai la cao nhu'ng m<)t sO' h~ thO'ng A TM da co da'u hi~u qua tai vao m<)t sO' giC1 cao di~m Slf qua tai nay la nguyen nhan ciia m9t slf lang phi con chua du'<Jc giai quye't giua cac ngan hang do slf t6n t~i ciia tlnh tr~ng "m~nh ai na'y ch~y'; H~ thO'ng may ATM v~n qua tai trong khi ra't nhi~u may l~i chi sii' dl)ng cho m.<)t dO'i tu'<Jng khach hang rieng ciia mlnh Di~u rna dang ra co th~ giai quye't du'<Jc ne'u ta't ca cac may nay du'<Jc tfch h<Jp va chia se trong cung m<)t h~ thO'ng Tuy nhien, theo nh~n djnh ciia cac chuyen gia, do slf d~u tu' khong d6ng d~u, sO'lu'<Jng va thC1i di~m khac nhau, he$ th6ng ky thu~t va thC1i di~m khac nhau nen vi~c ke't nO'i va tich h<Jp con ra't kho khan va phuc t~p

2.1.4 Nhii'ng t6n t~i cua ho~t d()ng kinh doanh the t~i Vi~t Nam

Trong nhung nam qua du chung ta da co nhi~u n6 llfc trong vi~c h~n che' tie'n de'n giam d~n ti 1~ thanh toan bhng ti~n mij.t va da d~t du'<Jc m<)t sO' thanh cong nha't djnh, nhu'ng co th~ tha'y ro day chi la nhung budc di d~u tien tren m<)t con du'C1ng ra't dai va ra't nhi~u trd ng~i Thanh toan khong dung ti~n mij.t dang gia tang vdi tO'c d<) 30%/nam, nhu'ng con sO' nay v~n con r.a't tha'p Trong thlfc te' ti~n mij.t v~n dong vai tro chii chO't DO'i vdi the thanh toan ciia cac ngan hang, mij.c du trong 2 nam g~n day' cac ngan hang 6 ~·t phat hanh cac lo~i the tung ra thi tru'C1ng nhu' : the tin dl)ng

quO'c te', the tin dl)ng n<)i dja, the rut ti~n (ATM) gay ra m<)t cam tu'dng rhng, the da

va dang du'<Jc don nh~n tfch clfc vdi muc d<) sii' dl)ng cao The' nhu'ng theo thO'ng ke cua NHNN thl gia tri thanh toan cua cac lo~i the mdi chie'm chua tdi l% t6ng gia tri

thanh toan DO'i tu'<Jng sii' dl)ng the chu ye'u la du khach, va m<)t sO' rff't it ngu'C1i trong nude vdi s6lu<;1ng thanh toan khong cao Vff'n d~ dij.t ra la di~u gl da gay can trd cho

vi~c md r<)ng thi truC1ng the t~i Vi~t Nam? Dt giai thfch, chung toi xin du'<Jc dua ra m<)t sO' nguyen nhan chu ye'u:

2.1.4.1 Do'i v8i vi~c sii' dl}ng the:

Tam ly u'a chu()ng dung ti~n mijt vdn con ra't ph6 bie'n trong dan cu Ngu'oi dan VN vdn con ra't xa I~ voi vi~c giao djch voi NH cling nhu' dung cac djch VI;t do

NH cung ca'p Them vao d6, trlnh d() dan tri chua cao cling la m()t tr(1 ng~i trong vi~c

ph6 bie'n kie'n thll'c moi cho cac t~ng lop dan cu I>()i ngli marketing ciia cac NH chua lam to't cong tac tie'p thj, gioi thi~u cac san phffm ciia NH va ti~n ich ciia chung tdi khach hang Vi~c thong tin quang cao tren cac phu'dng ti~n thong tin d~i chung khong du'<Jc coi trQng, khong dii sll'c ha'p ddn dan cu' v~ thanh toan bhng ti~n mijt n6i chung va b~ng the n6i rieng Thu nh~p blnh quan d~u ngu'oi ciia ngu'oi dan VN con tha'p I>~·sii' dvng the ngan hang trong thanh toan c6 th~ coila vu'<Jt kha nang ciia so' dong tu' nhan ca th~ trong d6 chii ye'u la can b(), cong nhan vien chll'c, do'i voi gioi hu'u tri, hQC sinh sinh vien l~i cang kh6 khan I>i~u nay giai thich ly do cac NH khong th~ ap di;tng hlnh thU'c tin ch(p Ca nhan du'<JC rna phai dung hlnh thU'c the' ch(p, hoijc ki qu'I voi m()t ti I~ kha cao, di kern theo d6 la nhii'ng thii ti;tc phi~n ha, gay ra h~n che' cho vi~c tang thanh toan khong dung ti~n mijt I>o'i vdi mll'c thu nh~p nhu' the', 1~ phi sii' di;tng the con qua cao Theo so'li~u da cong bo', cac NH dang ap dvng muc phi rut ti~n mijt (n()i t~ ngo~i t~) la 3% Ngoai phi rut ti~n mijt, ngu'oi dung the con phai chju cac lo~i phi khac nhu' : phi yeu c~u in sao ke, phi phat hanh l~i the, phi c~p nh~t danh sach the ca'm lttu hanh, I>i~u nay t~o cho khach hang cam giac la dung ti~n mijt ti~n l<Ji va da to'n hdn cac phu'dng ti~n thanh toan khac

d TP HCM u'oc tinh hi~n c6 tren 10.000 di~m thanh toan the Tuy nhien m6i ngan hang chi d~u tu' di~m thanh toan t~i nhii'ng vj tri thu~n l<;1i nha't Chitng h~n

ACB thie't l~p cac di~m thanh toan t~i cac sieu thj, b~nh vi~n tu', phong ban tranh, ella hang kim khi di~n may , cac di~m thanh toan ciia VCB thl t~p trung tai cac sieu thj, nha hang, trung tam thu'dng m~i, khach s~n Trong khi d6, t~i cac ch<J, cac cii'a hang buon ban tren du'ong pho' - ndi di~n ra vi~c mua ban nhi~u nha't ciia cu' dan thanh thi - thl khong h~ c6 h~ tho'ng thanh toan the di~n til' Vl v~y, du co the nhu'ng khach hang cling it sii' di;tng Hoijc khi de'n mua hang t~i sieu thj, ne'u thanh toan

bdng the, khach hang phiH de'n chc§ thanh toan the, ky 3 chu xac nh~n seS ti~n mua hfmg vao 3 chU'ng tu do may in ra r6i mdi du<;Jc nh~n hang ThC1i gian thanh toan the ch~m hdn 4-5 l~n thanh toan thii cong E>oi khi, cac di~m cha'p nh~n the con thich nh~n ti~n m~t trong thanh toan The la phudng ti~n thanh toan cueSi cung khi khach hfmg khong con ti~n m~t rna thoi

-26-Con t6n t~i m()t va'n d~ rna it c6 ngan hang nao quan tam, d6 la vi~c lam cho khach hang bie't de'n nhil'ng cd sd cha'p nh~n the ciia mlnh Khach hang h~u nhu khong th~ bie't du<;Jc ngan hang ciia mlnh c6 ta't ca bao nhieu cd sd cha'p nh~n the, cac cd sd d6 ndm (1 dau Chi khi nao hQ tdi ndi d6 thl moi bie't (1 d6 c6 cha'p nh~n thanh toan bdng the CUa mlnh hay khong f>i~U nay khie'n cho khach hang thie'u S\1'

chu~n bi, doi khi du mueSn thanh toan bdng the nhu'ng cueSi cung l~i phai chi tra bdng

•.lt

t1en m~t

Cac di~m d~t may ATM hi~n nay da seS v~n chua th~ ho~t d()ng 24/24 Ly do lit cac may A TM thuC1ng du<;Jc d~t trong NH, trong cac sieu thi, trung tam thudng m~i Ion Nhung ndi nay chi ho~t d()ng trong thC1i gian nha't dinh He't giC1 thl d6ng cii'a nen cac may ATM cling phai "nghi ngdi" Cac NH khong dam d~t nhi~u may ngoai duC1ng phdnhu a nuoc ngoai cling c61y do: s<;J ke xa'u pha may la'y ti~n E>i~u nay la ra't c6 kha nang xay ra (1 nuoc ta khi trlnh d() va y thuc nguC1i dan con kern Cac NH da c6 khAc phl)c h~n che' nay bhng each dua cac may ATM ra tntoc cii'a, nhttng v~n phai thue v~ si bao v~ d~n toiteSn them m()t khoan chi phi

2.1.4.2 D6i v8i vi~c phat hanh the:

M()t h~n che' quan trQng khac la slf l~c h~u v~ ki thu~t va cong ngh~ The thanh toan ciia ngan hang la san ph~m ciia m()t xa h()i moi, xa h()i van minh va phat tri~n, nen gAn li~n voi ·n6 cling phai la nhll'ng trang thie't bi ky thu~t cao cung m()t d()i ngli can b() c6 dii kha nang quan ly va v~n hanh h~ thdng theo cac tieu chu~n qu6c te' The' nhu'ng thlfc te' t~i Vi~t Nam thl th~t dang ng~i d Vi~t Nam hi~n nay

cac may ATM chi thlfc hi~n m()t chuc nang la rut ti~n m~t, cac chuc nang khac chua dtt<Jc rtng dl)ng nhi~u, khach hang chi c6 th~ thlfc hi~n cac giao dich truy~n theSng

nhu: rut ti~n mi}.t, ki~m tra sfS du, d6i rna sfS ca nhan SfS lu<;1ng may ATM ciing chua th~ gQi la nhi~u, va ciing chi t~p trung d cac thanh phff ldn Cac may ATM ciia cac

NH khac nhau le;ti thu()c cong nght; khac nhau, khong tuong thich ke't nfSi vdi nhau, nen KH chi c6 th~ rut ti~n (j may NH rna mlnh md the Vit;c tll'ng NH "d()c l~p tac chie'n" trong djch V\1 nay da gay nen khong it phi~n toai cho khach hang ·sti' dl;lng the

va lang phi ciia xa h()i, b?Ji NH phiH d~u tu m()t khmin kha ldn cho vit;c li{p di].t cac may ATM hit;n c6 Trong tirng NH cling c6 nhi~u ba't c~p tHit;n te;ti chi c6 VCB da ke't n6i (online) vdi ta't ca cac chi nhanh ciia mlnh, cho phep ht; th6ng A TM ke't n6i tn;L'c tie'p vao ht; th6ng NH ban le

M<)t kh6 khan dang k~ la n~n cong nghit;p nude ta con le;tc h~u, cac may A TM d~u du<;~c nh~p tll' nude ngoai, te;ti Vit;t Nam chua c6 don vi bao duang chuyen mon nen khi c6 hong h6c ki thu~t thl ra't kh6 khan cho cac NH, c6 khi phai nhC1 nha cung ca'p may giup da khi{c phvc, lam anh hu?Jng de'n tie'n dQ· phat hanh the Ben ce;tnh d6 vit;c v~n hanh may m6c, n6i me;tng vi~n thong, in the d~u con ra't mdi me d6i vdi can b() tac nghit;p Con thie'u nhii'ng chuyen gia trong linh vf/.c the nen cac nhan vien chuyen trach c~n phai du<;1c dao te;to nhi~u hon, d6ng thC1i phai tll'ng budc xay df/.ng quy trlnh lam vit;c va n.ghien cU'U, hQC hoi d~ ap dvng cac nghit;p V\1 mdi Trong khi d6 cac NH nude ngoai vdi liu the' v~ tai chinh, kie'n th\tc va kinh nghit;m trong cong nght; the san sang d~u tu me;tnh d~ chie'm linh thi trUC1ng Ngoai ra, m()t sfS ca nhan cling nhu doanh nghit;p Vit;t Nam c6 khuynh hudng tin c~y cac NH nude ngoai nen

da g6p ph~n lam ch~m le;ti sf/ phat tri~n ciia nganh djch vv nay ciia cac NR trong nude

The bi lam gia: The do cac t6 ch\tc t()i phe;tm hoi].c ca nhan lam gia can crt vao cac thong tin c6 du<;~c tll' cac chltng tll' giao djch The gia du<;1c sii' dvng te;to ra cac giao djch gia me;to se gay t6n tha't cho NH phat hanh

Me;tng ludi dii' lit;u bi tham nh~p, thong tin tin dvng ciia khach hang bi danh ci{p, gay t6n tha't cho khach hang va ngan hang Nguyen nhan cu6i cung nhung d6ng thC1i la nguyen nhan quan trQng nha't gay ra he;tn che' cho vit;c thanh toan bAng the la

cac ccJ sC1 phap If chua hoan thi<$n Chung ta chua c6 rn()t quy che', van ban rnang tinh cha"t di~u chinh rn()t ca~h tdng th~ v~ phat hanh, sa dt;mg va thanh toan the rna trong d6 nhung va"n d~ phap ly' kinh te', ky thu~t ciia vi<$c phat hanh, sa dl)ng va thanh toan the c~n du<;lc xa ly rn()t each ddng bQ trong rn6i tudng quan VOi cac Cd che', chinh sach lien quan khac nhu tin dl)ng ,thanh toan, Cac quy dinh v~ qmln If ngo~i h6i ci.lng c~n du<;lc bd sung va hoan thi<$n d~ la"p d~y nhung sd hC1 con tdn t~i

-28-Tren day la nhung nguyen nhan chii ye'u ddn de'n h~n che' v~ thanh toan khong dung ti~n rn~t n6i chung va thanh toan the n6i rieng trong dan cu Nhung khong vl the' rna chung ta phii nh~n nhung ti~rn nang phat tri~n ciia rn()t thi truong the VN, rn()t da"t nuoc voi g~n 80 tri<$u dan dang tung buoc h()i nh~p vao sf! phat tri~n chung ciia n~n kinh te' the' giOi

2.2 TIEM NANG PHAT TRIEN THE CUA Ht TH6NG NGAN HANG THU'ONG M~I VJtT NAM

2.2.1 Xu httdng phat tri~n the thanh toan tr~n th~ gi8i

Cac nuoc tren the' gioi da s6 dan cu d~u sa dl)ng the thanh toan ti~n hang hoa dich VI), nhung rnuc d() phat tri~n ciia n6 khong ddng d~u va du<;lc chia thanh nhung vung khac nhau, d~u d6i d~u voi nhii'ng riii ro va nhung tranh cha"p trong qua trlnh thanh toan Tu vi<$c the thanh toan du<;lc sa dl)ng phd bie'n C1 h~u he't cac nude tren the' gidi va voi l<;li the'.la nuoc di sau, Vi~t Narn c6 th~ rut ra nhfi'ng kinh nghi<$rn quan trQng trong vi<$c ap dl)ng phucJng thuc thanh toan the Chung ta c6 th~ chia ho~t d()ng thanh toan the tren the' giOi thanh cac khu vf!c sau:

2.2.1.1 ChAo A- Thai Bl.nh Dttdng

lo~i the Ion nha"t the' gidi, sf! c~nh tranh giua cac lo~i the nay di~n ra kha soi ndi Visacard va Mastercard hi<$n dang giu vi tri hang d~u v~ dich V\1 the Ca 2 rn~ng ludi rut ti~n tf! d()ng Mastercard va Visacard d~u c6 Sf! rnd r()ng khong ngung nhhrn tang kha nang c~nh tr~nh T~y nhien, JCB rn~c du c6 quy rno ho~t d()ng be hcJn nhung l~i

c6 tO'c d{) phat tri~n kha nhanh va doanh sO' ciia JCB bAng khoang 60% doanh sO' ciia Mastercard

The Amex va Diners Club m~c du cling c6 m~t t~i khu vf/.c nay nhu'ng do daykhong phai la thi tntong chinh ciia h<;> nen tO'c d{) phat tri~n chu'a cao

Day la thi tntong da d~ng cho vic$c phat tri~n cac lo~i the vdi 41 quO'c gia, cd

sC1 h~ t~ng nganh ngan hang va t~p quan tieu dung khac nhau c{)ng vdi hdn 900 ngon ngfi' CuO'i nam 1993, Nh~t Banda d~i dic$n hdn 60% Mastercard phat hanh trong khu vrf.c Ca Uc, New Zealand va cac con r6ng chau A nhu' H6ng Kong, Dai Loan, Singapore, Han QuO'c da va dang phat tri~n vfi'ng chAc thi tntong the ciia minh Ben c~nh d6, An D{), Trung QuO'c, hai thi tntong c6 nhi€u ti€m nang nhu'ng chu'a du'<Jc khai thac cling c6 nhi€u cd h{)i phat tri~n, trong m{)t vai nam toi day se la hai thi tntong d~y hua httn ciia cac lo~i the

2.2.1.2 Chao Au

Day la thi tru'ong ly tu'C1ng cho cac td chuc the ho~t d<}ng va phat tri~n Ngu'oi dan (1 day sit dt;mg the do sf/ tic$n l<Ji·ciia n6 nhi€u hdn la du'<Jc cung ca'p.tin dvng Do ngu'oi dan C1 day h~u he't d€u c6 tai khoan ca nhan t~i ngan hang nen the thanh toan Chau Aula the ghi n<J ngay hay c6 gia h~n, gAn li€n voi vic$c sit dvng sO' du' tren tai khoan ti€n gC1i

Phu'dng tic$n thanh toan m~nh nha't (1 day la sec Chau Au, c6 chuc nang nhu' sec binh thu'ong; nhu'ng ben c~nh d6, the la phu'dng tic$n thanh toan dang phat tri~n

he't sll'c manh me va la d6i thii canh tranh kh6 chiu ciia sec The hien du'dc xem la

phu'dng tic$n thanh toan ciia t~ng lop thu'<Jng htu

Nhin chung, Chau Au la m{)t thi tntong da phat tri~n voi cac phu'dng tic$n thanh toan hic$n d~i D6i voi ngu'oi dan (1 day thi sec khong chi ddn thu~n la m{)t phudng tic$n chi tra, rna n6 da trd thanh m{)t nhu c~u, m{)t t~p quan sit dvng trong thanh toan Do v~y, vic$c phat tri~n the trong thanh toan bu'oc d~u g~p nhi€u kh6 khan