GIẢI PHÁP HẠN CHẾ RỦI RO NỢ CÔNG TẠI VIỆT NAM.PDF

Chính sách qu c gia và đánh giá th ch country policy and institutional assessment – CPIA... bài “Guidance on definition and disclosure of public debt” trang 6 – 19 thì Theo INTOSAI, n c

M C L C

Trang

M đ u 1

CH NG 1 N CÔNG VÀ R I RO N CÔNG 1.1 N Công 5

1.1.1 Khái Ni m và thành ph n 5

1.1.2 Các y u t liên quan đ n n công 7

1.1.3 Các tác đ ng c a n công đ n n n kinh t 11

1.1.4 Tóm t t nh ng quan đi m c a các nhà kinh t h c v tác đ ng c a n công đ i v i t ng tr ng kinh t 13

1.1.5 Nh n xét v các quan đi m 14

1.1.6 Bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam t m t s n c trong khu v c 14

1.2 R i ro n công và Kh ng ho ng n công 16

1.2.1 R i ro n công 16

1.2.2 Các nhân t nh h ng đ n r i ro n công 17

1.2.3 Kh ng ho ng n công 19

1.2.4 Nh ng nghiên c u th c nghi m c a các tác gi trên th gi i v kh ng ho ng n 20

K t lu n ch ng 1 25

CH NG 2 TH C TR NG N CÔNG VÀ PHÂN TÍCH NG NG N AN TOÀN T I VI T NAM 2.1 Tình hình n công c a Vi t Nam 26

2.1.1 T ng quan v n công c a Vi t Nam 26

2.1.2 Th c tr ng n công Vi t Nam 28

2.2 Phân tích ng ng n an toàn c a Vi t Nam 37

2.2.1 Khuôn kh đánh giá n c a IMF và WB 37

2.2.2 Chính sách qu c gia và đánh giá th ch (country policy and institutional assessment) – CPIA 39

2.2.3 Phân tích n b n v ng c a Vi t Nam 40

2.3 Tác đ ng c a n công đ i v i Kinh t - Xã h i c a Vi t Nam 46

2.3.1 Tác đ ng tr c ti p 46

2.3.2 Tác đ ng n công đ i v i t ng tr ng kinh t 48

K t lu n ch ng 2 49

CH NG 3 GI I PHÁP H N CH R I RO N CÔNG T I VI T NAM 3.1 Công khai, minh b ch trong qu n lý và chính sách n công Vi t Nam 50

3.2 Xây d ng chính sách h p lý và n đ nh kinh t v mô và vi mô 54

3.3 Nh ng bi n pháp tránh các r i ro t nh ng cú s ngo i sinh 55

3.4 Th c hi n chính sách vay và qu n lý n h p lý 56

3.5 Nâng cao hi u qu qu n lý và s d ng v n vay 58

3.6 Nhóm gi i pháp h tr 61

3.6.1 Nhóm các gi i pháp qu n lý n công b n v ng 61

3.6.2 Xây d ng h th ng thông tin 64

3.3.3 ào t o ngu n nhân l c 65

3.3.4 Ki n ngh đ i v i chính quy n 67

K t lu n ch ng 3 69

K T LU N 70

Tài li u Tham kh o 71

Ph l c 74

ASEAN: Association of Southeast Asia Nations- Hi p h i các Qu c gia ông Nam Á

CPIA : Country policy and institutional assessment- Chính sách qu c gia

và đánh giá th ch

Âu

EURO LIBOR: London Interbank Offer Rate denominated in euros- Hi p h i các Ngân hàng Anh

GDP: Gross Domestic Product- T ng s n ph m qu c n i

ICOR: Incremental Capital – Output Rate -H s s d ng v n

IMF : International monetary fund- Qu Ti n T Qu c T

INTOSAI: International Organization of Supreme Audit Institutions- T

ch c qu c t các c quan ki m toán t i cao

JICA : The Japan International Cooperation Agency- T ch c H p tác

Qu c t Nh t B n

JPY: n v ti n t c a Nh t B n

b o lãnh

SDR: Special Drawing Rights- Quy n rút v n đ c bi t

TFP : Total Factor Productivity - T ng n ng su t các y u t

USD: n v ti n t c a M

VND: n v ti n t c a Vi t Nam

WB : World Bank- Ngân Hàng Th Gi i

M U

1 S c n thi t c a đ tài

và có nguy c s p đ c h th ng liên minh ti n t Châu âu và lan r ng ra các

n c giàu m nh lâu nay c bi t, các qu c gia đang phát tri n, n i mà n n kinh t ph thu c r t l n vào ngu n tài tr t bên ngoài, kh ng ho ng n Châu Âu đang đ t ra m t nguy c đáng lo ng i Vi t Nam nói riêng, nhi u

công là nh th nào?

Trong báo cáo c a chính ph t i k h p th 2, Qu c h i khóa XIII thì

d n công b ng 54,6% GDP, n m trong gi i h n an toàn”, nhi u câu h i đ t

nên ph thu c kh t khe hoàn toàn vào ng ng n Chuyên gia c a Ch ng trình phát tri n liên h p qu c UNDP t i Vi t Nam c ng có ý ki n cho r ng

vi c phân tích kh n ng kh ng ho ng không ch d a vào ng ng n mà còn

ph i k đ n các kho n n ng m c ng nh tình hình kinh t tài chính c a Vi t

và đ y đ làm rõ cách hi u v n công, tính toán kh n ng kh ng ho ng n ,

đ ng th i đóng góp các gi i pháp cho v n đ đ m b o tính b n v ng n cho

Vi t nam

2 M c tiêu nghiên c u

c kh ng ho ng n x y ra, tr c tình hình đó tôi th c hi n bài lu n v n này là

tích nh th nào? Kh ng kho ng n là gì, tác đ ng và cách d báo kh ng

đ c đ m b o Tôi l n l t tr l i các câu h i này thông qua vi c tham kh o

đánh giá tác đ ng c a n công Vi t Nam mà ch y u là n n c ngoài tác

các tài li u c a Chính ph và các t ch c qu c t nh IMF và World Bank, tôi không tính đ n các kho n n ti m tàng Ngoài ra còn d a các bài nghiên c u

4 Ph ng pháp nghiên c u

đ t nh ng m c tiêu chính c a đ tài này thì tôi s d ng ph ng

c u tài li u t các bài nghiên c u th c nghi m c a các tác gi trong và ngoài

n c, c a các t ch c qu c t nh IMF, World Bank… mà đ c bi t là s li u

sàn l c và t p h p các thông tin c n thi t t đó đ a ra cái nhìn t ng quan v đánh giá tình hình n công Vi t Nam Cu i cùng th c hi n Ph ng pháp phân

tài h th ng các khái ni m v n công và kh ng ho ng n công c a

l c các cu c kh ng ho ng n đã x y ra trên th gi i và tác đ ng c a nó

ánh giá tình hình n công Vi t Nam mà ch y u là n n c ngoài

đ nh tình hình th c t n công Vi t Nam có n m trong ng ng an toàn hay

không? Theo k t qu c a khuôn kh đánh giá này, kh n ng kh ng ho ng n

a ra m t s ki n ngh và gi i pháp nh m giúp các nhà qu n lý n công có th tham kh o và ng d ng trong công tác đi u hành n công đ t

CH NG 1

N CÔNG VÀ R I RO N CÔNG

1.1 N Công

1.1.1 Khái Ni m và thành ph n

Hi n nay có r t nhi u khái ni m v n công, m i qu c gia, m i t ch c

M i qu c gia trên th gi i có m t cách ti p c n v khái ni m n công khác nhau B tài chính M g i thu t ng “n qu c gia” t ng tr ng cho

tr ng h p khác, ví d nh “n công” “N công” đ c đ nh ngh a nh là

kho b c Hoa K v c b n bao g m ch ng khoán kho b c có th chuy n

nh ng (ví d , trái phi u, các ch ng ch n ), các trái phi u ti t ki m và các

ch ng khoán đ c bi t phát hành cho các bang và chính ph đ a ph ng

m t ph n n đ c n m gi b i công chúng (th ng là do chính ph vay

m n đ tài tr thâm h t ngân sách) và m t ph n do các tài kho n chính ph

n m gi Theo B tài chính c a C ng hòa Séc, khái ni m n nói đ n kh i

l ng các công c n (các kho n vay n c ngoài, vay ngân hàng, trái phi u nhà n c và trái phi u phát hành b i chính quy n thành ph ) N nhà n c

bao g m t ng các kho n n tài chính Các kho n n tài chính nhà n c là ngha v n phát sinh t các kho n vay n c ngoài và v n vay ngân hàng

ho c b t k ngh a v có đi u ki n khác c a khu v c chính ph nói chung

đ c phát hành b i khu v c công h n là các kho n tài s n tài chính có tính

không ph i theo giá th tr ng Ph n l n các kho n tài tr n là các phát hành

tri n t ch c tài chính) Nh ng kho n n này bao g m các kho n n trong

n c và n c ngoài và n chính ph b o lãnh và không b o lãnh

Các t ch c và các nhà nghiên c u n công c ng t n t i nh ng nhìn

tr khi có ch đ nh khác Trong m t nghiên c u do Carmen M.Reinhart, Kenneth S.Rogoff (NBER) “Growth in a time of debt” (1/2010) thì n công

đ c p t i t ng n c a chính ph , không bao g m n chính ph đ m b o

bài “Guidance on definition and disclosure of public debt” (trang 6 – 19) thì

Theo INTOSAI, n công bao g m: ch ng khoán, các kho n vay ngân hàng,

chính ph n c ngoài ho c các t ch c qu c t ; nh ng kho n ký qu trong ngân hàng ti t ki m v n hành b i chính ph và các ch ng trình t ng t ; phát hành ti n, tín phi u; các cam k t khác…

và/ho c g c c a các kho n n này t i các th i đi m trong t ng lai và là

n c và các t ch c kinh t nhà n c (g i t t là doanh nghi p nhà n c) tr c

1.1.2 Các y u t liên quan đ n n công

Vi c xem xét các y u t liên quan t i n công khá quan tr ng trong

c a các kho n vay nh ODA, các kho n vay u đãi, kho n vay có lãi su t

Trong đó, các kho n vay h tr phát tri n chính th c (ODA) là nh ng

các đi u kho n thu n l i h n so v i các kho n vay trên th tr ng Tính u đãi th hi n m c lãi su t cho vay th p h n so v i các m c lãi su t hi n hành trên th tr ng hay th i gian ân h n dài ho c k t h p c lãi su t và th i gian

ân h n

hàng hoá, hay là giá c a 1 công c tài chính c th nào đó th ng thay đ i

n có lãi su t c đ nh là các công c n mà các chi phí v ti n lãi không liên

k t đ n các ch s tham chi u

đ c c p b i 1 chính ph hay c quan c a chính ph n c ngoài (bao g m c các ngân hàng trung ng), 1 t ch c thu c khu v c công hay 1 c quan tín

hàng th gi i, Ngân hàng phát tri n khu v c hay các t ch c đa ph ng, liên Chính ph

th , các ch n chính th c là các ch n thu c khu v c công, bao g m c các

th bao g m c các kho n n tr c đây là c a các ch n t nhân, nh ng

đ c b o lãnh b i 1 t ch c công trong cùng 1 n n kinh t v i ng i cho vay,

thu c khu v c công Các ch n t nhân bao g m các t ch c tài chính t nhân, các nhà s n xu t, nhà xu t kh u và các nhà cung c p hàng hoá khác có

chung, đ i v i vi c s d ng ti n g c, ti n lãi có th và th ng đ c c ng d n trên c s ti n g c và k t qu là phát sinh chi phí ti n lãi đ i v i con n Khi chi phí này đ c tr theo chu k , và thông th ng nh v y, thì ho t đ ng này

đ c g i là thanh toán lãi Ti n lãi có th đ c tính c n c vào lãi su t c

đ nh hay bi n đ i Lãi su t th ng đ c s d ng trên th tr ng tài chính

su t liên ngân hàng c a 1 qu c gia (IBOR), trong s các n c tham gia vào

Liên minh ti n t Châu Âu t ngày 1/1/1999 EURO LIBOR đ c tính b i

Hi p h i các nhà ngân hàng Anh b ng cách l y trung bình s h c các m c lãi

theo các đi u kho n c a h p đ ng th ng m i thì bên đó ph i tr thêm m t kho n ti n b i th ng (ti n ph t) g i là lãi ph t

Ngoài ra, m t y u t không th ph t l đó là vi c cân nh c các ho t

đ ng nh chuy n đ i n , hoán đ i n , hoãn n , tái tài tr , tái c c u n khi

đ n gi m ngh a v n Tái c c u n là ho t đ ng đ c th c hi n b i c

ng i cho vay và ng i đi vay, k t qu là d n đ n s thay đ i v ngh a v n theo h ng làm gi m b t gánh n ng n cho ng i đi vay Ho t đ ng này có

đ ng này ch đ c th c hi n b i ng i cho vay T ch c l i n bao g m giãn

n , c c u l i và ho t đ ng tái tài tr Tái tài tr là m t lo i tho thu n vay hay m t lo i tài tr Tái tài tr đ c p t i m t tho thu n trong đó ng i cho

các ngha v phát sinh c a kho n vay tr c đây thông qua m t kho n vay

m i Các kho n vay m i khác v i kho n tái tài tr vì các kho n tái tài tr v n

gi nguyên các đi u kho n ban đ u Các đi u kho n c a kho n tái tài tr

đi vay, ph i s d ng đ n nghi p v tái tài tr Hi n nay, nghi p v tái tài tr

đ c s d ng th ng xuy n trong tr ng h p ng i đi vay ch p nh n m t

1.1.3 Các tác đ ng c a n công đ n n n kinh t

công có th đi u hành và d đoán đ c các tác đ ng c a n công đ n n n

t ng quan tác đ ng qua l i l n nhau, vi c khu v c công vay n , nh t là chính

t ng N công có nh h ng quan tr ng đ n n n kinh t c trong ng n và dài

h n Theo Henry Simons, vay là m t bi n pháp, không ph i là m t ph ng

ti n thích h p đ tài tr chi tiêu ph c h i ti n t Vay thích h p là m t ph ng

ti n đ gi m b t s c mua t nhân và chính ph (Henry Simons, “On Debt

r ng các kho n n (ph n ánh tài tr thâm h t) có th kích thích t ng c u và

1999) N công còn tác đ ng lên: t l ti t ki m và đ u t c a khu v c t , t

ngha dài h n và lãi su t th c dài h n c a qu c gia Có m t s tài li u nghiên

đ c thông qua nh h ng c a ti t ki m qu c gia Trong mô hình tân c đi n (chú tr ng nhu c u ho t đ ng t do c a các th l c trên th tr ng) tiêu chu n, thâm h t tài khóa gi m ti t ki m qu c gia và t ng t ng c u (ELmendorf và Mankiw, 1998) i u này t o ra m t m c th a cung n chính ph , d n đ n lãi

n ng h n ch ph m vi cho các chính sách tài chính đi ng c chu k , có th

sách tài chính cùng chu k và tính b t n c a chính sách tài khoá đ i v i t ng

tr ng, lãi su t cao h n do s m r ng n công có th c t gi m đ u t , ki m hãm chi tiêu dùng có đ nh y c m v i lãi su t, và làm gi m giá tr tài s n c a

n và l m phát

L p bây gi Qu n lý y u kém không nh ng khi n n công th t thoát, không

thu c bên ngoài

1.1.4 Tóm t t nh ng quan đi m c a các nhà kinh t h c v tác đ ng

c a n công đ i v i t ng tr ng kinh t

tóm l c các bài nghiên c u c a 2 nhóm tác gi v m i quan h gi a n công

và t ng tr ng kinh t Tác gi Carmen M.Reinhart và Kenneth S Rogoff đã

n m gi m kho ng hai ph n tr m, các c p cao h n thì t c đ t ng tr ng

S Rogoff, Working paper NBER s 15639, 1/2010) M t nghiên c u khác

c a nhóm tác gi Manmohan S Kumar và Jaejoon Woo (Public debt and

các ph ng pháp kinh t l ng, cho th y có m i quan h ngh ch bi n gi a

tr ng khác: bình quân, m t s gia t ng 10 đi m ph n tr m trong t l

đ u ng i hàng n m kho ng 0.2 đi m ph n tr m m i n m, v i tác đ ng nh

h n (kho ng 0.15 đi m ph n tr m) đ i v i nh ng n n kinh t m i n i Có m t

s b ng ch ng phi tuy n cho th y m c n cao đ u k có m t s tác đ ng

ngh ch bi n l n h n lên t ng tr ng sau đó Phân tích các thành ph n t ng

tr ng cho th y tác đ ng b t l i ph n ánh m t cách m nh m s s t gi m trong t ng tr ng n ng su t lao đ ng, ch y u do s gi m sút trong đ u t và

t ng tr ng th p h n

1.1.5 Nh n xét v các quan đi m

Liên quan đ n các quan đi m c a các tác gi nghiên c u v n công

đi u cho r ng n công th c s có nh h ng đ n t ng tr ng kinh t tuy

công c a m t qu c gia trên GDP cao hay th p ngoài ra m t nhóm tác gi c nh báo các n c đang phát tri n v n công t n c ngoài nó có ng ng n an

GDP là 90% v t ra các ng ng này thì tác đ ng c a n công đ n t ng

tr ng là đáng k

Vi c các tác gi s d ng m u nghiên c u và s quan sát l n, trong m t

c u

1.1.6 Bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam t m t s n c trong khu v c

Vi t Nam hi n đang là m t qu c gia có t c đ t ng tr ng kinh t

đang đòi h i chúng ta ph i huy đ ng m t kh i l ng v n kh ng l trong n c

và các ngu n l c t bên ngoài, trong đó có vay n Theo U ban Giám sát Tài

ng i lo l ng tr c s an toàn tài chính qu c gia

Vi c n công t ng nhanh do Vi t Nam c ng ch u nh h ng c a cu c suy thoái kinh t nên ph i t ng chi tiêu công đ kích thích kinh t v t qua giai đo n kh ng ho ng N công n m nay c ng có chi u h ng t ng cao h n

nh các qu c gia khác trên th gi i l i ch a cao i u này, đ t ra cho các c

không đ con s đó v t quá 60% GDP, trong đó, d n Chính ph , n chính

r ng trong th i gian qua là trong c u trúc n n kinh t , chúng ta t ng tr ng

kinh t có m c t ng tr ng “nóng” nh : b t đ ng s n, d u khí, giao thông

đ ng s t, đ ng b … Các nhà đ u t n c ngoài khôn ngoan khi đ u t vào các ngành kinh t v i m c v n b có th thu v nhanh, quay vòng v n

i v i Vi t Nam, đi u không th ph nh n là đang c n v n đ ti n

song, vay m n và s d ng ngu n v n vay m n đó nh th nào có hi u qu

t ng c s thi t y u nh t đ ph c v phát tri n kinh t và xoá đói gi m nghèo

nh ng qu c gia này m t khi đã đ c xây d ng thì ch t l ng r t t t, đ c quy

ho ch v i t m nhìn dài h n, ch không ph i ngay l p t c hay m t th i gian

đ s d ng vào nh ng d án nh l , không th c s đem l i nhi u giá tr l i ích

đu i nh ng siêu d án trong khi h t ng k thu t thi t y u trong n c còn

ch a đ y đ Các bài h c kinh nghi m này cho th y, vi c xây d ng m t

ngày càng gia t ng và hi u qu s d ng v n vay kém hi u qu

T bài h c kinh nghi m c a các qu c gia trong khu v c, Chính ph

Vi t Nam nên ti p t c t ng c ng các kênh đ h tr thanh kho n nhanh

chính t n c ngoài, th c hi n ki m soát v n có ch n l c, duy trì s u tiên

h ng v chính sách kích thích kinh t t ng tr ng n đ nh, h n ch r i ro tích t n , l m phát và giá tài s n t ng lên và đ c bi t là có chính sách qu n lý

và s d ng v n có hi u qu

1.2 R i ro n công và Kh ng ho ng n công

1.2.1 R i ro n công

R i ro n công là khi m t qu c gia có các kho n n c a khu v c công

kho n n này g m n g c và lãi

Có nhi u nhân t nh h ng đ n r i ro n công c a m t qu c gia,

L m phát, T giá, Lãi su t, GDP, Các kho n n ti m tang

ch nh nh h ng c a l m phát vì trong tính toán chi tiêu c a Chính ph ,

ng i ta tính toán các kho n tr lãi vay theo lãi su t danh ngh a trong khi đáng l ch tiêu này ch nên tính theo lãi su t th c t Do lãi su t danh ngh a

b ng lãi su t th c t c ng v i t l l m phát, nên thâm h t ngân sách đã b phóng đ i Trong nh ng th i k l m phát m c cao và n chính ph l n thì

nh h ng c a y u t này r t l n

Lãi su t: có nh h ng khá l n đ n tình hình n công c a m t qu c gia,

n u lãi su t h p lý và th p t o thu n l i cho chính ph phát hành trái phi u

đ y t ng tr ng kinh t c a qu c gia, tuy nhiên n u lãi su t cao nh h ng

đ n chi phí vay v n c a chính ph và t ng r i ro kh n ng tr n c a chính

ph

T giá: r i ro t giá là kh n ng x y ra t n th t v tr giá c a các kho n

tài chính Nguyên nhân ch y u t o nên r i ro v t giá là do tác đ ng c a kinh t th gi i và khu v c, bi n đ ng c a th tr ng v n qu c t , quá trình t

do hóa tài chính, ti n t và h i nh p qu c t , đi u ch nh c ch , chính sách

đ ng ti n n i t c a m i qu c gia

GDP: t ng tr ng kinh t c a m t qu c gia cao đ m b o cho qu c gia

đó có kh n ng tr đ c các kho n n công vay trong n c và n n c ngoài,

t ng tr ng kinh t cao và n đ nh c a m t qu c gia s t o đ c ni m tin t các ch n , t đó t o đi u ki n cho qu c gia đó có kh n ng đ c vay n

chính ph đã b qua các kho n n ti m tàng nh ti n tr c p h u trí, các

vay c a ng i có thu nh p th p mà trong t ng lai h không có kh n ng

1.2.3 Kh ng ho ng n công

Có khá nhi u nh ng khái ni m khác nhau th o lu n v tình tr ng c a

vào câu h i nghiên c u c th và thông tin có s n trong ngu n d li u s

thành nên s v n qu c gia hay m t cu c kh ng ho ng n M t s nghiên

l ng Trong m t nghiên c u phát tri n mô hình c nh báo s m đ i v i kh ng

ho ng n chính ph , Alessio Ciarlone và Giorgio Trebeschi (2006) đã đ nh

đi u ki n sau đây: (i) khi m t qu c gia công b chính th c l nh hoãn tr n

vay th ng m i hay thu c chính quy n; (ii) khi m t qu c gia đã b l vi c chi

vay đ c chi tr vào cu i n m; (iii) khi m t qu c gia đã tích lu ti n n đáng

l ra ph i tr tr c đó c a lãi su t và v n g c trong ngh a v tr n n c ngoài có m i quan h v i nhà cho vay chính quy n hay th ng m i v i s

l ng nhi u h n 5% c a t ng n n c ngoài ch a tr vào cu i n m; (iv) khi

Theo đó, nói chung kh ng ho ng n chính ph đ c đ nh ngh a nh là các

v n n c ngoài và các kho n quan tr ng t IMF Trong đ nh ngh a c a

s p x p t các kho n n quá h n m t ph n hay t t c tr l ng n công hay

Poor’s C th , Standard & Poor's x p h ng các qu c gia phát hành vào r i ro

đ i công c tài chính, các hoán đ i c ph n n , và mua l i ti n m t) M t

n c đ c đ nh ngh a là đang r i vào kh ng ho ng n n u n c đó nh n

đ c kho n vay v t quá gi i h n 100% h n m c tài chính phi u đãi c a IMF Trong m t s bài nghiên c u c a nhân viên IMF n m 2004, kh ng

ng i cho vay so v i ban đ u Nói cách khác, kh ng ho ng n là tình tr ng

du Canada (2006), “Understanding the debt crisis”)

1.2.4 Nh ng nghiên c u th c nghi m c a các tác gi trên th gi i v

kh ng ho ng n

N n t ng nghiên c u v kh ng ho ng n th t s r t r ng l n Các nghiên c u t p trung trên nhi u khía c nh c a kh ng ho ng n nh các đ c

đi m và m i quan h v i các cu c kh ng ho ng khác, các mô hình lý thuy t,

các nghiên c u th c nghi m, nguyên nhân, tác đ ng c a kh ng ho ng n và

d báo kh ng ho ng

Trong m t nghiên c u c a Alessio Ciarlone và Giorgio Trebeschi

n và ti n t t o ra khá nhi u s ki n khác bi t nhau: (i) c hai lo i kh ng

r i vào tình tr ng n còn kh t l i hay kho n m c n đ i v i n n c ngoài mà

cho n c ngoài và t đó b t đ u bán các tài s n đang đ c đ nh giá b i lo i

ti n t c a qu c gia đó Trong khi đó nhóm tác gi Bernhard Herz và Hui Tong (The Interactions between Debt and Currency Crises – Common Causes

kinh t l ng ARCH c a Granger và Engle (2003) Công trình đã tìm th y

b ng ch ng rõ ràng cho quan h nhân qu t kh ng ho ng n t i kh ng ho ng

ti n t và b ng ch ng không ch c ch n cho quan h nhân qu theo chi u

ng c l i c bi t nh ng b ng ch ng xác th c c a hai tác gi còn ch ng

minh kh ng ho ng n và kh ng ho ng ti n t có chung nh ng nguyên nhân

nh : t l d tr ngo i h i trên nh p kh u th p, t c đ t ng tr ng GDP th p

và t l FDI trên n n c ngoài th p

Carmen M.Reinhart và Kenneth S.Rogoff (2003) thì đ c p đ n m i quan h gi a kh ng ho ng n và kh ng ho ng ngân hàng Theo đó, kh ng

gia B ng ch ng xác nh n m t m i liên k t m nh m gi a kh ng ho ng ngân

vay m n n công gia t ng rõ r t tr c kh ng ho ng n qu c gia, các chính

Tr c kh ng ho ng ngân hàng, n t nhân (n bên ngoài và dòng v n cá nhân

và n t nhân) là đi u ki n đ u tiên c a s v n

Các nghiên c u th c nghi m v các y u t c a kh ng ho ng n thì g n

c a m t cu c kh ng ho ng n đ c xác đ nh b ng trung bình c a h i quy logit ho c m t mô hình tín hi u H u h t các nghiên c u đã t p trung vào

Roubini và Axel Schimmelp fennig (11/2003) đã th c hi n m t nghiên c u

th c nghi m d a trên m u g m 47 n n kinh t trong th i k 1970-2002 và

đ a ra m t s nhân t v mô d báo m t cu c kh ng ho ng n và con đ ng

n c ngoài (liên quan đ n các c tính v kh n ng chi tr , nh GDP) làm gia

t ng xác su t v n và con đ ng v n Nhân t đo l ng s kém thanh

v ngha v duy trì n , phù h p v i nh ng quan đi m mà vài cu c kh ng

ra nh ng nghiên c u phân tích tính b n v ng c a n c ng là n i dung quan

kho n vãng lai, quan h th ng m i h n h p, thanh kho n th t ch t, chính sách ti n t ch ch h ng (d ng l m phát cao), chính sách không ch c ch n

các tác gi này thì d li u r t h n ch kh n ng đ ki m tra m t cách phù h p cho vai trò c a nh ng bi n s này T m t s bi n s chính sách kinh t , m t

m t ch s t do chính sách giúp d báo kh ng ho ng; kh ng ho ng d ch

V n có xác su t x y ra cao n u l m phát, n công và nhu c u tài tr t bên

ch c ch n, và qu n lý ngân sách, hay khi t giá quá cao và th tr ng v n

qu c t th t ch t

ã có nhi u lý thuy t nghiên c u v mô hình d báo kh ng ho ng n

xác kh ng ho ng v n còn khá non tr Trong khía c nh này, nhóm tác gi

d ng c hai cách ti p c n là mô hình logit và mô hình cây phân lo i và h i qui

đ d báo và so sánh k t qu c a hai mô hình đó v i nhau H tìm ra r ng hai

mô hình c a h d báo kh ng ho ng n ho t đ ng t t h n nh ng mô hình

tr c đó đã s d ng cho kh ng ho ng ti n t (cho th y d báo kh ng ho ng

n là d h n kh ng hoàng ti n t ) Mô hình logit d báo 74% tr ng h p

khi nó không x y ra) Cách ti p c n cây ph n lo i và h i quy d báo chính xác 89% kh ng ho ng trong khi đó c ng phát ra nhi u c nh báo sai h n Jerome L.Stein Oct trong nghiên c u “A tale of Two Debt Crisis:A Stochastic Optimal Control Analysis” (2009) đã áp d ng m t s k thu t

t l n v t m c t i u, kh n ng không chi tr là l n nh t Tác gi th y r ng

đó là m t tín hi u c nh báo s m cu c kh ng ho ng n

và các n c Châu Âu n m 2010, các nghiên c u v kh ng ho ng n ch y u

này đ ng th i đ a ra các l i khuyên và c nh báo cho các khu v c khác

Ch ng h n nh Shuvojit Banerjee, ESCAP (8/2010) phân tích r ng có ba

kênh chính mà thông qua đó tác đ ng c a cu c kh ng ho ng n châu Âu có

chi phí vay n có ch quy n đ i v i các n n kinh t châu Á-Thái Bình

D ng Th hai là các kênh th ng m i, do nh h ng c a gi m t ng tr ng

cho t nhân và các ngân hàng khu v c

vay, ch n , lãi su t…vi c tìm hi u tác đ ng c a n công, kh ng ho ng n

đ n n n kinh t giúp các nhà ho ch đ nh chính sách có nh ng nh n đ nh và

kh ng ho ng n , tìm ra m i quan h gi a kh ng ho ng n v i các cu c kh ng

n công cao có th tránh m t cu c kh ng ho ng n

CH NG 2

T I VI T NAM

2.1 Tình hình n công c a Vi t Nam

2.1.1 T ng quan v n công c a Vi t Nam

đ i m t v i tình tr ng n công đang ngày di n bi n ph c t p thì Vi t Nam

quan đ n lòng tin c a ng i dân đ i v i nhà n c v vi c s d ng hi u qu ngu n v n đ u t cho phát tri n kinh t xã h i mà còn tác đ ng đ n cu c

cu c s ng c a th h mai sau

77,53% n m 2010 ngu n T ng c c Th ng kê) làm cho Vi t Nam b ph thu c

tr c nguy c m t cu c kh ng ho ng n lan r ng, đ u tiên là Hy L p, sau

đó s đ n khu v c liên minh đ ng ti n chung Châu Âu ã có nhi u bài phát

đ nh thì n công Vi t Nam v n n m trong t m ki m soát, đang m c an toàn… Tuy nhiên, c s cho nh ng nh n xét này là c n c vào nh ng s li u

hay không?

làm rõ v th c tr ng n công trong b i c nh kinh t xã h i c a Vi t Nam, đ u tiên tôi s nh c l i đ nh ngh a v n công c a Vi t Nam Theo quy

đ nh c a lu t qu n lý n công thì n công Vi t Nam bao g m: N chính ph ,

chính toàn c u nh ng nhìn chung v n ch a th t s n đ nh và còn ti m n

n c s m v t qua giai đo n khó kh n và ph c h i nhanh sau kh ng ho ng

so v i n m 2009 ây là m c t ng khá cao so v i m c 6.31% (2008) và 5.32% (2009) và v t m c tiêu đ ra là 6.5% trong n m 2010 Tuy nhiên v i tình hình kinh t th gi i di n bi n ph c t p và có kh n ng suy thoái kép và

tr ng kinh t h p lý và t ng b c đ m b o an sinh xã h i, yêu c u chính ph

Theo s li u c a t U ban Giám sát Tài chính Qu c gia thì tình hình

B ng 2.1-Tình hình n Chính ph Vi t Nam t 2007 đ n 2011

Ngu n: y ban Giám sát Tài chính Qu c gia

Trong khi đó đ n n m 2010, n n c ngoài c a Vi t Nam c kho ng

41.5% GDP và 54.6% GDP Theo phân tích c a IMF (2010), Vi t Nam v n

ch a tính đ n n c a các doanh nghi p nhà n c không đ c chính ph b o

h ng t ng m nh N u n m 2001, n công trên đ u ng i Vi t Nam là 144 USD thì đ n n m 2010 lên t i 600 USD, t c đ t ng bình quân hàng n m

qu đ u t công th p đ t ra nh ng lo ng i v tính b n v ng c a n c trong

c ng qu n lý và giám sát n công m t cách ch và nâng cao hi u qu s

d ng v n vay Vi t Nam

Khi kh ng ho ng kinh t x y ra cu i 2008 và Chính ph ph i m r ng

h u bao cho các ch ng trình kích thích kinh t , là m t ph n nguyên nhân

2.1.2 Th c tr ng n công Vi t Nam

Trong c c u n công Vi t Nam, n n c ngoài có vai trò quan tr ng

và chi m t tr ng cao nh t, Trong n m 2010 n công Vi t Nam là 56,7%

GDP thì n n c ngoài là 42,2% GDP M c dù n n c ngoài khác n công,

nh ng Vi t Nam hi n nay, thông tin chi ti t v n công ch a đ y đ Do đó,

7 c a B Tài Chính phát hành vào tháng 7/2011 thì d n n c ngoài c a

B ng 2.2-D n n c ngoài c a chính ph và n n c ngoài đ c chính

ph b o lãnh t 2006 đ n 2010

(Áp d ng t giá quy đ i t i th i đi m cu i k , đvt: tri u USD, t VND)

n m 2008 kh ng ho ng tài chính toàn c u đã nh h ng nghiêm tr ng đ n

2008 c ng là n m mà t giá thay đ i nhi u góp ph n làm cho t ng d n theo VND t ng đ t bi n Trong s đó, n t ng lên trong n m 2010, n chính ph là

t ng thêm trong n m 2010 t n chính ph và n chính ph b o lãnh là g n

nh nhau V i s n này, Vi t Nam d ki n s ph i tr 1,844.76 tri u USD

Nam ph i tr kho ng 1.3315 t USD c v n l n lãi Vay n n c ngoài khi

Ngu n: b n tin n n c ngoài s 7( B Tài chính)

v cho t ng tr ng kinh t , n u ch tiêu này quá l n, đa s nhu c u tài tr đ n

h i cho n n kinh t

n ng đ i phó c a m t qu c gia khi có hi n t ng t n công ngo i t hay rút

n m 2007 Thêm vào đó, theo báo cáo c a b k ho ch và đ u t , ngân hàng nhà n c v cán cân thanh toán đã thâm h t 4 t USD trong n m 2010

n n c ngoài c a Vi t Nam theo các tiêu chí sau:

Th nh t, C c u phân lo i theo ch n , d a trên đ th ta th y n