Một số bài tập chọn lọc tìm hiểu sự kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan tới HIV và các nhóm có hành vi nguy cơ cao tại Việt Nam

Bộ Tài liệu Hướng dẫn « Giảm kỳ thị và phân biệt đối xử đối với các nhóm có hành vi nguy cơ cao tại Việt Nam » là một tập hợp các bài tập sử dụng cách tiếp cận cùng tham gia nhằm nâng ca

LỜI NÓI ĐẦU

Chịu trách nhiệm xuất bản: Nguyễn Thảo Linh

LỜI NÓI ĐẦU

LỜI NÓI ĐẦU MỤC LỤC

Bộ Tài liệu Hướng dẫn « Giảm kỳ thị và phân biệt đối xử đối với các nhóm có hành vi nguy cơ cao tại Việt Nam » là một tập hợp các bài tập

sử dụng cách tiếp cận cùng tham gia nhằm nâng caonâng cao nhận thức

và thúc đẩy hành động đối phó với kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan đến HIV/AIDS và các nhóm dân số hiện nay đang bị kỳ thị nặng nề nhất

ở Việt Nam, đó là những người có HIV, những người nghiện chích ma túy, những phụ nữ làm dịch vụ tình dục và những người nam quan hệ tình dục đồng giới

Đây là một trong các hoạt động của dự án “Tìm hiểu và Đối phó với kỳ thị

và phân biệt đối xử liên quan tới HIV /AIDS tại Việt Nam” do Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội (ISDS) và Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế về phụ

nữ (ICRW) thực hiện với sự hỗ trợ tài chính của Chương trình Cứu trợ khẩn cấp về phòng chống HIV/AIDS của Tổng thống Hoa kỳ (PEPFAR) thông qua tổ chức USAID/Pact International tại Việt Nam

Tập tài liệu này giới thiệu những bài tập cơ bản được chọn lọc từ các bộ tài liệu giảm kỳ thị dành riêng cho các nhóm nói trên để sử dụng trong các chương trình tập huấn, hội thảo nâng cao nhận thức mang tính tổng hợp về kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan tới các nhóm dân số có hành

vi nguy cơ cao và HIV Tập tài liệu gồm 4 phần:

PHẦN A: Gồm các bài tập (A1-A12) giúp tìm hiểu về những vấn đề liên quan tới kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan tới HIV

PHẦN B: Bao gồm những bài tập chọn lọc để tìm hiểu sự kỳ thị đối với các nhóm có hành vi nguy cơ cao khác, là nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM), nhóm những người nghiện chích, và nhóm phụ nữ làm dịch vụ tình dục

Phần B gồm 3 Chương sau:

Chương I: Gồm các bài tập nhằm tìm hiểu sự kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan tới MSM1

1 Những bài tập trong chương này được chọn lọc từ cuốn “Tìm hiểu và giảm kỳ thị liên quan đến nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới và HIV” do ISDS phối hợp cùng với Chương trình

Chương II: Các bài tập nhằm tìm hiểu sự kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan tới những người nghiện chích ma túy

Chương III: Gồm những bài tập nhằm tìm hiểu sự kỳ thị và phân biệt đối

xử liên quan tới phụ nữ làm dịch vụ tình dục

Các bạn có thể tìm đọc những tài liệu Hướng dẫn giảm kỳ thị khác do ISDS và ICRW xây dựng dành riêng cho các nhóm này để có thêm nhiều bài tập sử dụng hơn

Chúng tôi rất mong nhận được những phản hồi của các bạn đối với bộ tài liệu này Xin gửi ý kiến của Bạn tới địa chỉemail: isdsvn@isds.org.vn

©2011 Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội (ISDS)

Những thông tin và minh họa trong tài liệu này có thể sử dụng và in ấn miễn phí hoặc sử dụng với những mục đích phi lợi nhuận khác mà không cần có sự đồng ý Tuy nhiên, các thông tin và minh họa từ tài liệu này nếu được sử dụng cần được trích dẫn ISDS/ICRW là nguồn thông tin

LỜI NÓI ĐẦU 1

A1 Tìm hiểu sự kỳ thị qua tranh vẽ 7A2 Bài tập sự kỳ thị có nghĩa là gì? 10A3 Những từ ngữ gây tổn thương - Mọi người nói gì

vềnhững nhóm có hành vi nguy cơ cao? 13A4 Phán xét người khác: như thế nào & tại sao? 16A5 Trải nghiệm của chúng ta khi bị kỳ thị 20A6 Tách hiv/aids ra khỏi tệ nạn xã hội 23A7 Biểu hiện của kỳ thị, tác động và nguyên nhân gây

ra sự kỳ thị và phân biệt đối xử 27A8 Tìm hiểu về quyền qua tranh luận 30A9 Tối phó với các tình huống khó khăn 32A10 Tìm kiếm các giải pháp và hành động trong

bối cảnh cụthể - kỳ thị trong trường học 36A11 Vận động giảm kỳ thị trong dự án 39

TÌM HIỂU SỰ KỲ THỊ LIÊN QUAN TỚI HIV 47

KỲ THỊ VÀ PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ ĐỐI VỚI NHỮNG NGƯỜI NAM QUAN HỆ TÌNH DỤC ĐỒNG GIỚI (MSM)

VÀ NGƯỜI CHUYỂN GIỚI 51

MSM 2 Khuynh hướng tình dục, Nhân dạng tình dục và

Hành vi tình dục 53MSM3 Mục đích của Tình dục và Tình dục Đồng giới 64

Phần B

CHƯƠNGI

MSM5 Các quan niệm xã hội về Tình dục đồng giới 72MSM 6 Nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới và người

chuyển giới ở Việt Nam - Nguy cơ và tính

IDU6 Chuỗi Phán xét - Ai là người đáng thương &

IDU 7 “Tệ nạn xã hội” và hậu quả của sự kỳ thị 99IDU 8 Tranh luận: Tội phạm, Nạn nhân hay Bệnh nhân 103

IDU 10 Đối phó với ma túy trong gia đình 109

KỲ THỊ VÀ PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ ĐỐI VỚI NHÓM PHỤ NỮ

SW1 Cộng đồng Nói gì, E ngại gì và Đối xử như thế nào

với những phụ nữ làm DVTD? 112SW2 Chúng ta biết gì về những phụ nữ làm DVTD? 115CHƯƠNGII

CHƯƠNGIII

Phần C Phụ lục 1: Các câu hỏi thường gặp về nghiện ma túy và

PHẦN A

TÌM HIỂU SỰ KỲ THỊ LIÊN QUAN TỚI HIV PH

A1 Tìm hiểu sự kỳ thị qua tranh vẽ

A2 Bài tập sự kỳ thị có nghĩa là gì?

A3 Những từ ngữ gây tổn thương - Mọi người nói gì về những nhóm có hành vi nguy cơ cao?

A4 Phán xét người khác: như thế nào & tại sao?

A5 Trải nghiệm của chúng ta khi bị kỳ thị

A6 Tách hiv/aids ra khỏi tệ nạn xã hội

A7 Biểu hiện của kỳ thị, tác động và nguyên nhân gây ra sự kỳ thị và phân biệt đối xử

A8 Tìm hiểu về quyền qua tranh luận

A9 Tối phó với các tình huống khó khăn

A10 Tìm kiếm các giải pháp và hành động trong bối cảnh cụ thể - kỳ thị trong trường học

A11 Vận động giảm kỳ thị trong dự án

A12 Lập kế hoạch hành động

MỤC LỤC

TÌM HIỂU SỰ KỲ THỊ QUA TRANH VẼ A1

Sau bài tập này, các tham dự viên sẽ

Thảo luận về tác động của kỳ thị

đối với những người có HIV hoặc

bị ảnh hưởng bởi HIV

45 phút - 60 phút

Lựa chọn một số tranh trong số các

tranh vẽ về kỳ thị trong phần Phụ lục

tranh vẽ Đánh số thứ tự vào các bức

tranh và dùng băng keo giấy dán các

bức tranh lên tường, hoặc lên bảng

BƯỚC 1: Thảo luận qua tranh -

PHÁT HIỆN SỰ KỲ THỊ

Cách 1: Chia thành các nhóm 4-5

người Đề nghị những tham dự viên tiến đến xem các bức tranh để nắm được nội dung của từng bức tranh Sau đó, đề nghị mỗi nhóm chọn một bức tranh Yêu cầu các nhóm thảo luận về bức tranh mà nhóm đã chọn theo gợi ý sau:

1 Điều gì đang diễn ra trong bức tranh?

2 Bức tranh này nói lên điều gì?

3 Điều gì gây ấn tượng mạnh nhất?

4 Tình trạng như được miêu tả trong bức tranh có xảy ra trên thực tế hay không? Hãy chia sẻ câu chuyện của bạn?

Cách 2: Thực hiện trước khi khai mạc,

trong khi chờ đợi các thành viên có mặt đủ tại hội thảo Dán các bức tranh cùng các tờ giấy khổ to dưới từng bức tranh dọc theo tường Khi các thành viên bước vào phòng (sau thủ tục đăng ký hội thảo), ghép từng đôi và yêu cầu họ đi quanh phòng tới các bức tranh và ghi lại cảm nhận về từng bức

tranh - “Bạn đã nhìn thấy gì trong bức

tranh này? Cảm nghĩ của bạn”

TÌM HIỂU SỰ KỲ THỊ QUA TRANH VẼ

A1

BƯỚC 2: Báo cáo lại

Đề nghị từng nhóm cử đại diện trình bày kết quả thảo luận của nhóm mình Người điều hành mời các thành viên khác trong nhóm và ở các nhóm khác bổ sung nhận xét và chia sẻ thêm những trải nghiệm của họ

BƯỚC 3: Phân tích

Người điều hành tóm tắt các nhận xét chung nhất của các nhóm và làm rõ những điểm khác nhau Người điều hành nhấn mạnh những biểu hiện của sự

kỳ thị và phân biệt đối xử (thái độ/ hành vi);

Sau đó, người điều hành có thể hỏi tiếp các câu hỏi để đào sâu thêm vấn đề, thí dụ như thảo luận kỹ hơn về tác động của sự kỳ thị và phân biệt đối xử đối với những người bị kỳ thị và những người xung quanh họ (người thân, gia đình, bạn bè, v.v)

BƯỚC 4: Người điều hành tóm tắt

Sự kỳ thị có thể được biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau (nêu ví dụ về

sự kỳ thị trong một số bức tranh đã được các nhóm thảo luận - chê trách tư cách đạo đức; cô lập/ xa lánh - ăn riêng, không ai đến thăm, sợ hãi; coi NCH là

vô dụng, tự kỳ thị, người nhà của NCH bị kỳ thị, v.v );

Sự kỳ thị cũng có thể xảy ra do có mối quan hệ/liên quan: như - vợ chồng, con cái hoặc gia đình của NCH là đối tượng bị kỳ thị Ví dụ như gia đình phải giấu NCH để tránh bị hàng xóm kỳ thị; con của NCH không được chơi với những trẻ con khác;

Nhiều người không ý thức được rằng một số thái độ/ hành vi của họ là kỳ thị (kỳ thị không cố ý);

Kỳ thị và phân biệt đối xử có thể xẩy ra trong các bối cảnh khác nhau của cuộc sống - trong gia đình, cộng đồng, nơi làm việc, cơ sở y tế, trường học, v.v;

TÌM HIỂU SỰ KỲ THỊ QUA TRANH VẼ A1

Kỳ thị làm tổn thương cho người có HIV và cho cả những người thân của họ;

Kỳ thị không làm lợi cho ai;

Chúng ta có thể thay đổi thái độ và hành vi của chính bản thân mình và của những người khác Thay đổi thái độ và hành vi của chính mình là một trong những bước quan trọng của quá trình giảm kỳ thị và phân biệt đối xử

Một số biểu hiện của kỳ thị

Cô lập, lăng mạ, chỉ trích, trách cứ, xa lánh, bàn tán, v.v

Tự kỳ thị - Những người có HIV/AIDS tự trách cứ và tự cô lập mình

Kỳ thị theo nhóm - cả gia đình chịu ảnh hưởng bởi sự kỳ thị

Kỳ thị bởi vẻ bề ngoài/ngoại hình/dạng công việc

Bài tập SỰ KỲ THỊ CÓ NGHĨA LÀ GÌ?

A2

Các học viên biết về định nghĩa của

sự kỳ thị và đưa ra các ví dụ Bài tập

này có thể thay thế bằng bài trình bày

về định nghĩa về kỳ thị và phân biệt

đối xử

30 phút

Chuẩn bị các tấm bìa nhỏ ghi ý kiến

BƯỚC 1: Ý TƯỞNG CỦA NHỮNG

THAM DỰ VIÊN VỀ SỰ

KỲ THỊ? (Động não)

Phát các tấm bìa và đề nghị các thành viên viết lên phiếu đó ý kiến: Đặt câu hỏi - “Theo bạn, từ “KỲ THỊ” có nghĩa

là gì?” Ghi lại các ý kiến trên giấy theo

sơ đồ hình tròn với các tia vạch - xem

ví dụ dưới đây

Khuyến khích mọi người đưa ra các

ví dụ về sự kỳ thị và định nghĩa nó Sau đó giải thích về khái niệm dưới đây hoặc phát các phiếu có ghi khái niệm về kỳ thị

Giữ khoảng cách

Cô lập hoặc gạt bỏ Sỉ nhục & chê trách

Đối xử như kẻ bị ruồng bỏ Đối xử như người có gì khác biệt

Tránh tiếp xúc/giao tiếp

Bài tập SỰ KỲ THỊ CÓ NGHĨA LÀ GÌ? A2

BƯỚC 2: GIẢI THÍCH VỀ KỲ THỊ)

Kỳ thị có nhiều dạng thức khác nhau và các biểu hiện khác nhau:

Kỳ thị trong cảm nhận - nhận thức hoặc cảm giác/ thái độ về những người

có HIV

Kỳ thị về thể chất (như ghê, sợ, ) - liên quan đến các dị tật hoặc các bệnh

nguy hiểm

Kỳ thị về mặt đạo đức (như, khinh bỉ, phê phán, lên án, ), liên quan đến

những hành vi được coi là phi đạo đức

Kỳ thị từ bên ngoài là sự đối xử khác biệt và không công bằng Sự phân biệt

đối xử này có thể bao gồm việc gây áp lực, hắt hủi, trừng phạt, gây phiền hà,

đổ lỗi hoặc loại trừ

Tự kỳ thị (kỳ thị từ bên trong) - tự mình có thái độ không chấp nhận bản thân

hoặc áp đặt cách nhìn tiêu cực đối với chính bản thân mình - tự căm ghét, xấu

hổ, phê phán bản thân mình - họ cảm thấy đang bị người khác xét đoán vì thế

họ cô lập bản thân - Những người có HIV thường “tự kỳ thị” - tự tách bản thân mình ra khỏi gia đình và cộng đồng

Những người bị kỳ thị (NCH, MSM, người tiêm chích ma túy, người làm dịch vụ tình dục, v.v) có thể trải nghiệm sự kỳ thị từ bên ngoài hoặc hay sự tự kỳ thị (sự kỳ thị bên trong)

Kỳ thị là một quá trình:

Chỉ ra hay gán nhãn cho sự khác biệt - Anh ta khác với chúng ta - anh ta

ho nhiều

Coi những khác biệt đó là hành vi tiêu cực - Bệnh tật của anh ta là do các hành

vi sinh hoạt bừa bãi và sai trai gây ra

Phân biệt “chúng ta” và “bọn họ” - thí dụ: xa lánh, cô lập, chối bỏ.

Mất dần vị thế và bị phân biệt đối xử (không tôn trọng, xa lánh).

Các khía cạnh quan trọng khác

Thường mọi người không hiểu rõ khái niệm “kỳ thị” vì đó là từ Hán Việt Kỳ thị

HIV, tình dục/ma túy và cái chết - kỳ thị kép.

Các động cơ của sự kỳ thị thay đổi theo các bối cảnh khác nhau

Đổ vỡ trong các mối quan hệ xã hội

Mọi người lo sợ rằng HIV rất dễ lây

Mọi người che dấu thái độ kỳ thị của mình

Phân biệt đối xử và các quyền con người

Kỳ thị và phân biệt đối xử là gì? (ĐỊNH NGHĨA)

Kỳ thị là sự gán nhãn cho một người, coi họ thấp kém hơn bởi một thuộc

tính nào đó mà họ có

Kỳ thị là quá trình hình thành thái độ không chấp nhận và áp đặt cái nhìn tiêu

cực đối với một cá nhân/nhóm trên cơ sở sự khác biệt về một phẩm chất hay đặc điểm nào đó của cá nhân hay nhóm đó

Phân biệt đối xử là kỳ thị được chuyển thành hành động, thể hiện qua sự

đối xử không công bằng đối với người bị kỳ thị Phân biệt đối xử được định nghĩa như là sự kỳ thị bằng hành động Đến lượt mình, phân biệt đối xử khuyến khích và củng cố sự kỳ thị

NHỮNG TỪ NGỮ GÂY TỔN THƯƠNG -

MỌI NGƯỜI NÓI GÌ VỀ NHỮNG NHÓM

CÓ HÀNH VI NGUY CƠ CAO? A3

đồng tính nam (Tùy mục đích hội thảo, có thể bổ sung thêm các nhóm dễ bị tổn thương khác, thí

dụ, trẻ em có HIV, trẻ em mồ côi, phụ nữ có HIV,v.v.)

BƯỚC 1: TÌM HIỂU: MỌI NGƯỜI

NÓI GÌ VỀ….?

Dán các tấm giấy khổ to đã viết tên các nhóm đối tượng thành một hàng ngang lên tường/hoặc trên bảng Trên mỗi tấm giấy viết tên một nhóm (đối tượng) bị kỳ thị, ví dụ, 1) Người tiêm chích ma tuý; 2) Người làm mại dâm; 3) Người có HIV/AIDS; 4) Người đồng tính; Trên tấm giấy

dưới tên mỗi đối tượng ghi thêm câu

hỏi: “Mọi người nói gì về…” (ghi tên

nhóm đối tượng tương ứng - thí dụ,

ở tờ giấy ghi nhóm Người tiêm chich

ma túy là câu hỏi “Mọi người nói gì về

những người tiêm chích ma túy?”, v.v).

BƯỚC 2: CHIA NHÓM

chia lớp thành 04 nhóm với số lượng tương đương nhau (số nhóm sẽ tương ứng với số nhóm đối tượng được ghi trên giấy khổ to) Phân công mỗi nhóm một đối tượng (thí dụ, 4

Sau bài tập này, các tham dự viên sẽ

có thể:

1 Xác định các biệt hiệu (nhãn)

mà mọi người sử dụng để kỳ

thị những nhóm bị kỳ thị (NCH,

người làm mại dâm, người nam

quan hệ tình dục đồng giới, người

Giấy khổ to, bút viết

Một số tờ giấy khổ to, trên mỗi

tờ giấy ghi 01 tên của một trong

những nhóm đối tượng sau:

Người có HIV/AIDS, người làm

mại dâm (có thể tách thành Mại

dâm nữ và Mại dâm nam), người

nghiện chích ma túy, những người

MỤC ĐÍCH

CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

THỜI GIAN

CHUẨN BỊ

NHỮNG TỪ NGỮ GÂY TỔN THƯƠNG - MỌI NGƯỜI NÓI GÌ VỀ NHỮNG NHÓM

CÓ HÀNH VI NGUY CƠ CAO?

nhóm/4 nhóm đối tượng bị kỳ thị - mỗi nhóm tiến đến tờ giấy khổ to có viết tên nhóm đối tượng bị kỳ thị;

BƯỚC 3: LÀM VIỆC THEO THỨ TỰ VÒNG TRÒN

Phát bút và yêu cầu mỗi nhóm viết lên tờ giấy tất cả những điều mọi người nói về những đối tượng thuộc nhóm đó (tên gọi, hành vi, thái độ; v.v) Sau 05 phút thảo luận và ghi lên giấy, người điều hành hô to: “CHUYỂN” và yêu cầu các nhóm đổi chỗ - tiến tới tờ giấy khổ to bên cạnh để ghi ý kiến cho nhóm đối tượng tiếp theo Tiếp tục như vậy cho tới khi cả 05 nhóm đã di chuyển và đóng góp ý kiến lên tất cả

05 tờ giấy khổ to và quay trở lại về vị trí ban đầu

BƯỚC 4: Người điều hành tóm tắt những ý kiến ghi trên giấy khổ to Người điều

hành dẫn dắt thảo luận dựa trên các câu hỏi gợi ý sau:

1 Đặt chúng ta vào vị trí của những người có HIV, NTDĐG hay người làm mại dâm chúng ta sẽ cảm thấy như thế nào nếu chúng ta bị cộng đồng gọi như vậy?

2 Nếu người thân của bạn bị gọi bởi những tên như vậy thì Bạn cảm thấy như thế nào?

3 Những điều gì gây tổn thương nhất?

4 Những biệt hiệu (nhãn) như vậy có ngụ ý gì?

5 Chúng ta thử hình dung nếu một người là đồng tính nam làm mại dâm và nghiện chích ma túy và nhiễm HIV, người đó sẽ bị kỳ thị như thế nào?

6 Chúng ta nên gọi họ như thế nào để tránh gây tổn thương cho họ?

BƯỚC 5 TÓM TẮT

► Nhiều khi chúng ta không ý thức được rằng những cách gọi một cá nhân hoặc một nhóm người - sự dán nhãn - dù là vô tình hoặc không có ác ý đều thể hiện thái độ kỳ thị và phân biệt, và gây tổn thương sâu sắc cho họ

NHỮNG TỪ NGỮ GÂY TỔN THƯƠNG -

MỌI NGƯỜI NÓI GÌ VỀ NHỮNG NHÓM

CÓ HÀNH VI NGUY CƠ CAO? A3

hoặc là người tiêm chích ma túy, hay là nam giới có quan hệ tình dục đồng giới (đó là sự kỳ thị kép hay là sự kỳ thị nhiều tầng)- đó là sự kỳ thị người có HIV và

kỳ thị đối với các đối tượng bị gắn với “tệ nạn xã hội” Thí dụ, những người nam

có quan hệ tình dục đồng giới mang HIV có thể chịu sự kỳ thị kép - trước hết

họ bị kỳ thị vì quan hệ tình dục đồng giới, sau đó bị kỳ thị thêm vì nhiễm HIV

► Những cách dán nhãn và phán xét mang tính đạo đức dễ khiến cho những người thuộc nhóm có những hành vi nguy cơ cao (như, người nam quan hệ tình dục đồng giới, người chuyển giới,.v.v) hoặc những người có HIV thường

bị đánh đồng là tệ nạn xã hội và bị kỳ thị nặng nề hơn

A4 NHƯ THẾ NÀO & TẠI SAO? PHÁN XÉT NGƯỜI KHÁC:

Các tham dự viên sẽ có thể: Xem xét

việc chúng ta đưa ra những giả định

và xét đoán người khác như thế nào

1 giờ

Một số tranh vẽ về những nhân vật

khác nhau (phụ lục tranh vẽ E-F): công

nhân xây dựng, lái xe, người hành

nghề mại dâm, cô gái làm ở quán bar,

người tiêm chích ma túy, người làm

thuê ngoại tỉnh, người bán hàng rong,

thương nhân, nhân viên văn phòng

(thư ký), giáo viên, y tá, nữ vị thành

viên, nam vị thành niên, người phụ nữ

đang mang thai, ông già

BƯỚC 1: CHIA NHÓM VÀ ĐẶT TÊN

1 Chia lớp thành 03 hoặc 4 nhóm tùy thuộc số lượng thành viên (có thể đặt tên gọi cho từng nhóm - theo tên các loại hoa quả, hoặc nghề nghiệp,v.v Thí dụ: nhóm thuyền chài, nhóm lái xe, nhóm nông nghiệp,v.v)

2 Gắn lên tường chuỗi NGUY CƠ: 03 tờ bìa ghi các hình thức: NGUY CƠ CAO; NGUY CƠ THẤP; KHÔNG XÁC ĐỊNH (đặt tách riêng 03 vị trí)

BƯỚC 2: KHỞI ĐỘNG Chọn tranh: Yêu cầu mỗi thành

viên chọn một tranh nhân vật và nghĩ về họ theo những câu hỏi

gợi ý sau: “Người đó làm nghề gì?

Nhận định về nguy cơ nhiễm HIV của người đó? Giải thích tại sao?”.

Sau đó yêu cầu từng thành viên mang bức tranh nhân vật mình chọn đặt vào vị trí thích hợp trong chuỗi nguy cơ (NGUY CƠ

THỜI GIAN

CHUẨN BỊ

PHÁN XÉT NGƯỜI KHÁC:

NHƯ THẾ NÀO & TẠI SAO? A4

BƯỚC 3: THẢO LUẬN THEO CHỦ ĐỀ: CHÚNG TA ĐÁNH GIÁ NGƯỜI KHÁC

NHƯ THẾ NÀO?

Yêu cầu các thành viên cùng nhau xem xét lại các nhận định của mình về các nhân vật và cùng thảo luận theo các câu hỏi gợi ý sau:

Chúng ta đã có những giả định như thế nào về người khác

Cộng đồng xét đoán/hoặc đánh giá người khác qua những khía cạnh nào?

Cộng đồng xét đoán hoặc nhận thức như thế nào về những người có nguy cơ cao? Những ngôn từ nào được sử dụng để xét đoán? Thái độ đằng sau các ngôn từ đó là gì?

Những người có HIV/AIDS bị đánh giá như thế nào? Họ bị lên án về điều gì?” “Tại sao chúng ta lại phán xét người khác?”

“Khi nào việc đánh giá/phán xét gây tổn thương cho người khác?”

Ghi lại các ý kiến lên giấy khổ to và dán lên tường

Chúng ta phán xét người khác như thế nào?

Dựa trên các yếu tố - mức độ di động, học vấn, nghề nghiệp, quan

hệ yêu đương

Ăn mặc và biểu hiện bề ngoài được mọi người sử dụng làm căn cứ để

phán xét Thí dụ, mặc váy quá ngắn bị xem là biểu hiện của sự chơi bời

Sự kỳ thị bao gồm việc phán xét và chê trách mọi người

Chúng ta phán xét căn cứ trên những giả định của mình về hành vi của

người khác Chúng ta thường tin vào những mặt xấu nhất của người khác

Những người làm nghề hay di chuyển - như lao động ngoại tỉnh, lái xe đường dài, thương gia là những người có NGUY CƠ CAO Họ thường

phải xa nhà và có xu hướng tìm kiếm và thỏa mãn quan hệ tình dục với

người khác

Nguồn: Báo cáo Hội thảo”Tìm hiểu và Đương đầu với Kỳ thị đối với HIV/AIDS” Viện

Nghiên cứu Phát triển Xã hội, 2002.

A4 NHƯ THẾ NÀO & TẠI SAO? PHÁN XÉT NGƯỜI KHÁC:

XÉT ĐOÁN NGƯỜI KHÁC

Khiến:

Tôi cảm thấy mình tốt hơn và cao hơn

Tăng cường quyền lực của tôi và khống chế người khác

Giữ cho tôi khác với người khác

Tôi có thể duy trì vị thế hiện tại của mình trong cộng đồng

Giải thoát khỏi sự sợ hãi của chính mình - tôi xét đoán người khác về những điều tôi không thích ở bản thân mình

SỰ PHÁN XÉT GÂY TỔN THƯƠNG

Khi:

Làm phương hại đạo đức

Khiến người khác cảm thấy nhỏ bé/ngốc nghếch

Khiến họ tự cô lập bản thân

► Chúng ta thường phán xét người khác căn cứ trên một số yếu tố, như: mức độ

di động, học vấn, nghề nghiệp, quan hệ yêu đương, ăn mặc, Ăn mặc và biểu hiện bề ngoài được mọi người sử dụng làm căn cứ để phán xét Thí dụ, mặc váy quá ngắn bị xem là biểu hiện của sự chơi bời

PHÁN XÉT NGƯỜI KHÁC:

NHƯ THẾ NÀO & TẠI SAO? A4

► Kỳ thị người khác khiến chúng ta cảm thấy cao hơn người khác, đạo đức hơn người khác Nó khiến chúng ta cảm nhận rằng CHÚNG TA ĐÚNG và HỌ SAI Thế nhưng, chúng ta có thể bị người khác xét đoán như thế Thực ra, tất cả chúng ta đều “cùng chung trên một con thuyền”

► Chúng ta nên chấp nhận với thái độ khách quan hơn trước khi có kết luận

về một người khác-phán xét hoặc kết tội người khác Ví dụ như, bạn có thể không đồng ý với lối sống của người nam đồng tính nhưng bạn không nên kết tội, đánh giá hoặc xa lánh anh ta Bạn có thể có quan điểm riêng của mình về tình dục trước hôn nhân nhưng liệu điều đó có nghĩa là tất cả những cô gái trẻ mang thai trước hôn nhân đều đáng bị lên án?

► Sự xét đoán hay chê trách là một hành vi tự nhiên của con người, nhưng chúng ta cần chủ động phê phán hành vi này, vì sự xét đoán gây tổn thương cho người khác

► Chúng ta cần khuyến khích mọi người có thái độ tích cực và khách quan tới cuộc sống

A5 TRẢI NGHIỆM CỦA CHÚNG TA KHI BỊ KỲ THỊ

Bài tập này yêu cầu các tham dự viên nhớ lại những thời điểm trong cuộc đời họ, khi mà họ cảm thấy bị kỳ thị và bằng cách chia sẻ những trải nghiệm về sự kỳ thị, các tham dự viên có thể hiểu được cảm giác khi bị kỳ thị như thế nào, và đó

là cách giúp họ có được sự thông cảm hơn với những nhóm hiện đang chịu sự

kỳ thị nặng nề từ phía cộng đồng và xã hội

Bài tập này đòi hỏi rất cao sự tin tưởng và cởi mở giữa các thành viên trong nhóm Vì vậy, tốt nhất là không nên sử dụng bài tập này làm bài tập đầu tiên Tốt hơn, chúng ta nên tiến hành bài tập này vài ba bài tập khác, khi các tham dự viên đã xác định được các biểu hiện của sự kỳ thị đối với NCH trong các hoàn cảnh khác nhau Khi đó, bài tập A5 này được sử dụng để khai thác sâu hơn cảm nhận của các cá nhân về sự kỳ thị: cảm xúc khi mình bị kỳ thị là như thế nào Bằng cách này, tham dự viên sẽ cởi mở hơn về nhau và sẵn sàng chia sẻ các trải nghiệm của họ

Cần lưu ý là bài tập này xem xét sự kỳ thị nói chung, chứ không nói về sự kỳ thị liên quan tới mại dâm Vì vậy, hướng dẫn của bài tập này là:” Hãy nhớ lại một thời điểm nào đó trong cuộc sống của bạn khi bạn cảm thấy bị cô lập hoặc bị chối bỏ, chỉ bởi vì bạn bị xem là không giống với những người khác” Đưa ra một

số ví dụ để giúp các tham dự viên hiểu được rằng họ cần suy nghĩ và nhớ lại những trải nghiệm nào (bạn bị trêu chọc vì gia đình bạn nghèo; hay bị trêu chọc

ở trường vì bạn nhỏ bé hơn các bạn khác, hoặc vì bạn không biết đá bóng, v.v) Bài tập này cần sự giới thiệu cẩn thận nhằm giúp các tham dự viên phá bỏ được cảm giác không thoải mái về việc ngồi và kể lại các trải nghiệm riêng của họ cho những người khác Có thể bắt đầu bằng việc người điều hành là người đầu tiên chia sẻ câu chuyện của mình

Khi giới thiệu bài tập này, cố gắng đưa các tham dự viên có tâm trạng thật thoải

LƯU Ý

TRẢI NGHIỆM CỦA CHÚNG TA KHI BỊ KỲ THỊ A5

Người điều hành cần nhấn mạnh rằng: sự chia sẻ những câu chuyện riêng tư của các tham dự viên là hoàn toàn tự nguyện Không ai bị ép buộc để chia sẻ các câu chuyện về sự kỳ thị của họ đã trải nghiệm trong cuộc đời của mình Ngoài ra, vấn đề bảo mật về những thông tin mà tham dự viên sẽ chia sẻ cũng cần được nhấn mạnh và thống nhất từ đầu Mọi câu chuyện, mọi thông tin mà tham dự viên chia sẻ chỉ trong phạm vi của hội thảo này mà thôi

Bài tập này có thể gây ra những ký ức đau buồn cho các tham dự viên Vì vậy người điều hành phải sẵn sàng để đối phó với những cảm xúc có thể sẽ xảy ra

Các tham dự viên sẽ có thể:

Mô tả một số trải nghiệm của mình

về sự kỳ thị và phân biệt đối xử

“Hãy nghĩ đến một lần trong đời của mình khi bạn cảm thấy bị cô lập hay

xa lánh, hay bị đem ra chế giễu do bị coi là khác thường so với những người khác-hoặc khi bạn thấy những người khác bị đối xử theo cách như vậy”

Giải thích rằng trải nghiệm này không nhất thiết phải là ví dụ về sự kỳ thị do HIV-nó có thể là bất cứ một dạng thức nào của “sự cô lập hay xa lánh bởi bị xem là khác thường” Đề nghị họ nghĩ

về - “Điều gì đã xảy ra? Khi đó Bạn

cảm thấy như thế nào? Nó có những tác động gì với bạn?”

THỜI GIAN

A5 TRẢI NGHIỆM CỦA CHÚNG TA KHI BỊ KỲ THỊ

Chia sẻ theo từng cặp

Mời các tham dự viên ngồi theo cặp “Hãy chia sẻ với người nào mà bạn cảm thấy thoải mái và tin tưởng” Mỗi cặp đôi sẽ có vài phút để cùng nhau chia sẻ câu chuyện của họ với nhau Báo cáo lại

Mời các thành viên chia sẻ câu chuyện của họ cho cả nhóm lớn Không bắt buộc - mọi người chia sẻ nếu họ cảm thấy thoải mái

Chia sẻ trong hội thảo

Mời các tham dự viên chia sẻ câu chuyện của họ trong nhóm lớn Những chia sẻ này hoàn toàn mang tính tự nguyện, không ai bị ép buộc chia sẻ câu chuyện Mọi người chỉ chia sẻ khi cảm thấy thực sự thoải mái Sau khi một số thành viên chia sẻ

câu chuyện, hãy hỏi họ: “Bạn cảm thấy như thế nào? Những chuyện đó ảnh hưởng

như thế nào đến cuộc sống của bạn?”

Thảo luận

Người điều hành hỏi các tham sự viên: “Bài học mà chúng ta học được từ bài tập

này là gì? Cảm xúc của chúng ta như thế nào khi gặp phải sự kỳ thị?”.

Tóm tắt

Trước khi kết thúc bài tập này, người điều hành tóm tắt những điểm chính mà các tham dự viên vừa chia sẻ trong câu chuyện của họ Trong phần tóm tắt, người điều hành nên nhấn mạnh những điểm sau nếu các tham dự viên chưa đề cập đến: Bài tập này giúp chúng ta nhìn lại và hiểu sâu hơn từ cảm xúc của bản thân về việc bị kỳ thị là như thế nào

Cảm giác bị kỳ thị - cảm giác khi chúng ta bị chế giễu và bị coi thường - rất đau đớn và sẽ bị ám ảnh trong thời gian dài

TÁCH HIV/AIDS RA KHỎI TỆ NẠN XÃ HỘI A6

Các đại biểu tham gia sẽ có thể:

Phân biệt rõ giữa HIV/AIDS và

Chuẩn bị các tấm bìa nhỏ nhiều màu

để làm Thẻ Nhân vật - trên mỗi tấm

bìa ghi tên một nhóm đối tượng bị

nhiễm HIV khác nhau Chú ý là tất cả

những nhân vật ghi trên đều là người

có HIV/AIDS

MỤC ĐÍCH

THỜI GIAN

CHUẨN BỊ

Chuẩn bị một số bộ Thẻ Nhân vật, mỗi

bộ gồm một loại các nhân vật như đã nêu ở trên Chú ý là số bộ Thẻ nhân vật này tương đương với số đại biểu (nếu để từng đại biểu đưa ra nhận định), hoặc bằng ½ số đại biểu nếu chia các đại biểu thành từng cặp, hoặc bằng 1/3 số đại biểu nếu chia các đại biểu thành nhóm 3 người

Một tờ giấy khổ lớn có dán băng dính hai mặt (hoặc dùng ghim nếu không

có băng dính) dán lên tường

Đây là ví dụ về MỘT BỘ THẺ NHÂN VẬT, bao gồm:

1 “người thi hành công vụ có HIV”

2 “người làm mại dâm có HIV”

3 “người tiêm chích ma tuý có HIV”

4 “phụ nữ lây HIV từ chồng”

5 “nam giới lây HIV từ vợ”

6 “phụ nữ chưa chồng nhiễm HIV

Thêm vào một số nhân vật khác theo

ý của Bạn (thí dụ, tù nhân nhiễm HIV, v.v)

A6 TÁCH HIV/AIDS RA KHỎI TỆ NẠN XÃ HỘI

BƯỚC 1: Xây dựng CHUỖI MỨC ĐỘ PHÁN XÉT/ KỲ THỊ

Trên tờ giấy to vẽ đường thẳng thể hiện MỨC ĐỘ PHÁN XÉT/KỲ THỊ (CHUỖI KỲ THỊ) Chia thành 2 cực ở 2 phía tờ giấy:

Một cực: VÔ TỘI/ĐÁNG THƯƠNG

Cực kia: TỘI LỖI/ ĐÁNG LÊN ÁN /CHÊ TRÁCH

BƯỚC 2: CHIA NHÓM THẢO LUẬN

Chia các đại biểu thành từng đôi và phát bộ Thẻ nhân vật cho từng đôi Từng đôi thảo luận về từng nhân vật được lựa chọn và quyết định xem họ sẽ gắn những nhân vật trong bộ Thẻ nhân vật ở đâu trong CHUỖI KỲ THỊ

BƯỚC 3: CHIA SẺ

Yêu cầu các cặp cho ý kiến:

“Tại sao các Quí vị lại đặt nhân vật này ở vị trí này (chỉ rõ) trong chuỗi kỳ thị”.

Ví dụ: Tại sao người tiêm chích ma tuý lại bị đặt ở cực “TỘI LỖI/ĐÁNG LÊN ÁN”?

Mời các thành viên khác đóng góp ý kiến/nhận xét về bất cứ nhân vật nào mà

họ thấy có sự thay đổi/không phù hợp nào đó và giải thích vì sao

BƯỚC 4: THẢO LUẬN CHUNG THEO CÁC CÂU HỎI GỢI Ý SAU:

Chúng ta rút ra điều gì từ bài tập này?

Thái độ của chúng ta đối với người có HIV có phụ thuộc vào nguyên nhân họ

CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

TÁCH HIV/AIDS RA KHỎI TỆ NẠN XÃ HỘI A6

BƯỚC 5: TÓM TẮT

► Chúng ta không nên tìm hiểu một người nhiễm HIV là do đâu vì chúng ta cần xác định rằng chúng ta đang sống trong thời đại có HIV AI cũng có nguy cơ lây nhiễm HIV

► Trên thực tế, HIV xuất hiện ở Việt Nam trong bối cảnh mà ma túy và mại dâm đang là vấn đề nan giải của xã hội Những người nghiện ma túy và người làm mại dâm là đối tượng bị cộng đồng và xã hội lên án mạnh mẽ Mặt khác, tỷ lệ nhiễm HIV cao được phát hiện trong hai nhóm tiêm chích ma túy và mại dâm

đã góp phần củng cố thêm sự liên tưởng giữa HIV và tệ nạn xã hội Nhiều người còn cho rằng HIV là tệ nạn xã hội Do HIV lây truyền qua đường tình dục

và qua tiêm chích ma túy là chủ yếu nên nó bị gắn với tình dục và hành vi “xấu”

► Người có HIV càng bị kỳ thị nhiều hơn nếu họ là người nghiện ma túy, là người làm mại dâm Đó là sự kỳ thị kép Sự kỳ thị kép thường xảy ra đối với những người bị xã hội lên án là tệ nạn xã hội

► Tất cả những người có HIV, dù họ là ai, bị nhiễm HIV vì nguyên nhân nào, cũng cần được hỗ trợ, chăm sóc và được tạo điều kiện để tiếp cận các dịch vụ điều trị và các cơ hội cải thiện cuộc sống Người có HIV là bệnh nhân, không phải

là tệ nạn xã hội Cần đối xử với NCH từ góc độ họ là những người bệnh

► Ai cũng đều có quyền công dân Người có HIV cũng có mọi quyền như những người không có HIV Không ai mong muốn bị nhiễm HIV trong bất cứ hoàn

cảnh nào Nếu họ phạm lỗi hay phạm tội họ sẽ phải chịu trách nhiệm và sẽ

chịu sự phán xử của luật pháp Nhưng đồng thời, họ vẫn phải được chữa trị bệnh và được chăm sóc như những người bệnh

► Lý do khiến một người mắc bệnh không quan trọng bằng việc chúng ta có thể làm gì để có thể giúp người đó và gia đình họ khắc phục căn bệnh Chúng

ta cần nhấn mạnh về những hành vi có nguy cơ hơn là nói về nhóm có nguy cơ.

► Việc phân cực giữa “họ” và “chúng ta”, giữa “những người vô tội, đáng thương”

và những người “đáng chê trách”, dù là vô tình cũng sẽ khoét sâu khoảng cách

và làm tăng sự kỳ thị đối với những người đó

A6 TÁCH HIV/AIDS RA KHỎI TỆ NẠN XÃ HỘI

………

Cһp n: Thҿ Nhân vұt Thҿ Nhân vұt Thҿ Nhân vұt Thҿ Nhân vұt Thҿ Nhân vұt Thҿ nhân vұt ……

BIỂU HIỆN CỦA KỲ THỊ, TÁC ĐỘNG VÀ NGUYÊN

NHÂN GÂY RA SỰ KỲ THỊ VÀ PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ A7

Các tham dự viên sẽ có thể:

Xác định các dạng thức khác

nhau của sự kỳ thị và sự kỳ thị tác

động đến con người như thế nào

Xác đinh một số nguyên nhân cơ

bản của sự kỳ thị

1 giờ

Các tấm giấy nhỏ ghi ý kiến (nếu

có được 3 loại màu khác nhau thì

càng tốt - thể hiện Rễ cây- Thân

cây- Lá cây)

Giấy khổ to/bảng - vẽ hình cây

Bút dạ các màu

BƯỚC 1: Xây dựng CÂY VẤN ĐỀ

Tán lá cây: Tác động/Hậu quả:

Điều này ảnh hưởng tới người bị

kỳ thị như thế nào? (ví dụ: cô lập)

Thân cây: Các dạng kỳ thị - khi

mọi người kỳ thị người khác thì

họ làm gì? (ví dụ: gọi tên một cách xách mé, khinh miệt)

Gốc cây: Nguyên nhân - tại sao

người ta lại kỳ thị? (ví dụ thiếu kiến thức)

THỜI GIAN

CHUẨN BỊ

A7 NHÂN GÂY RA SỰ KỲ THỊ VÀ PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ BIỂU HIỆN CỦA KỲ THỊ, TÁC ĐỘNG VÀ NGUYÊN

BƯỚC 2: THẢO LUẬN VÀ LIỆT KÊ

Chia nhóm lớn thành từng đôi để thảo luận về nguyên nhân, biểu hiện và tác động/hậu quả của kỳ thị Phát các tấm bìa với những mầu khác nhau (3 mầu - thí dụ: xanh - lá cây; vàng - thân cây; và đỏ - rễ cây) và bút viết cho từng nhóm

Từng đôi thảo luận và viết ý kiến lên những tấm giấy nhỏ ghi ý kiến và dán chúng lên tường theo hình vẽ để tạo thành một “cây vấn đề” Các dạng kỳ thị là thân cây, các tác động là tán lá cây, và những nguyên nhân là rễ cây

BƯỚC 3: RÀ SOÁT LẠI VÀ TỔNG KẾT

Cùng với cả nhóm xem lại lần lượt từng điểm- nguyên nhân, hình thức, và tác động của kỳ thị Gộp những điểm tương tự và thêm vào những điểm mới Giúp các thành viên thấy 2 mức độ của các tác động - ảnh hưởng tức thời đến người có HIV/AIDS (cách ly) và các tác động khác (mất việc làm)

Có thể yêu cầu một vài thành viên tham gia lần lượt đọc to các nguyên nhân, hình thức, và tác động của kỳ thị và cùng nhau nêu lên những điểm chung và thảo luận

Nếu còn thời gian, cùng nhóm thảo luận sâu hơn về những tác động của kỳ thị

và phân biệt đối xử ở cấp độ cá nhân (người bị kỳ thị), gia đình, cộng đồng và quốc gia là gì? Cùng nhau nêu những thí dụ cụ thể

BƯỚC 4: TÓM TẮT

► Người điều hành nhấn mạnh các nguyên nhân chính gây ra sự kỳ thị sự kỳ thị:

kỳ thị xuất phát từ những phê phán đạo đức, từ sự thiếu hiểu biết, từ sự lo sợ bệnh tật Dịch vụ chăm sóc sức khoẻ nghèo nàn, sự nghèo đói, mê tín-tin vào

số mệnh, truyền thông kém, bất bình đẳng giới, các yếu tố liên quan tới chính sách cũng là những nguyên nhân dẫn tới sự kỳ thị Có thể giúp các tham dự viên phân nhóm các nguyên nhân chính (thí dụ: kỳ thị do sợ hãi, do định kiến

BIỂU HIỆN CỦA KỲ THỊ, TÁC ĐỘNG VÀ NGUYÊN

NHÂN GÂY RA SỰ KỲ THỊ VÀ PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ A7

phòng lây truyền từ mẹ sang con

kỳ thị khiến những người đang nghi ngờ mình có thể có HIV không muốn

đi xét nghiệm HIV

Kỳ thị khiến người có HIV không dám bộc lộ tình trạng nhiễm HIV của mình cho người thân

Kỳ thị khiến những người có HIV không dám đến các cơ sở y tế để chữa trị và không dám đến các cơ sở tư vấn

Kỳ thị làm nhiều người không dám chăm sóc cho người có HIV

MỘT SỐ LÝ GIẢI VỀ NGUYÊN NHÂN GÂY RA KỲ THỊ

Thiếu kiến thức dẫn tới sự lo sợ bị lây nhiễm - coi NCH là những người nguy hiểm!

Phê phán đạo đức - gắn HIV với tệ nạn xã hội, có HIV nghĩa là có tội - liên quan đến ma túy, mại dâm

Gánh nặng cho gia đình và xã hội - người có HIV/AIDS là người vô dụng, không đóng góp được gì, và trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội

Là cơ chế đối phó với nỗi đau khổ/ tai họa - “Nếu như tôi có thể oán trách một người, tôi sẽ cảm thấy đối phó dễ dàng hơn với bệnh tật và cái chết”

Nghèo đói có thể làm cho mọi người kỳ thị - trẻ mồ côi bị cho thôi học

Đánh mất sự hỗ trợ và địa vị - “Nếu con tôi chết, tôi sẽ không còn người nương tựa khi về già, không ai lo tang lễ cho tử tế, không còn ai nối dõi”

Khẳng định sự kiểm soát - cố gắng giữ gìn trật tự xã hội trong bối cảnh xã hội đang thay đổi nhanh chóng khi thanh niên và phụ nữ có thể tiếp cận nhiều hơn tới nguồn lực, được tự do phát triển và cởi mở/tự do hơn trong hành vi tình dục

A8 TÌM HIỂU VỀ QUYỀN QUA TRANH LUẬN

Cuối bài tập này các tham dự viên sẽ

có thể:

Nhận thức rõ hơn về nhu cầu và

quyền và việc thực hiện quyền

của người có HIV (NCH)

Thảo luận và phát triển mối liên hệ

giữa đòi hỏi về quyền và chống lại

sự kỳ thị

60 - 90 phút

BƯỚC 1: CHIA NHÓM TRANH LUẬN

Chia nhóm thành các đội khác nhau theo từng quan điểm hoặc

BƯỚC 2: CÁC NHÓM TRANH LUẬN

THEO CÁC QUAN ĐIỂM ĐỐI LẬP

Các quan điểm tranh luận (Bạn có

thể lựa chọn một vài quan điểm đưa

ra dưới đây để thực hiện bài tập hoặc Bạn có thể đưa ra những nhận định đối lập khác để tranh luận)

THỜI GIAN

TÌM HIỂU VỀ QUYỀN QUA TRANH LUẬN A8

BƯỚC 3: NGƯỜI ĐIỀU HÀNH TÓM TẮT

NCH cũng có các nhu cầu, và có các quyền công dân cũng như trách nhiệm công dân như những người khác Sự kỳ thị/PBĐX dẫn tới việc quyền của NCH

bị ảnh hưởng, thậm chí cả trong môi trường gia đình (thí dụ như sự cô lập, không muốn trẻ em có HIV hoặc bị ảnh hưởng bởi HIV học cùng với những trẻ

em khác, không muốn NCH khám chữa chung với những người không có HIV

ở các cơ sở y tế, không cho tham gia các hoạt động xã hội,v.v.)

Chúng ta có thể tìm các cách hỗ trợ/ hoặc giúp NCH đấu tranh để các quyền của họ được tôn trọng và thực hiện

Một số người tỏ ra tốt bụng nhưng họ không hiểu mong muốn của NCH

Ai cũng có quyền tự quyết định Những người lớn có toàn quyền quyết định về cách họ sống như thế nào Nên tránh việc bảo NCH hãy sống như thế nào với một loạt những điều “không được”

Hãy tôn trọng quyền của người có HIV/AIDS

Những người muốn giúp đỡ cần cung cấp những thông tin cơ bản về những nguy cơ về những hành vi khác nhau, và hãy để cho NCH tự quyết định làm gì NCH phải có cuộc sống của mình - cuộc sống mà họ tự làm chủ

Nhóm 1a: NCH CÓ QUYỀN KẾT HÔN VÀ

SINH CON

Nhóm 1b: NCH KHÔNG NÊN KẾT HÔN

VÀ SINH CON

Nhóm 2a: NCH CÓ NHU CẦU VÀ CẦN

ĐƯỢC THỎA MÃN QUAN HỆ

A9 ĐỐI PHÓ VỚI CÁC TÌNH HUỐNG KHÓ KHĂN

Bài tập này giúp các tham dự viên

cùng nhau tìm hiểu những cách thức

đối phó với sự kỳ thị trong cuộc sống

hay trong công việc hàng ngày Những

tham dự viên có thể cùng nhau học hỏi

cách bày tỏ thái độ cương quyết và

thực hiện những kỹ năng này với bài

tập đóng vai Mục đích của bài này là

nhằm giúp mọi người thấy được rằng

chúng ta có thể chống lại sự kỳ thị

Bài tập này nhằm giúp các tham dự

viên có được những kỹ năng đương

đầu với sự kỳ thị và thay đổi tình

huống bằng cách thể hiện sự cương

phó với kỳ thị khi nó xẩy ra.

Một số tình huống kỳ thị nan giải và cần thái độ đối phó một cách cương quyết

Giới thiệu bài tập: Giải thích rằng bài

tập này nhằm giúp những tham dự viên thực hành các cách đương đầu với sự kỳ thị bằng cách thể hiện thái độ cương quyết của mình, nghĩa là nhìn thẳng vào mắt người đang kỳ thị và nói

ra những suy nghĩ của bạn một cách rõ ràng, mạnh mẽ và tự tin, nhưng không

tỏ ra hung hãn hoặc cáu giận

BƯỚC 1: Cùng nhau động não một số

nhận xét mang tính kỳ thị - viêt trên các tấm giấy lớn hoặc các tấm giấy

MỘT SỐ TÌNH HUỐNG KỲ THỊ

A Kỳ thị không tệ như anh nói

Anh chỉ cường điệu thôi Thực tế

kỳ thị là đúng Họ (NCH) đều là những người xấu! Anh có nói gì đi

MỤC ĐÍCH

CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH CHUẨN BỊ

LƯU Ý