Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) các Ngân hàng thương mại ở Việt Nam hiện nay

và nâng cao hi u qu.. CAR nh h n 8%12banks Chuhong, BOK, Hanil, Korea exchange bank, Chungchong, Kyungki, Donghwa, Deadong, Peace, Chungbok.

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a tôi, có s h tr và giúp

đ c a ng i h ng d n khoa h c là PGS.TS Hoàng c Các s li u s d ng trong lu n v n đ u có ngu n g c, trung th c và đ c phép công b K t qu nghiên c u ch a đ c công b t i b t k công trình nào khác

Tp.H Chí Minh, n m 2011

Lê S Tu n

B ng 1.5 :S l ng ngân hàng sau khi M&A (tháng 1/1998 và tháng 10/2002)

B ng 2.1 :M t s th ng v M&A gi a ngân hàng nông thôn và ngân hàng

đô th Vi t Nam, giai đo n 1999-2004

B ng 2.2 :Các th ng v mua c ph n gi a nhà đ u t n c ngoài và NHTM

CP Vi t Nam

B ng 2.3 :M t s th ng v mua bán c ph n gi a các ngân hàng Vi t Nam

B ng 2.4 : S l ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam tính đ n 31/12/2010

M C L C

L i cam đoan

Danh m c các t vi t t t

Danh m c các b ng s li u

M c l c

Ph n m đ u

Các ch ng

CH NG I: C S LÝ LU N 12 

1.1  Mua bán và sáp nh p (M&A) 12 

1.1.1  Khái ni m v mua bán và sáp nh p ( M&A) 12 

1.1.2  Phân lo i mua bán và sáp nh p (M&A) 15 

1.1.3  Hình th c mua bán và sáp nh p ( M&A) NHTM 16 

1.2  Các ch tiêu đánh giá hi u qu ho t đ ng mua bán và sáp nh p (M&A) 16 

1.3  Xu h ng t t y u c a ho t đ ng mua bán và sáp nh p (M&A) các NHTM t i Vi t Nam 18 

1.3.1  áp ng các quy đ nh v v n pháp đ nh 18 

1.3.2  Xu h ng toàn c u hóa n n kinh t : 20 

1.3.3  Do yêu c u tái c u trúc h th ng ngân hàng trong n n kinh t 21 

1.4  Ý ngh a c a vi c nâng cao hi u qu ho t đ ng mua bán và sáp nh p (M&A) NHTM 22 

1.4.1  i v i các NHTM 22 

1.4.2  i v i n n kinh t : 23 

1.4.3  i v i khách hàng 24 

1.5  Kinh nghi m c a Hàn Qu c v ho t đ ng mua bán và sáp nh p (M&A) các NHTM và bài h c cho Vi t Nam 25 

1.5.1  Kinh nghi m c a Hàn Qu c v ho t đ ng mua bán và sáp nh p (M&A) các NHTM 25 

1.5.2  Bài h c cho Vi t Nam 31 

K T LU N CH NG I 32 

CH NG II: TH C TR NG V HO T NG MUA BÁN VÀ SÁP NH P (M&A) CÁC NHTM VI T NAM 33 

2.1 M t s đ c đi m c a h th ng ngân hàng Vi t Nam hi n nay 33 

2.2 Nh ng đi m m nh và đi m y u c a h th ng ngân hàng Vi t Nam hi n nay 35 

2.2.1 Nh ng đi m m nh 35 

2.2.2 Nh ng đi m y u 37 

2.3 Th c tr ng ho t đ ng mua bán và sáp nh p (M&A) các NHTM t i Vi t Nam 39 

2.3.1  Di n bi n 39 

2.3.2  Nh ng k t qu đ t đ c 45 

2.3.3  Nh ng t n t i 46 

2.3.4  Nh ng nhân t thúc đ y và c n tr ho t đ ng mua bán và sáp nh p (M&A) các ngân hàng th ng m i Vi t Nam 47 

2.3.4.1 Nh ng nhân t thúc đ y 47 

2.3.4.2 Nh ng nhân t c n tr 51 

CH NG 3: GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU HO T NG MUA BÁN VÀ SÁP NH P (M&A) CÁC NHTM VI T NAM N N M 2015 56 

3.1 nh h ng phát tri n kinh t Vi t Nam đ n n m 2015 56 

3.2 nh h ng phát tri n c a h th ng NH Vi t Nam 2011- 2015 56 

3.3 M t s gi i pháp nâng cao hi u qu ho t đ ng mua bán và sáp nh p (M&A) các NHTM Vi t Nam đ n 2015 58 

3.3.1 Nhóm gi i pháp c p vi mô 58 

3.3.1.1 i v i các NHTM ph i mua bán và sáp nh p 58 

3.3.1.2 i v i các c quan, đ n v có liên quan 65 

3.3.2 Nhóm gi i pháp c p v mô mang tính ch t ki n ngh 66 

3.3.2.1 i v i Qu c h i và Chính ph 66 

3.3.2.2 i v i Ngân Hàng Nhà N c 69 

K T LU N CH NG III 72 

PH N K T LU N 73 

TÀI LI U THAM KH O 74 

th ng m i c ph n t nhân đ c thành l p M c dù t ng nhanh v s l ng và

t ng tài s n, h th ng ngân hàng v n ch a th c s phát tri n, m t b ph n ngân hàng th ng m i c ph n là nh ng ngân hàng quy mô nh , qu n tr r i ro kém và

r t d b t n th ng tr c nh ng cú s c Bên c nh đó, h th ng tài chính v n l y ngân hàng th ng m i làm trung tâm, theo đó, tín d ng ngân hàng đóng vai trò

ch ch t cung c p v n cho s v n hành c a n n kinh t và g n v i khu v c doanh nghi p và các th tr ng tài s n Nh ng đ c đi m này khi n h th ng tài chính – ngân hàng đang đ i di n v i m t s r i ro l n nh : R i ro thanh kho n;

r i ro đ o đ c đi kèm v i r i ro n x u; r i ro chéo v i các th tr ng tài s n…

V i nh ng r i ro trên h th ng ngân hàng Vi t Nam hi n nay tr nên r t nh y

c m và d t n th ng tr c nh ng cú s c v mô b t l i Vì v y, vi c phát tri n h

th ng ngân hàng lành m nh thông qua t o môi tr ng thông tin minh b ch và c

ch thanh l c nh ng ngân hàng y u kém, c ng quy t x lý nh ng ngân hàng vi

ph m pháp lu t, gi m thi u r i ro thông qua c ch giám sát an toàn h th ng ngân hàng và c nh báo s m có hi u qu … nh m xây d ng m t h th ng b n

v ng và an toàn là n n t ng c b n v n đ nh kinh t v mô…

T i k h p th nh t c a Qu c h i khóa XIII v a qua, có không ít ý ki n đ

xu t Chính ph rà soát toàn b h th ng ngân hàng, gi i th nh ng ngân hàng

y u kém B i l , đây chính là tác nhân gây b t n và r i ro cho toàn h th ng Có

đ i bi u còn cho r ng, c n có nh ng bi n pháp m nh đ i v i các NHTM Các

ngân hàng này đua nhau t ng lãi su t huy đ ng, đã t o ra s khan hi m ti n m t, kìm hãm phát tri n s n xu t…

Trong cu c h p m i đây v i lãnh đ o m t s b , ngành trung ng và các chuyên gia v kinh t ngày 20/08/2011, Th t ng Nguy n T n D ng kh ng

đ nh nhi m v tr ng tâm c a Chính ph t nay đ n cu i n m là ti p t c th c hi n quy t li t, có hi u qu Ngh quy t 11 v t p trung ki m ch l m phát, n đ nh kinh t v mô, đ m b o an sinh xã h i g n v i đó là tái c u trúc n n kinh t

Tr c m t, Chính ph t p trung tái c u trúc: u t công g n v i n công, doanh nghi p Nhà n c, h th ng ngân hàng, th ch (tài chính công, phân c p, quy

ho ch), trong đó ti p t c phân c p m nh m t o n ng đ ng sáng t o c a các đ a

ph ng đ ng th i ph i đ m b o hi u qu qu n lý nhà n c v mô…

Theo th ng đ c NHNN Vi t Nam Nguy n V n Bình: “Qua quá trình kh ng

ho ng, chúng ta th y đ c vai trò to l n c a chính sách ti n t và tài khóa, đã góp ph n giúp Chính ph Vi t Nam v t qua đ c kh ng ho ng Tuy nhiên,

đ ng trên bình di n qu c t và t ng n c, n u không có c i cách h th ng tài chính và ngân hàng thì đó c ng là nguyên nhân gây ra nh ng cu c kh ng ho ng

ti p theo ây là vi c th ng xuyên ph i ti n hành nh ng đ c bi t là ph i ti n hành m nh m ngay sau kh ng ho ng Vi t Nam c n nhanh chóng c ng c l i v trí c a ngân sách, gi m thâm h t ngân sách đ đ m b o n đ nh ngân sách giúp cho quá trình t ng tr ng và n đ nh kinh t v mô H th ng ngân hàng trong

n c c ng có nh ng nét đ c thù h n so v i nh ng n c trong khu v c do th

tr ng v n và ch ng khoán ch a phát tri n Do v y, ch ng m c nào đ y các

ch c n ng đó do h th ng ngân hàng đ m nhi m Trong h th ng tài chính, h

th ng ngân hàng Vi t Nam chi m t i 70%, đây là con s l n, nên vi c c ng c khu v c ngân hàng có ý ngh a r t quan tr ng C n tái c u trúc h th ng ngân hàng đ làm tr c t cho n n kinh t trong th i gian t i”

T i l b m c h i ngh Trung ng 3 khóa XI ban ch p hành Trung ng

đ ng, bài phát bi u b m c c a T ng Bí th Nguy n Phú Tr ng cho th y: ba l nh

l c tái c u trúc then ch t, đó là: Tái c u trúc đ u t v i tr ng tâm là đ u t công;

C c u l i th tr ng tài chính v i tr ng tâm là tái c u trúc h th ng ngân hàng

th ng m i và các t ch c tài chính; Tái c u trúc doanh nghi p nhà n c mà

tr ng tâm là các t p đoàn kinh t , các t ng công ty nhà n c Trong đó c u trúc

l i h th ng NHTM theo h ng sáp nh p, h p nh t các đ n v nh l đ có s

l ng các NHTM phù h p, có quy mô, uy tín, ho t đ ng lành m nh, b o đ m tính thanh kho n và an toàn h th ng

Nh v y, tái c u trúc h th ng ngân hàng th ng m i hi n đang đ c xem là

m t nhi m v c p bách hi n nay Có nhi u gi i pháp đ c c u l i h th ng ngân hàng, trong đó ho t đ ng mua bán sáp nh p (M&A) là m t trong nh ng gi i pháp quan tr ng hi n nay H n n a gi i pháp này đ c các n c trên th gi i th ng hay áp d ng C th nh Hàn Qu c, đ c c u l i h th ng ngân hàng m t trong

nh ng gi i pháp c a Chính ph Hàn Qu c lúc b y gi là ch đ ng th c hi n M&A các ngân hàng y u kém Hi n ho t đ ng M&A các ngân hàng t i Vi t Nam tuy ch a theo thông l qu c t , nh ng đã xu t hi n d i các hình th c mua c

ph n v n góp đ tr thành c đông l n, c đông chi n l c V i mong mu n tái

c u trúc h th ng ngân hàng nh m nâng cao hi u qu ho t đ ng c a h th ng ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam, đ tài “ Gi i pháp nâng cao hi u qu ho t đ ng mua bán và sáp nh p (M&A) các ngân hàng th ng m i Vi t Nam hi n nay” đã

đ c ra đ i

2 M c tiêu nghiên c u

tài t p trung làm rõ các v n đ sau:

Th nh t: T p trung làm rõ các khái ni m h c thu t v ho t đ ng M&A, phân lo i M&A, các hình th c th c hi n a ra các ch tiêu đánh giá hi u qu

ho t đ ng M&A Làm rõ xu h ng t t y u c a ho t đ ng M&A ngân hàng Nêu

lên ý ngh a c a ho t đ ng M&A ngân hàng đ i v i n n kinh t , h th ng ngân hàng và khách hàng, đ ng th i xem xét tr ng h p M&A các ngân hàng c a Hàn Qu c đ rút ra bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam

Th hai: Tìm hi u, phân tích đánh giá th c tr ng ho t đ ng M&A ngân hàng

đ th y nh ng v n đ đ c và ch a đ c, tìm ra nguyên nhân thúc đ y và c n

tr ho t đ ng M&A các ngân hàng

Th ba: xác đ nh b i c nh kinh t , xu h ng phát tri n c a h th ng NHTM

Vi t Nam, đ xu t các nhóm gi i pháp thúc đ y ho t đ ng M&A các ngân hàng

th ng m i Vi t Nam

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

i t ng nghiên c u: Ho t đ ng M&A ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam

Ph m vi nghiên c u: Lu n v n nghiên c u th c tr ng ho t đ ng M&A các ngân hàng th ng m i Vi t Nam, qua đó ch rõ b n ch t, đ c đi m, c ng nh

nh ng khó kh n, thu n l i đ t đó đ a ra các gi i pháp nâng cao hi u qu ho t

đ ng M&A các ngân hàng Lu n v n không đi vào v n đ nh : đ nh giá ngân hàng, quá trình đàm phán, tìm ki m đ i tác…

4 Ph ng pháp nghiên c u

S d ng ph ng pháp duy v t bi n ch ng k t h p ph ng pháp th ng kê, so sánh, phân tích, t ng h p… đ làm rõ v n đ nghiên c u

Ph ng pháp thu th p s li u: S li u đ c thu th p t báo cáo th ng niên, báo chí, internet, t p chí…

 Ch ng 3: Gi i pháp nâng cao hi u qu ho t đ ng mua bán và sáp

nh p (M&A)các NHTM Vi t Nam đ n n m 2015

 Ph n k t lu n

CH NG I: C S LÝ LU N

1.1 Mua bán và sáp nh p (M&A)

1.1.1 Khái ni m v mua bán và sáp nh p ( M&A)

Theo thu t ng tài chính thì Merger (sáp nh p) x y ra khi hai công ty (th ng là các công ty có cùng quy mô) đ ng ý ti n t i thành l p m t công ty

m i mà không duy trì s h u và ho t đ ng c a các công ty thành ph n Còn Acquisition (Mua l i hay thâu tóm) là ho t đ ng thông qua đó các công ty tìm

ki m l i nhu n kinh t nh quy mô, hi u qu và kh n ng chi m l nh th tr ng Khác v i sáp nh p, các công ty thâu tóm s mua công ty m c tiêu, không có s thay đ i v ch ng khoán ho c s h p nh t thành công ty m i

T góc đ kinh t : ho t đ ng M&A đ c hi u nh ho t đ ng t p trung kinh

t g n v i quá trình mà s l ng các doanh nghi p đ c l p c nh tranh trên th

tr ng b gi m đi thông qua các hành vi sáp nh p, mua l i B n ch t c a M&A

nh ho t đ ng t p trung kinh t là t ng thêm t b n do h p nh t nhi u t b n l i

ho c m t t b n này thu hút m t t b n khác

T góc đ pháp lý: ho t đ ng M&A ngh a kinh t đ c xem xét d i nhi u góc đ : nh m t trong các hành vi t p trung kinh t đ c đi u ch nh b i pháp

lu t c nh tranh, nh m t trong nh ng hình th c t ch c l i doanh nghi p đ c

đi u ch nh theo pháp lu t v doanh nghi p và nh m t trong nh ng hình th c

đ u t tr c ti p đ c đi u ch nh theo pháp lu t v đ u t Liên quan đ n vi c sáp

nh p, mua l i c ph n c a công ty đ i chúng, công ty đã niêm y t trên sàn giao

d ch ch ng khoán, ho t đ ng M&A còn đ c đi u ch nh b i pháp lu t v ch ng khoán, c th nh :

 i u 16, 17 lu t c nh tranh thì các hình th c t p trung kinh t bao g m: sáp nh p doanh nghi p, h p nh t doanh nghi p, mua l i doanh nghi p, liên doanh và các hình th c khác, c th :

+ Sáp nh p doanh nghi p: là vi c m t ho c m t s doanh nghi p chuy n toàn b tài s n, quy n, ngh a v và l i ích h p pháp c a mình sang m t doanh nghi p khác, đ ng th i ch m d t s t n t i c a doanh nghi p b sáp

+ Mua l i doanh nghi p là vi c m t doanh nghi p mua toàn b ho c m t

ph n tài s n c a doanh nghi p khác đ đ ki m soát, chi ph i toàn b ho c

m t ngành ngh c a doanh nghi p b mua l i

 Kho n 5; 6 đi u 21 lu t đ u t th a nh n m t s ho t đ ng M&A nh là

ho t đ ng đ u t tr c ti p, đi u 25 quy đ nh quy n đ i v i nhà đ u t th c hi n M&A, đi u 26 t o hành lang pháp lý cho vi c th c hi n M&A thông qua các giao d ch trên sàn ch ng khoán

 i u 152, 153, 145 lu t doanh nghi p: quy đ nh v h p nh t doanh nghi p, sáp nh p doanh nghi p và bán doanh nghi p, c th :

+ H p nh t doanh nghi p: Hai ho c m t s công ty cùng lo i (sau đây g i là công ty b h p nh t) có th h p nh t thành m t công ty m i (sau đây g i là công ty h p nh t) b ng cách chuy n toàn b tài s n, quy n, ngh a v và l i ích h p pháp sang công ty h p nh t, đ ng th i ch m d t t n t i c a các công ty b h p nh t

+ Sáp nh p doanh nghi p: M t ho c m t s công ty cùng lo i (sau đây g i là công ty b sáp nh p) có th sáp nh p vào m t công ty khác (sau đây g i là công ty nh n sáp nh p) b ng cách chuy n toàn b tài s n, quy n, ngh a v

và l i ích h p pháp sang công ty nh n sáp nh p, đ ng th i ch m d t s t n

t i c a công ty b sáp nh p

+ Bán doanh nghi p: Ch doanh nghi p t nhân có quy n bán doanh nghi p

c a mình cho ng i khác Ch m nh t m i l m ngày tr c ngày chuy n giao doanh nghi p cho ng i mua, ch doanh nghi p ph i thông báo b ng

v n b n cho c quan đ ng ký kinh doanh Thông báo ph i nêu rõ tên, tr

s c a doanh nghi p; tên, đ a ch c a ng i mua; t ng s n ch a thanh toán c a doanh nghi p; tên, đ a ch , s n và th i h n thanh toán cho t ng

ch n ; h p đ ng lao đ ng và các h p đ ng khác đã ký mà ch a th c hi n xong và cách th c gi i quy t các h p đ ng đó

Nh v y, có th th y, thu t ng “sáp nh p” mergers theo ngh a kinh t bao hàm chung c “sáp nh p” và “h p nh t” nh ng ti p c n t g c đ pháp lý thì

d ng nh n sáp nh p, đ ng th i ch m d t s t n t i c a t ch c tín d ng b sáp nh p

+ H p nh t t ch c tín d ng là hình th c hai ho c m t s t ch c tín d ng

(sau đây g i là t ch c tín d ng b h p nh t) h p nh t thành m t t ch c tín d ng m i (sau đây g i là t ch c tín d ng h p nh t) b ng cách chuy n toàn b tài s n, quy n, ngh a v và l i ích h p pháp sang t ch c tín d ng

h p nh t, đ ng th i ch m d t s t n t i c a các t ch c tín d ng b h p

nh t

+ Mua l i t ch c tín d ng là hình th c m t t ch c tín d ng (sau đây g i là

t ch c tín d ng mua l i) mua toàn b tài s n, quy n, ngh a v và l i ích

h p pháp c a t ch c tín d ng khác (t ch c tín d ng b mua l i) Sau khi mua l i, t ch c tín d ng b mua l i tr thành công ty tr c thu c c a t

ch c tín d ng mua l i

1.1.2 Phân lo i mua bán và sáp nh p (M&A)

D vào m i liên h gi a các bên liên quan, ho t đ ng M&A có th đ c phân lo i theo 3 nhóm

M&A theo chi u ngang: Ho t đ ng M&A theo chi u ngang là s k t h p

gi a hai doanh nghi p cùng kinh doanh và cùng c nh tranh tr c ti p, chia s cùng dòng s n ph m, cùng th tr ng K t qu t vi c M&A theo hình th c này

s mang l i cho bên sáp nh p c h i m r ng th tr ng, t ng hi u qu trong vi c

k t h p th ng hi u, gi m chi phí c đ nh, t ng c ng hi u qu h th ng phân

ph i….Rõ ràng, khi hai đ i th c nh tranh trên th ng tr ng k t h p v i nhau,

dù sáp nh p hay thâu tóm, h không nh ng gi m b t cho nhau m t đ i th , mà còn t o nên m t s c m nh l n h n đ đ ng đ u v i các đ i th còn l i

M&A theo chi u d c: Ho t đ ng M&A theo chi u d c là s k t h p gi a hai doanh nghi p n m trên cùng m t chu i cung ng, d n t i s m r ng v phía

tr c ho c phía sau c a doanh nghi p trên chu i giá tr đó Hình th c M&A này

đ c chia làm hai nhóm nh , g m M&A ti n và lùi Trong đó M&A ti n là

tr ng h p doanh nghi p mua l i doanh nghi p là khách hàng c a mình, ví d doanh nghi p giày dép mua l i c a hàng bán l giày dép M&A lùi là tr ng h p doanh nghi p mua l i nhà cung c p c a mình, ví d : doanh nghi p s n ph m đông l nh mua l i doanh nghi p bao bì, đóng gói M&A theo chi u d c đem l i cho doanh nghi p ti n hành M&A l i th v đ m b o và ki m soát ch t l ng ngu n hàng ho c đ u ra c a s n ph m, gi m chi phí trung gian, kh ng ch ngu n hàng ho c đ u ra c a đ i th c nh tranh

M&A t h p: đ c chia thành 3 nhóm, g m: M&A t h p thu n túy là khi hai doanh nghi p không có m i quan h nào v i nhau, nh m t công ty g mua

m t công ty th i trang M&A t h p bành tr ng v đ a lý là khi hai doanh nghi p cùng s n xu t m t lo i s n ph m nh ng tiêu th trên hai th tr ng hoàn toàn cách bi t v m t đ a lý, nh công ty bia Hà N i mua công ty bia t i Tp.HCM M&A đa d ng hóa s n ph m khi hai doanh nghi p s n xu t hai lo i hàng hóa khác nhau nh ng cùng ng d ng m t công ngh s n xu t ho c ti p th

g n gi ng nhau, nh doanh nghi p b t gi t mua doanh nghi p s n xu t thu c t y

v sinh

1.1.3 Hình th c mua bán và sáp nh p ( M&A) NHTM

Các hình th c M&A c a các NHTM g m:

Góp v n tr c ti p vào ngân hàng thông qua vi c góp v n đ t ng v n đi u l

ho c mua c ph n phát hành đ t ng v n đi u l c a ngân hàng

Mua l i ph n v n góp ho c c ph n đã phát hành c a thành viên ho c c đông c a ngân hàng Không gi ng nh hình th c góp v n tr c ti p vào vào ngân hàng, đây là hình th c đ u t không làm t ng v n đi u l c a ngân hàng nh ng

hi n M&A Thông qua tính toán các nhóm ch tiêu nh : ch tiêu l i nhu n,

ch tiêu hi u qu , ch tiêu ho t đ ng, ch tiêu thanh kho n, chi tiêu kh n ng

thanh toán c a nh ng n m tr c và sau ho t đ ng M&A Trên c s đó so sánh các nhóm ch tiêu đã đ c tính toán đ đánh giá hi u qu ho t đ ng M&A

D i đây là các nhóm ch tiêu đánh giá hi u qu ho t đ ng ho t đ ng M&A

- T l sinh l i trên t ng tài s n c ng v i các kho n m c ngo i b ng, công

th c tính: = l in hu n sau thu /t ng giá tr tài s n và các kho n m c ngo i

- T ng doanh thu/t ng d n , công th c tính: = T ng doanh thu/t ng d n

- T l ph n tr m thay đ i t ng tài s n hàng n m, công th c tính: =(t ng tài

s n cu i k -t ng tài s n đ u k )/t ng tài s n đ u k

- T ng chi phí/t ng tài s n, công th c tính: = T ng chi phí/t ng tài s n

- T ng chi phí tr lãi/t ng tài s n, công th c tính: = T ng chi phí tr lãi/t ng tài s n

- T ng chi phí tr chi phí tr lãi/t ng tài s n, công th c tính: = T ng chi phí

tr chi phí tr lãi/t ng tài s n

 Th t : Nhóm ch tiêu thanh kho n

- T ng cho vay/t ng ti n g i, công th c tính: = T ng cho vay/t ng ti n g i

- T ng cho vay/t ng tài s n, công th c tính: = T ng cho vay/t ng tài s n

- T l ti n m t c ng d tr c ng ch ng khoán/t ng tài s n, công th c tính:

= Ti n m t c ng d tr c ng ch ng khoán/t ng tài s n

 Th n m: Nhóm ch tiêu thanh toán

- T ng v n ch s h u/t ng tài s n, công th c tính: = T ng v n ch s

Theo ngh đ nh s 141/2006/N -CP ngày 22 tháng 11 n m 2006 v vi c ban hành danh m c m c v n pháp đ nh c a các t ch c tín d ng thì các NHTMCP

ph i đáp ng m c v n pháp đ nh là 1.000 t đ ng vào n m 2008 và 3.000 t

đ ng vào n m 2010 Trong ti n trình c i cách và hoàn thi n h th ng ngân hàng, nâng cao n ng l c c nh tranh, đ c bi t khi n n kinh t Vi t Nam h i nh p ngày càng sâu, hàng rào b o h trong ho t đ ng tài chính ngân hàng đã b d b Vi c

t ng c ng đ an toàn và b n v ng trong ho t đ ng thì v n đi u l có vai trò quan tr ng không nh ng đ i v i vi c ch ng đ r i ro mà còn đ i v i vi c m

r ng ho t đ ng kinh doanh Do đó vi c t ng v n đi u l là c n thi t nh m nâng cao n ng l c tài chính là đi u t t y u

Tuy nhiên trong vài n m qua n n kinh t Vi t Nam đã g p nh ng thách th c

l n, không ch đ i m t v i nh ng di n bi n khó l ng c a kinh t th gi i, mà còn

ph i đ ng đ u v i nh ng khó kh n n i t i nh : l m phát t ng m nh, thâm h t cán cân th ng m i l n, n m 2008 là 14% c a GDP, đây là m c cao k l c trong

h n 20 n m đ i m i Th tr ng ch ng khoán liên t c s t gi m H th ng ngân hàng ph i thích nghi v i vi c thay đ i chính sách lãi su t, t giá c a Nhà n c

nh m ki m ch l m phát và đ i phó v i suy thoái kinh t Do đó yêu c u t ng

v n đi u l đ i v i các ngân hàng có b d y ho t đ ng, v n l n thì yêu c u nay không quá khó kh n, nh ng đ i v i ngân hàng nh thì đây th c s là thách th c

l n không d gì v t qua, nh t là trong giai đo n th tr ng ch ng khoán kém h p

d n, các đ t phát hành ch ng khoán l n đ u ra công chúng, phát hành b sung

t ng v n không hút đ c nhi u s quan tâm c a nhà đ u t Do đó đ nâng cao

n ng l c c nh tranh c a các ngân hàng Vi t Nam, m t trong các gi i pháp đ c

đ a ra nh : m t là kêu g i các nhà đ u t chi n l c trong và ngoài n c góp v n mua c ph n đ tr thành c đông chi n l c Hai là cho phép sáp nh p, h p nh t, mua l i các ngân hàng nói chung, nh t là các ngân hàng nh đ t o s c c nh tranh, gia t ng th ph n, qua đó hình thành ngân hàng l n, th m chí là các t p đoàn tài chính ngân hàng Vi t Nam đ s c c nh tranh trong n c và khu v c

1.3.2 Xu h ng toàn c u hóa n n kinh t :

Hi n này là xu h ng h i nh p kinh t qu c t , n n kinh t Vi t Nam đã h i

nh p sâu và r ng vào n n kinh t th gi i, ngành ngân hàng c ng không n m ngoài xu h ng trên, th m chí còn là ngành tiên phong Quá trình toàn c u hóa

đã d n đ n s l ng các ngân hàng n c ngoài t ng lên, đ c bi t theo cam k t gia nh p WTO, Vi t Nam đã chính th c ti n đ n m c th c hi n đ i x qu c gia

gi a các ngân hàng n i đ a và ngân hàng n c ngoài k t ngày 01 tháng 01 n m

2011, trong khi các t ch c tài chính Vi t Nam còn nhi u y u kém, trình đ chuyên môn và trình đ qu n lý còn b t c p, hi u qu ho t đ ng và s c c nh tranh th p, n quá h n cao, kh n ng ch ng đ r i ro còn kém Vì th , các NHTM Vi t Nam s m t d n l i th c nh tranh v qui mô, khách hàng và h

th ng kênh phân ph i Do m c đ c nh tranh t ng cao, s làm gi m l i nhu n

c a ngân hàng

Theo cu c đi u tra đ c th c hi n b i nhóm t v n làm vi c trong ch ng trình phát tri n Liên h p qu c nh m tìm hi u v s thích, quan đi m c a khách hàng khi s d ng d ch v ngân hàng và ph n ng c a khách hàng khi có nhi u

l a ch n h n nh t do hóa trong l nh v c ngân hàng, trong đi u ki n các ngân hàng n c ngoài đ c đ i x bình đ ng v i ngân hàng trong n c Thì có t i 45% khách hàng đ c h i g m c doanh nghi p và cá nhân s chuy n sang vay

v n t i ngân hàng n c ngoài, n u ch n s d ng d ch v thì g n m t n a s

đ c h i s chuy n sang s d ng d ch v c a ngân hàng n c ngoài, n u đ c

l a ch n g i ti n thì h n m t n a có ý đ nh g i ti n vào ngân hàng n c ngoài,

đ c bi t là ti n g i b ng ngo i t Rõ ràng trong m t môi tr ng c nh tranh nh

v y thì ch có các ngân hàng ho t đ ng có hi u qu cao thì m i có th t n t i trong dài h n và ho t đ ng M&A là h qu t t y u đ t n t i

M t khác khi các ngân hàng n c ngoài vào Vi t Nam h th ng ch n ho t

đ ng M&A đ ti p c n th tr ng v i các lý do nh sau: Th nh t, vi c thành l p

ngân hàng liên doanh ho c 100% v n n c ngoài còn g p r t nhi u khó kh n v

th t c pháp lý, quy đ nh v n đi u l t i thi u, ch ng minh tài s n và ti m l c tài chính Th hai, ngay c khi đã thành l p đ c các chi nhánh ngân hàng 100%

v n n c ngoài, m c dù đ c đánh giá là nh ng t ch c làm vi c chuyên nghi p,

nh ng các ngân hàng này ch a th c s am hi u t ng t n th tr ng n i đ a, r t khó kh n trong vi c ti p c n khách hàng, đ c bi t là khách hàng cá nhân Th ba,

vi c m r ng m ng l i chi nhánh c ng không d dàng đ có th nhanh chóng chi m đ c th ph n v n là th m nh c a các ngân hàng n i đ a

1.3.3 Do yêu c u tái c u trúc h th ng ngân hàng trong n n kinh t

M t n i dung m i r t quan tr ng đ c H i ngh Trung ng ng khóa XI xem xét và quy t đ nh là ph i tái c c u n n kinh t g n v i đ i m i mô hình

t ng tr ng C ng theo H i ngh trong n m n m t i, c n t p trung vào 3 l nh v c quan tr ng nh t: Tái c u trúc đ u t v i tr ng tâm là đ u t công; c c u l i th

tr ng tài chính v i tr ng tâm là tái c u trúc h th ng ngân hàng th ng m i và các t ch c tài chính; tái c u trúc doanh nghi p nhà n c mà tr ng tâm là các t p đoàn kinh t và t ng công ty nhà n c Trong đó đ c c u l i th tr ng tài chính v i tr ng tâm là tái c u trúc h th ng ngân hàng th ng m i, các t ch c tài chính, c n đ i m i, nâng cao hi u l c, hi u qu qu n lý nhà n c đ i v i th

tr ng ch ng khoán, th tr ng b t đ ng s n, th tr ng ti n t , đ c bi t là th

tr ng vàng và ngo i t , kh c ph c tình tr ng đô la hoá; ki m soát ch t ch n công, n x u c a doanh nghi p nhà n c, vay tr n n c ngoài, các ngu n v n

đ u t n c ngoài, nh t là đ u t vào l nh v c b t đ ng s n, th tr ng ch ng khoán và các ngu n v n nóng khác; t ng b c gi m t l cung c p v n cho đ u

t phát tri n t h th ng ngân hàng th ng m i; nâng cao ch t l ng các ho t

đ ng d ch v ngân hàng C u trúc l i h th ng ngân hàng th ng m i và các t

ch c tài chính theo h ng sát nh p, h p nh t các ngân hàng th ng m i, các t

ch c tài chính nh đ có s l ng phù h p các ngân hàng th ng m i và t ch c

tài chính có quy mô và uy tín, ho t đ ng lành m nh, b o đ m tính thanh kho n

h n ch các b ph n gi ng nhau ho c các ch c n ng ch ng chéo nhau, kém hi u

qu Vi c gi m thi u v trí công vi c, tinh gi m nhân s c ng đ ng th i v i vi c đòi h i t ng n ng su t lao đ ng Thêm vào đó, thông qua vi c ho t đ ng M&A ngân hàng có th t n d ng công ngh c a nhau đ t o l i th c nh tranh, nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh

a d ng hóa s n ph m, d ch v : Thông qua ho t đ ng M&A các ngân hàng

có th k t h p các s n ph m, d ch v b sung nh m m c đích đa d ng hoá các

không đ c huy đ ng ti n g i b ng đ ng Vi t Nam t ng i Vi t Nam trong 5

n m Vì v y, nhi u ngân hàng n c ngoài, đã s d ng chi n l c M&A

M r ng th ph n và danh ti ng trong ngành: Khi th c hi n ho t đ ng M&A các ngân hàng s m r ng th tr ng, t ng th ph n, m r ng các kênh marketing,

t ng tr ng doanh thu và l i nhu n Bên c nh đó, v th c a ngân hàng m i sau khi sáp nh p s t ng lên trong m t các nhà đ u t , đ c bi t thu n l i cho ngân hàng nh khi c n kêu g i góp v n đ u t Các nhà qu n tr th c hi n các v mua

l i nh m t cách th c đ gia t ng, m r ng th tr ng Vi c t ng c ng áp d ng các quy trình t i u trong các b ph n khác nhau đã làm cho m t t ch c c a ngân hàng tr nên m nh h n và đ c th tr ng đánh giá cao Chi n l c “t p đoàn hóa” c a nhi u doanh nghi p là đ ng l c cho vi c đi thâu tóm l i các doanh nghi p khác

Ho t đ ng M&A ngân hàng khi có s tham gia c a ngân hàng n c ngoài thì các ho t đ ng c a ngân hàng trong n c s đ c c i thi n t t h n

Ngoài ra, ho t đ ng M&A còn giúp ngân hàng ti p c n và có đ c m t đ i

ng nhân viên cùng v i nh ng b n quy n, sáng ch c a các ngân hàng khác

Gi m b t đ i th c nh tranh trên th tr ng: ch c ch n s l ng tham gia th

tr ng s gi m đi khi có m t v sáp nh p v n là đ i th c a nhau trên th ng

tr ng

1.4.2 i v i n n kinh t :

Ho t đ ng M&A ngân hàng v i hình th c t p trung t b n làm t ng c ng

s c m nh tài chính, quy mô ho t đ ng l n h n…, hình thành các t p đoàn tài chính ngân hàng, góp ph n làm cho h th ng ngân hàng phát tri n v ng m nh và

hi u qu , có th c nh tranh trên th tr ng khu v c và toàn c u H n n a v i m t

v trí quan tr ng có th nói là b c nh t trong h th ng tài chính c a Vi t Nam

hi n nay, s lành m nh và hi u qu c a h th ng ngân hàng có vai trò to l n trong vi c thúc đ y phát tri n kinh t và đ m b o an sinh xã h i

Ho t đ ng M&A ngân hàng t i Vi t Nam làm gi m nguy c Nhà n c ph i

b ti n ra đ x lý các ngân hàng y u kém Tr c đây m i khi m t t ch c tín

d ng g p khó kh n, Nhà n c ph i b ti n ra cho vay u đãi, thông th ng v i lãi su t t ng tr ng đ h tr cho ng i g i ti n Kho n vay đó lên t i hàng tr m

t đ ng và 4-5 n m sau v n ch a thu h i h t đ c, nh tr ng h p c a Ngân hàng Vi t Hoa đ n này NHNN v n ch a x lý xong ó là ch a k ngân hàng Nhà n c ph i liên t c h tr h c v c ch và v n đ gi i quy t n x u Khi cho các ngân hàng ho t đ ng M&A thì kho n h tr đó Nhà n c s không ph i gánh ho c n u có, thì ch là m t ph n nh

Ho t đ ng M&A ngân hàng s thu hút các t ch c tài chính- ngân hàng n c ngoài tham gia, đi u này đóng m t vai trò quan tr ng trong vi c thu hút v n đ u

t n c ngoài, v n đ u t n c ngoài t ng lên s tr c ti p khuy n khích t ng

tr ng kinh t M t khác các nhà đ u t n c ngoài vào Vi t Nam s giúp t ng

hi u qu và m c đ c nh tranh c a các ngân hàng trong n c, ti n t i có m t h

th ng NH đa n ng th c hi n các ch c n ng c a NH trong n n kinh t , góp ph n thúc

đ y t ng tr ng kinh t

1.4.3 i v i khách hàng

Ho t đ ng M&A giúp các ngân hàng t ng c ng ti m l c tài chính, đa d ng hóa s n ph m, đ i m i công ngh , t o ra nhi u s n ph m d ch v ngân hàng

ti n ích M t khác ho t đ ng M&A ngân hàng làm gia t ng c nh tranh t đó s

t o ra các s n ph m d ch v ngân hàng có m c giá h p lý, ch t l ng cao cho khách hàng Khách hàng c a ngân hàng s đón nh n đ c các s n ph m, d ch v

t t c a ngân hàng cung c p, t đó t o nên s ng n k t gi a khách hàng và ngân hàng trong quá trình phát tri n, thúc đ y s phát tri n c a ngân hàng và c a khách hàng

1.5 Kinh nghi m c a Hàn Qu c v ho t đ ng mua bán và sáp nh p (M&A) các NHTM và bài h c cho Vi t Nam

1.5.1 Kinh nghi m c a Hàn Qu c v ho t đ ng mua bán và sáp nh p (M&A)

các NHTM

Hàn Qu c b t đ u c i cách kinh t t nh ng n m 1960, b ng các chính sách công nghi p, các chính sách này đã giúp n n kinh t c a Hàn Qu c có t l t ng

tr ng cao h n 30 n m T ng tr ng kinh t cao đ c duy trì ch y u d a vào

h th ng tài chính đ nh h ng ngân hàng đ phát tri n các ngành công nghi p

c a đ t n c Chính ph có quy n can thi p vào các ho t đ ng ngân hàng b ng cách phân b v n cho các t p đoàn mà Chính ph ng h , m c dù các t p đoàn này có t l sinh l i th p, th m chí còn âm Ngành ngân hàng đã không phát tri n

t t b i vì s thi u minh b ch và các nguyên t c th tr ng b l đi trong th i k

c i cách kinh t

Th i k t n m 1960 đ n gi a nh ng n m 1990 Chính ph Hàn Qu c t p trung xây d ng các ngành công nghi p n ng và đ c xem nh là chi n l c t ng

tr ng N m ngành công nghi p chính g m: ngành đóng tàu, bán d n, s t, ô tô

và hóa d u K t qu là h n 30 t p đoàn đ c ra đ i và chi m t i h n 75% ho t

đ ng kinh t c a Hàn Qu c ã có nhi u m i quan h thân thi t bên trong gi a các ngân hàng, t p đoàn và Chính ph Nói cách khác, h u nh các t p đoàn đ u

đ c ng h đ nh n các kho n vay t các ngân hàng nhà n c Chính ph Hàn

Qu c ng h các t p đoàn này là vì Chính ph tin r ng đ u t l n là c n thi t đ

đ t đ c quy mô kinh t l n Trong k ho ch c i cách ngành tài chính

1993-1997, Chính ph Hàn Qu c đã trao nhi u quy n h n cho các ngân hàng nhà n c

đ a ra các m c lãi su t và phân b các kho n vay Theo k ho ch trên thì Chính

ph ng h các t p đoàn đ c vay v i lãi su t th p M t vài ngân hàng cho vay

t i 45% v n c a m t t p đoàn trong khi gi i h n quy đ nh là 15-25% Th m chí

m t s ngân hàng còn cho vay lên đ n 300% v n c a m t t p đoàn Vì v y các

t p đoàn luôn th a v n cho ho t đ ng kinh doanh, nh ng không may là các t p đoàn này thi u s minh b ch trong vi c s d ng v n, các t p đoàn đã không có

l i nhu n trong nh ng n m 1990 H n n a, đ u t không hi u qu , các t p đoàn làm gi m hi u qu và s linh ho t c a n n kinh t Các kho n vay không hi u

qu đã d n đ n n quá h n c a các ngân hàng nhà n c t ng m nh, nh ng Chính

ph luôn xóa n cho các ngân hàng này vì Chính ph lo s các kho n l s đe

d a tính n đ nh c a h th ng tài chính c a Hàn Qu c tránh các t p đoàn phá

s n, Chính ph tr c ti p ch đ o các ngân hàng nhà n c cung c p các kho n vay

c u tr Ngân hàng trung ng cung c p các kho n vay tái chi t kh u cho các ngân hàng nhà n c D i s b o h c a Chính ph và s thi u quy đ nh th n

tr ng, các ngân hàng nhà n c cho vay các t p đoàn ti p t c t ng và t ng 17% hàng n m t n m 1990-1996, cao h n t l t ng tr ng GDP danh ngh a c a Hàn

Qu c i u này t o ra r i ro l n và đã d n đ n cu c kh ng ho ng tài chính Khi

n n kinh t ch m t ng tr ng, vài t p đoàn đi đ n phá s n n m 1997, Chính ph Hàn Qu c đã lâm vào hoàn c nh b t c nghiêm tr ng, gi n m 1997 m i trong

s hai m i sáu ngân hàng nhà n c thua l Cu i tháng m i n m 1997 t l n quá h n c a các ngân hàng nhà n c là 51% u tháng 11 n m 1997 kh ng

ho ng tài chính n ra Chính ph Hàn Qu c quy t đ nh c i cách h th ng ngân hàng Các bi n pháp đ c Chính ph Hàn Qu c s d ng đó là: X lý n x u và phân b l i ngu n v n b ng cách Chính ph cung c p thêm v n vào h th ng ngân hàng, tái c u trúc h th ng ngân hàng b ng cách t ng v n FDI trong h

th ng ngân hàng và ch đ ng M&A, c th :

 X lý n x u và phân b l i ngu n v n: H th ng ngân hàng Hàn Qu c đã cho các t p đoàn vay v i s l ng v n l n trong khi các t p đoàn này s d ng không hi u qu , và t t nhiên là các t p đoàn này s không tr đ c n , n x u

c a h th ng ngân hàng Hàn Qu c gia t ng, c th nh sau:

Ngu n: Banking sector reform and economic growth

Qua b ng trên ta th y giai đo n 1991-1996 t su t sinh l i tài s n h u nh

gi m m i n m, ngo i tr n m 1992 và 1994 Và t l n quá h n cao trong cùng

th i k V i vi c t l n quá h n cao d n đ n t ng chi phí trích l p d phòng, làm t ng chi phí c a ngân hàng, d n đ n v n ch s h u b gi m, đi u này d n

đ n h s t l an toàn v n (CAR) th p h n tiêu chu n qu c t là 8%, n quá h n

t ng cao là m t trong nh ng nguyên nhân chính gây ra cu c kh ng ho ng tài chính n m 1997 gi m b t t l n quá h n c a h th ng ngân hàng, vào tháng 7 n m 1997 Chính ph Hàn Qu c đã b m 4,4 nghìn t Won vào h th ng ngân hàng, đ n cu i n m 1998 là 64 nghìn t Won, t ng đ ng 15% GDP c a Hàn Qu c trong n m 1997 M t n a trong s v n này đ c s d ng đ gi m t

l n quá h n, t l n quá h n sau khi đ c x lý đ c th hi n qua b ng sau:

Ngu n: Banking sector reform and economic growth

Qua b ng trên ta th y, t l n quá h n đ t đ nh đi m n m 1999 là 13.6%,

nh ng đ n n m 2000 và 2001 ch còn 8.8% và 3.3% ch ng t bi n pháp c a Chính ph Hàn Qu c đã có hi u qu

 T ng ngu n v n FDI trong h th ng ngân hàng

Chính ph Hàn Qu c có k ho ch th c hi n t do hóa ngành ngân hàng t

đ u nh ng n m 1990, đ n n m 1998 đ o lu t thúc đ y ngu n v n FDI ra đ i đã

t o đi u ki n m c a ngành ngân hàng cho các nhà đ u t n c ngoài M c tiêu

c a đ o lu t là t o ra môi tr ng minh b ch và m c a, làm thu n ti n h n cho

c u trúc ngành ngân hàng N m 1999 là n m có s t ng tr ng l n ngu n v n FDI vào ngành ngân hàng V i vi c t ng v n FDI trong ngành ngân hàng đã d n

vi c có nhi u ngân hàng đ c ki m soát và qu n lý b i các nhà đ u t n c ngoài N m 2003, trong 7 ngân hàng l n nh t Hàn Qu c lúc b y gi là Kookmin bank; Woori bank; Hana bank; Shinhan bank; Korea exchange bank; Hanmi bank; Korea first bank Thì có đ n 5 ngân hàng thu c s h u c a nhà đ u t

n c ngoài, g m là Kookmin bank, Shinhan bank, Korea first bank, Hanmi bank

và Korea exchange bank ây là n m ngân hàng mà nhà đ u t n c ngoài chi m ít nh t 50% c ph n

B ng 1.3: S h u n c ngoài trong các NH Hàn Qu c n m 1997&2003, đvt: %

Qua b ng trên ta th y s thay đ i r t l n c a s h u n c ngoài trong ngân hàng Hàn Qu c n m 2003 so v i tr c kh ng ho ng n m 1997 V n FDI vào h

th ng ngân hàng giúp Chính ph Hàn Qu c nhanh chóng đ t đ c m c tiêu t nhân hóa ngành ngân hàng, ch ng h n nh : Korea first bank và Seoul bank là hai ngân hàng ho t đ ng kém nh t trong s các ngân hàng nhà n c tr c kh ng

ho ng, n m 1997 CAR c a hai ngân hàng này l n l t là 0.98% và 6.39% th p

h n 8% theo tiêu chu n qu c t Sau cu c g p gi a Chính ph và Qu ti n t

qu c t (IMF) vào tháng 12 n m 1998, Chính ph đã bán ph n l n v n đi u l

c a Korea first bank cho Newbrigde capital, m t n m sau Chính ph bán 51%

v n c ph n c a Seoul bank cho HSBC holding Chính ph Hàn Qu c c ng đã

có m t s thay đ i v c s qu n lý và qu n tr đ i v i các ngân hàng có v n FDI Nh n m 1999 t i ngân hàng Woori bank có t i hai ph n ba thành viên h i

đ ng qu n tr là ng i n c ngoài, đã có sáu trong b y ngân hàng l n thay đ i v trí qu n lý cao nh t N m 2003 t i Korea exchange bank có m t ch t ch, m t phó ch t ch ki m soát qu n lý và n m giám đ c là ng i n c ngoài S tham gia qu n lý c a các giám đ c ng i n c ngoài đã làm gi m s r i ro chuyên quy n c a ch t ch trong v n đ qu n lý ngân hàng V n FDI vào h th ng ngân hàng đã mang l i nh ng nh h ng tích c c lên s minh b ch trong ho t đ ng

c a các ngân hàng (trong kh ng ho ng, do thi u s minh b ch mà đã d n đ n t

l n quá h n cao, làm m t lòng tin c a nhà đ u t ), đ y m nh phát tri n d ch v tài chính b ng cách c i ti n c h i s d ng d ch v ngân hàng cho khách hàng Các ngân hàng n c ngoài c i ti n ch t l ng, giá, m c đ s n có c a các d ch

v tài chính b ng cách áp d ng nhi u ti n b k thu t, công ngh ngân hàng hi n

đ i Nhi u ngân hàng đã thuê ki m toán n c ngoài đ ch ng t s đ c l p và chuyên nghi p

và nâng cao hi u qu c bi t, Chính ph đã t nhân hóa các ngân hàng g p r c

r i th c hi n m c tiêu trên, Chính ph đã giao y ban giám sát tài chính th c

hi n M&A các ngân hàng có CAR d i 8% Cu i n m 1997, y ban giám sát tài chính đã h tr ngân hàng trung ng Hàn Qu c t p h p sáu hãng k toán trong

n c k t h p v i các k toán viên có kinh nghi m qu c t đ ki m tra s qu n lý tài s n và n , và th c hi n xem xét l i các ngân hàng g p r c r i

CAR nh h n

8%(12banks)

Chuhong, BOK, Hanil, Korea exchange bank, Chungchong, Kyungki, Donghwa, Deadong, Peace, Chungbok

Ngu n: Banking sector reform and economic growth

N m 1998, y ban giám sát tài chính theo yêu c u t ng v n c a ngân hàng trung ng Hàn Qu c đã đ ngh 5 ngân hàng có CAR nh h n 8% g m: Chungchong, Kyungki, Donghwa, Deadong, Peace bán cho 5 ngân hàng có CAR

l n h n 8% g m: Kookmin bank, Housing&Commercial bank, Shinhan bank, koram, Hana Chính ph tin r ng M&A làm t ng kh n ng c nh tranh trong ngành ngân hàng nh t ng quy mô, lo i b s không hi u qu mà nguyên nhân là do có quá nhi u ngân hàng t ng đ i nh , do đó c i thi n hi u qu ngành ngân hàng

Chính ph thúc đ y mua bán h u h t các ngân hàng th ng m i Chính ph đã yêu

c u y ban giám sát tài chính h ng d n ti p b y ngân hàng còn l i trong s 12 ngân hàng có CAR nh h n 8 trên sáp nh p, thu hút đ u t n c ngoài, h p nh t

v i các công ty con

B ng 1.5: S l ng ngân hàng sau khi M&A(tháng 1/1998 và tháng 10/2002)

S l ng ngân hàng(1998)

Ki u x lý S l ng ngân

hàng(2002) Phá s n M&A

NHTM

NHTM Toàn

Ngu n: Banking sector reform and economic growth

1.5.2 Bài h c cho Vi t Nam

Qua kinh nghi m M&A các NHTM c a Hàn Qu c, chúng ta có th rút ra các bài h c sau:

 Th nh t, th c hi n M&A các ngân hàng không đáp ng đ c tiêu chu n

ho t đ ng, nh h s an toàn v n t i thi u (CAR) nh h n quy đ nh S d ng các ngân hàng m nh đ M&A các ngân hàng y u

 Th hai: T ng t l s h u c a n c ngoài, th m chí là h n 50% v n đi u

l , trao thêm các v trí qu n lý, đi u hành là ng i n c ngoài trong các ngân hàng

K T LU N CH NG I

Tóm l i: Ch ng 1 cho th y ho t đ ng M&A các ngân hàng t i Vi t Nam là

xu h ng t t y u, và đ a ra đ c b ch tiêu đánh giá hi u qu ho t đ ng M&A

M t khác, qua nghiên c u tr ng h p tái c u trúc h th ng ngân hàng c a Hàn

Qu c, t đó rút ra các bài h c kinh nghi m nh ch đ ng s d ng các ngân hàng

có tình hình tài chính lành m nh đ th c hi n M&A các ngân hàng có h s CAR

nh h n 8% T ng t l s h u cho nhà đ u t n c ngoài lên h n 50% v n đi u

l đ ng th i trao thêm nhi u v trí qu n lý cho h

CH NG II: TH C TR NG V HO T NG MUA BÁN VÀ SÁP

NH P (M&A) CÁC NHTM VI T NAM

2.1 M t s đ c đi m c a h th ng ngân hàng Vi t Nam hi n nay

 Th nh t: Quy mô v n còn nh so v i các ngân hàng trong khu v c

Trong nh ng n m g n đây, m c dù t ng nhanh v v n và t ng tài s n, tuy nhiên quy mô c a các ngân hàng Vi t Nam v n nh so v i các n c trong khu

v c Hi n hai ch tiêu t ng tài s n và v n ch c a các 8 ngân hàng đang niêm y t

t i Vi t Nam l n l t là 166.844 t đ ng và 12.574 t đ ng, th p h n m c trung bình c a các n c trong khu v c nh Thái Lan, n , Inđônêsia, Trung Qu c

 Th hai: T c đ t ng tr ng tín d ng luôn cao h n t c đ t ng tr ng huy

đ ng, k h n ngu n và cho vay ch nh l ch quá l n

Vi t Nam có đ t ng tr ng tín d ng cao trong nh ng n m g n đây, t l cho vay/huy đ ng n m 2010 lên đ n 130,7% T l t ng tr ng tín d ng giai

đo n 2000-2010 là h n 32%, trong khi t l t ng tr ng huy đ ng giai đo n này

là 29% đi u này gia t ng r i ro thanh kho n cho các ngân hàng

M t nguyên nhân khác ngây r i ro thanh kho n là có s chênh nhau l n

gi a k h n ngu n và cho vay trong m t th i gian dài Theo quy đ nh, ngân hàng

ch đ c dùng 30% v n huy đ ng ng n h n đ cho vay trung – dài h n nh ng

th c t h u h t các t ch c tín d ng đ u v t xa con s này Nhi u ngân hàng cho vay t i 60 - 70%, th m chí là 100%

lo i n theo tiêu chu n Vi t Nam (VAS) và theo tiêu chu n qu c t (IAS) Hai

là, m t s ngân hàng bi n nghi p v gia h n n , nó v n là m t nghi p v bình

th ng c a ngân hàng, thành m t hình th c đ gi m t l n x u do gia h n n không đ c xem là n x u

Cách th c phân lo i n theo VAS thì vi c phân lo i n d a vào đ nh l ng

mà thi u đi ph n đ nh tính nh tình hình tài chính, k t qu s n xu t kinh doanh

i u này d n đ n vi c phân lo i n không ph n ánh th c ch t các kho n n

ng th i các ngân hàng ch x p ph n n đ n h n không tr đ c vào n quá

h n, trong khi ph n còn l i c a kho n n v n là n đ tiêu chu n Trong khi theo tiêu chu n qu c t n u ph n n đ n h n không tr đ c n thì toàn b kho n n

ph i s p vào n quá h n C th : theo công b c a NHNN đ n tháng 06/2011 n quá h n kho ng 3%, t ng so v i m c 2,5% vào cu i n m 2009, ch a tính đ n con s c a Vinashin chi m kho ng 0,7% t ng d n toàn ngành, theo đánh giá

c a NHNN thì con s trên v n trong t m ki m soát Tuy nhiên, theo tính toán

c a t ch c x p h ng tín nhi m Fitch Ratings thì t l n x u c a toàn h th ng

là 13%, đây là con s đáng lo ng i

 Th t : C c u thu nh p ch a đa d ng, ch y u ph thu c vào ho t đ ng tín d ng

Thu nh p t tín d ng v n chi m m t t tr ng l n trong t ng thu nh p c a

h u h t các ngân hàng th ng m i trong n c, n m 2010 t tr ng thu nh p t tín

d ng c a 10 ngân hàng hàng đ u Vi t Nam là 76,8% i v i m t s ngân hàng

có quy mô nh , t tr ng này th m chí còn l n h n 90%, c th : NH Liên Vi t 92,2% Do ngu n thu không đa d ng, ch y u d a vào tín d ng nên thu nh p c a các ngân hàng b nh h ng đáng k khi tín d ng b th t ch t

2.2 Nh ng đi m m nh và đi m y u c a h th ng ngân hàng Vi t Nam

hi n nay

2.2.1 Nh ng đi m m nh

 Th nh t: T c đ t ng tr ng nhanh

V s l ng ngân hàng: n 31/12/2010 Vi t Nam có 37 NHTMCP, 05 NHNN, 05 NH 100% v n n c ngoài, 05 NH liên doanh, 48 chi nhánh NH n c ngoài S l ng ngân hàng t ng t 78 ngân hàng và chi nhánh n m 2006 lên 100 ngân hàng trong n m 2010 Theo đánh giá c a ngân hàng th gi i thì s l ng ngân hàng nh trên là nhi u đ i v i n n kinh t nh Vi t Nam Cùng v i s

l ng các ngân hàng t ng nhanh thì m ng l i c a các ngân hàng c ng t ng lên nhanh chóng

V t ng tài s n ngân hàng: Quy mô c a các ngân hàng Vi t Nam đã t ng đáng k trong th i gian g n đây Theo Qu ti n t qu c t thì t ng tài s n c a ngành đã t ng h n g p đôi trong giai đo n 2007-2010, t 1.097 nghìn t đ ng (kho ng 52,4t USD) lên 2.690 nghìn t đ ng (kho ng 182,7 t USD) Vi t Nam

n m trong danh sách 10 n c có t c đ t ng tr ng tài s n ngành nhanh nh t trên th gi i theo th ng kê c a The Banker, đ ng v trí th 2 sau Trung Qu c

V T ng tr ng tín d ng và huy đ ng: v i đ c tr ng c a n n kinh t m i

n i, t c đ t ng tr ng tín d ng và huy đ ng c a Vi t Nam luôn m c cao h n 20% hàng n m trong su t giai đo n 2000-2010, m c t ng trung bình tín d ng và huy đ ng giai đo n này là 31%/n m và 29%/n m, cá bi t là n m 2007 m c t ng

g n 35%/n m và 48%/n m

V s l ng máy ATM và th : cùng v i s phát tri n v s l ng, m ng

l i thì s l ng máy ATM và th phát hành c ng t ng lên đáng k S l ng máy ATM t ng t 1.800 máy n m 2005 lên 11.700 máy n m 2010, trong khi đó

th tín d ng và ghi n đã phát hành t ng lên g p đôi giai đo n 2008-2010 đ t 31,7 tri u th

 Th hai: Th tr ng ngân hàng r t ti m n ng

Theo ngân hàng phát tri n Châu Á Vi t Nam là n c có t ng l p trung l u

l n m nh v i t c đ t ng tr ng ch sau Trung Qu c và Armenia C ng v i tình

tr ng ch a phát tri n c a h th ng ngân hàng Vi t Nam, khi mà ch có 20% dân

s có tài kho n ngân hàng, khi n cho Vi t Nam tr thành m t th tr ng đ y h a

đ ng Vi t Nam, t l s d ng th tín d ng là 5%; s l ng th tín d ng t i Indonesia đã t ng trung bình 10% và giá tr thanh toán t ng t i 28% m i n m;

c a hàng t p hóa là n i ng i Indonesia qu t th nhi u nh t, ch y u thanh toán các v t d ng trong gia đình và chi tiêu cá nhân C ng theo kh o sát, h n 1/3 (36%) s ng i đ c h i cho r ng mình không có nhu c u s d ng th tín d ng, 19% hoàn toàn không bi t s d ng nh th nào và 18% cho r ng th tín d ng

ph c t p và b t ti n i v i các d ch v c b n c a NH nh tài kho n giao d ch, tài kho n ti t ki m, ATM/th ghi n và d ch v cho vay, nhi u ng i tiêu dùng

bi t v các d ch v này nh ng s ng i s d ng v n còn h n ch : 32% s ng i

đ c h i có duy trì m t tài kho n giao d ch NHTM và 31% có s d ng th ATM; 12% s ng i đ c h i có tài kho n ti t ki m NHTM

 Th ba: Th tr ng NH đã đ c r ng m đ i v i các NH n c ngoài k t khi Vi t Nam gia nh p WTO n m 2007

Theo các cam k t khi gia nh p WTO thì th tr ng ngân hàng c a Vi t Nam đã r ng m h n đ i v i các ngân hàng n c ngoài, c th : thì k t tháng 11/01/2007 các nhà đ u t n c ngoài đ c thành l p ngân hàng liên doanh, t

01/04/2007 thì đ c thành l p ngân hàng 100% v n n c ngo i t i Vi t Nam Cho phép các ngân hàng n c ngoài thành l p chi nhánh và v n phòng đ i di n

t i Vi t Nam Vi c h n ch nh n ti n g i t cá nhân c a các chi nhánh ngân hàng

n c ngoài c ng s đ c bãi b t ngày 01/01/2011 C ng theo cam k t gia nh p WTO thì các ngân hàng n c ngoài c ng đ c thi t l p và v n hành các máy ATM, và phát hành th tín d ng nh các ngân hàng Vi t Nam Và cung c p các

d ch v ngân hàng khác nh đ i v i các NH Vi t Nam

 Th t : Vai trò c a các NHTMNN đang gi m d n

Kh i NHTMCP có ho t đ ng linh ho t và đang d n chi m l nh th ph n

c a kh i NHTMNN, do các NHTMCP có c c u c đông đa d ng h n các NHTMNN, t p trung cho vay các doanh nghi p v a và nh , và ho t đ ng ngân hàng bán l Th ph n c a kh i này t ng nhanh trong nh ng n m g n đây do chi m l nh đ c t kh i NHTMNN C th : đ i v i huy đ ng, t 17,8% n m

2005 lên 43,4% trong n m 2010, trong khi kh i NHTMNN gi m t 74,2% trong

n m 2005 xu ng còn 47,7% trong n m 2010; đ i v i cho vay, t 16,4% n m

2005 lên 31,7% trong n m 2010, trong khi kh i NHTMNN gi m t 74,2% n m

gi m v n ch c a ngân hàng, nh h ng đ n t l an toàn v n, t đó nh h ng

đ n r i ro cho h th ng ngân hàng