Tài liệu Quản lý phân chuồng tốt - Dự án bò sữa Việt Bỉ (2005 - 2010)

Quản lý phân chuồng tốtQuản lý tốt nguồn phân chuồng Quay vòng các chất dinh dưỡng hoàn trả các chất dinh dưỡng cho đất là nguồn dinh dưỡng cung cấp cho cây trồng sinh trưởng và phát tri

QUẢN LÝ PHÂN CHUỒNG TỐT

Hà Nội – 2009

QUẢN LÝ PHÂN CHUỒNG

Lời nói đầu

Dự án bị sữa Việt Bỉ (VBDP) với mục tiêu tăng thu nhập cho hộ chăn nuơi bị sữa trên

cơ sở sản xuất sữa trong nước phát triển một cách bền vững Dự án do Bộ Nơng nghiệp

và Phát triển Nơng thơn (MARD) thực hiện với sự hỗ trợ kỹ thuật của Cơ quan Hợp tác

Kỹ thuật Bỉ (BTC) từ năm 2005 đến 2009

Tập huấn chăn nuơi bị sữa cho nơng dân là một trong những hoạt động chính của dự án

Dự án sử dụng phương pháp đào tạo tập huấn viên (TOT) nhằm đào tạo cho các chủ hộ

trình diễn trở thành các tiểu giáo viên cơ sở để tập huấn cho các nhĩm hộ chăn nuơi bị

sữa tại các xã dự án Cuốn sách “Quản lý phân chuồng tốt” chỉ là một trong những

tài liệu sẽ được chuyển cho các hộ chăn nuơi bị sữa, mỗi một phần nhỏ trong cuốn sách

này liên quan đến các chủ đề trong Thực hành chăn nuơi bị sữa giỏi Cuốn sách này

là tài liệu bổ trợ cho các tài liệu giảng dạy được sử dụng trong quá trình tập huấn Tồn

bộ cuốn sách và tài liệu giảng dạy cĩ thể được tải về từ website của Ngành sữa Việt

Mặc dù một số khái niệm và nội dung cịn khá trừu tượng đối với các hộ chăn nuơi bị sữa,

nhưng đã được các tác giả diễn giải hết sức đơn giản, ngắn gọn, kết hợp với các hình ảnh

sinh động và dễ hiểu đã tạo hứng thú cho người đọc và điều quan trọng nhất là thuyết phục

người chăn nuơi làm theo hướng dẫn của cuốn sách

Nhân dịp này chúng tơi bày tỏ lịng biết ơn và đánh giá cao tới các hộ chăn nuơi, các cán

bộ kỹ thuật - những người đã tập huấn các hộ chăn nuơi làm theo những chỉ dẫn của cuốn sách này

Chúng tơi chân thành cảm ơn những ý kiến đĩng gĩp của các bộ kỹ thuật để hồn thiện cho cuốn sách, đặc biệt là ơng Gert-Jan Monteny từ Monteny Environmental Services.Xin trân trọng cám ơn!

Chúng tơi sẵn sàng đĩn nhận mọi ý kiến đĩng gĩp về cuốn sách này!

Quản lý phân

9 4

11 14 18 31 34

Tác giả: Lien Terryn, Ngô Tiến Dũng, Nguyễn Trường Giang, Raf Somers

Minh họa: Trịnh Tú ThưThiết kế:Hoàng Lê Media

In ấn: Công ty CP In La Bàn

Cuốn Sách này được thực hiên dưới sự

hợp tác của:

Lời nói đầu

Dự án bị sữa Việt Bỉ (VBDP)

F11, số 14 đường Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội, Việt Nam Tel: (+84) 4 3734 4278 * Fax: (+84) 4 3734 4279 E-mail: vbdairyproject@vnn.vn

Ngành sữa Việt Nam

F11, số 14 đường Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội, Việt Nam Tel: (+84) 4 3734 6426 * Fax: (+84) 4 3734 4279 Email: info@dairyvietnam.org.vn

Website: www.dairyvietnam.org.vn ; www.nganhsuavn.org.vn

Bộ Nơng nghiệp và Phát triển Nơng thơn Cục Chăn Nuơi (DLP)

Số 2, Ngọc Hà, Ba Đình, Hà Nội, Việt Nam Tel: (+84) 4 3734 5443 * Fax: (+84) 4 3844 3811 / (+84) 4 3843 6802 E-mail: cn@mard.gov.vn

Cơ quan hợp tác kỹ thuật Bỉ tại Hà Nội (BTC)

F7 - F9, số 14 đường Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội, Việt Nam Tel: (+84) 4 3728 0571 Fax: (+84) 4 3728 0572 E-mail: vietnam@btcctb.org

Federal Public Service Foreign Affairs Foreign Trade and Development Cooperation Belgium Directorate-Generale for Development Cooperation (DGDC)

Rue des Petits Carmes, 15 B-1000 Brussels - Belgium Tel: +32 2 501.81.11

Hoogstraat 147

1000 Brussels - Belgium Tel: +32 (0)2 505 37 00 Fax: +32 (0)2 502 98 62 Email: info@btcctb.org

8 9

Trong chăn nuôi bò sữa, người chăn nuôi không chỉ quan tâm đến lượng sữa được bao nhiêu mà họ còn phải quan tâm làm thế nào để quản lý nguồn phân bón và các chất thải Hàng ngày bò thải ra lượng chất thải rất lớn Nhưng đó có phải là cái bỏ đi không?Thực tế là không Phân chuồng là phân bón hữu cơ rất tốt cho cây trồng hoặc là nguyên liệu để sản xuất khí bioga

Phần giới thiệu

1

phân chuồng là:

SẢN PHẨM HỮU ÍCH

Nó cung cấp nhiều các chất dinh dưỡng cho cây trồng sinh trưởng và phát triển

Phân chuồng có thể là:

SẢN PHẨM CÓ HẠI

Là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường:

Là hộ chăn nuôi, ANH CHỊ là người quyết định sử dụng phân chuồng như phân bón hữu cơ có giá trị hay sử dụng nó như đồ phế thải!

Hum… Bị nhà ai mà ỉa đầy ra đường thế này?

Kinh quá!

Chắc ơng kia định hĩt phân bị nhà mình đây!

Mình phải thu hết phân bị lại, đỡ khối tiền mua phân hĩa học!!

Quản lý phân chuồng tốt

Quản lý tốt nguồn phân chuồng

Quay vòng các chất dinh dưỡng

hoàn trả các chất dinh dưỡng cho đất là nguồn dinh dưỡng cung cấp cho cây trồng sinh trưởng và phát triển

Quản lý tốt nguồn phân chuồng sẽ cho kết quả

 Đất đai trở nên màu mỡ

 Năng suất cây trồng cao

 Môi trường trở nên trong sạch

 Hàng xóm hài lòng

 Lợi nhuận tăng lên

Thu gom phân chuồng

2

Phân chuồng được chia thành 2 phần:

NƯỚC THẢI bao gồm nước tiểu và nước rửa chuồng lẫn với phân

Lưu ý: Hạn chế nước mưa lẫn với nước thải! Nếu nước mưa hồ lẫn với nước thải chỉ làm tăng thể tích nước thải mà thơi.

CHẤT THẢI RẮN bao gồm phân bò lẫn với thức ăn thừa hoặc là các chất độn chuồng

Trong quản lý phân chuồng tốt, chất thải lỏng và rắn đều phải được thu gom và bảo quản đúng cách!

Đống phân kia! Cũng cĩ thể sinh lợi cho mình!

Chứ sao!

Phân của chúng tơi cĩ giá lắm ồng chủ ạ…

Bĩn phân cho chúng tơi nhanh lên, đĩi lắm rồi.

Ơi ơi trơng hấp dẫn quá!!

12 13

THU GOM CHẤT THẢI RẮN

Thu gom phân 1 hoặc 2 lần/ngày

THU GOM NƯỚC THẢI

Nước thải từ nền chuồng hoặc từ rãnh nước phải được thu gom vào bể chứa

Nước tiểu và nước rửa chuồng chảy qua các tấm đan vào các rãnh nước

KHÔNG sử dụng quá nhiều nước để rửa chuồng!

Tiếc kiệm nước sẽ giảm lượng nước thải chứa trong bể chứa!

KHÔNG ĐƯỢC xả trực tiếp nước tiểu, nước rửa chuồng và nước thải bioga

ra ao, hồ và các nguồn nước khác gây ô nhiễm môi trường!

Quản lý phân

 Sử dụng mái che để tránh nước mưa

 Thu gom nước thải rỉ ra từ những đống phânDự trữ phân trong bể chứa bằng bê tông, trên nền bê tông hoặc trên nền ĐẤT CỨNG

 Tránh thất thoát các chất dinh dưỡng có trong phân

 Tránh ô nhiễm môi trường xung quanh

 Tránh ô nhiễm nguồn nước ngầm do rửa trôi…

Mai mình phải nhờ chú Tiến sang giúp làm cái mái ở khu Trữ phân mới được, mái chuồng này gặp nước mưa thì phân chảy đi hết

Hì hì Nền bê tơng thế này thì phân chảy đi đâu được Đúng vậy!! anh Nam

thật thơng minh

Yên tâm đi bác!

Em sắm quả nắp đây rồi! Eh Nam!

Mùi này ghê lắm chú em ạ!

16 17

Xả phân và nước thải bừa bãi

 Nước thải thấm sâu làm ô nhiễm nguồn nước ngầm

 Khí mê tan và Amoniac thoát ra làm ô nhiễm không khí

 Ô nhiễm môi trường (đất, nước và không khí)

 Hàng xóm không hài lòng

Xả phân và nước thải bừa bãi sẽ gây ô nhiễm nguồn nước và môi trường, gây ra nhiều dịch bệnh đối với cộng đồng!

Trời khơng mưa mà đường xá bẩn

và trơn thế này? Nhà nào thiếu ý thức mà cứ xả phân bừa bãi!

Phải nĩi cho họ biết mới được!

Quản lý phân

chuồng tốt

XỬ LÝ PHÂN CHUỒNG, NƯỚC THẢI

4

NƯỚC THẢI

 Nguyên liệu để sản xuất bioga

 Nước thải chưa qua xử lý có thể bón cho cây trồngCHẤT THẢI RẮN

 Nguyên liệu để sản xuất bioga

 Làm phân ủ

NGUYÊN LIỆU CHO QUÁ TRÌNH LÊN MEN?

 Nước thải và một phần phân bò

 Chất thải của nhà vệ sinh

 Nước rửa chuồngLỢI ÍCH CỦA HỆ THỐNG BIOGA?

 Khí bioga là nguồn năng lượng xanh miễn phí

o Thân thiện với môi trường

o Miễn phí do vậy tiếc kiệm chi phí trong sinh hoạt

o Là nguồn năng lượng vô tận

 Tất cả các chất thải đều sử dụng cho bioga nên giữ cho chuồng trại cũng như nhà vệ sinh luôn sạch sẽ

 Nước thải bioga là nguồn phân bón hữu cơ tuyệt hảo

o Thân thiện với môi trường

o Miễn phí, tiếc kiệm chi phí mua phân bón hoá học

o Chứa nhiều chất dinh dưỡng

o Giữ cho đất đai luôn màu mỡ

20 21

SỬ DỤNG KHÍ BIOGA TRONG NẤU ĂN

Khí Bioga là nguồn chất đốt để nấu ăn, nấu bằng gas không có khói, rất vệ sinh, giảm

thiểu việc bếp núc cho phụ nữ.

SỬ DỤNG KHÍ BIOGA THẮP SÁNG

Bóng đèn chạy bằng khí bioga rất đơn giản, nó rất có ích đặc biệt vào những ngày không có điện!

Mấy bố con tắm song chua! Chuẩn bị

ăn cơm nhé tơi cịn xem thi hoa hậu trên ti vi.

Ai hỏi gì thế hả bố

Nhà cĩ bình gas chưa, ơng anh ơi?

Anh cĩ gas rồi? Cảm ơn!

Mời chú lượn cho nước nĩ trong!

Hơm nay nhà ta cải thiện, gắp thịt gà ăn đi con

Cả xĩm mất điện, đèn nhà mình vân sáng

Thích Quá

Quản lý phân

chuồng tốt

Sử dụng bình nĩng lạnh chạy bằng khí bioga Rất cĩ ích đặc biệt trong mùa đơng.

SỬ DỤNG KHÍ BIOGA ĐỂ CHẠY MÁY PHÁT ĐIỆN

SỬ DỤNG KHÍ BIOGA CHO BÌNH NÓNG LẠNH

Sử dụng khí Bioga để phát điện Tiếc kiệm chi phí tiền điện và không lo ngại nếu

bị cắt điện đặc biệt trong những ngày hè nóng bức!

Giọng hát quá tệ… Hic… Yêu em

nào rồi

Ư ư Nàng làm như vơ tình gái đoan trang dễ đâu

làm quen

24 25

Sử dụng nước thải Bioga sẽ giảm đáng kể lượng phân hóa học bón cho cây

NƯỚC THẢI LÀ NGUỒN PHÂN BÓN TUYỆT HẢO

 Phân bò là thức ăn tốt cho giun đất Sau khi nuôi giun, phân bò được phân huỷ thành mùn và đây là phân bón hữu cơ sinh học có giá trị rất cao đặc biệt đối với rau sạch và cây cảnh

• Giun đất là nguồn protein có chất lượng cao để nuôi gà, vịt và cá

4.2 Xử lý phân bằng cách nuôi giun đất

Đây…! Mời bác xem lại hố bioga nhà em! Nước này mà tưới cây thì chĩng thu hoạch

lắm bác ạ!

Nhoằm nhoằm!! Đống phân này chất lượng hơn hẳn đống ở gĩc kia!

Giun phân huỷ phân chuồng thành mùn

Phân chuồng là thức ăn nuơi giun

Quản lý phân

chuồng tốt

Giun đất là nguồn protein tuyệt hảo Bổ sung cho gà 40-60g giun/con/ngày sẽ cho

tăng trọng cao hơn

4.3 Ủ phân chuồng

Trong quá trình ủ phân chuồng, chúng ta nên sử dụng thùng gỗ

 Có mái che để tránh mưa

 Đáy thủng có khe hở để không khí có thể lưu thông

 Đặt thùng gỗ trên nền cứng để thu toàn bộ nước

rỉ ra từ đống phânQuá trình ủ phân:

1 Trộn phân với các chất độn như rơm, dạ, trấu

2 Trong quá trình ủ, sau vài ngày nhiệt độ của đống phân có thể đạt 60-700C

3 KẾT THÚC: sau một vài tuần, nếu nhiệt độ giảm xuống và bằng với nhiệt độ môi trường, phân chuyển thành màu nâu đậm, dạng mùn và mùi như mùi đất.Một số lưu ý

 Trộn với các chất độn hoặc đảo phân thường xuyên để đảm bảo cho không khí lưu thông tốt trong đống phân

 Nếu nhiệt độ của đống phân giảm xuống nguyên nhân có thể do thiếu ô xy Đống phân nên được đảo đều

Trời đánh tránh miếng ăn!

Lũ gà phá đám!

Chạy thơi!!!

Xơi! bọn giun ngon tuyệt cú mèo! Number one!

28 29

Phân chuồng, nước rửa chuồng cũng như nước thải bioga là nguồn phân bón hữu cơ tuyệt hảo Sử dụng nguồn phân này sẽ có tác dụng cải tạo, tăng độ phì nhiêu và kết cấu của đất

Trộn đều phân chuồng với rơm khô để ủ: Không quá ướt, trộn với lượng chất độn vừa phải sẽ tạo điều kiện tốt cho quá trình phân huỷ

Phân chuồng quá ướt không thể ủ phân hoai mục được Cho thêm các

chất độn (rơm chặt ngắn, trấu hoặc lá khô…) và trộn đều để tạo điều kiện

tốt cho quá trình phân huỷ háo khí của phân.

Quản lý phân

chuồng tốt

SỬ DỤNG NGUỒN PHÂN BÓN HỮU CƠ

5

5.1 Phân bón hữu cơ

 Phân chuồng (phân tươi và phân khô hoai mục)

 Phân giun

 Nước thải bioga

Trong điều kiện thửa ruộng không cạnh nhà và không có hoặc không thể sử dụng hệ thống

tưới để tưới nước thải Sử dụng thùng nhựa cho vào xe cải tiến để vận chuyển nước thải ra

đồng tưới cho cây trồng!

5.2 Sử dụng nguồn phân bón hữu cơ cho cây trồng

Bón lót trước khi gieo hạt hoặc trồng cây:

 Nếu trồng cây theo rãnh: Bón phân trực tiếp xuống rãnh rồi lấp một lớp đất mỏng sau đó mới gieo hạt hoặc trồng cây

 Đối với ruộng nước: Bón phân và nước thải rồi cày bừa kỹ để phân trộn đều với đất

 Đối với ruộng gieo hạt không rãnh (gieo vãi): Bón phân rồi cày bừa phân trộn đều với đất để gieo hạt

Cu Kiên đâu?!!

Ra đây giúp bố lấy phân đẩy ra ruộng nào!

Xĩm mình ai cũng dùng cách này để bĩn phân sạch lại rất tiện!

32 33

Bón thúc:

Đối với phân chuồng hoai mục

 Hàng năm vào cuối mùa đông bón một lớp mỏng

 Không nên bón phân ngay sau khi thu hoạch

 Không nên bón khi trời mưa hoặc trước khi tưới nhằm tránh mất đạm do thấm sâu xuống dưới đất

5.3 Thời gian bón phân:

Nước thải: Hoà nước thải vào hệ thống tưới để bón cho cây trồng nên được tiến hành vào buổi chiều tối nhằm hạn chế sự bay hơi đạm và tránh cho cỏ bị cháy xém

Lưu ý: Không nên bón phân khi có dự báo là trời có thể mưa to! Nước mưa sẽ rửa trôi các chất dinh dưỡng có trong phân

Hơ ! Chú cĩ cái máy tưới y như trong phim Mỹ ấy nhỉ! Tơi cứ dùng cái gáo này tiện lợi, lại chẳng mất tiền mua!

Bác chẳng hiểu gì!

Bĩn phân kiểu này vừa nhanh lại vừa khơng bị mất phân hĩa học!

Chú nghe anh! trời sắp mưa, chú tưới bây giờ sẽ trơi hết phân, phí cơng lắm!

Đến giờ,

em đi bĩn phân rồi bác ạ!

Quản lý phân

chuồng tốt

Quản lý phân chuồng

Chu trình xanh trong chăn nuôi bò sữa

Bón phân qua hệ thống tưới cỏ là một phương pháp đơn giản mang lại hiệu

6

Người chăn nuôi vui vẻ, hạnh phúc và thu được nhiều tiền hơn!

LỢI ÍCH ĐỐI VỚI NGƯỜI CHĂN NUÔI

Bioga

Bể Bioga

Chú nên làm theo chu trình này, vì đây là chu trình hiệu quả nhất, tốt nhất đấy chú ạ !!

Chụp em kiểu ảnh đăng báo bác Dũng ơi!

Tuti i i

Vâng ! Em se nghe theo bác!

Phân

qua hệ thống tưới nước

36 37

Minh họa: Trịnh Tú ThưThiết kế: Hoàng lê media.,jsc

Quản lý phân chuồng tốt

40