Rupees khi giá ch ng khoán trên 1.000 Rupees.. Thành viên thanh toán bù tr chuyên bi t không là thành viên giao dch, đi n hình đây là các ngân hàng ch chuyên ph trách thanh toán và bù tr
Trang 3DANH M C CÁC T VI T T T V DANH M C CÁC HÌNH V - B NG BI U VI
L I M U 1
1 S c n thi t và tính th c ti n c a đ tài: 1
2 M c tiêu nghiên c u: 1
3 i t ng và ph m vi nghiên c u: 2
4 Ph ng pháp nghiên c u: 2
5 ụ ngh a khoa h c và th c ti n c a đ tài nghiên c u: 2
6 K t c u c a lu n v n: 2
CH NG 1: KHÁI QUÁT V QUY N CH N CH NG KHOÁN VÀ C I M SÀN GIAO D CH QUY N CH N M T S N C 3
1.1 Quy n ch n: 3
1.1.1 Khái ni m: 3
1.1.2 Các lo i quy n ch n: 3
1.1.3 Các ch th tham gia th tr ng quy n ch n: 4
1.2 Quy n ch n ch ng khoán: 5
1.2.1 Các ki u th c hi n quy n ch n ch ng khoán c b n: 5
1.2.2 Các tr ng thái c a quy n ch n ch ng khoán: 6
1.2.3 Chi n l c phòng ng a r i ro b ng quy n ch n cho nhà đ u t : 6
1.2.4 Giá tr n i t i và giá tr th i gian c a h p đ ng quy n ch n ch ng khoán: 8
1.2.5 Giao d ch m và giao dch đóng c a quy n ch n ch ng khoán: 9
1.2.6 Ngang giá quy n ch n mua – quy n ch n bán ki u Châu Âu: 9
1.3 Nh ng r i ro khi giao d ch quy n ch n đ n l ki u M và các y u t nh h ng đ n phí quy n ch n ch ng khoán: 10
1.3.1 Nh ng r i ro khi giao d ch quy n ch n ch ng khoán đ n l Ki u M : 10
Trang 41.3.2 Các y u t nh h ng đ n phí quy n ch n ch ng khoán: 11
1.4 u vƠ nh c đi m c a quy n ch n 13
1.5 Vai trò c a quy n ch n trong phòng ng a r i ro cho các nhƠ đ u t : 15
1.6 c đi m sàn giao d ch quy n ch n ch ng khoán m t s n c: 16
1.6.1 Sàn giao d ch quy n ch n ch ng khoán CBOE: 16
1.6.1.1 M t s quy đ nh t i CBOE: 16
1.6.1.2 Nh ng ng i tham gia giao d ch quy n ch n: 18
1.6.1.3 C ch giao d ch: 19
1.6.1.4 S l ng h p đ ng và doanh thu ho t đ ng c a quy n ch n trên CBOE: 19
1.6.2 Sàn giao d ch ch ng khoán qu c gia n (NSE): 20
1.6.2.1 Các ch s và ch ng khoán đ c phép giao d ch quy n ch n: 20
1.6.2.2 Công ty thanh toán bù tr (NSCCL): 21
1.6.2.3 M t s quy đ nh v giao d ch quy n ch n ch ng khoán t i NSE: 21
1.6.2.4 S l ng h p đ ng giao d ch quy n ch n trên NSE: 24
1.6 Bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam: 25
K T LU N CH NG 1 27
CH NG 2: S BI N NG C A TH TR NG CH NG KHOÁN VÀ S C N THI T XÂY D NG TH TR NG QUY N CH N CH NG KHOÁN T I VI T NAM 28
2.1 S bi n đ ng c a th tr ng ch ng khoán Vi t Nam: 28
2.2 Nh ng r i ro đ i v i nhƠ đ u t khi đ u t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam: 33
2.2.1 R i ro t c ch chính sách qu n lý th tr ng: 34
2.2.2 R i ro t phía t ch c phát hành: 37
Trang 52.2.3 R i ro t phía b n thân nhà đ u t : 39
2.2.4 R i ro do tính thanh kho n th p c a ch ng khoán: 41
2.3 S c n thi t c a vi c xây d ng th tr ng quy n ch n ch ng khoán t i Vi t Nam đ phòng ng a r i ro cho các nhƠ đ u t : 45 2.4 ánh giá kh n ng áp d ng quy n ch n ch ng khoán vào th tr ng ch ng khoán Vi t Nam: 46
K T LU N CH NG 2: 50
KHOÁN PHÒNG NG A R I RO CHO CÁC NHÀ U T 51 3.1 Thu n l i vƠ khó kh n khi áp d ng giao d ch quy n ch n vào th tr ng
ch ng khoán Vi t Nam: 51
3.1.1 Thu n l i khi áp d ng giao d ch quy n ch n ch ng khoán: 51
3.1.2 Khó kh n khi áp d ng giao d ch quy n ch n ch ng khoán: 52
3.2 Gi i pháp xây d ng th tr ng quy n ch n ch ng khoán t i Vi t Nam: 53
3.2.1 Xây d ng c s pháp lý cho th tr ng quy n ch n ch ng khoán: 53
3.2.2 Xây d ng c s v t ch t k thu t cho th tr ng quy n ch n ch ng khoán:
553.2.3 L a ch n ch ng khoán và đ xu t các y u t k thu t trong giao d ch quy n
ch n ch ng khoán t i th tr ng ch ng khoán Vi t Nam: 57
3.2.3.1 L a ch n ch ng khoán niêm y t giao d ch quy n ch n: 57
3.2.3.2 xu t các y u t k thu t trong giao d ch quy n ch n ch ng khoán: 58
3.2.4 Xây d ng mô hình sàn giao d ch h p đ ng quy n ch n cho th tr ng ch ng
khoán Vi t Nam: 603.2.4.1 T ch c sàn giao d ch quy n ch n ch ng khoán: 60
3.2.4.2 xu t mô hình giao d ch quy n ch n ch ng khoán cho th tr ng
ch ng khoán Vi t Nam: 62
Trang 63.2.5 ào t o ngu n nhân l c cho th tr ng quy n ch n ch ng khoán: 64
3.2.6 Tuyên truy n và ph bi n ki n th c v giao d ch h p đ ng quy n ch n: 653.2.7 y m nh vi c minh b ch hóa thông tin trên th tr ng ch ng khoán: 66
3.2.8 Thành l p t ch c đ nh m c tín nhi m cho th tr ng ch ng khoán: 69
3.2.9 Nâng cao vai trò c a c a các công ty ch ng khoán Vi t Nam: 703.2.10 ng d ng mô hình Black-Scholes đ đ nh giá, làm c s tính phí quy n
ch n cho các giao d ch trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam trong t ng lai: 71
K T LU N CH NG 3 74
K T LU N TÀI 75
Trang 7DANH M C CÁC T VI T T T
ATM Ngang giá quy n ch n
CBOE Sàn giao d ch quy n ch n Chicago
MTN nh m c tín nhi m
HASTC Trung tâm giao d ch ch ng khoán Hà N i
Hastc-Index Ch s giá c phi u t i Trung tâm giao d ch ch ng khoán Hà N i
HNX S giao d ch ch ng khoán Hà N i
HNX-Index Ch s giá c phi u t i S giao d ch ch ng khoán Hà N i
HOSE S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh
IISL Công ty d ch v và s n ph m ch s n
ITM Cao giá quy n ch n
NSCCL Công ty thanh toán bù tr ch ng khoán qu c gia n
NSE Sàn giao d ch ch ng khoán qu c gia c a n
OCC Công ty thanh toán bù tr quy n ch n trên sàn giao d ch Chicago
OTM Ki t giá quy n ch n
SEBI Securities and Exchange Board of India
SGDCK S giao d ch ch ng khoán
TP.HCM Thành ph H Chí Minh
TTCK Th tr ng ch ng khoán
TTCKVN Th tr ng ch ng khoán Vi t Nam
TTGDCK Trung tâm giao d ch ch ng khoán
TTLKCK Trung tâm l u kỦ ch ng khoán
TTQCCK Th tr ng quy n ch n ch ng khoán
UBCKNN y Ban Ch ng Khoán Nhà N c
VN-Index Ch s giá c phi u t i S giao d ch ch ng khoán Tp.HCM
Trang 8DANH M C CÁC HỊNH V - B NG BI U
A Danh m c các hình v :
Hình 1.1: Mua c phi u và mua quy n ch n bán……… 7
Hình 1.2: Mua c phi u và bán quy n ch n mua………7
Hình 1.3: Giá tr n i t i và giá tr th i gian quy n ch n ch ng khoán ……… 8
Hình 1.4: S l ng h p đ ng và doanh thu ho t đ ng c a quy n ch n trên BOE 20
Hình 1.5: S l ng h p đ ng giao d ch quy n ch n trên NSE ……….24
Hình 2.1: Ch S VN-Index t tháng 06 n m 2006 đ n h t tháng 05 n m 2011 … 33
Hình 2.2: Ch S HNX-Index t tháng 06 n m 2006 đ n h t tháng 05 n m 2011 …33
Hình 3.1: Mô hình giao d ch quy n ch n ch ng khoán cho TTCKVN ………62
Hình 3.2: Phí quy n ch n mua, phí quy n ch n bán trong th i gian ba tháng c a c phi u KLS khi thay đ i đ b t n ……….74
B Danh m c các b ng bi u:
B ng 1.1: Tóm t t tr ng thái quy n ch n ………6
B ng 1.2: Tóm t t các y u t nh h ng đ n phí quy n ch n ch ng khoán khi t ng
m t y u t và c đ nh nh ng y u t khác ………13
B ng 2.1: Th ng kê m c đ thanh kho n tuy t đ i theo s l ng mã c phi u … 42
B ng 2.2: Th ng kê m c đ thanh kho n t ng đ i theo s l ng mã c phi u ….43
Trang 9L I M U
1 S c n thi t vƠ tính th c ti n c a đ tƠi:
Sau 11 n m hình thành và phát tri n, TTCKVN đư có nh ng b c ti n v t
b c c v quy mô c ng nh ch t l ng và ngày càng tr thành m t kênh huy đ ng
v n có hi u qu cho n n kinh t Tuy nhiên, g n li n v i quá trình phát tri n đó là
s th ng tr m c a TTCK, ch s th tr ng có lúc t ng lên nhanh nh ng c ng gi m
nhanh, có khi l i xoay quanh m t đi m và nhi u khi l i g n nh đi ngang Chính
đi u này đư làm cho các nhà đ u t g p r t nhi u r i ro vì h ch thu đ c l i nhu n
khi giá ch ng khoán t ng lên cao h n m c giá mua vào, n u giá gi m h ch có
cách là ti p t c n m gi đ i giá lên tr l i ho c bán đi đ c t gi m l khi tri n v ng
Trong giai đo n hi n nay, chúng ta c n xây d ng và phát tri n công c quy n
ch n đ các nhà đ u t có th t b o v c ng nh có thêm l a ch n khi đ u t trên
TTCK V i lỦ do đó tác gi l a ch n đ tài “Xây d ng th tr ng quy n ch n ch ng
khoán t i Vi t Nam đ phòng ng a r i ro cho các nhà đ u t ”
2 M c tiêu nghiên c u:
Nghiên c u đ c đi m, vai trò c a công c quy n ch n, các thành ph n c u thành c ng nh các chi n l c áp d ng trên th tr ng quy n ch n tr c nh ng xu
h ng bi n đ i khác nhau c a th tr ng Nh n di n nh ng r i ro cho nhà đ u t
Trang 10khi tham gia trên TTCK, đ a ra s c n thi t c ng nh kh n ng cho vi c ng d ng
và phát tri n các giao d ch quy n ch n ch ng khoán T đây, tác gi đ xu t các
gi i pháp khác nhau đ xây d ng TTQCCK t i Vi t Nam
3 i t ng vƠ ph m vi nghiên c u:
Tìm hi u v sàn giao d ch quy n ch n ch ng khoán CBOE và NSE, t ng h p
và phân tích s li u cho th y xu h ng giao d ch s n ph m quy n ch n hi n nay
Nghiên c u quá trình ho t đ ng c a TTCKVN t lúc hình thành đ n giai đo n
g n đây, xác đ nh nhu c u phòng ng a r i ro c a các nhà đ u t trong TTCK đ y
bi n đ ng Ngoài ra, tác gi còn ng d ng mô hình Black-Scholes đ đ nh giá quy n
ch n cho c phi u c a Công ty C ph n Ch ng khoán Kim Long, làm c s xác
đ nh m c phí quy n ch n cho các giao d ch trên th tr ng
4 Ph ng pháp nghiên c u:
Lu n v n đ c nghiên c u trên c s lý thuy t tài chính hi n đ i, lý thuy t qu n
tr r i ro tài chính, cùng v i ph ng pháp th ng kê, mô t , phân tích và t ng h p s
li u đ khái quát hóa b n ch t các v n đ c n nghiên c u
5 ụ ngh a khoa h c vƠ th c ti n c a đ tƠi nghiên c u:
H th ng hóa các lý lu n c b n v quy n ch n ch ng khoán và các nhân t nh
h ng đ n giá c a m t quy n ch n, xây d ng các chi n l c c b n trong giao d ch
qyuy n ch n Trên c s đi m qua nh ng bi n đ ng c a TTCKVN trong th i gian qua, xác đ nh nhu c u c n thi t ng d ng giao d ch quy n ch n c ng nh đ xu t
các gi i pháp đ y nhanh quá trình hình thành và phát tri n TTQCCK t i Vi t Nam
6 K t c u c a lu n v n:
N i dung c a lu n v n bao g m 03 ch ng
Ch ng 1: Khái quát v quy n ch n ch ng khoán và đ c đi m sàn giao d ch quy n
ch n ch ng khoán m t s n c
Ch ng 2: S bi n đ ng c a th tr ng ch ng khoán và s c n thi t xây d ng th
tr ng quy n ch n ch ng khoán t i Vi t Nam
Ch ng 3: Xây d ng th tr ng quy n ch n ch ng khoán t i Vi t Nam đ phòng
ng a r i ro cho các nhà đ u t
Trang 11CH NG 1: KHÁI QUÁT V QUY N CH N CH NG KHOÁN VÀ C
m t ngày trong t ng lai v i giá đư đ ng Ủ vào ngày hôm nay Ng i mua quy n
ch n tr cho ng i bán m t s ti n g i là phí quy n ch n, ng i bán quy n ch n
s ng sàng bán ho c ti p t c n m gi tài s n theo các đi u kho n c a h p đ ng n u
ng i mua mu n th
M c dù các quy n ch n đ c giao d ch trong m t th tr ng có t ch c nh ng
ph n l n các giao d ch quy n ch n đ c qu n lỦ riêng gi a hai bên, nh ng ng i này t tìm đ n v i nhau và h cho r ng h thích nh v y h n là giao d ch t i sàn giao d ch, lo i th tr ng này g i là th tr ng OTC, đây chính là lo i th tr ng quy n ch n xu t hi n đ u tiên
1.1.2 Các lo i quy n ch n:
- Quy n ch n mua: là quy n ch n đ mua tài s n, kí hi u C(So,T,X)
- Quy n ch n bán: là quy n ch n đ bán tài s n, kí hi u P(So,T,X)
M c giá c đ nh mà ng i mua h p đ ng quy n ch n có th mua ho c bán tài
s n g i là giá ch t ho c giá th c hi n X, quy n ch n có th i gian nh t đ nh là T và giá tr tài s n c s ban đ u là So Quy n mua ho c bán tài s n m c giá c đ nh
ch t n t i cho đ n ngày đáo h n c th
ch n có trách nhi m ph i th c hi n vi c mua ho c bán m t l ng tài s n c s , t i
m t th i đi m trong h n đ nh trong h p đ ng khi ng i mua th c hi n quy n ch n theo giá đư đ c th a thu n trong h p đ ng Trên th tr ng có hai lo i ng i bán quy n ch n: ng i bán quy n ch n mua và ng i bán quy n ch n bán
Trang 12- Bên mua quy n ch n: là bên n m gi quy n ch n và ph i tr cho bên bán phí
quy n ch n Bên mua quy n ch n đ c quy n th c hi n ho c không th c hi n quy n ch n đư mua Trên th tr ng có hai lo i ng i mua quy n ch n: ng i mua quy n ch n mua và ng i mua quy n ch n bán
hi n, giá th c hi n quy n ch n không ch ph thu c vào y u t cung c u mà còn
ph thu c vào m c phí quy n ch n cao hay th p
- Phí quy n ch n: là kho n ti n mà bên mua quy n ch n ph i tr cho bên bán
hi n giao d ch ngay l p t c
- Trung gian môi gi i:
Các nhà môi gi i và môi gi i trên sàn giao d ch: N u m t ng i nào đó mu n mua ho c bán m t quy n ch n, cá nhân ng i đó ph i thi t l p m t tài kho n t i công ty môi gi i Công ty này ph i thuê m t nhà môi gi i trên sàn ho c có h p
đ ng h p tác v i m t nhà môi gi i đ c l p trên sàn giao d ch Nhà môi gi i trên sàn
th c hi n các l nh c a nh ng ng i không ph i là thành viên và nh n hoa h ng trên
Trang 13nhi u trong s này tham gia giao d ch quy n ch n M t s các đ nh ch này là công
ty môi gi i th c hi n l nh cho công chúng, các công ty này tìm ki m các quy n
ch n b đ nh giá không đúng, giao d ch chúng và nh v y t o thêm l i nhu n cho công ty Nhi u nhà đ u t có t ch c l n, nh qu h u b ng, qu u thác và qu h
t ng c ng giao d ch quy n ch n, ngoài ra còn có nhi u cá nhân nh l tham gia mua bán trên th tr ng quy n ch n
1.2 Quy n ch n ch ng khoán:
1.2.1 Các ki u th c hi n quy n ch n ch ng khoán c b n:
hi n h p đ ng quy n ch n vào ngày đ n h n Vi c thanh toán gi a hai bên th c t
x y ra sau khi h p đ ng đ n h n t 1 đ n 2 ngày làm vi c, t ng t tr ng h p ngày giá tr trong các h p đ ng giao d ch giao ngay
S phân bi t gi a hai lo i quy n ch n ki u châu Âu và quy n ch n ki u M không liên quan đ n v trí đ a lỦ a s h p đ ng quy n ch n đ c trao đ i ch y u theo ki u M Tuy nhiên, quy n ch n ki u châu Âu có đ c đi m d phân tích h n quy n ch n ki u M và m t s thu c tính trong quy n ch n ki u M th ng đ c suy ra t quy n ch n ki u châu Âu
quy n th c hi n quy n l a ch n t i b t k th i đi m nào trong kho ng th i gian
hi u l c c a h p đ ng vào tr c và trong ngày đáo h n
ho c giá tr n đ c xác đ nh tr c, giá tr n đ c tính b ng giá th c hi n c ng v i biên đ giá tr n đ i v i h p đ ng quy n ch n mua và b ng giá th c hi n tr đi biên
đ giá tr n đ i v i h p đ ng quy n ch n bán H p đ ng quy n ch n giá tr n s
đ c t đ ng th c hi n khi giá ch ng khoán đóng c a t i m c cao h n m c giá tr n
đ i v i quy n ch n mua và th p h n m c giá tr n đ i v i quy n ch n bán Ng c
l i, h p đ ng quy n ch n giá tr n ch cho phép ng i n m gi th c hi n vào ngày đáo h n
Trang 14B ng 1.1: Tóm t t tr ng thái quy n ch n
1.2.2 Các tr ng thái c a quy n ch n ch ng khoán:
- Ngang giá quy n ch n (ATM): là tr ng thái mà n u b qua phí quy n ch n, thì
ng i n m gi quy n ch n dù có th c hi n hay không th c hi n quy n ch n c ng
không làm phát sinh m t kho n lãi hay l nào T c là lúc này, giá th tr ng c ng
chính b ng v i giá giao d ch c a h p đ ng quy n ch n
- Cao giá quy n ch n (ITM): là tr ng thái mà n u b qua phí quy n ch n, thì
ng i n m gi quy n ch n s thu lãi khi th c hi n quy n ch n T c là lúc này, đ i
v i h p đ ng quy n ch n mua thì giá th tr ng cao h n giá giao d ch c a h p đ ng
quy n ch n, còn đ i v i h p đ ng quy n ch n bán thì giá th tr ng th p h n giá
giao d ch c a h p đ ng quy n ch n
- Ki t giá quy n ch n (OTM): là tr ng thái mà n u b qua phí quy n ch n, thì
ng i n m gi quy n ch n s ch u l n u th c hi n quy n ch n T c là lúc này,
đ i v i h p đ ng quy n ch n mua thì giá th tr ng th p h n giá th c hi n c a
quy n ch n, còn đ i v i h p đ ng quy n ch n bán thì giá th tr ng cao h n giá
th c hi n c a h p đ ng quy n ch n
1.2.3 Chi n l c phòng ng a r i ro b ng quy n ch n cho nhà đ u t :
- Mua c phi u và mua quy n ch n bán (quy n ch n bán b o v ):
Quy n ch n bán b o v n đ nh m c l t i đa do giá gi m và đ t l i nhu n ít
h n khi giá t ng, nó t ng đ ng v i m t h p đ ng b o hi m tài s n Khi giá c
phi u gi m, t n th t c a c phi u s đ c bù đ p b ng vi c th c hi n quy n ch n
bán Tuy nhiên, khi giá c phi u t ng vi c mua quy n ch n bán s làm cho nhà đ u
t m t đi m t ph n l i nhu n do b chi phí ra mua quy n ch n bán (St: giá c phi u theo th i gian t)
S > X Cao giá (ITM) Ki t giá (OTM)
S= X Ngang giá (ATM) Ngang giá (ATM)
S< X Ki t giá (OTM) Cao giá (ITM)
Trang 150
Hình 1.1: Mua c phi u và mua quy n ch n bán
0
Hình 1.2: Mua c phi u và bán quy n ch n mua
- Mua c phi u và bán quy n ch n mua (quy n ch n mua đ c phòng ng a):
Nhà đ u t có th bán quy n ch n mua t ng ng v i m i c phi u đang s
h u, m c dù vi c làm này không ph i là không r i ro, nó ch làm gi m r i ro so v i
vi c ch s h u c phi u đ n thu n, n u giá c phi u t ng cao, kho n l c a vi c
th c hi n quy n ch n s đ c bù tr v i kho n lãi do s h u c phi u
Trang 161.2.4 Giá tr n i t i và giá tr th i gian c a h p đ ng quy n ch n ch ng khoán:
Giá tr n i t i c a quy n ch n đ c xác đ nh thông qua giá th c hi n quy n
ch n và giá c a ch ng khoán c s Trong tr ng h p quy n ch n cao giá ITM, s
chênh l ch gi a giá th c hi n h p đ ng quy n ch n và giá ch ng khoán c s trên
th tr ng đ c xem là giá tr n i t i c a quy n ch n, giá tr n i t i trong tr ng
h p quy n ch n mua là Max(So-X,0) và quy n ch n bán là Max(X-So,0) Trong
tr ng h p quy n ch n ngang giá ATM ho c ki t giá OTM thì quy n ch n đó
không có giá tr n i t i, nh ng các y u t khác s t o ra giá tr cho quy n ch n và
cùng nhau nh h ng đ n giá tr giao d ch c a phí quy n ch n g i là giá tr th i
gian
Giá tr th tr ng quy n ch n ch ng khoán b ng giá tr n i t i c a quy n ch n
c ng v i giá tr th i gian quy n ch n, giá tr th tr ng quy n ch n chính là phí mua
hay bán quy n ch n c a ch ng khoán, t đây ta có th d dàng xác đ nh giá tr th i
gian c a quy n ch n ch ng khoán b ng cách l y phí quy n ch n tr giá tr n i t i
c a quy n ch n, giá tr th i gian đ c c u thành b i b n y u t : th i gian đáo h n
c a ch ng khoán, giá th c hi n quy n ch n, lãi su t phi r i ro và đ b t n c a
ch ng khoán c s Trong tr ng thái ngang giá ATM hay ki t giá OTM thì giá tr
th i gian c a quy n ch n c ng chính là phí quy n ch n, ví d nh sau:
Giá ch ng khoán = 56 usd
Giá th c hi n = 50 usd
Hình 1.3: Giá tr n i t i và giá tr th i gian quy n ch n ch ng khoán
Giá ch ng khoán = 56 usd
Quy n ch n mua v i giá th c hi n 50 = 8 usd
Giá tr
th i gian
= 2 usd Giá tr
n i t i
= 6 usd
Phí quy n
ch n
= 8 usd
Trang 171.2.5 Giao d ch m và giao d ch đóng c a quy n ch n ch ng khoán:
- Giao d ch m : nhà đ u t t o m t v th b ng cách th c hi n hành đ ng mua
hay bán quy n ch n ch ng khoán
- Giao d ch đóng: giao d ch này đ c th c hi n tr c th i đi m đáo h n c a
h p đ ng quy n ch n, ng i n m gi quy n ch n s bù tr v th b ng cách bán
quy n ch n đang n m gi đó trên th tr ng Ng c l i, ng i phát hành quy n
ch n bù tr b th b ng cách mua l i quy n ch n gi ng h t nh v y trên th tr ng
Các giao d ch đóng trên th tr ng không ch t p trung quy n ch n ki u Châu
Âu mà còn ph bi n quy n ch n ki u M Ng i n m gi quy n ch n ki u M có
th th c hi n quy n ch n b t c khi nào trong th i gian tr c ngày đáo h n, do đó
h th ng xuyên ph i quy t đ nh có nên bù tr v th quy n ch n đ thu l i nhu n
ho c gi m thi u kho n thua l , b i vì chi phí giao d ch đóng v th có th th p h n chi phí đ th c hi n quy n M t khác, khi th c hi n giao d ch đóng, nhà đ u t tránh đ c tránh đ c r i ro quy n ch n không có giá tr vào ngày đáo h n c ng
nh ph n nào thu đ c giá tr th i th i gian c a quy n ch n
1.2.6 Ngang giá quy n ch n mua – quy n ch n bán ki u Châu Âu:
V i quy n ch n ki u Châu Âu giá quy n ch n bán, quy n ch n mua, giá c phi u, giá th c hi n, th i gian đ n khi đáo h n và lãi su t phi r i ro có m i liên h
v i nhau theo m t công th c g i là ngang giá quy n ch n mua – quy n ch n bán
Danh m c A bao g m m t c phi u và m t quy n ch n bán v i kho n đ u t ban đ u: So + Pe (So,T,X)
Danh m c B bao g m m t quy n ch n mua v i cùng giá th c hi n X và m t trái phi u chi t kh u phi r i ro thu n túy có m nh giá X Danh m c này có kho n
đ u t ban đ u: Ce(So,T,X) + X(1+r)-T
Khi đáo h n c phi u có giá tr ST, trái phi u phi r i ro có giá tr là X N u
ST>X, quy n ch n mua đáo h n cao giá ITM và có giá tr ST –X và quy n ch n bán
không có giá tr khi đáo h n N u ST ≤ X, quy n ch n bán s đáo h n cao giá ITM
và có giá tr X-ST và quy n ch n mua không có giá tr khi đáo h n T ng giá tr hai
Trang 18danh m c A và B là b ng nhau khi đáo h n, vì v y theo lu t m t giá thì giá tr hi n
t i c a hai danh m c này ph i b ng nhau:
So + Pe(So,T,X) = Ce(So,T,X) + X(1+r)-T
K t qu này đ c g i là ngang giá quy n ch n mua - quy n ch n bán, nó th
hi n m i quan h gi a giá quy n ch n mua, quy n ch n bán, c phi u, th i gian đ n
h n, lãi su t phi r i ro và giá th c hi n
Gi đ nh r ng k t h p quy n ch n bán, c phi u có giá tr th p h n quy n ch n
mua và trái phi u Khi đó nhà đ u t có th mua quy n ch n bán, mua c phi u, bán
kh ng quy n ch n mua và trái phi u Dòng ti n vào c a quy n ch n mua và trái phi u s l n h n dòng ti n ra đ s h u quy n ch n bán và c phi u Do t ng giá tr
hai danh m c A và B là b ng nhau khi đáo h n nên không có dòng ti n vào ho c ra
Vì v y nhà đ u t nh n đ c m t kho n ti n ban đ u và không ph i chi tr gì khi đáo h n, vi c này s khuy n khích các nhà đ u t khác làm theo, khi đó các m c giá
s b bu c ph i tr v theo đúng ph ng trình ngang giá quy n ch n mua – quy n
ch n bán
1.3 Nh ng r i ro khi giao d ch quy n ch n đ n l ki u M và các y u t nh
h ng đ n phí quy n ch n ch ng khoán:
1.3.1 Nh ng r i ro khi giao d ch quy n ch n ch ng khoán đ n l Ki u M :
R i ro m t toàn b s ti n phí đư tr đ mua quy n ch n ch sau m t kho ng
th i gian, trong khi quy n ch n có th i gian đáo h n mà di n bi n giá th tr ng l i
không có l i nên nhà đ u t không th th c hi n ho c không bán l i quy n ch n n u
không có l i Khi đó nhà đ u t s b m t toàn b s ti n mua quy n ch n mà không
nh n đ c b t k l i ích gì, càng nhi u quy n ch n đang l và th i gian còn l i
càng ng n thì r i ro m t m t ph n hay toàn b s ti n đ u t càng cao Bi n đ ng
giá c a ch ng khoán c s là đi u ki n c n thi t đ quy n ch n tr nên có th có
l i, trong đi u ki n th tr ng n đ nh thì th ng trong m t kho ng th i gian ng n
s bi n đ ng c a giá là không nhi u
Trang 19- R i ro đ i v i ng i bán quy n ch n ch ng khoán:
Ng i bán quy n ch n có th b yêu c u th c hi n h p đ ng b t c khi nào
trong su t th i gian hi u l c c a quy n ch n anh ta đư bán B t đ u t ngày bán
quy n ch n ki u M , ng i bán quy n ch n luôn trong t th có th b yêu c u
th c hi n h p đ ng b t c khi nào cho đ n ngày đáo h n ho c cho đ n khi anh ta đóng v th c a mình
Ng i bán quy n ch n mua g p r i ro khi giá TTCK c s t ng cao h n giá
th c hi n vì anh ta ph i th c hi n h p đ ng R i ro s r t l n n u giá th tr ng t ng
m nh, cao h n giá th c hi n nhi u, kho n l ti m n ng c a ng i bán quy n ch n
mua trong tr ng h p này là không gi i h n vì giá th tr ng c a ch ng khoán c
s có th t ng không gi i h n
Ng i bán quy n ch n bán g p r i ro khi giá c a tài s n c s gi m m nh, gi
s giá th tr ng gi m b ng không nh ng anh ta v n ph i mua ch ng khoán giá
th c hi n
1.3.2 Các y u t nh h ng đ n phí quy n ch n ch ng khoán:
Có 6 y u t nh h ng đ n phí quy n ch n ch ng khoán: giá ch ng khoán c
s , giá th c hi n quy n ch n, th i gian đ n lúc đáo h n, m c đ bi n đ ng c a
- Giá th c hi n quy n ch n:
Do giá th c hi n trên h p đ ng quy n ch n đ c c đ nh trong su t th i gian
hi u l c c a h p đ ng nên trong tr ng h p quy n ch n mua, giá th c hi n h p
đ ng càng th p thì kh n ng th c hi n h p đ ng càng l n, khi y phí quy n ch n s
Trang 20t ng Ng c l i, giá th c hi n c a quy n ch n bán càng th p thì phí quy n ch n
càng th p do h p đ ng s có ít c h i đ th c hi n
Thông th ng h p đ ng quy n ch n có kho ng th i gian đáo h n càng dài thì
kh n ng th tr ng bi n đ ng theo h ng có l i cho ng i s h u h p đ ng càng
l n i v i quy n ch n ki u M , th i gian đ n lúc đáo h n càng dài thì phí quy n
ch n càng cao vì ng i n m gi quy n ch n có th th c hi n b t k khi nào, do
trong th i gian đó có nhi u c h i đ giá ch ng khoán thay đ i và làm cho quy n
ch n có lãi, ngày đáo h n càng g n thì giá tr th i gian càng th p và giá tr quy n
ch n c ng th p i v i quy n ch n ki u Châu Âu l i khác h n, do quy n ch n ch
đ c th c hi n vào ngày đáo h n c a h p đ ng nên th i gian đáo h n có nh h ng không rõ ràng đ n phí quy n ch n
Khi m c đ bi n đ ng c a ch ng khoán c s t ng, giá ch ng khoán s thay đ i theo h ng r t t t ho c r t x u i v i ng i n m gi ch ng khoán hai k t qu này
có xu h ng bù tr l n nhau Tuy nhiên, đi u này l i không x y ra đ i v i ng i
mua quy n ch n, ng i mua quy n ch n mua có l i khi giá t ng và gi i h n l t i
đa là phí mua quy n ch n mua trong tr ng h p giá gi m; ng i mua quy n ch n
bán có l i khi giá gi m và gi i h n l t i đa là phí mua quy n ch n bán trong
tr ng h p giá t ng Do đó, m c đ bi n đ ng c a giá ch ng khoán c s có nh
h ng tr c ti p đ n phí quy n ch n, đ bi n đ ng giá ch ng khoán c s càng cao
thì m c phí quy n ch n càng t ng vì s có kh n ng l n là giá ch ng khoán thay đ i
và làm cho quy n ch n có lãi
- Lãi su t phi r i ro:
Khi lãi su t phi r i ro t ng, t l t ng tr ng mong đ i c a giá c phi u có xu
h ng t ng theo, h n n a hi n giá c a b t k dòng l u kim nào trong t ng lai mà
ng i n m gi quy n ch n nh n đ c đ u gi m C hai tác đ ng này s làm cho phí
quy n ch n bán có xu h ng gi m, riêng đ i v i quy n ch n mua, tác đ ng đ u tiên
d n đ n t ng phí quy n ch n, tác đ ng th hai d n đ n gi m phí quy n ch n, tuy
Trang 21nhiên tác đ ng đ u tiên luôn chi ph i tác đ ng th hai, do đó khi lãi su t phi r i ro
t ng s làm phí quy n ch n mua t ng
- C t c:
Trong tr ng h p ch ng khoán là c phi u, c t c đ c tr cho ng i n m gi
c phi u, do đó c t c ti n m t s nh h ng đ n phí quy n ch n thông qua s tác
đ ng c a nó đ n giá c a c phi u, c t c làm cho giá c phi u gi m xu ng trong
ngày giao d ch không h ng quy n Vì v y, c t c có t ng quan ng c chi u v i
phí quy n ch n mua và t ng quan cùng chi u v i phí quy n ch n bán
B ng 1.2: Tóm t t các y u t nh h ng đ n phí quy n ch n ch ng khoán khi
- Nhà đ u t có nhi u th i gian h n trong vi c ra quy t đ nh v i vi c n m gi
trong tay các quy n ch n mua ho c bán Tính t th i đi m hi n t i đ n th i đi m
th c hi n quy n ch n, nhà đ u t có v n còn kho ng th i gian dài đ suy ngh k
l ng đ i v i vi c có nên mua ho c bán ch ng khoán hay không Ngoài ra, vi c đ u
Trang 22t m t kho n ti n khiêm t n ban đ u đ có th i gian cân nh c k l ng cho m t
kho n m c đ u t l n trong nhi u tr ng h p v n đ c xem là x ng đáng
- Giúp nhà đ u t linh ho t trong vi c phòng ng a r i ro, đây là đ c đi m n i b t
c a quy n ch n Nhà đ u t có th dùng quy n ch n bán đ t b o hi m trong
tr ng h p giá ch ng khoán gi m, t n th t t i đa c a nhà đ u t đây là kho n phí
quy n ch n ban đ u mà h đư b ra Quy n ch n cho phép nhà đ u t xây d ng m t
danh m c ch ng khoán đa d ng v i chi phí ban đ u th p h n so v i vi c ph i mua
các ch ng khoán đó
- Quy n ch n là công c tìm ki m l i nhu n, thông qua quy n ch n nhà đ u t
có th có c h i ki m l i nhu n gia t ng v i chi phí khiêm t n ban đ u trong tr ng
h p mua quy n ch n, ngoài ra v i vi c bán phí quy n ch n s giúp cho nhà đ u t
h ng phí quy n ch n n u giá ch ng khoán thay đ i đúng v i d đoán c a h M t
khác, khi áp d ng ph i h p các quy n ch n v i nhau, nhà đ u t có th th c hi n
các chi n l c đ u t phù h p v i hoàn c nh và d đoán c a b n thân đ tìm ki m
l i nhu n
- Nhà đ u t có th s d ng công c quy n ch n đ t o đòn b y tài chính nh m gia t ng l i nhu n cho b n thân khi giá ch ng khoán bi n đ ng thu n l i v i d đoán Giao d ch quy n ch n giúp nhà đ u t h ng l i t s bi n đ ng c a giá
ch ng khoán mà không c n thanh toán toàn b giá tr ch ng khoán đó
Nh c đi m:
Phí quy n ch n ph thu c vào giá ch ng khoán c s , giá th c hi n quy n ch n,
th i gian đáo h n còn l i, m c đ bi n đ ng c a ch ng khoán c s , lãi su t phi r i
ro và c t c Nhà đ u t có th s m t toàn b s ti n b ra đ mua quy n ch n khi
th tr ng di n bi n không nh k v ng
Quy n ch n là công c phái sinh t ng đ i ph c t p nên nhà đ u t c n ph i
n m rõ đ v n d ng k t h p các v th trong giao d ch quy n ch n m t cách linh
ho t Ngoài ra, nhà đ u t s g p r t nhi u r i ro n u không hi u rõ v quy n ch n,
không bi t cách k t h p các v th trong giao dch đ gi i h n t n th t c ng nh có
th gia t ng l i nhu n cho b n thân
Trang 23M t trái n i b t c a giao d ch quy n ch n là hi n t ng đ u c , các nhà đ u c
có th đ u c giá lên ho c giá xu ng b ng các quy n ch n mua và bán, v i vi c đ u
c này có th làm cho giá ch ng khoán bi n đ ng v t qua kh i biên đ d ki n, t
đó làm m t ni m tin c a các nhà đ u t
1.5 Vai trò c a quy n ch n trong phòng ng a r i ro cho các nhà đ u t :
TTCK v i nh ng bi n đ ng trong th i gian v a qua đã làm cho r t nhi u nhà
đ u t thua l n ng, khi trên th tr ng không có công c nào mà h có th s d ng
đ t b o v ngu n v n đ u t đư b ra Vì v y, các nhà đ u t s b l n u giá
ch ng khoán gi m, bên c nh đó h ch có các cách duy nh t đ thu l i nhu n là đ u
t giá lên, do đó TTCKVN r t c n có công c phòng ng a ho c đ u t khi giá
ch ng khoán gi m, m t trong nh ng công c y là quy n ch n đang đ c áp d ng
ph bi n trên th gi i V i quy n ch n khi đ c áp d ng nhà đ u t có th đa d ng
hóa danh m c đ u t c a mình, n u h d đoán giá ch ng khoán trong tr ng h p
x u có th gi m trong t ng lai, h có th áp d ng chi n l c mua quy n ch n bán
đ phòng ng a cho s ch ng khoán đang s h u, n u h không s h u ch ng khoán
vi c mua quy n này đ c xem nh m t kho n đ u t nh nh ng có th thu đ c l i
nhu n l n trong tr ng h p giá ch ng khoán gi m sâu, n u kho n đ u t là dài h n
và giá ch ng khoán đ c d báo có kh n ng gi m nh , nhà đ u t có th bán
quy n ch n mua nh m thu v kho n phí đ bù l i kho n gi m giá c a ch ng khoán
Nh v y, vi c hình thành, phát tri n s n ph m quy n ch n trên TTCKVN có ý ngh a vô cùng to l n trong vi c đ a ra công c b o hi m cho các nhà đ u t trên th
tr ng Bên c nh đó, đây còn là m t kênh đ u t có th sinh l i nhu n cao v i
kho n đ u t nh là phí quy n ch n ban đ u, ngoài ra nhà đ u t c ng có th áp
d ng k t h p các chi n l c quy n ch n v i nhau đ t o ra chi n l c t i u, nh m
đ t đ c l i nhu n k v ng c ng nh có th h n ch r i ro đ n m c th p nh t
Khi s h u quy n ch n, nhà đ u t có th c đ nh giá bán ho c mua ch ng
khoán c a mình trong kho n th i gian hi u l c c a h p đ ng quy n ch n, trong quá
trình v n d ng các k thu t mua bán ch ng khoán k t h p v i quy n ch n, các nhà
đ u t s ngày càng nâng cao kh n ng phân tích bi n đ ng giá c a t ng c phi u
Trang 24trong danh m c đ u t , d báo xu h ng thay đ i c a th tr ng Khi TTCK bi n
đ ng b t k theo xu h ng nào, n u nhà đ u t nh n đ nh đúng tình hình trong
t ng lai, h hoàn toàn có th thu đ c l i nhu n c ng nh phòng ng a r i ro cho
chính b n thân m t cách h u hi u
c phi u m t công ty niêm y t đ c tham gia vào giao d ch quy n ch n, công ty đó ph i đáp ng đ c nh ng đi u ki n c a UBCKNN đ ra nh minh b ch
trong công b thông tin, thông tin công b k p th i theo đúng quy đ nh, s l ng c
phi u đang l u hành, s l ng c phi u đ c giao d ch trên th tr ng, s c đông
n m gi c phi u, giá c phi u…, do các công ty có c phi u đ c phép giao d ch
quy n ch n là nh ng công ty l n và có uy tín trên th tr ng nên v n đ minh b ch
thông tin là khá cao so v i các công ty niêm y t khác, m t khác khi các nhà đ u t
đ c cung c p thông tin đ y đ và k p th i h s có đi u ki n ra quy t đ nh đ u t
có hi u qu h n, t đó gi m thi u r i ro trong quá trình đ u t trên th tr ng
Th tr ng giao d ch quy n ch n có tính thanh kho n cao h n so v i th tr ng
giao ngay, do c n ít v n h n và chi phí giao d ch th p, m c v n sinh l i và r i ro có
th đi u ch nh nh mong mu n nên th tr ng này có th h p thu nhi u giao d ch
h n i u này s h p d n m nh các ngu n v n đ u t m o hi m, góp ph n huy
đ ng ngu n l c tài chính t xã h i cho quá trình phát tri n th tr ng quy n ch n
1.6 c đi m sƠn giao d ch quy n ch n ch ng khoán m t s n c:
1.6.1 Sàn giao d ch quy n ch n ch ng khoán CBOE:
1.6.1.1 M t s quy đ nh t i CBOE:
i u ki n niêm y t: CBOE quy đ nh nh ng c phi u ph i đáp ng đ đi u ki n
m i có th giao d ch quy n ch n Tr c đây, các đi u ki n này h n ch vi c niêm
y t quy n ch n trong gi i h n c phi u c a các công ty l n, nh ng các quy đ nh này
đư đ c n i lõng cho phép nhi u quy n ch n c a các công ty nh có th giao d ch
Sàn giao d ch c ng quy đ nh nh ng đi u ki n t i thi u mà m t c phi u ph i đ t
đ c đ duy trì vi c niêm y t quy n ch n Các yêu c u này t ng t nh ng có ph n
ít nghiêm ng t h n yêu c u niêm y t l n đ u Tuy nhiên, trong trong t t c các
Trang 25tr ng h p, sàn giao d ch có quy n th c hi n các ngo i l trong quy đ nh niêm y t
và b niêm y t
- Quy mô h p đ ng: m t h p đ ng quy n ch n giao d ch trên sàn tiêu chu n
g m 100 quy n ch n đ n l N u nhà đ u t mua m t h p đ ng quy n ch n c
phi u, h p đ ng đó th t ra đ i di n cho các quy n ch n mua 100 c phi u Khi c
phi u b chia tách ho c công ty tuyên b chi tr c t c b ng c phi u, trong tr ng
h p này, s c phi u đ i di n b i m t h p đ ng tiêu chu n đ c đi u ch nh đ ph n ánh thay đ i trong m c v n hóa c a công ty
đ ng quy n ch n M c tiêu c a sàn giao d ch trong vi c thi t l p giá th c hi n là
cung c p các quy n ch n thu hút kh i l ng giao d ch H u h t các giao d ch quy n
ch n đ u t p trung vào các quy n ch n mà giá c phi u g n v i giá th c hi n Vì
v y, các nhân viên sàn giao dch có xu h ng niêm y t các quy n ch n có giá th c
hi n xoay quanh nh ng r t g n giá hi n t i c a c phi u
Trang 261.6.1.2 Nh ng ng i tham gia giao d ch quy n ch n:
- Nhà t o l p th tr ng: ch u trách nhi m đáp ng nhu c u c a công chúng đ i
v i quy n ch n Khi m t công ty nào đó mu n mua (bán) m t quy n ch n và không
có thành viên nào trong công chúng mu n bán (mua) quy n ch n đó, nhà t o l p th
tr ng s th c hi n v giao d ch đó H th ng này đ m b o r ng n u m t nhà đ u t
t nhân mu n mua m t quy n ch n c th , s có ng i bán s n sàng chào bán, n u
m t ng i mua quy n ch n và sau đó mu n bán nó đi, s có ng i s n sàng mua
- Môi gi i sàn giao d ch: th c hi n các giao d ch cho các thành viên c a công
chúng tr thành nhà môi gi i trên sàn, m t cá nhân ph i hoàn t t th t c đ ng
kỦ, đ t yêu c u qua k thi sát h ch n ng l c và đ c y ban ph trách thành viên
xác nh n là nhà môi gi i
- Nhân viên gi s l nh: Là m t nhân viên c a sàn giao d ch, có ch c n ng nh n
và c p nh t các l nh gi i h n (là l nh quy đ nh c th m c giá t i đa có th tr đ
mua ho c m c giá t i thi u ch p nh n đ c đ bán) c a t t c khách hàng N u các
đi u ki n thay đ i đ n m c có ít các m c giá t t nh t, lúc này, b ng l nh gi i h n,
nhân viên gi s l nh s th c hi n giao d ch thay cho các nhà môi gi i Khi ti p thu các l nh gi i h n, các nhân viên gi s l nh s thông báo giá mua th p nh t và giá bán cao nh t đ n các nhà t o l p th tr ng L nh s đ c th c hi n khi các đi u
ki n thay đ i đ n m c có ít nh t m t nhà t o l p th tr ng s n sàng ch p nh n
nh ng m c giá đó
- Trung tâm thanh toán bù tr (OCC): Trung tâm thanh toán còn đ c g i là
công ty thanh toán bù tr trên quy n ch n OCC, đây là m t công ty đ c l p đ m
b o cho vi c th c hi n c a ng i bán OCC là trung gian trong m i giao d ch, ng i
mua th c hi n quy n ch n không h ng vào ng i bán mà h ng vào trung tâm
giao dch Ng i bán quy n ch n th c hi n chi tr ho c giao ch ng khoán cho trung
tâm giao d ch
M i thành viên c a OCC, đ c g i là công ty thánh toán, có m m t tài kho n
v i OCC M i nhà t o l p th tr ng ph i thanh toán t t c giao d ch thông qua m t
Trang 27công ty thành viên, trong m t s tr ng h p m t công ty môi gi i có th đ ng th i
là công ty thanh toán
1.6.1.3 C ch giao d ch:
M t cá nhân mu n giao d ch quy n ch n đ u tiên ph i m m t tài kho n công
ty môi gi i, cá nhân ph i xác đ nh lo i ch ng khoán và quy n ch n mu n mua hay
bán, s l ng h p đ ng mu n giao d ch, th i gian đáo h n, giá th c hi n cùng m c
phí quy n ch n T đó thông báo cho môi gi i c a mình, công ty môi gi i s g i
l nh đ n cho ng i môi gi i sàn giao d ch c a công ty trên sàn giao d ch quy n
ch n và thông báo cho công ty thanh toán, công ty đư x lý giao d ch ban đ u Công
ty thanh toán sau đó đ t l nh th c hi n cho OCC, OCC ch n ng u nhiên m t công
ty thanh toán mà thông qua đó có m t khách hàng v a bán m t h p đ ng gi ng nh
v y Các thành viên c a OCC s t đ ng th c hi n các giao d ch có cung - c u g p
nhau và thông tin giao d ch thành công cho khách hàng, đ a thông tin lên sàn giao
d ch ho c g i thông tin cho các thành viên trong h th ng giao d ch đ làm c s
cho giao d ch ti p theo, th c hi n thanh toán chuy n đ i ti n và ch ng khoán cho
khách hàng theo th i gian quy đ nh, thông báo cho khách hàng s thay đ i trong tài
kho n giao d ch
Vào ngày đáo h n, các h p đ ng có giá tr n i t i t 25 cents tr lên s đ c
OCC t đ ng th c hi n n u không có yêu c u t phía nhà đ u t , ngày thanh toán
c a h p đ ng là T+3
1.6.1.4 S l ng h p đ ng và doanh thu ho t đ ng c a quy n ch n trên CBOE:
Qua đ th cho th y s l ng h p đ ng quy n ch n t ng nhanh chóng t n m
2002 đ n 2008, m c dù kh ng ho ng tài chính x y ra n m 2008 nh ng qua ba n m
t n m 2008 đ n n m 2010 s l ng h p đ ng v n đ t trên 1 t h p đ ng/n m
M c dù kh ng ho ng tài chính x y ra nh ng doanh thu ho t đ ng quy n ch n
t ng liên t c t n m 2002 đ n n m 2010, ngu n thu này ch y u do thu phí giao
d ch quy n ch n trên th tr ng
Trang 281.6.2 Sàn giao d ch ch ng khoán qu c gia n (NSE):
Sàn giao d ch ch ng khoán qu c gia NSE là sàn ch ng khoán hàng đ u c a n
, NSE đư đ c t o l p b i các t ch c hàng đ u nh m cung c p h th ng giao
d ch hi n đ i, hoàn toàn t đ ng d a trên b ng đi n t tr c tuy n, nó làm cho th
tr ng tr nên minh b ch, an toàn và hi u qu h n NSE ch áp d ng duy nh t
quy n ch n ki u Châu Âu trên ch ng khoán c s c ng nh ch s ch ng khoán
1.6.2.1 Các ch s và ch ng khoán đ c phép giao d ch quy n ch n:
Hi n NSE có 09 ch s quy n ch n ch ng khoán và 226 ch ng khoán đ c
phép giao d ch quy n ch n Riêng ch s S&P CNX Nifty đ c giao d ch theo hai
quy mô khác nhau cho m i h p đ ng quy n ch n, lô l n g m 50 ch ng khoán c
s , lô nh g m 20 ch ng khoán c s cho m i h p đ ng quy n ch n
Ch s S&P CNX Nifty: bao g m 50 c phi u c a 50 công ty đ c ch n t 23
l nh v c c a n n kinh t n , ch s này đ c s d ng cho nhi u m c đích khác nhau và đ c xem nh là m t danh m c đ u t v n chu n S&P CNX Nifty đ c
qu n lý b i công ty d ch v và s n ph m ch s n (IISL) T ng giá tr giao d ch
06 tháng t tháng 10 n m 2010 đ n 03 n m 2011 c a nhóm 50 c phi u này chi m
Trang 29kho ng 48,16% giá tr giao d ch c a t t c các c phi u trên NSE t ng ng v i
64,38% m c v n hóa th tr ng t do vào ngày 31 tháng 03 n m 2011
Ch s CNX IT: đ c t o thành b i các ch s c phi u c a các công ty l n ho t
đ ng trong ngành công ngh thông tin và có doanh thu trong l nh v c công ngh thông tin đ t h n 50% trong t ng doanh thu c a công ty
Ch s CNX Bank: đ c t o l p t nh ng c phi u ngân hàng có tính thanh
kho n cao và m c v n hóa l n, ch s này đ i di n cho kho ng 84,4% m c đ v n
hóa c a khu v c ngân hàng trên th tr ng t do vào ngày 31 tháng 03 n m 2011
1.6.2.2 Công ty thanh toán bù tr (NSCCL):
NSCCL th c hi n thanh toán và bù tr các giao d ch trong ph m vi các tài s n
và s n ph m phái sinh c a NSE, nó có 13 ngân hàng đóng vai trò là thành viên
chuyên th c hi n thanh toán bù tr (Axis Bank Ltd., Bank of India, Canara Bank,
Citibank N.A, HDFC Bank…), các thành viên này tham gia thanh thanh toán bù tr
và b t bu c ph i cung c p t i thi u m t s d ch v nh t đ nh cho các thành viên
giao d ch c a NSCCL, c th đây là các CTCK Các thành viên có th m tài
kho n thanh toán bù tr v i m t trong 13 ngân hàng trên đ thanh toán khi có giao
d ch phát sinh
NSCCL có qu đ m b o thanh toán l n đ c đóng góp b i các thành viên, qu
này ho t đ ng nh m t c ch t b o hi m, trong tr ng h p có thành viên không đáp ng ngh a v thanh toán, qu s đ c s d ng đ hoàn t t giao d ch i v i
qu đ m b o thanh toán dành cho các h p đ ng t ng lai và quy n ch n luôn đ c
duy trì
1.6.2.3 M t s quy đ nh v giao d ch quy n ch n ch ng khoán t i NSE:
s ch ng khoán có th i gian đáo h n là 3 tháng (đáo h n h ng tháng), riêng quy n
ch n ch s dài h n S&P CNX Nifty có th i gian đáo h n dài h n (đáo h n vào
tháng 03, tháng 06, tháng 09 và tháng 12)
Trang 30- Gi i h n v th :
+ i v i thành viên: gi i h n giao d ch toàn th tr ng cho m i thành viên là
d i 80% cho m i ch ng khoán c s trong m t ngày, n u v t quá ng ng 95%
thành viên ph i gi m l ng giao d ch đ tr v m c yêu c u, khi giao d ch c a thành viên v t m c 60% h th ng giao d ch c a NSE s c nh báo sau m i 10 phút
NSE yêu c u thành viên giao d ch ph i có s h p đ ng quy n ch n ch s cao h n 5
t Rupees ho c 15% giá tr trong t t c các h p đ ng quy n ch n ch s ch ng
khoán c th còn hi u l c giao d ch, d a trên đi u ki n nào th p h n Ngoài ra v i
các h p đ ng quy n ch n đ n l quy đ nh gi i h n có s k t h p gi a v th trên
h p đ ng t ng lai và h p đ ng quy n ch n
+ i v i khách hàng: NSE quy đ nh các giao d ch đ i v i m i khách hàng không v t quá 1% giá tr v n hóa th tr ng c a ch ng khoán c s ho c 5% giá
tr các h p đ ng phái sinh còn hi u l c giao d ch trên cùng m t ch ng khoán c s ,
d a trên đi u ki n nào cao h n
- Giá làm c s xác đ nh m c thanh toán: c n c vào giá đóng c a c a ch ng
khoán c s hay ch s ch ng khoán vào ngày giao d ch cu i cùng c a h p đ ng
quy n ch n
- Ngày thanh toán: T+1 sau khi kh p l nh mua bán quy n ch n và k t ngày
h p đ ng đáo h n
tr ng h p chia tách c phi u, g p c phi u ho c khi t l chi tr c t c trên 10%
giá tr th tr ng c a c phi u đó
- Quy mô cho m i h p đ ng quy n ch n: thay đ i tùy theo lo i ch ng khoán,
ch s ch ng khoán c s và đ c công b b i NSE
- Kho ng cách phí quy n ch n: kho ng cách là 0,05 Rupees
- Kho ng cách giá th c hi n: đ i v i quy n ch n ch ng khoán riêng l áp d ng
m c 2,5 Rupees khi giá ch ng khoán t 50 Rupees tr xu ng; 5 Rupees khi v i giá
ch ng khoán trên 50 đ n 100 Rupees; 10 Rupees v i giá ch ng khoán trên 100 đ n
250 Rupees; 20 Rupess khi giá ch ng khoán trên 250 đ n 1.000 Rupees và 50
Trang 31Rupees khi giá ch ng khoán trên 1.000 Rupees i v i quy n ch n ch s ch ng khoán có th i gian đáo h n là 3 tháng áp d ng nh sau: 50 Rupees n u ch s ch ng
khoán nh h n 2.000 đi m và 100 Rupees n u ch s l n h n 2.000 đi m
quy n ch n ch ng khoán đ n l có giá tr n i t i t 5 Rupees tr lên ng v i giá
ch ng khoán t 500 Rupees tr xu ng và giá tr n i t i t 10 Rupees tr lên ng v i giá ch ng khoán trên 500 Rupees m i đ c th c hi n i v i quy n ch n ch s
ch ng khoán ph i có giá tr n i t i dao đ ng t các m c 6, 8, 12, 16, 18 và 24 đi m
(tùy theo lo i ch s ch ng khoán) tr lên ng v i các m c đi m khác nhau c a các
ch s ch ng khoán vào ngày đáo h n thì quy n ch n m i đ c t đ ng th c hi n
ng đ y đ các đi u ki n c a NSE và SEBI, thành viên giao d ch ch đ c th c hi n
ch c n ng giao d ch và ph i ký h p đ ng thanh toán v i thành viên thanh toán đ s
d ng d ch v thanh toán Tuy nhiên, thành viên thanh toán bù tr c ng đ ng th i là
m t thành viên giao d ch c a NSE, ch u trách nhi m thanh toán và bù tr cho t t c các ho t đ ng giao d ch c a b n thân và c a các thành viên khác M t thành viên
thanh toán bù tr t doanh không đ c thanh toán và bù tr cho các thành viên
khác Thành viên thanh toán bù tr chuyên bi t không là thành viên giao dch, đi n
hình đây là các ngân hàng ch chuyên ph trách thanh toán và bù tr cho t t c các
thành viên c a NSE Các thành viên b t bu c ph i đáp ng yêu c u v ti n đ t c c
và duy trì m t kh i l ng tài s n thanh kho n ròng v i NSE theo quy đ nh dành cho thành viên đ đ c quy n tham gia giao d ch và thanh toán Trong tr ng h p thành
viên thanh toán bù tr không đáp ng yêu c u v tài s n thanh kho n ròng, NSCCL
s ki n ngh v i NSE xem xét rút quy n c a thành viên đó
- i lý giao d ch: đ i di n và x lý các giao d ch v i nhà đ u t cho thành viên
giao d ch, các đ i lý giao d ch b t bu c ph i đ ng kỦ và đ c c p gi y ch ng nh n
b i SEBI, thành viên giao d ch ph i ch u trách nhi m cho đ i lý giao d ch c a mình
n u đ i lý giao d ch không đ ng kỦ kinh doanh v i SEBI
Trang 32- C ch giao d ch: đ tham gia giao d ch, nhà đ u t ph i m m t tài kho n t i
thành viên giao d ch c a NSE, khi đ t l nh nhà đ u t ph i có ti n trong tài kho n
đ đáp ng yêu c u thanh toán, các l nh đ c th c hi n trên c s giao d ch tr c
tuy n, k t n i gi a nhà đ u t , thành viên giao d ch và NSE theo ph ng th c kh p
l nh liên t c, các l nh sau khi kh p s đ c bù tr và thanh toán gi a NSCCL và
các thành viên thanh toán bù tr c a NSE Vào ngày đáo h n các h p đ ng quy n
ch n s b h y b n u không đ c th c hi n
1.6.2.4 S l ng h p đ ng giao d ch quy n ch n trên NSE:
(N m tài chính t ngày 01 tháng 04 đ n h t 31 tháng 03 n m sau)
NSE b t đ u có giao d ch quy n ch n ch s ch ng khoán t tháng 06 n m 2001
Trang 331.037.529 h p đ ng, s l ng h p đ ng t ng nh trong các n m tài chính
2004-2005, 2005-2006 và 2006-2007, t n m 2007 t ng nhanh chóng và đ t m c
32.508.393 h p đ ng vào n m tài chính 2010-2011
Qua đ th cho ta th y, ban đ u quy n ch n ch s có s l ng h p đ ng giao
d ch r t th p nh ng sau đó t ng m nh qua các n m và chi m t tr ng kho ng 95%
t ng s các giao d ch quy n ch n trong n m tài chính 2010-2011
1.6 BƠi h c kinh nghi m cho Vi t Nam:
- L a ch n ch ng khoán giao d ch quy n ch n:
CBOE lúc đ u ch th c hi n giao d ch quy n ch n mua đ i v i 16 ch ng khoán
c s và sau 04 n m ho t đ ng m i áp d ng quy n ch n bán, sau 10 n m m i áp
d ng quy n ch n ch s ch ng khoán NSE áp d ng duy nh t quy n ch n ki u Châu
Âu cho t t c giao d ch quy n ch n ch ng khoán, th c hi n giao d ch g n nh đ ng
th i quy n ch n ch s ch ng khoán và quy n ch n c phi u, trong đó giao d ch
quy n ch n ch s vào tháng 06 n m 2001 và quy n ch n đ i v i 224 c phi u vào tháng 07 n m 2001 Trong giai đo n đ u, giao d ch quy n ch n c phi u có s
l ng h p đ ng cao h n h n quy n ch n ch s nh ng ch sau vài n m quy n ch n
ch s đư có t c đ t ng tr ng nhanh chóng v t qua s l ng h p đ ng quy n
ch n c phi u, n m tài chính 2010-2011 quy n ch n ch s chi m t i 95% v i
650.638.557 h p đ ng trong t ng s 683.146.950 h p đ ng quy n ch n ch ng khoán Do đó, đ i v i Vi t Nam khi áp d ng quy n ch n vào TTCK không nh t
thi t ph i trãi qua t ng giai đo n mà có th áp d ng đ c ngay quy n ch n mua bán
c phi u và quy n ch n ch s ch ng khoán
+ Quy đ nh đi u ki n dành cho các thành viên giao d ch, thành viên thanh toán
bù tr nh v ti n đ t c c, duy trì m t kh i l ng tài s n thanh kho n ròng v i
Trung tâm thanh toán bù tr c a sàn giao d ch quy n ch n ch ng khoán
+ Quy đ nh s l ng tài s n c s cho m i h p đ ng quy n ch n ch ng khoán,
ngày tháng b t đ u và đáo h n c th , ngày giao d ch cu i cùng, giá th c hi n và s
Trang 34l ng h p đ ng quy n ch n khi có s đi u ch nh v c t c ho c chia tách hay g p
c phi u c a ch ng khoán
+ L a ch n ki u giao d ch quy n ch n M hay Châu Âu sao cho phù h p v i
đi u ki n kinh t Vi t Nam
+ Quy đ nh đi u ki n đ t đ ng th c hi n quy n ch n, d a trên giá th c hi n
và giá th tr ng c a ch ng khoán c s , biên đ giao đ ng giá cho các giao d ch
quy n ch n ch ng khoán, các lo i l nh giao d ch tr c tuy n sao cho phù h p v i
th c t
+ Quy đ nh v gi i h n v th toàn th tr ng cho thành viên giao d ch và nhà
đ u t nh m m c đích bình n th tr ng quy n ch n, đ phòng các hi n t ng đ u
c , l ng đo n, đ m b o l i ích c a các bên tham gia giao d ch
- Xây d ng h th ng công ngh thông tin phù h p v i ho t đ ng c a Sàn giao d ch
quy n ch n:
Quy n ch n ch ng khoán có cách th c giao d ch t ng đ i ph c t p v i s tham
gia c a nhi u bên: ng i mua, ng i bán, ng i môi gi i quy n ch n, công ty
ch ng khoán, Công ty niêm y t, công ty thanh toán, công ty l u kỦ quy n ch n,…
do đó c n xây d ng h th ng công ngh thông tin phù h p v i ho t đ ng và s phát
tri n c a Sàn giao d ch quy n ch n Xu h ng chuyên môn hóa và ng d ng công
ngh thông tin là t t y u trong quá trình phát tri n c a th tr ng quy n ch n
- Xây d ng h th ng giám sát qu n lý:
Các sàn giao d ch quy n ch n ch ng khoán trên th gi i đ u có y b n giám
sát, th c hi n giám sát v đi u ki n giao d ch, gi i h n v th c ng nh các ho t đ ng liên quan đ n giao d ch quy n ch n Do đó, khi ng d ng ch ng khoán phái sinh trên
TTCKVN c n có c ch giám sát ch t ch h n
- Nâng cao hi u qu cung c p thông tin:
T t c giao d ch quy n ch n đ u d a trên s bi n đ ng giá ch ng khoán c s ,
mà s bi n đ ng giá ch ng khoán c s m t ph n d a trên k v ng c a nhà đ u t
trên th tr ng thông qua nh ng thông tin mà h nh n đ c Do đó, minh b ch
Trang 35thông tin là đi u ki n đ nhà đ u t có c s rõ ràng đ th c hi n các quy t đ nh đ u
t
C n ti n hành ki m tra, thanh tra đ i v i các thông tin đ c công b c a các
công ty niêm y t nh m t ng tính minh b ch, công b ng và đ tin c y c a các thông tin đ c công b t đó gia t ng thêm ni m tin cho các nhà đ u t Bên c nh đó c ng
c n có ch tài x lý hình s đ i v i nh ng hành vi c tình công b thông tin sai l ch
và thi u trung th c nh m tr c l i đ b o v l i ích chính đáng và h p pháp c a nhà
đ u t
K T LU N CH NG 1
Trên c s tìm hi u lý thuy t v quy n ch n ch ng khoán, vai trò c a h p đ ng
quy n ch n đ i v i các nhà đ u t , phân tích nh ng r i ro có th x y ra trong
tr ng h p mua hay bán quy n ch n, các y u t nh h ng đ n phí quy n ch n,
làm sáng t vai trò và l i ích c a công c quy n ch n trong vi c phòng ng a r i ro
cho các nhà đ u t T nh ng phân tích đó, giúp đ a ra các chi n l c phù h p v i
xu h ng bi n đ i c a th tr ng, đ các nhà đ u t có th v n d ng khi giao d ch
trên th tr ng quy n ch n
Tìm hi u các quy đ nh và quy trình ho t đ ng c a sàn giao d ch quy n ch n
CBOE t i M và NSE t i n , t đó rút ra nh ng nh n đ nh đánh giá c n thi t t
th c t c a c hai sàn giao d ch đ có nh ng b c đi phù h p trong quá trình tri n
khai ng d ng công c quy n ch n vào TTCKVN trong th i gian t i
Trang 36niêm y t c a hai lo i c phi u này vào kho ng 270 t đ ng Lúc này, trên TTCKVN
VN-Index là ch s duy nh t đ i di n cho các c phi u đ c niêm y t trên
TTGDCK TP.HCM và nó là ch s ph n ánh m c giá trên TTCK trong m t ngày c
th so sánh v i m c giá c t i th i đi m g c
2.1 S bi n đ ng c a th tr ng ch ng khoán Vi t Nam:
Trong giai đo n đ u khi m i ra m t ch s VN-Index t ng liên t c và đ t 571,04
đi m vào ngày 25 tháng 06 n m 2001, vi c t ng đi m ch y u do c u v c phi u r t
l n nh ng ngu n cung c phi u l i r t th p, đi u này t o ra s m t cân đ i v
cung-c u trên th tr ng góp ph n đ y giá c phi u t ng cao Ngoài ra trong th i gian này
chính ph quy đ nh biên đ dao đ ng giá trong ph m vi h p nh m m c đích duy trì
s n đ nh c a giá c phi u, ban đ u biên đ dao đ ng giá trong ph m vi ±2% cho
m i phiên Tuy nhiên sang 06 tháng cu i n m 2001 ch s VN-Index có s đi u
ch nh theo xu h ng gi m, nguyên nhân gi m này ch y u do s t ng tr ng tr c đây không xu t phát t s phát tri n th c s c a các công ty niêm y t và m t ph n
do tâm lý hoang mang c a nhà đ u t T n m 2002 đ n n m 2005, TTCKVN
ch ng ki n ch s VN-Index có lúc t ng lúc gi m, ngày 08 tháng 03 n m 2005 đánh
d u m t s ki n đ t bi t b ng vi c HASTC chính th c đi vào ho t đ ng, c ng trong
n m này TTCKVN đón nh n tín hi u m i khi t l n m gi c a nhà đ u t n c ngoài đ c t ng lên t 30% đ n 49% tr l nh v c ngân hàng M c cho nh ng thông
tin trên, TTCKVN k t thúc n m 2005 v n ch a có b c đ t phá nào đáng k Theo
th ng kê c a UBCKNN, tính đ n h t n m 2005, t ng giá tr TTCKVN đ t g n
40.000 t đ ng, chi m 0,69% GDP, th tr ng lúc này có 4.500 t đ ng c phi u,
300 t đ ng ch ng ch qu đ u t và g n 35.000 t đ ng trái phi u chính ph , trái
Trang 37phi u chính quy n đ a ph ng, thu hút 28.300 tài kho n giao d ch T t c nh ng s
li u này ch ng t d ng nh th tr ng không th c s thu hút đ c s quan tâm c a đông đ o công chúng
N m 2006 ch ng ki n s phát tri n đ t phá c a TTCKVN khi c hai TTGDCK
TP.HCM và Hà N i đ u có ho t đ ng giao d ch tr nên sôi n i và nh n nh p h n so
v i tr c đây, quy mô niêm y t và tính thanh kho n c a th tr ng đ u t ng m nh
N u nh n m 2005 bình quân có 667.600 c phi u đ c giao d ch m t phiên, thì
n m 2006 con s này t ng lên 2,6 tri u đ n v t ng g n 3,93 l n Tính đ n cu i n m
2006, TTGDCK TP.HCM đư có s góp m t c a 106 c phi u, 2 ch ng ch qu và
367 trái phi u v i t ng giá tr niêm y t theo m nh giá trên 72.000 t đ ng, t i
HASTC s l ng ch ng khoán giao d ch t ng nhanh chóng lên 87 c phi u và 91
trái phi u v i t ng m c đ ng kỦ giao d ch theo m nh giá đ t 29.000 t đ ng V i
m c t ng tr ng đ t t i 60% t đ u n m đ n gi a n m 2006, TTCKVN tr thành
n i có t c đ t ng tr ng vào lo i nhanh nh t th gi i, tính riêng v m c v n hóa c
phi u đ n cu i n m 2006, kh i l ng v n hóa c a toàn th tr ng đư t ng g p nhi u
l n so v i đ u n m Toàn b TTCK t p trung c a Vi t Nam có 193 c phi u v i m c
v n hóa đư đ t t i 220.000 t đ ng t ng đ ng v i kho ng 13,8 t USD, có trên
120.000 tài kho n giao d ch ch ng khoán trong đó g n 2.000 tài kho n c a nhà đ u
t n c ngoài
N m 2007 đánh d u s ki n quan tr ng khi Lu t Ch ng khoán có hi u l c t
ngày 01 tháng 01 n m 2007, t o hành lang pháp lý quan tr ng cho TTCKVN phát
tri n, bên c nh đó là s bùng n c a th tr ng, ch trong ba tháng đ u n m ch s
Index c hai sàn đ u t ng k l c, c th ch s VN-Index đư đ t m c đ nh là 1.170,67 đi m sau 7 n m ho t đ ng và Hastc-Index thi t l p m c đ nh 459,36 đi m sau 2 n m ho t đ ng, t ng giá tr v n hóa c a th tr ng trong cu i tháng ba đ t
kho ng 398.000 t đ ng Nhân t quan tr ng góp ph n vào s t ng tr ng nóng trong giai đo n này ph i k đ n s c c u trên th tr ng t ng m t cách đ t bi n khi n
giá tr giao d ch trung bình m i phiên t ng lên r t cao, t i sàn TP.HCM bình quân
m i phiên giá tr giao d ch đ t trên 1.000 t đ ng, sàn Hà N i trên 300 t đ ng Sau
Trang 38ba tháng t ng tr ng nóng, TTCKVN b c vào giai đo n đi u ch nh t tháng 04 đ n tháng 08 n m 2007 VN-Index ch trong vòng 1 tháng giao d ch đư r i xu ng m c 905,53 đi m vào ngày 24 tháng 04 n m 2007, Hastc-Index tr v m c 321,44 đi m
Th tr ng đư m t đi m quá nhanh trong 1 th i gian ng n khi n giá giao d ch c a các
c phi u đư tr v g n m c giá thi t l p vào đ u n m 2007 Th tr ng có m t đ t
h i ph c vào cu i tháng 5 n m 2007 khi VN-Index quay tr v m c 1.107,52 đi m vào ngày 23 tháng 05 n m 2007, nh ng do tác đ ng c a các chính sách ki m ch th
tr ng tr c đó nh Ch th 03, Lu t thu thu nh p cá nhân,…., TTCK nhanh chóng
tr l i tr ng thái m t cân b ng và liên t c s t gi m m nh trong đ u tháng 8, th
tr ng xác l p m c đáy 883,9 đi m c a VN-Index vào ngày 06 tháng 08 n m 2007
và 247,37 đi m c a Hastc-Index vào ngày 23 tháng 08 n m 2007 Sang đ u tháng 09
đ n cu i tháng 10 n m 2007 TTCK có nh ng bi u hi n ph c h i m nh m đ c bi t
khi các c phi u Blue-chip trên c 2 sàn đ u t ng và đ t g n v i th i đi m tháng 06,
VN-Index đư có nh ng phiên giao d ch đ t 1.106,6 đi m vào ngày 03 tháng 10 n m
2007, Hastc–Index đ t 393,59 đi m vào ngày 01 tháng 10 n m 2007 Hai tháng cu i
n m ch ng ki n s đi u ch nh c a th tr ng khi VN-Index gi m xu ng d i m c 1.000 đi m và ch xoay quanh m c 900 đi m, s suy gi m này b t ngu n t các
nguyên nhân bao g m vi c th c hi n ch th 03 c a Ngân hàng Nhà n c kh ng ch cho vay đ u t ch ng khoán các ngân hàng, trong n m 2007 các doanh nghi p
phát hành thêm c phi u t bên c nh hai đ t IPO c a hai doanh nghi p l n là T ng
công ty B o hi m Vi t Nam và Ngân hàng Ngo i th ng Vi t Nam đư làm t ng đáng k ngu n cung hàng hóa, gây loãng th tr ng và làm giá c phi u gi m K t thúc n m 2007, m c dù b nh h ng b i các y u t nh trên nh ng t ng giá tr v n
hóa TTCKVN v n đ t g n 500.000 t đ ng, b ng kho ng 43,7% GDP c a n m
2007
N m 2008 VN-Index l i m t t i 66%, đ u n m m c 921 đi m nh ng k t thúc
ngày 31 tháng 12 ch còn h n 315 đi m, HaSTC-Index c ng m t đi 67,5% ây là
m c đ s t gi m cao trong khi h u h t các ch s ch ng khoán l n trên th gi i ch
gi m t 35%-45% do tình hình kh ng ho ng chung trên toàn c u Nhà đ u t m t
Trang 39ni m tin vào th tr ng, các ngân hàng bán c phi u gi i ch p… các y u t này đư
làm th tr ng gi m sâu h n Trong quý I, VN-Index đư gi m t trên 900 đi m
xu ng còn 500 đi m, ngay sau khi th tr ng đang lao d c m nh nhi u gi i pháp đư
đ c đ a ra nh UBCKNN đư thu h p biên đ giao d ch, T ng công ty u t và
kinh doanh v n Nhà n c mua c phi u nh m bình n th tr ng, Ngân hàng th ng
m i đ c v n đ ng ng ng gi i ch p, kêu g i và t o đi u ki n cho t ch c niêm y t
đ c mua vào c phi u qu …, Tuy nhiên ph n l n các bi n pháp này, ch phát huy
hi u qu trong ng n h n và th tr ng sau đó v n ti p t c trên đà s t gi m Trong
th i gian t tháng 07 đ n cu i tháng 08 n m 2008 th tr ng có bi u hi n ph c h i
trong ng n h n khi VN-Index đư d n l y l i đ c đà t ng và v t qua m c 560 đi m
vào cu i tháng 08 Tuy nhiên t th i đi n này, cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u
đư nh h ng m nh m đ n TTCKVN, các nhà đ u t cá nhân l n t ch c đ u mu n bán ra đ c t l khi n giá c phi u ngày m t gi m m nh Ngoài ra trong n m 2008
có nhi u tin đ n x y ra trên l nh v c ch ng khoán nh nh ông Nguy n Duy H ng
Ch t ch h i đ ng qu n tr SSI, bà Ph m Minh H ng Ch t ch h i đ ng qu n tr
Công ty Ch ng khoán VNDirect b b t, ông oàn Nguyên c Ch t ch h i đ ng
qu n tr Hoàng Anh Gia Lai b c m xu t ngo i vì liên quan đ n m t s kho n n
ngân hàng, Công ty ch ng khoán VnDirect n p đ n xin phá s n…, M c dù các thông tin này nhanh chóng đ c xác minh nh ng chúng c ng làm nh h ng không
ít đ n ho t đ ng c a các doanh nghi p c ng nh t i s bi n đ ng c a giá c phi u
trên TTCK
N m 2009 c hai ch s VN-Index và HNX-Index đư ph c h i m nh m S
l ng công ty m i niêm y t t ng v t, trong đó nhi u doanh nghi p l n đ c niêm
y t trên sàn, thành l p thêm sàn UPCoM cho nh ng công ty đ i chúng đ ng kỦ giao
d ch Ch s VN-Index đư t ng 57% trong n m 2009 t m c 315,62 đi m vào ngày
31 tháng 12 n m 2008 lên m c 494,77 đi m vào ngày 31 tháng 12 n m 2009, so v i
m c đáy 235,5 đi m đ c thi t l p ngày 24 tháng 02 n m 2009 VN-Index đư t ng
110% Tính thanh kho n c a th tr ng đ c c i thi n m nh m , kh i l ng c
phi u kh p l nh t m c 7,8 tri u đ n v /phiên vào 02 tháng đ u n m đư t ng lên
Trang 40m c 17,58 tri u đ n v /phiên vào tháng 3, m c 35,86 tri u đ n v /phiên vào tháng 4
và 51,75 tri u đ n v /phiên vào tháng 6 nh đi m c a tính thanh kho n c a th
tr ng là vào tháng 10 khi kh i l ng kh p l nh phiên cao nh t lên t i 133,48 tri u
đ n v /phiên, giao d ch có giá tr trên 5.000 t đ ng, cùng kh i l ng lên t i h n 130
tri u ch ng khoán, ch s c a 2 sàn c ng liên ti p lên xu ng theo tín hi u kích c u,
b i nh ng k v ng v chính sách ti n t n i l ng, c ng nh ngu n v n d i dào b m
qua h th ng ngân hàng Các ngân hàng và công ty ch ng khoán khuy n khích nhà
đ u t th c hi n các nghi p v repo và th ch p ch ng khoán òn b y tài chính
đ c t n d ng m t cách t i đa đư đ y giá c phi u lên cao đ ng th i tính thanh
kho n trên th tr ng c ng t ng lên m nh m Tuy nhiên khi Ngân Hàng Nhà N c
đ a ra các bi n pháp h n ch cho vay đ u t ch ng khoán, ki m soát ch t đ i t ng
cho vay tiêu dùng và h n ch cung ti n qua th tr ng m đư làm cho TTCK đi
xu ng, tính thanh kho n gi m h n so v i tr c
N m 2010, TTCK khoán di n bi n khó kh n, c phi u c a h u h t các công ty
đ u gi m đi m, k t thúc n m VN-Index đóng c a m c 484,66 đi m gi m 2% ;
HNX-Index đóng c a m c 114,24 đi m gi m 32,3% so v i đ u n m Trên th
tr ng có thêm 81 c phi u niêm y t trên HOSE, 110 c phi u niêm y t trên HNX
và 82 c phi u đ ng kỦ giao d ch trên UPCOM N m 2010 c ng là n m đ t m c k
l c c a doanh nghi p huy đ ng v n qua TTCK v i t ng giá tr huy đ ng v n lên t i
110.000 t đ ng, t ng 3 l n so v i n m 2009 và t ng 4 l n so v i n m 2008
Trong ba tháng đ u n m 2011, TTCK g n nh đi ngang, Áp l c gi i ch p c ng
v i s th n tr ng c a nhà đ u t cá nhân khi n th tr ng g n nh bưo hòa v i các
thông tin kinh t dù tích c c hay tiêu c c i u này làm dòng ti n đi vào th tr ng
khá y u, d n đ n giá tr giao d ch trên c 2 sàn luôn m c th p M i khi VN-Index
có d u hi u kh i s c, g n nh ngay l p t c xu t hi n l ng cung khá l n khi n l c
mua chuy n d n sang tr ng thái th n tr ng và đ t mua m c giá th p T tháng 04
đ n tháng 11 n m 2011, ch ng ki n s s t gi m m nh c a th tr ng, ch s
VN-Index đ t 380 đi m và HNX-Index đ t m c 60 đi m vào ngày 30 tháng 11, giá c a