Ứng dụng hiệp ước an toàn vốn BASEL trong quản trị rủi ro của các ngân hàng thương mại Việt Nam

C i cách công tác thanh tra, giám sát ngân hàng ..... 17,18 [23] 4International Convergence of Capital Measurement and Capital Standards, June 2006, pp... 5Amendment to the Capital Acco

M C L C

Trang

DANH M C CÁC CH VI T T T vii

DANH M C CÁC B NG BI U viii

DANH M C CÁC HÌNH V , TH viii

PH N M U ix

CH NG I: T NG QUAN V HI P C BASEL VÀ QU N TR R I RO NGÂN HÀNG 1

1.1 T ng quan v Hi p c Basel 1

1.1.1 S hình thành và ho t đ ng c a y ban Basel 1

1.1.2 Nh ng đi m c b n c a Hi p c Basel I 3

1.1.2.1 Tiêu chu n 1 3

1.1.2.2 Tiêu chu n 2 3

1.1.2.3 Tiêu chu n 3 4

1.1.2.4 Nh ng thi u sót c a Basel I 4

1.1.3 B 25 nguyên t c c b n v giám sát ngân hàng 5

1.1.4 Nh ng đi m c b n c a Hi p c Basel II 5

1.1.4.1 Tr c t 1: Yêu c u v n t i thi u 7

1.1.4.1.1 Ph ng pháp đo l ng r i ro tín d ng 8

 Ph ng pháp chu n đánh giá r i ro tín d ng 8

 Ph ng pháp d a trên x p h ng n i b đánh giá r i ro tín d ng 9

1.1.4.1.2 Ph ng pháp đo l ng r i ro ho t đ ng 11

 Ph ng pháp ch s c b n (BIA) 11

 Ph ng pháp chu n (TSA) 12

 Ph ng pháp đo l ng nâng cao (AMA) 13

1.1.4.1.3 Ph ng pháp đo l ng r i ro th tr ng 13

 Ph ng pháp chu n 14

 Ph ng pháp mô hình n i b 15

1.1.4.2 Tr c t 2: Quá trình thanh tra giám sát 16

1.1.4.3 Tr c t 3: Tính k lu t c a th tr ng 17

1.1.5 Hi p c Basel III 18

1.2 T ng quan v r i ro và qu n tr r i ro trong ho t đ ng ngân hàng 20

1.2.1 Khái ni m r i ro trong ho t đ ng ngân hàng 20

1.2.2 Qu n tr r i ro trong ho t đ ng ngân hàng 21

1.3 Vi c ng d ng Basel II t i các qu c gia trên th gi i 22

1.3.1 Kh o sát vi c ng d ng Basel II t i các qu c gia trên th gi i 22

1.3.2 Vi c ng d ng Basel t i M 24

1.3.3 Vi c ng d ng Basel II t i m t s n c thu c khu v c Châu Á 25

1.3.4 Bài h c kinh nghi m đ i v i Vi t Nam 25

1.4 S c n thi t ng d ng hi p c Basel trong qu n tr r i ro đ i v i NHTMVN 26

K T LU N CH NG I 29

CH NG II: TH C TR NG NG D NG HI P C BASEL TRONG QU N TR R I RO C A CÁC NHTM VI T NAM 30

2.1 Ho t đ ng c a các NHTM Vi t Nam 30

2.1.1 Quy mô v n đi u l 31

2.1.2 N ng l c ho t đ ng c a các NHTMVN 33

2.1.2.1 Ho t đ ng huy đ ng v n 33

2.1.2.2 Ho t đ ng tín d ng 35

2.1.2.3 Ch t l ng tài s n có 38

2.1.2.4 L i nhu n ngân hàng Vi t Nam 38

2.1.2.5 V n đ r i ro trong ho t đ ng c a các NHTMVN 39

 R i ro tín d ng 39

 R i ro ho t đ ng 40

 R i ro lãi su t 40

 R i ro t giá 41

 R i ro thanh kho n 41

2.2 Vi c áp d ng Basel trong các NHTM Vi t Nam 42

2.2.1 Quy đ nh v t l an toàn v n t i thi u trong các NHTMVN 42

2.2.2 X p h ng tín d ng t i Vi t Nam 45

2.2.3 Quy đ nh v phân lo i n và trích l p d phòng r i ro tín d ng 48

2.2.4 Ho t đ ng thanh tra, giám sát t i các NHTMVN 50

2.2.5 Nguyên t c th tr ng và minh b ch thông tin Vi t Nam 51

2.3 Nh ng nguyên nhân nh h ng đ n vi c áp d ng Hi p c Basel II trong các NHTMVN 54

2.3.1 Nguyên nhân t n i t i h th ng ngân hàng và n n kinh t VN 54

2.3.1.1 Môi tr ng pháp lý 54

2.3.1.2 H th ng NHVN ch a đáp ng đi u ki n c a Basel II 55

2.3.1.3 i u ki n h tr thông tin, ch t l ng thông tin và minh b ch th tr ng 56

2.3.1.4 Ch a xây d ng đ c c s d li u 57

2.3.1.5 Thi u t ch c XHTN chuyên nghi p và nh n th c c a xã h i 58

2.3.1.6 V n đ v thanh tra, giám sát ngân hàng 59

2.3.1.7 Thi u ngu n nhân l c ch t l ng cao 62

2.3.2 Nh ng nguyên nhân t n i dung c a Hi p c Basel 63

2.3.2.1 N i dung c a Basel quá ph c t p 63

2.3.2.2 Yêu c u v v n c a Basel quá cao 65

2.3.2.3 Chi phí th c hi n cao 66

K T LU N CH NG II 67

CH NG III: GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU NG D NG HI P C BASEL TRONG QU N TR R I RO T I CÁC NHTMVN 68

3.1 nh h ng xây d ng các tiêu chí và l trình đ áp d ng Basel II 68

3.2.1 M c tiêu và nguyên t c th c hi n Basel 68

3.2.2 Ph m vi th c hi n 68

3.2.3 L trình ng d ng Hi p c Basel II 68

3.3 Các gi i pháp nâng cao kh n ng ng d ng Basel t i NHTMVN 72

3.3.1 Nhóm gi i pháp ph i h p 73

3.3.2 Nhóm gi i pháp đ i v i các NHTM 74

3.3.2.1 Nâng c p và hi n đ i hóa h t ng CNTT 74

3.3.2.2 Nâng cao n ng l c tài chính c a ngân hàng 75

3.3.2.3 Xây d ng h th ng BCTC theo chu n m c qu c t 76

3.3.2.4 Xây d ng h th ng c s d li u 77

3.3.2.5 Xây d ng h th ng x p h ng tín d ng n i b 77

3.3.2.6 C i ti n mô hình qu n tr r i ro 78

3.3.2.7 M r ng và đa d ng hóa d ch v ngân hàng 79

3.3.2.8 ào t o ngu n nhân l c ch t l ng cao 80

3.1.3 Nhóm gi i pháp đ i v i NHNN 81

3.3.3.1 Hoàn thi n môi tr ng pháp lý 81

3.3.3.2 C i cách c c u t ch c Ngân hàng Nhà n c 82

3.3.3.3 Nâng c p h th ng CNTT 83

3.3.3.4 Xây d ng trung tâm d li u 83

3.3.3.5 Nâng cao ch t l ng thông tin và tính minh b ch c a th tr ng 84

3.3.3.6 C i cách công tác thanh tra, giám sát ngân hàng 85

3.3.3.7 ào t o ngu n nhân l c ch t l ng cao 87

3.3.4 Các ki n ngh đ i v i Chính ph 88

K T LU N CH NG III 90

PH N K T LU N 91

TÀI LI U THAM KH O 92

PH L C 94

DANH M C CÁC CH VI T T T

AFAS : Hi p đ nh khung v th ng m i d ch v BCBS : y ban Basel v Giám sát Ngân hàng

BCTC : Báo cáo tài chính

BIS : Ngân hàng Thanh toán Qu c t

B ng 2.5: L i nhu n c a m t s NHTM Vi t Nam giai đo n 2006 - 2010

B ng 2.6: T l n x u c a m t s NHTM Vi t Nam giai đo n 2006 - 2010

B ng 2.7: H s CAR c a m t s NHTM giai đo n 2006 - 2010

B ng 2.8: Ch s CAR c a BIDV qua các n m 2006 – 2010

B ng 3.1: K ho ch th c hi n Basel đ n n m 2019

B ng 3.2: L trình th c hi n Basel II c a h th ng NHVN

DANH M C CÁC HÌNH V , TH

Hình 2.1: T ng tr ng huy đ ng v n giai đo n 2000 - 2010

Hình 2.2: V n huy đ ng t n n kinh t t giai đo n 2000 - 2010

Hình 2.3: Th ph n huy đ ng v n t n n kinh t c a các NH n m 2009 và 2010 Hình 2.4: T ng tr ng tín d ng giai đo n 2000 – 2010

Hình 2.5: Tín d ng đ i v i n n kinh t giai đo n 2000 - 2010

Hình 2.6: Th ph n tín d ng đ i v i n n kinh t c a các NH n m 2009 và 2010

k t còn l i trong khuôn kh Hi p đ nh th ng m i Vi t – M , Hi p đ nh khung v

th ng m i d ch v (AFAS) c a ASEAN và các cam k t gia nh p T ch c Th ng

m i Th gi i (WTO) v m c a d ch v tài chính ngân hàng

V i t m nhìn chi n l c cho khu v c ngân hàng Vi t Nam đ n n m 2020 là xây

d ng m t h th ng ngân hàng v ng m nh, n ng đ ng và m t c s h t ng tài chính

h tr đ n ng l c đáp ng các nhu c u v tài chính và d ch v ngân hàng ngày càng gia t ng c a n n kinh t , h i nh p sâu h n v i khu v c và qu c t , ti n lên ngang t m v i các qu c gia d n đ u nhóm n c có thu nh p trung bình trong khu

v c ASEAN H th ng ngân hàng Vi t Nam đã có nh ng c i cách đáng k theo

h ng th tr ng m và m c a khu v c tài chính ngân hàng, đã có nh ng b c chuy n bi n tích c c, n ng đ ng h n, thích ng nhanh v i các tác đ ng t bên ngoài… Tuy nhiên, bên c nh đó c ng đ t ra nh ng thách th c không nh cho h

th ng ngân hàng c n ph i đ c nh n di n đ y đ và có nh ng gi i pháp thích h p

đ h th ng ngân hàng Vi t Nam ti p t c h i nh p sâu h n

Hi n nay, trên th gi i, các nhà qu n tr r t quan tâm đ n Hi p c qu c t v an toàn v n t i thi u, hay còn g i là Hi p c Basel H th ng đo l ng v n đ u tiên

đ c ban hành n m 1988 (Basel I), đ n nay, không ch các n c thu c T ch c

H p tác và Phát tri n Kinh t (OECD) và m t s th tr ng m i n i áp d ng Hi p

c Basel II nh m m c tiêu đ m b o cho s an toàn và hi u qu c a h th ng tài chính mà c các n c ngoài OECD c ng đ c bi t quan tâm và ng d ng phiên b n

Basel II Và phiên b n m i nh t v a ban hành n m 2010 (Basel III) d ki n l trình chuy n đ i t n m 2013

Vi t Nam hi n nay ch a có l trình áp d ng Basel, mà c th là Basel II, b i h

t ng tài chính và n ng l c h th ng NHTM ch a đ đi u ki n đ áp d ng T t c

m i ch d ng l i vi c đáp ng m t s tiêu chí đ n gi n c a Hi p c Basel I và

ti p c n d n Basel II ch ch a nói đ n Basel III

M c dù vi c ti p c n Basel II đòi h i k thu t ph c t p, trong khi h th ng NHVN

m i đang giai đo n phát tri n ban đ u Nh ng v i nh ng đ ng thái m nh t NHNN c ng nh các NHTM đang n l c đ d n ti m c n v i các chu n m c c a Basel II và t m nhìn Basel III trong t ng lai, vi c áp d ng các Hi p c Basel II

ch còn là v n đ th i gian Vì v y, c n thi t ph i nghiên c u th t sâu, n m rõ quy

đ nh c a Basel II, c ng nh đánh giá th c tr ng h th ng NHVN, các khó kh n và thách th c, tìm ra các nguyên nhân nh h ng đ n vi c áp d ng Basel, trên c s tham kh o kinh nghi m c a m t s n c trong khu v c và trên th gi i đ xây d ng

ch ng trình hành đ ng và l trình ng d ng các Hi p c Basel cho h th ng

NHVN Do đó, tác gi ch n đ tài “ ng d ng Hi p c an toàn v n Basel trong

qu n tr r i ro c a các Ngân hàng th ng m i Vi t Nam” đ nghiên c u

ii M C TIÊU NGHIÊN C U

tài ch y u t p trung nghiên c u các quy đ nh, các chu n m c c a Basel II, tham

kh o kinh nghi m ng d ng Basel t các n c, t đó đ i chi u v i th c tr ng các NHTM Vi t Nam c v quy mô, công ngh , n ng l c qu n tr , hi u qu ho t đ ng,

th c tr ng giám sát ngân hàng… đ có cái nhìn khái quát nh t v kh n ng áp d ng Basel II, tìm ra nh ng nguyên nhân, t n t i mà các NHTM Vi t Nam ch a đáp ng Basel II T đó, b n thân mong mu n đ xu t ch ng trình hành đ ng và l trình áp

d ng Basel II và ti n t i Basel II trong t ng lai, v i mong mu n h th ng NHVN ngày càng h i nh p sâu vào h th ng ngân hàng khu v c và th gi i

iii I T NG VÀ PH M VI NGHIÊN C U

tài t p trung nghiên c u các quy đ nh, các chu n m c c a Hi p c Basel II v

qu n tr r i ro và các chu n m c liên quan đ n quy trình thanh tra, giám sát ho t

đ ng ngân hàng Trong đó, t p trung vào quy đ nh v t l an toàn v n t i thi u (có

đ c p đ n quy đ nh v n t i thi u c a Hi p c Basel III), các ph ng pháp đánh giá r i ro tín d ng, r i ro ho t đ ng, r i ro th tr ng và vi c thanh tra, giám sát ngân hàng

Tuy nhiên quy trình r t ph c t p, ph ng pháp tính toán đa d ng, trong ph m vi nghiên c u c a mình, đ tài ch đ c gi i h n trong vi c nêu ra các n i dung, các chu n m c mang tính khái quát, đ n gi n v Hi p c Basel, nh t l an toàn v n

và các ph ng pháp đo l ng r i ro, c ng nh tóm l t m t cách chung nh t v

Lu n v n ch y u t p trung nghiên c u các n i dung chung nh t t các phiên b n

c a Basel trên ph ng pháp suy lu n logic, th ng kê, so sánh, phân tích ho t đ ng kinh t t ho t đ ng th c ti n, t thông tin thu nh n và t các nh n đ nh c a các chuyên gia, t kinh nghi m c a nh ng ng i đã và đang đi u hành ho t đ ng ngân hàng

Bên c nh đó, tác gi c ng ch n l c thông tin t các Báo cáo th ng niên c a NHNN, c a các NHTM, các bài vi t chuyên đ trên các t p chí chuyên ngành c ng

nh tham kh o các tài li u n c ngoài có liên quan trên t p chí The Banker, IMF, BIS … đ làm c s d li u t ng h p, phân tích đ có nh ng đánh giá m t cách khách quan nh t v n i dung c a đ tài

v K T C U C A TÀI

Ngoài ph n m đ u và k t lu n, k t c u lu n v n đ c chia thành ba ch ng:

• Ch ng I: T ng quan v Hi p c Basel và qu n tr r i ro c a ngân hàng

• Ch ng II: Th c tr ng ng d ng Hi p c Basel trong qu n tr r i ro c a các NHTM Vi t Nam

• Ch ng III: Gi i pháp nâng cao hi u qu ng d ng Hi p c Basel trong

qu n tr r i ro t i các NHTM Vi t Nam

vi Ý NGH A VÀ H NG PHÁT TRI N V N NGHIÊN C U

H th ng NHVN đang giai đo n đ u c a s phát tri n, trình đ qu n tr r i ro, công ngh , kh n ng h i nh p… còn y u Trong xu th h i nh p toàn c u, vi c ng

d ng Basel trong qu n tr r i ro ngân hàng là đi u thi t y u trong đi u hành ho t

đ ng ngân hàng hi n nay V i nh ng nghiên c u mang tính khái quát, ch a có

nh ng nghiên c u mang tính quy mô, ph ng pháp tính toán c th , đ có th ng

d ng ngay vào trong th c ti n Tuy nhiên, hy v ng n i dung lu n v n cùng v i

nh ng h ng d n, đóng góp c a gi ng viên, c a chuyên gia, đ tài có th đ c s

d ng làm tài li u tham kh o, đ c bi t là ch ng trình hành đ ng và l trình ng

d ng Basel II, làm c s đ xem xét s d ng cho nh ng nghiên c u sâu h n, đ áp

d ng vào đi u hành qu n tr t i các NHTM, hoàn thi n quy trình giám sát ngân hàng theo chu n m c qu c t

t i Thành ph Basel – Th y S , xu t phát t cu c kh ng ho ng v th tr ng ti n t

qu c t và th tr ng ngân hàng (đ c bi t là s s p đ c a ngân hàng Bankhaus Herstatt Tây c) Cu c h p đ u tiên di n ra vào tháng 2/1975 và v sau đ c t

ch c đ u đ n 3 ho c 4 l n/n m y ban th ng h p t i Ngân hàng Thanh toán Qu c

t (BIS) t i Thành ph Basel, n i Ban th ký th ng tr c đóng tr s

y ban này hi n có 27 n c thành viên, g m: Argentina, Úc, B , Brazil, Canada, Trung Qu c, Pháp, c, H ng Kông, n , Indonesia, Ý, Nh t B n, Hàn Qu c, Luxembourg, Mexico, Hà Lan, Nga, Saudi Arabia, Singapore, Nam Phi, Tây Ban Nha, Th y i n, Th y S , Th Nh K , Anh và M Trong y ban còn có 25 nhóm

k thu t và m t s b ph n khác đ c nhóm h p th ng xuyên đ th c hi n các n i dung công vi c c a y ban H i đ ng th ký c a y ban Basel g m 15 thành viên

là nh ng nhà giám sát ho t đ ng ngân hàng chuyên nghi p đ c bi t phái t m th i

t các TCTD tài chính thành viên y ban Basel và các ti u ban s n sàng đ a ra

nh ng t v n cho các c quan giám sát ho t đ ng ngân hàng t t c các n c

y ban Basel không có c quan nào giám sát và nh ng k t lu n không có tính pháp

lý và yêu c u tuân th đ i v i vi c giám sát ho t đ ng ngân hàng y ban này ch xây d ng và công b nh ng tiêu chu n và nh ng h ng d n giám sát r ng rãi, đ ng

th i gi i thi u các báo cáo th c ti n t t nh t v i k v ng các t ch c riêng l s áp

d ng thông qua nh ng đi u ch nh phù h p nh t cho h th ng qu c gia c a h Tháng 7/1988, y ban đã gi i thi u h th ng đo l ng v n mà nó đ c đ c p nh

là Hi p c v n Basel (the Basel Capital Accord hay Basel I, còn g i là Balse I), có

hi u l c t n m 1992 H th ng này cung c p khung đo l ng r i ro tín d ng v i

tiêu chu n v n t i thi u là 8% n n m 1996, Basel I đ c s a đ i v i r t nhi u

đi m m i Tuy v y, Hi p c v n có khá nhi u đi m h n ch

Vào n m 1997, y ban Basel đã xây d ng“Các nguyên t c nòng c t cho vi c giám

sát ho t đ ng ngân hàng hi u qu ” Tháng 10/1999, y ban đã phát tri n “Ph ng pháp lu n các nguyên lý nòng c t”- m t s t ng k t các nguyên lý nòng c t và

ph ng pháp lu n hay còn g i là B 25 nguyên t c c b n v giám sát ngân hàng

kh c ph c nh ng h n ch c a Basel I, tháng 06/1999, y ban Basel đã ban hành

đ xu t khung đo l ng m i v i 3 tr c t chính: (1) yêu c u v n t i thi u; (2) giám

sát; và (3) k lu t th tr ng đ nâng cao tính n đ nh trong h th ng tài chính Sau

nh ng th nghi m r ng rãi, Basel II đ c ban hành vào ngày 26/06/2004, làm c s cho vi c xây d ng quy đ nh v giám sát ho t đ ng ngân hàng và các ngân hàng chu n b cho vi c th c hi n các tiêu chu n m i Tháng 01/2007, Hi p c Basel II

có hi u l c và đ n 2010 ch m d t quá trình chuy n đ i [20]

Nh m ng n ch n s tái di n kh ng ho ng tài chính, ngày 12/09/2010, U ban Basel

đã nhóm h p t i Basel và đã chính th c đ ng ý v chu n Basel III v i nh ng quy

đ nh nghiêm ng t h n v v n và n đ nh th i h n đ các ngân hàng th c hi n nh ng quy đ nh này Basel III đ c đ xu t tháng 12/2009, và đ c s a đ i tháng 7/2010

• Tháng 1/2001, ch ng trình t v n l n th hai (CP2)

• Tháng 4/2003, ch ng trình t v n l n th ba (CP3)

• Quý 4/2003, phiên b n hoàn thi n c a Hi p c Basel m i

• Tháng 1/2007, Hi p c v n Basel m i (Basel II) có hi u l c

• N m 2010, ch m d t quá trình chuy n đ i [12]

• Tháng 9/2010, ban hành Hi p c Basel III, th i gian chuy n đ i t 2013

1.1.2 Nh ng đi m c b n c a Hi p c Basel I

Hi p c v n Basel I đ c ban hành vào tháng 7/1988

M c đích c a Basel I: C ng c s n đ nh c a toàn b h th ng ngân hàng qu c t ;

Thi t l p m t h th ng ngân hàng qu c t th ng nh t, bình đ ng nh m gi m c nh tranh không lành m nh gi a các ngân hàng ho t đ ng qu c t

1.1.2.1 Tiêu chu n 1: T l v n d a trên r i ro

T l v n t i thi u (Capital Adequacy Ratio - CAR) do y ban Basel đ xu t i

t ng ban đ u là nh ng ngân hàng ho t đ ng qu c t , nh ng sau này đã đ c th c thi trên h n 100 qu c gia Theo tiêu chu n này, ngân hàng ph i gi l i l ng v n

1.1.2.2 Tiêu chu n 2: V n c p 1 (tier 1), c p 2 (tier 2) và c p 3 (tier 3)

Hi p c Basel I đã đ a ra đ nh ngh a mang tính qu c t chung nh t v v n và t l

v n an toàn c a ngân hàng n n m 1996, Basel đ c s a đ i b sung thêm r i ro

th tr ng, khi đó tiêu chu n v v n c a ngân hàng quy đ nh:

V n c p 1 ≥ V n c p 2 + V n c p 3 (1.2) [7]

* V n c p 1 (V n nòng c t): Bao g m v n c ph n th ng / c ph n u đãi, và các

kho n d tr đ c công b

* V n c p 2 (V n b sung), g m: L i nhu n gi l i không công b ; D phòng đánh

giá l i tài s n; D phòng chung/d phòng th t thu n chung; Các công c n có kh

n ng chuy n đ i thành c phi u; N th c p có k h n

* V n c p 3 (Dành cho r i ro th tr ng) = Vay ng n h n

T ng v n c p 1 và c p 2 chính là v n t có hay v n c b n c a TCTD

T ng v n Tài s n có tr ng s r i ro (RWA) ≥ 8%

CAR =

* Gi i h n v v n: T ng v n c p 2 không đ c quá 100% v n c p 1; N th c p

có k h n t i đa b ng 50% v n c p 1; D phòng chung t i đa b ng 1,25% tài s n có

r i ro; D tr đánh giá l i tài s n đ c chi t kh u 55%

1.1.2.3 Tiêu chu n 3: Tài s n có tr ng s r i ro (RWA)

RWA = ∑(Tài s n x H s r i ro trong b ng cân đ i k toán) + ∑(N t ng đ ng

x H s r i ro ngoài b ng cân đ i k toán) (1.3) [7]

Tùy theo m i lo i tài s n s đ c g n cho m t tr ng s r i ro Theo Basel I, tr ng

s r i ro c a tài s n đ c chia thành 4 m c là 0%, 20%, 50% và 100% theo m c đ

r i ro c a t ng lo i tài s n Tr ng s r i ro không ph n ánh đ nh y c m r i ro

trong m i lo i này (Ph l c 1 và Ph l c 2)

Nói chung, Hi p c Basel I mang tính ch t c a m t th a thu n qu c t và các tiêu chu n v v n t có do BCBS đ a ra Hi p c nh n m nh t m quan tr ng c a t l

an toàn v n trong ho t đ ng ngân hàng Ngoài ra, Hi p c còn xác đ nh các h s

r i ro trong các lo i r i ro tín d ng, làm c s , tiêu chu n đ các ngân hàng c a các

qu c gia trên th gi i áp d ng, qu n lý và đ m b o an toàn trong ho t đ ng

1.1.2.4 Nh ng thi u sót c a Basel I

- Không phân bi t theo lo i r i ro

+ M t kho n n đ i v i t ch c x p h ng AA đ c coi nh m t kho n n đ i

v i t ch c x p h ng B

+ M t kho n n cho m t ngân hàng nh ch c n m t l ng v n b ng m t ph n

nh so v i kho n n cho m t công ty l n (x p h ng AAA) Vi c gi các tài

s n có đ r i ro th p ít sinh l i h n tài s n có đ r i ro cao

- Không có l i ích t vi c đa d ng hóa

+ M t kho n n riêng l yêu c u m t l ng v n gi ng nh m t danh m c đ u

t đ c đa d ng hóa, v i cùng m t giá tr

+ Không có s khác bi t nào gi a m t kho n vay $100 và 100 kho n vay $1

- “C l i” có tính h th ng

- Không có yêu c u v n d phòng r i ro ho t đ ng - m t lo i r i ro đang ngày càng

tr nên ph c t p v i m c đ ngày càng t ng lên [13]

1.1.3 B 25 nguyên t c c b n v giám sát ngân hàng (Ph l c 3)

Tháng 10/1999, U ban Basel gi i thi u b 25 nguyên t c c b n v giám sát h

th ng ngân hàng hi u qu , bao hàm m t s nhóm n i dung ch y u sau:

- Nhóm nguyên t c v đi u ki n tiên quy t cho vi c giám sát ngân hàng hi u qu : Nguyên t c 1;

- Nhóm nguyên t c v c p phép và c c u: t Nguyên t c 2 đ n Nguyên t c 5;

- Nhóm nguyên t c v các quy đ nh và yêu c u th n tr ng: t Nguyên t c 6 đ n 15;

- Nhóm nguyên t c v giám sát nghi p v ngân hàng: t Nguyên t c 16 đ n 20;

- Nhóm nguyên t c v yêu c u v thông tin: Nguyên t c 21;

- Nhóm nguyên t c v quy n h n h p pháp c a chuyên gia giám sát: Nguyên t c 22;

- Nhóm nguyên t c v ngân hàng xuyên biên gi i: t nguyên t c 23 đ n 25

1.1.4 Nh ng đi m c b n c a Hi p c Basel II

Tháng 6/1999, U ban Basel đã đ xu t khung đo l ng m i v i 3 tr c t chính: (i)

yêu c u v n t i thi u trên c s k th a Basel I; (ii) s xem xét giám sát c a quá trình đánh giá n i b và s đ v n c a các t ch c tài chính; (iii) s d ng hi u qu

c a vi c công b thông tin nh m làm lành m nh k lu t th tr ng nh là m t s b sung cho các n l c giám sát n ngày 26/06/2004, b n Hi p c qu c t v v n

Basel m i (the New Capital Accord hay Basel II) đã chính th c đ c ban hành

M c tiêu c a Basel II: (1) Nâng cao ch t l ng và s n đ nh c a h th ng ngân

hàng qu c t ; (2) T o l p và duy trì m t sân ch i bình đ ng cho các ngân hàng ho t

đ ng trên bình di n qu c t ; (3) y m nh vi c ch p nh n các thông l nghiêm ng t

h n trong l nh v c qu n lý r i ro

Hai m c tiêu đ u là nh ng m c tiêu ch ch t c a Basel I M c tiêu cu i là m i, th

hi n vi c b t đ u chuy n d n t c ch đi u ti t d a trên t l , h ng đ n m t s

đi u ti t mà s d a nhi u h n vào các s li u n i b , thông l và các mô hình

* Ph m vi và l trình áp d ng

Hi p c Basel đ c xác đ nh là có kh n ng áp d ng cho các ngân hàng và t ch c

có ho t đ ng qu c t trên c s đáp ng đ y đ tiêu chí đ ra, nh m b o toàn v n

t t nh t cho các ngân hàng có nhi u công ty con, chi nhánh

i v i các ngân hàng ch a đáp ng đ c nh ng yêu c u c a Hi p c này, các ngân hàng ho t đ ng qu c t t i t ng c p đ trong ph m vi c a t p đoàn ngân hàng,

c ng trên c s đáp ng d n các tiêu chí, thì l trình cho th i k chuy n đ i là 3

n m đ chu n b nh ng đi u ki n đ y đ tr c khi áp d ng Basel II

Ngoài ra, b o v ng i g i ti n là m t trong nh ng m c tiêu có tính nguyên t c c a giám sát, đi u đó kh ng đ nh m c v n đ c xác nh n trong các đo l ng v n là rõ ràng phù h p v i ng i g i ti n đó T ng ng, các t ch c giám sát s ki m tra

các ngân hàng đ n l đ c v n hóa m t cách đ y đ trên c s đ ng đ c l p [6]

* Nh ng s a đ i c a Hi p c Basel II

Hi p c Basel m i đ xu t nh ng quy đ nh nâng cao công tác qu n lý r i ro tín

d ng, r i ro ho t đ ng, đ a ra các bi n pháp c i ti n đ i v i Basel I và chi ti t hóa

ho t đ ng thanh tra, giám sát c ng nh đ ra các tr c t v tính k lu t c a th

tr ng Nh ng thay đ i c b n so v i Basel I là các ph ng cách ti p c n r i ro tín

d ng và yêu c u v n v r i ro ho t đ ng Hi p c đ a ra m t lo t nh ng ch n l a

nh y c m v i hai lo i r i ro i v i r i ro tín d ng, nh ng ch n l a này bao g m

ph ng pháp chu n hóa, v i nh ng yêu c u đ n gi n nh t, và m r ng thành các

ph ng pháp d a trên x p h ng n i b (IRB) c b n và nâng cao [2] (b ng 1.1)

11/2007 M m i chính th c áp d ng, và ti p đó đ n n m 2008 thì t t c ngân hàng

c a kh i EU m i ti n hành báo cáo v m c đ an toàn v n theo chu n m c m i

Hi p c Basel II bao g m 3 tr c t:

• Tr c t 1 (pillar 1): Yêu c u v v n t i thi u

• Tr c t 2 (pillar 2): Quy trình đánh giá ho t đ ng thanh tra, giám sát

• Tr c t 3 (pillar 3): Tính k lu t th tr ng

Ba tr c t này s góp ph n t o ra m t m c đ an toàn và lành m nh cao h n trong

h th ng tài chính C u trúc khung Hi p c Basel II (tham kh o Ph l c 4)

1.1.4.1 Tr c t 1: Yêu c u v n t i thi u

Ph n này là tiêu chí c t lõi c a Hi p c Basel II, tính toán t ng yêu c u v n t i thi u đ i v i r i ro tín d ng, r i ro th tr ng và r i ro ho t đ ng T l v n đ c tính d a trên v n đi u ch nh và các tài s n có tr ng s r i ro T ng t l v n ph i

l n h n, các ngân hàng đ c yêu c u b sung 12,5 l n chênh l ch cho các tài s n có

tr ng s r i ro M c v n sàn tính toán theo Basel II: (1) 8% t ng các tài s n có CAR = T ng v n (gi ng Basel I)

RWA r i ro tín d ng + 12,5 x(∑ K r i ro ho t đ ng + ∑K r i ro th tr ng) ≥ 8%

tr ng s r i ro, (2) tr đi m c chênh l ch gi a t ng d phòng và s d t n th t k

+ Ph ng pháp d a trên x p h ng n i b nâng cao - Advanced Internal Rating Based Approach (IRBA)

- Ph ng pháp đo l ng r i ro ho t đ ng:

+ Ph ng pháp ch s c b n – Basic Indicator Approach (BIA)

+ Ph ng pháp chu n - Standardised Approach (TSA)

+ Ph ng pháp đo l ng nâng cao - Advanced Measurement Approaches (AMA)

- Ph ng pháp đo l ng r i ro th tr ng:

+ Ph ng pháp chu n - Standardised Approach (SA)

+ Ph ng pháp mô hình n i b - Internal Models Approach (IMA)

c p ho c XHTD n i b làm h s khi tính toán tài s n đi u ch nh theo r i ro

Phát tri n quan tr ng n a là vi c m r ng danh m c tài s n th ch p, b o lãnh, và tín d ng phái sinh, đ ng th i c ng đ a ra m t s quy đ nh riêng đ i v i các ho t

đ ng ngân hàng bán l , các kho n n ph i đòi v i doanh nghi p quy mô nh và v a

1

Annex 2 - The New Basel Capital Accord: an explanatory note, January 2001 [16]

y ban đ xu t cho phép các ngân hàng l a ch n gi a 2 ph ng pháp tính toán yêu

c u v n phòng ng a r i ro tín d ng Cách 1: s d ng đánh giá c a nh ng t ch c XHTD đ c l p; Cách 2: s d ng đánh giá XHTD n i b , tuy nhiên, ph i có s ch p thu n c a c quan giám sát ngân hàng (NHNN ho c Thanh tra ngân hàng) [18]

Theo Basel II, tr ng s r i ro c a tài s n đ c chia thành 5 m c là 0%, 20%, 50%,

100% và 150% theo m c đ r i ro c a t ng lo i tài s n (Ph l c 5a và 5b)

Nói chung, theo quy đ nh c a Basel II, vi c xác đ nh h s r i ro đ i v i các kho n

m c trong và ngoài b ng cân đ i k toán khi s d ng ph ng pháp chu n đ đánh giá r i ro tín d ng ph thu c nhi u vào k t qu XHTD do các t ch c x p h ng đ c

l p cung c p ho c XHTD n i b làm h s khi tính toán tài s n đi u ch nh r i ro

 Ph ng pháp d a trên x p h ng n i b đánh giá r i ro tín d ng

M t trong nh ng y u t có tính đ i m i nh t c a Basel II là ph ng pháp ti p c n IRB đ đo l ng r i ro tín d ng, cho phép các ngân hàng t xác đ nh các y u t chính trong công th c đo l ng yêu c u v n t i thi u T đó, h s r i ro và t l

v n đ c xác đ nh thông qua s k t h p các y u t đ u vào đ nh l ng cho c ngân hàng l n c quan giám sát, và các hàm h s r i ro do BCBS quy đ nh

Các ngân hàng s s d ng h th ng c s d li u n i b đ đánh giá r i ro tín d ng,

t đó xác đ nh h s CAR Ngân hàng xác đ nh các thành ph n r i ro: Xác su t v

n , T n th t do v n , T ng d n t i th i đi m v n và k đáo h n hi u d ng

- Xác su t v n (Probability of Default – PD): o l ng kh n ng x y ra r i ro

tín d ng t ng ng trong m t kho ng th i gian, th ng là 1 n m tính toán đ c

n trong vòng 1 n m c a khách hàng, ngân hàng ph i c n c vào s li u d n c a khách hàng trong vòng ít nh t là 5 n m tr c đó (g m các kho n n đã tr , kho n

n trong h n và kho n n không thu h i đ c)

- T n th t do v n (Loss Given Default - LGD): Nh ng thi t h i t vi c v n

c a khách hàng, th ng mô t theo t l ph n tr m trên giá tr danh ngh a ban đ u

c a kho n n LGD không ch bao g m t n th t v kho n vay mà còn bao g m các

t n th t khác phát sinh khi khách hàng không tr đ c n , đó là lãi su t đ n h n, chi phí x lý tài s n th ch p, chi phí cho d ch v pháp lý và m t s chi phí liên quan

T tr ng t n th t c tính có th tính toán theo công th c sau đây:

LGD = (EAD - S ti n có th thu h i)/EAD (1.5) [14]

Trong đó, s ti n có th thu h i bao g m các kho n ti n mà khách hàng tr và các kho n ti n thu đ c t x lý tài s n th ch p, c m c

Trong ph ng pháp IRB nâng cao, vi c c tính LGDs có th ph n ánh hi u ng

gi m nh r i ro c a các tài s n b o đ m và các s n ph m phái sinh tín d ng ho c

vi c đi u ch nh các xác l p PD ho c LGD

- T ng d n t i th i đi m v n (Exposure At Default - EAD): o l ng t ng d

phòng c th ho c ph n x lý n (partial write-offs) i v i kho n vay có k h n, EAD đ c xác đ nh khá đ n gi n Tuy nhiên, đ i v i kho n vay theo h n m c tín

d ng, thì v n đ l i khá ph c t p Theo th ng kê c a y ban Basel, t i th i đi m không tr đ c n , khách hàng th ng có xu h ng rút v n vay t i m c g n x p x

h n m c đ c c p Do đó, y ban Basel II yêu c u tính EAD nh sau:

Trong đó, LEQ (Loan Equivalent Exposure) là t tr ng ph n v n ch a s d ng có

nhi u kh n ng s đ c khách hàng rút thêm t i th i đi m v n (LEQ x H n m c

tín d ng ch a s d ng bình quân) chính là ph n d n khách hàng rút thêm t i th i

đi m không tr đ c n ngoài m c d n bình quân

Vi c xác đ nh LEQ có ý ngh a quy t đ nh đ i v i đ chính xác t c l ng d n

c a khách hàng t i th i đi m v n C s xác đ nh LEQ là các s li u quá kh [14]

- K đáo h n hi u d ng (Effective Maturity - M) Là 1 thành ph n r i ro tín d ng

mà s nh h ng đ n các tr ng s r i ro Các ngân hàng s d ng IRB c b n, thì M

s là 2,5 n m, ngo i tr đ i v i các giao d ch repo (M là 6 tháng) M đ c xác đ nh:

R i ro ho t đ ng (Operational risk): là r i ro t s m t mác tr c ti p hay gián ti p

do quy trình x lý n i b không tuân th đ y đ , h th ng hay con ng i trong n i

b ngân hàng v n hành không t t, ho c do các nguyên nhân khách quan bên ngoài2 Bao g m c r i ro pháp lý nh ng lo i tr v r i ro chi n l c và r i ro th ng hi u Các ngân hàng đ c l a ch n 1 trong 3 ph ng pháp đ tính toán chi phí v n đ i

v i r i ro ho t đ ng v i đ ph c t p và nh y c m v i r i ro t ng d n, g m: BIA, TSA và AMA Khi ho t đ ng c a ngân hàng càng ph c t p thì c n áp d ng ph ng pháp có đ ph c t p cao h n, khi đó, không đ c l a ch n tr l i ph ng pháp đ n

gi n h n m t khi đã đ c s ch p thu n c a t ch c giám sát cho s d ng ph ng pháp nâng cao Tuy nhiên, n u các ngân hàng đ c đánh giá là không đáp ng đ các tiêu chí c a ph ng pháp nâng cao thì c n quay tr v ph ng pháp đ n gi n

h n cho t i khi đáp ng đ c các tiêu chí do t ch c giám sát xác đ nh [18]

 Ph ng pháp ch s c b n – Basic Indicator Approach (BIA)

Các ngân hàng s d ng ph ng pháp này c n duy trì m c v n đ đ i phó v i r i ro

L i nhu n g p là ph n thu nh p ròng t lãi c ng thu nh p ròng ngoài ti n lãi [19]

 Ph ng pháp chu n - Standardised Approach (TSA)

Theo ph ng pháp này, ho t đ ng c a ngân hàng đ c chia thành 8 nhóm kinh doanh: Tài tr doanh nghi p, giao d ch và bán hàng, nghi p v ngân hàng bán l , nghi p v NHTM, d ch v chi tr và thanh toán, d ch v đ i lý, qu n lý tài s n, và môi gi i bán l

Trong m i nhóm nghi p v , l i nhu n g p là m t ch s ph bi n đ i di n cho quy

mô c a các ho t đ ng kinh doanh và c ng là c n c đ xác đ nh m c đ r i ro ho t

đ ng V i m i nhóm ho t đ ng kinh doanh, yêu c u v n tính toán b ng cách nhân

l i nhu n g p v i m t nhân t (g i là beta) n đ nh theo t ng nhóm đó Tuy nhiên, trong ph ng pháp chu n, l i nhu n g p đ c đo l ng cho t ng nhóm kinh doanh, không ph i cho toàn b đ nh ch

T ng yêu c u v n đ c tính toán là m c bình quân 3 n m c a t ng s v n yêu c u

v i m i nhóm kinh doanh trong t ng n m T ng yêu c u v n có th đ c di n gi i:

3

0 ),

x Gl ( max 3 - 1 nãm

(1.11) [19]

V i: KTSA: Yêu c u v n tính theo ph ng pháp chu n

Gl1-8: L i nhu n g p hàng n m đ i v i t ng nhóm trong 8 nhóm kinh doanh

1-8: T l ph n tr m c đ nh, do y ban quy đ nh, liên quan đ n m c đ yêu

c u v n đ i v i m c đ l i nhu n g p cho 1 trong 8 nhóm kinh doanh

Bàng 1.2: Các giá tr c a nhân t beta

 Ph ng pháp đo l ng nâng cao - Advanced Measurement Approaches (AMA)

Cho đ n nay, ph ng pháp AMA đ c xem là s l a ch n tiên ti n nh t nh m xác nhu c u v n d phòng r i ro ho t đ ng Theo đó, yêu c u v n đ c tính toán d a trên h th ng đo l ng r i ro ho t đ ng n i b c b n c a ngân hàng, có s d ng các tiêu chí đ nh l ng và đ nh tính đ i v i AMA H th ng này không ch th ng kê

s li u thi t h i th c t bên trong và bên ngoài, mà còn phân tích tình hu ng và các nhân t liên quan đ n môi tr ng kinh doanh c ng nh môi tr ng ki m soát n i b

c a ngân hàng H n n a, ph ng pháp này còn đ t đ n chu n m c v th ng kê có

th so sánh v i ph ng pháp IRB, các chi phí v n d a vào đ th th i gian theo đ

t ng m t n m và đ tin c y 99,9% Các ngân hàng đ c t do phát tri n ph ng pháp riêng c a mình Do đó, cho đ n nay, ch a có 1 ngân hàng nào có th tr thành

ng c viên sáng giá cho vi c xây d ng mô hình chu n đánh giá r i ro ho t đ ng

H n n a, các ngân hàng mu n s d ng AMA c n ph i đ c s ch p thu n c a c quan giám sát ch qu n và ph i tuân theo các yêu c u t i thi u v qu n lý r i ro

ho t đ ng c a ngân hàng là nh ng đòi h i kh c khe h n so v i TSA3

1.1.4.1.3 Ph ng pháp đo l ng r i ro th tr ng

R i ro th tr ng (Market Risk) là r i ro v các t n th t các tr ng thái trong và

ngoài b ng cân đ i k toán phát sinh t s bi n đ ng c a giá c th tr ng4 R i ro

th tr ng th ng g n v i b n lo i r i ro c b n là r i ro lãi su t, r i ro v n t có,

r i ro t giá h i đoái và r i ro hàng hóa

Theo Basel I, v n t có đ d phòng r i ro th tr ng bao g m v n c ph n và l i nhu n gi l i (v n c p 1) và v n b sung (v n c p 2) Tuy nhiên, theo Basel II, các ngân hàng có th s d ng m t lo i v n th ba (v n c p 3) bao g m các kho n n

ph thu c ng n h n v i m c đích duy nh t là cân đ i yêu c u v n đ i v i r i ro th

tr ng, v i các đi u ki n sau:

- Các ngân hàng ch đ c quy n s d ng v n c p 3 đ d phòng r i ro th tr ng;

- V n c p 3 đ c gi i h n t i 250% v n c p 1 dùng đ d phòng r i ro th tr ng;

3The New Basel Capital Framework And Its Implementation In The European Union, 2005, pp 17,18 [23]

4International Convergence of Capital Measurement and Capital Standards, June 2006, pp 157 [19]

 Ph ng pháp chu n - Standardised Approach

Yêu c u v n đ i phó v i r i ro th tr ng theo ph ng pháp chu n s đ c xem xét

đ i v i t ng y u t r i ro: r i ro lãi su t, r i ro tr ng thái v n, r i ro t giá h i đoái

và r i ro hàng hóa

♦ R i ro lãi su t: Yêu c u v n t i thi u đ c di n đ t trong các đi u kho n c a

2 lo i phí đ c tính riêng bi t, m t lo i áp d ng cho “r i ro c th ” c a t ng tài

s n đ m b o, dù tr ng v th hay đo n v th ; m t lo i áp d ng cho r i ro lãi su t

trong danh m c, g i là “r i ro th tr ng chung”, trong đó các v th đo n và

tr ng trong các tài s n đ m b o khác nhau có th bù tr

(i) R i ro c th : Chi phí v n đ c thi t l p đ đ phòng s thay đ i giá c a tài s n

b o đ m do các y u t có liên quan đ n ng i phát hành, vi c bù tr yêu c u ph i

đ ng nh t v v th Các m c phí v n r i ro c th đ i v i r i ro ng i phát hành

đ c th hi n t i Ph l c 6

(ii) R i ro th tr ng chung: Các yêu c u v n đ c thi t l p đ đ phòng các r i ro

phát sinh t s thay đ i lãi su t th tr ng Có 2 ph ng pháp đo l ng, là “k h n” (maturity) và “th i h n”(duration), đ i v i m i ph ng pháp, chi phí v n là t ng

c a 4 thành ph n: V th tr ng và đo n ròng trong toàn b s sách k toán; 1 t l

nh các v th phù h p trong m i d i th i gian; 1 t l l n các v th phù h p ngang các d i th i gian khác; M c phí ròng c a các v th trong các quy n ch n phù h p

5Amendment to the Capital Accord to incorporate market risks, 11-2005, pp 5, 6 [18]

(iii) Các phái sinh lãi su t: H th ng qu n tr c n bao g m t t c các phái sinh lãi

su t và các công c ngoài b ng cân đ i k toán, nh các th a thu n lãi su t k h n (FRAs), các h p đ ng k h n khác, các h p đ ng giao sau trái phi u (bond futures),

h p đ ng hoán đ i lãi su t và ti n t chéo, và các v th giao d ch ngo i h i k h n6

♦ R i ro tr ng thái v n t có: Áp d ng cho các tr ng và đo n v th trong t t

c các công c mà bi u hi n cách ng x th tr ng t ng t theo v n t có, nh ng không theo các c phi u tham chi u không hoán đ i Các công c đ c chuy n đ i bao g m các c phi u chung có quy n b phi u ho c không có quy n b phi u, các

ch ng khoán chuy n đ i ng x nh v n t có, các cam k t mua bán v n t có

♦ R i ro t giá h i đoái: Quy đ nh tiêu chu n v n t i thi u đ trang tr i r i ro

c a vi c n m gi ho c th c hi n các tr ng thái trong các ngo i t , k c vàng Hai quá trình c n thi t đ tính toán yêu c u v n đ i v i r i ro t giá h i đoái là: o

l ng r i ro trong tr ng thái đ n t và đo l ng các r i ro v n có trong các tr ng thái pha tr n c a ngân hàng v tr ng và đo n v th trong các ngo i t khác nhau

♦ R i ro hàng hóa: Hàng hóa là nh ng s n ph m v t ch t, đ c mua bán trên

th tr ng th c p, nh : các s n ph m nông nghi p, khoáng s n (c d u l a) và kim

lo i quý R i ro tiêu dùng có th đ c đo l ng d i d ng tiêu chu n hóa, s d ng

ph ng pháp đáo h n b c thang ho c ph ng pháp đ n gi n7 C hai cách ti p c n này ch phù h p v i các ngân hàng, mà trong các đi u kho n liên quan, ti n hành

ch v i m t s l ng gi i h n v kinh doanh hàng hóa

 Ph ng pháp mô hình n i b - Internal Models Approach

Các ngân hàng mu n s d ng ph ng pháp này đ đánh giá r i ro th tr ng c n có

s ch p thu n c a c quan giám sát V i đi u ki n ph i th a mãn:

- H th ng qu n lý r i ro th ng nh t v quan đi m và đ c áp d ng trung th c;

- Có đ s l ng chuyên viên có k n ng trong vi c s d ng các mô hình ph c t p, không ch trong giao d ch mà còn trong ki m soát r i ro, ki m tra, ki m toán

- Các mô hình c a ngân hàng đ c c quan giám sát đánh giá là có theo dõi ch ng minh, ki m đ nh v tính h p lý, chính xác trong đo l ng r i ro

- Ngân hàng đ nh k ti n hành các ki m tra ng su t nghiêm ng t và toàn di n, đ

có nh ng đánh giá v v th v n c a ngân hàng

V n đ quan tr ng trong h th ng qu n tr r i ro th tr ng c a ngân hàng là c n xác

đ nh mô hình qu n tr r i ro phù h p, c n th c hi n theo các h ng d n sau:

- i v i r i ro lãi su t, c n ph i xác đ nh các y u t r i ro t ng ng v i t l lãi

su t c a m i lo i ti n t , mà trong đó ngân hàng có v th trong và ngoài b ng cân

đ i k toán nh y c m v i r i ro lãi su t

- i v i r i ro t giá h i đoái (bao g m c vàng), h th ng qu n tr r i ro c n liên

k t các y u t r i ro t ng ng theo t giá h i đoái gi a n i t và t ng lo i ngo i t

- i v i bi n đ ng giá v n t có, c n có các y u t r i ro t ng ng theo t ng th

tr ng v n t có, trong đó ngân hàng gi v th đáng k

- i v i bi n đ ng giá c hàng hóa, c n có các y u t r i ro t ng ng theo t ng

th tr ng hàng hóa, trong đó ngân hàng gi v th đáng k

y ban Basel yêu c u các ngân hàng tính toán VAR (Value at risk) c a h trên c

s hàng ngày v i kho ng tin c y 99%, th i gian n m gi t i thi u 10 ngày, và kho ng th i gian t i thi u cho m t k quan sát 1 n m Các ngân hàng không đáp

ng tiêu chu n ch t l ng và s l ng do y ban Basel đ ra, s không đ c phép

s d ng mô hình này mà ph i s d ng ph ng pháp tiêu chu n đ thay th 8

1.1.4.2 Tr c t 2: Quá trình thanh tra giám sát

Tr c t 2 c a Hi p c Basel II yêu c u m i ngân hàng đ m b o ph i có quy trình

n i b t t đ đánh giá s đ v n d a trên đánh giá toàn di n v r i ro, và đ khuy n khích các ngân hàng phát tri n, s d ng các k thu t qu n tr r i ro trong ho t đ ng kinh doanh Các chuyên gia giám sát s đánh giá m c đ th c hi n c a ngân hàng trong vi c đánh giá nhu c u v n c a h theo danh m c r i ro

y ban này đã hình thành nên 4 nguyên t c c b n v ho t đ ng thanh tra giám sát:

8International Convergence of Capital Measurement and Capital Standards, June 2006, pp 191-196 [19]

• Nguyên t c 1: Các ngân hàng c n có m t quy trình đánh giá t ng th m c đ

v n n i b theo danh m c r i ro và m t chi n l c duy trì m c v n c a h

• Nguyên t c 2: Các t ch c giám sát c n ki m tra, rà soát và đánh giá quy

trình đánh giá và chi n l c b o đ m đ v n n i b c a các ngân hàng, c ng

nh kh n ng giám sát và đ m b o s tuân th v i các t l v n t i thi u Các chuyên gia giám sát s th c hi n các hành đ ng giám sát thích h p n u ngân hàng không th a mãn v i k t qu c a quy trình này

• Nguyên t c 3: Các t ch c giám sát s k v ng các ngân hàng ho t đ ng trên

m c các t l v n đi u l t i thi u và s khuy n ngh ngân hàng duy trì m c

v n cao h n m c t i thi u theo quy đ nh

• Nguyên t c 4: Các t ch c giám sát s can thi p ngay giai đo n đ u đ

ng n ch n tình tr ng v n gi m xu ng th p h n m c t i thi u c n có đ đ i phó v i r i ro c a m t ngân hàng c th , và yêu c u th c hi n đi u ch nh ngay n u v n không đ c duy trì ho c khôi ph c9

D a trên nh h ng c a các ph ng pháp n i b v các yêu c u v n đ c thi t l p,

vi c công b thông tin đ y đ là quan tr ng đ i v i các thành viên th tr ng đ

hi u m i quan h đ c tr ng v r i ro và v n V nguyên t c, vi c minh b ch thông tin c a ngân hàng c n nh t quán v i vi c qu n tr r i ro Vi c công b thông tin c t lõi chuy n t i nh ng thông tin mang tính s ng còn cho t t c các đ nh ch và quan

tr ng cho tính k lu t c a th tr ng, nh h ng đ n vi c đánh giá ho c ra quy t

đ nh c a ng i s d ng thông tin đó [2]

9International Convergence of Capital Measurement and Capital Standards, June 2006, pp 204-212 [19]

1.1.5 Hi p c Basel III

V i n l c ng n ch n s tái di n c a cu c kh ng ho ng tài chính, ngày 12/09/2010,

y ban Basel nhóm h p t i Basel (Th y S ) đã chính th c đ ng ý v chu n Basel III v i nh ng quy đ nh nghiêm ng t h n v v n và n đ nh th i h n đ các ngân hàng th c hi n nh ng quy đ nh này Basel III l n đ u tiên đ c đ xu t vào tháng 12/2009, và đ c s a đ i vào tháng 7/2010 Nh ng c i cách v n này, cùng v i s ra

đ i c a tiêu chu n thanh kho n toàn c u, đ a ra v n đ c t lõi c a ch ng trình c i cách tài chính toàn c u Sau đây là nh ng thay đ i chính:

- nh ngh a v v n: Theo Basel III, h s CAR v n gi m c 8%, v n ch s

h u (v n c p 1) đ c nâng t 4% lên 6% T l này s đ c thi t l p m c 4,5% vào ngày 01/01/2013; 5,5% vào ngày 01/01/2014 và 6% vào ngày 01/01/2015 Trong 6% v n c p 1 có 4,5% là v n c ph n th ng, t l này s đ c thi t l p

m c 3,5% vào ngày 01/01/2013; 4% ngày 01/01/2014 và 4,5% ngày 01/01/2015

T l v n c ph n th ng m i s đ c tính sau khi có l trình chuy n đ i nh t đ nh, trong kho ng t 01/01/2014 đ n 01/01/2018 Trong giai đo n chuy n ti p, t l ngày càng t ng c a các kho n kh u tr s đ c tính t v n c ph n th ng cho m c đích tính toán t l v n c ph n th ng c p 1, trong khi đó, không lo i tr s ti p

t c th c hi n theo quy t c qu c gia

Ngoài ra, các ngân hàng ph i duy trì v n đ m d phòng 2,5% đ làm gi m các kho n l trong giai đo n c ng th ng tài chính và kinh t trong t ng lai Các ngân hàng ph i có v n c ph n th ng t i thi u b ng 7% các tài s n có tr ng s r i ro, trong đó: 4,5% v n c ph n th ng và 2,5% v n đ m d phòng Th i k áp d ng trong kho ng t 01/01/2016 đ n 01/01/2019 Trong th i k chuy n đ i, các ngân hàng đ c khuy n khích áp d ng ngay khi có th , có th ng n h n

Theo Basel III, t ng t s v n t i thi u m c 8% Tuy nhiên, vi c b sung v n đ m

d phòng làm t ng t ng s v n c a ngân hàng ph i duy trì lên đ n 10,5% các tài s n

có tr ng s r i ro, trong đó 8,5% ph i là v n c p 1, v n c p 1 tr thành hình th c

v n ch y u c a t ng v n ngân hàng [22] Quy mô v n th hi n qua sau:

B ng 1.3: Kích c c a c u trúc v n – Yêu c u v n và v n đ m

V n c ph n th ng (sau khi kh u tr ) V n c p 1 T ng v n

Ngu n: http://www.bis.org/press/p100912.pdf- Annex 1 - Press release, 12/9/2010 [21]

Basel III, bu c các ngân hàng có ho t đ ng qu c t ph i t ng t l d tr b t bu c lên 7%, cao h n nhi u l n so v i m c 2% hi n hành và cao h n c t l 4% mà các ngân hàng M áp d ng sau khi ki m tra s c ch u đ ng c a ngân hàng n m 2009

- T l đòn b y: Trong khi t l v n cho phép các ngân hàng n đ nh t tr ng tài

s n d a trên r i ro, t l đòn b y s nh m vào nh ng tài s n ch a đánh giá r i ro, s

đ c đi u khi n nh m t ch ng cu i (r -le) (backstop) cho các đo l ng r i ro c

s T l đòn b y th nghi m m c t i thi u là 3% v n c p 1 trong th i gian ch y song song, ngh a là t ng tài s n ngân hàng không v t quá 33 l n v n c p 1, k c

nh ng ch ng khoán có th giúp ngân hàng trang tr i các kho n l đ t xu t D a trên

k t qu c a th i k ch y song song, các đi u ch nh cu i cùng s đ c th c hi n trong n a đ u n m 2017 nh m chuy n đ i sang cách đ i x tr c t 1 vào ngày

01/01/2018 d a trên đánh giá và chu n phù h p [27]

- T l thanh kho n: y ban công b 2 t l thanh kho n: T l thanh kho n g p

và T l c p v n n đ nh ròng, m i t l s tr i qua th i gian quan sát khi gi i thi u

nh nh ng tiêu chu n t i thi u Giai đo n quan sát t l thanh kho n g p b t đ u vào n m 2011, và có hi u l c vào 01/01/2015 Trong giai đo n quan sát, t l c p

v n n đ nh ròng s b t đ u vào n m 2012, và có hi u l c vào 01/01/2018

- V n c ph n th ng: D a trên k t qu nghiên c u tác đ ng s b c a y ban

Basel ngày 31/12/2009, các ngân hàng l n c n t ng m t l ng v n b sung đáng k

đ đáp ng tiêu chu n v n, trong khi các ngân hàng nh h n ph n l n đã đáp ng

đ c yêu c u [21] Các s p x p chuy n đ i tham kh o Ph l c 7

1.2 T ng quan v r i ro và qu n tr r i ro trong ho t đ ng ngân hàng

1.2.1 Khái ni m r i ro trong ho t đ ng ngân hàng

R i ro là nh ng bi n c không mong đ i mà khi x y ra s d n đ n s t n th t v tài

s n c a ngân hàng, gi m sút l i nhu n th c t so v i d ki n ho c ph i b ra thêm

m t kho n chi phí đ có th hoàn thành đ c m t nghi p v tài chính nh t đ nh [3]

Trong ho t đ ng c a các NHTM th ng phát sinh nh ng r i ro sau:

- R i ro tín d ng là lo i r i ro phát sinh trong quá trình c p tín d ng c a ngân

hàng, bi u hi n trên th c t qua vi c khách hàng không tr đ c n , tr n không đúng h n, ho c không tr đ y đ v n và lãi cho ngân hàng

- R i ro thanh kho n là lo i r i ro phát sinh trong tr ng h p ngân hàng thi u kh

n ng chi tr , không chuy n đ i k p các lo i tài s n ra ti n ho c không có kh n ng vay m n đ đáp ng yêu c u c a các h p đ ng thanh toán

- R i ro ho t đ ng là nguy c t n th t tr c ti p ho c gián ti p do cán b ngân hàng,

quá trình x lý và h th ng n i b không đ y đ ho c không ho t đ ng ho c do các

s ki n bên ngoài tác đ ng vào ho t đ ng ngân hàng

- R i ro t giá h i đoái là r i ro phát sinh trong quá trình cho vay ngo i t ho c

kinh doanh ngo i t khi t giá bi n đ ng theo chi u h ng b t l i cho ngân hàng

- R i ro lãi su t là lo i r i ro xu t hi n khi có s thay đ i c a lãi su t th tr ng

ho c c a nh ng y u t có liên quan đ n lãi su t d n đ n t n th t v tài s n ho c làm

gi m thu nh p c a ngân hàng [3]

- R i ro tr ng thái v n th ng x y ra d i hai hình th c: R i ro thi u v n và r i

ro th a v n Th a v n là tình tr ng v n t n đ ng qu nghi p v , bao g m c qu thanh toán ti n g i NHNN, qu ti n m t, qu d tr c a ngân hàng Thi u v n là tình tr ng xu t hi n trong các b ph n thanh toán c a ngân hàng

Các nguyên nhân d n đ n r i ro: Có 3 nhóm nguyên nhân d n đ n r i ro, g m:

Nh ng nguyên nhân thu c v n ng l c qu n tr c a ngân hàng; Các nguyên nhân thu c v phía khách hàng; Và các nguyên nhân khách quan có liên quan đ n môi

tr ng ho t đ ng kinh doanh

nh h ng c a r i ro đ n ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng và n n kinh t - xã

h i: R i ro s gây t n th t v tài s n cho ngân hàng: M t v n khi cho vay, gia t ng

chi phí ho t đ ng, gi m sút l i nhu n, gi m sút giá tr c a tài s n; Khi n ngân hàng thua l , phá s n, s nh h ng đ n nh ng khách hàng g i và vay ti n… làm gi m

ni m tin c a công chúng vào h th ng ngân hàng T đó có th làm n n kinh t suy thoái, giá c t ng, s c mua gi m, th t nghi p, s kéo theo s s p đ c a h th ng ngân hàng trong n c, trong khu v c; Ngoài ra r i ro tín d ng c ng nh h ng đ n

n n kinh t th gi i trong đi u ki n h i nh p và toàn c u hóa kinh t th gi i

1.2.2 Qu n tr r i ro trong ho t đ ng ngân hàng

Theo quan đi m kinh doanh ngân hàng hi n đ i, cho r ng c n qu n tr t t c các lo i

r i ro trong kinh doanh ngân hàng m t cách toàn di n Theo đó, qu n tr r i ro là quá trình ti p c n r i ro m t cách khoa h c, toàn di n và có h th ng nh m nh n

d ng, ki m soát, phòng ng a và gi m thi u nh ng t n th t, m t mát, nh ng nh

h ng b t l i c a r i ro Qu n tr r i ro bao g m các b c: Nh n d ng r i ro, phân

tích r i ro, đo l ng r i ro, ki m soát, phòng ng a r i ro và tài tr r i ro [3]

Công tác qu n tr r i ro ngân hàng bao g m các n i dung sau:

- Nh n d ng r i ro là quá trình xác đ nh liên t c và có h th ng các ho t đ ng kinh

doanh c a ngân hàng Nh n d ng r i ro bao g m các công vi c theo dõi, xem xét, nghiên c u môi tr ng ho t đ ng và toàn b m i ho t đ ng c a ngân hàng nh m

th ng kê đ c t t c các r i ro, không ch nh ng r i ro đã và đang x y ra, mà còn

d báo nh ng d ng r i ro m i có th xu t hi n đ i v i ngân hàng, trên c s đó đ

xu t các gi i pháp ki m soát và tài tr r i ro thích h p

- Phân tích r i ro là ph i xác đ nh đ c nh ng nguyên nhân gây ra r i ro Trên c

s đó, tác đ ng đ n các nguyên nhân nh m thay đ i chúng, tìm ra bi n pháp h u

hi u đ phòng ng a r i ro

- o l ng r i ro: c n thu th p s li u và phân tích, đánh giá Trên c s k t qu

thu th p đ c, l p ma tr n đo l ng r i ro, th ng s d ng c 2 tiêu chí: T n su t

xu t hi n c a r i ro và biên đ c a r i ro – m c đ nghiêm tr ng c a t n th t

- Ki m soát – Phòng ng a r i ro là vi c s d ng các bi n pháp, k thu t, công c ,

chi n l c, các ch ng trình ho t đ ng đ ng n ng a, né tránh ho c gi m thi u t n

th t, nh ng nh h ng không mong đ i có th x y ra v i ngân hàng

- Tài tr r i ro, khi r i ro x y ra, tr c h t c n theo dõi, xác đ nh chính xác nh ng

t n th t v tài s n, v ngu n nhân l c, v giá tr pháp lý Sau đó, c n có nh ng bi n

pháp tài tr r i ro thích h p (nh : t kh c ph c r i ro và chuy n giao r i ro) [3]

Qu n tr r i ro ngân hàng đ c d a trên hàng lo t nh ng nguyên t c, trong đó bao

g m 9 nguyên t c c b n sau:

+ Nguyên t c ch p nh n r i ro;

+ Nguyên t c đi u hành r i ro cho phép;

+ Nguyên t c qu n lý đ c l p các r i ro riêng bi t;

+ Nguyên t c phù h p gi a m c đ r i ro cho phép và m c đ thu nh p;

+ Nguyên t c phù h p gi a m c đ r i ro cho phép và kh n ng tài chính; + Nguyên t c hi u qu kinh t ;

+ Nguyên t c h p lý v th i gian;

+ Nguyên t c phù h p v i chi n l c chung c a ngân hàng;

+ Nguyên t c chuy n đ y các r i ro không cho phép

1.3 Vi c ng d ng Basel II t i các qu c gia trên th gi i

1.3.1 Kh o sát vi c ng d ng Basel II t i các qu c gia trên th gi i

N m 2004, Vi n n đ nh tài chính (FSI - Financial Stability Institute) thu c BIS đã

ti n hành đi u tra, kh o sát vi c th c hi n Basel II, và c p nh t vào các n m 2006,

B ng 1.4: T ng quan vi c th c hi n Basel II (Theo s khu v c pháp lý)

* Bao g m Hoa K , Canada và M Latinh

Ngu n: Summary of responses to the Basel II implementation survey [24]

Các n c d ki n th i gian ng d ng Basel II đ c th ng kê qua b ng 1.5

Ngu n: Summary of responses to the Basel II implementation survey [24]

K t qu kh o sát 2010 c ng c các k t lu n đi u tra tr c r ng Basel II s đ c th c

hi n r ng rãi trên toàn th gi i

Các ph ng pháp đo l ng r i ro ho t đ ng: Ph ng pháp BIA đ c xem s s

d ng r ng rãi nh t (90 câu tr l i – nh n m 2008), ti p đ n ph ng pháp TSA - 84 câu tr l i (n m 2008 là 80) và AMA - 59 câu tr l i (n m 2008 là 62)

Kh o sát 2010 cho th y s l ng l n các khu v c pháp lý s s d ng ph ng pháp nâng cao đ đo l ng r i ro tín d ng và r i ro ho t đ ng theo Tr c t 1 C th có

61 khu v c pháp lý s s d ng IRB nâng cao đ đo l ng r i ro tín d ng và 59 khu

v c pháp lý s s d ng AMA đ đo l ng r i ro ho t đ ng vào n m 2015

K t qu c ng cho th y 90 khu v c pháp lý s th c hi n Tr c t 2 và 93 s th c hi n

Tr c t 3 vào n m 2015 (so v i 91 s th c hi n tr c t 2 và 3 c a n m 2008) Qua kh o sát cho th y các qu c gia đ u có xu h ng ng d ng Basel II trong qu n

tr r i ro ngân hàng, nh ng ch y u ng d ng các ph ng pháp đ n gi n, còn các

ph ng pháp ph c t p nh ph ng pháp nâng cao ch đ c ng d ng t i các ngân

hàng có quy mô ho t đ ng l n, đa ngành ngh , đa qu c gia (V n ≥ 3 t USD) [23]

1.3.2 Vi c ng d ng Basel t i M

T i M , c quan giám sát th ng yêu c u các ngân hàng th c hi n theo Basel II và

các ngân hàng l a ch n trong s các ph ng pháp khác nhau đ tính toán r i ro tín

d ng và các yêu c u v n trong ho t đ ng ngân hàng i v i ngân hàng M , ch

có các ngân hàng l n và có ho t đ ng qu c t ph i th c hi n theo Basel II, nh ng

h ph i s d ng các ph ng pháp nâng cao đ tính toán r i ro tín d ng và các yêu

c u v n ho t đ ng (các ph ng pháp ti p c n IRB và AMA)

Có 4 c quan liên quan trong vi c th c hi n Basel II: V n phòng Ki m soát ti n t (OCC), H i đ ng th ng đ c D tr Liên bang (Board), B o hi m ti n g i Liên bang (FDIC) và V n phòng giám sát ti n g i (OTS) B n c quan này đã xác đ nh phân

lo i các ngân hàng thành 3 nhóm:

- CORE Banks: ây là nh ng ngân hàng l n có ho t đ ng qu c t - b t bu c ph i

áp d ng các ph ng pháp nâng cao Các ngân hàng này ph i đáp ng 1 trong 2 tiêu chí đ c l p sau đây: (1) Có t ng giá tr tài s n h p nh t t 250 t USD tr lên; (2)

Có giá tr tài s n ho t đ ng trên b ng cân đ i k toán chi nhánh n c ngoài t 10 t USD tr lên

- OPT-IN Banks: ây là nh ng ngân hàng tình nguy n ng d ng các ph ng pháp

nâng cao trong đánh giá r i ro

- General Banks: Là các ngân hàng còn l i không áp d ng các ph ng pháp ti p

c n nâng cao, mà ch áp d ng các ph ng pháp đ n gi n trong đánh giá r i ro

1.3.3 Vi c ng d ng Basel II t i m t s n c thu c khu v c Châu Á

H u h t các qu c gia trong khu v c đ u đã l a ch n l trình áp d ng phù h p v i h

th ng ngân hàng c a mình trên c s xem xét kh n ng và các y u t n n t ng nh

h th ng c s d li u, h th ng CNTT, th tr ng n n t ng, tính chuyên nghi p trong ho t đ ng ngân hàng… H u h t các nhà qu n lý Châu Á đ u ng h các

m c tiêu chung c a Basel II và k v ng Basel II s c i thi n công tác qu n lý r i ro,

c ng nh b sung cho các m c tiêu giám sát c a h Vi c ng d ng các ph ng pháp đánh giá r i ro c a Basel II th hi n qua b ng sau:

B ng 1.6: Tóm t t vi c th c hi n Basel II m t s n c Châu Á

Qu c gia Các cách ti p c n r i ro tín d ng Các cách ti p c n r i ro ho t đ ng

Trung Qu c Không áp d ng D ki n 2010 Không áp d ng Không áp d ng D ki n 2010 Không áp d ng

Ngu n: C quan H p tác qu c t Nh t B n (JICA) [7]

1.3.4 Bài h c kinh nghi m đ i v i Vi t Nam

T vi c tham kh o ng d ng Basel II c a m t s n c trên th gi i, cho th y m c

đ các n c đã s n sàng ng d ng Hi p c Basel (mà đ c bi t là Basel II), kinh

nghi m các n c cho th y đ vi c ng d ng thành công Basel c a các ngân hàng

ph thu c vào m t s y u t nh : Th c tr ng h th ng qu n lý r i ro c a ngân hàng; Cân đ i chi phí/l i ích d tính khi th c hi n Basel; M c đ nh h ng c a ngân hàng trung ng; Và s chu n b th c hi n Basel c a các ngân hàng c nh tranh

Vi c tri n khai ng d ng Hi p c Basel nên phân chia h th ng NHTM ra thành nhi u nhóm ngân hàng khác nhau theo quy mô v n, tài s n, ho t đ ng qu c t … đ

t đó xây d ng l trình ng d ng phù h p v i t ng nhóm ngân hàng đó

N u nhìn t góc đ c a 1 ngân hàng trung ng, nh ng y u t s đ c cân nh c khi chu n b th c hi n Hi p c m i bao g m: Các u tiên qu c gia; M c đ s n sàng

v khuôn kh pháp lý và qu n lý; Các chu n m c k toán; Ngu n nhân l c và đ i

ng chuyên gia; Tính lành m nh trong công tác qu n tr ; Tính k lu t th tr ng;

M c đ tin c y c a các t ch c x p h ng tín d ng; Các v n đ v c nh tranh lành

m nh; S c nh tranh v i các ngân hàng ngo i; …

có th áp d ng t t các nguyên t c đánh giá an toàn ho t đ ng c a h th ng ngân hàng theo Basel, m t trong nh ng y u t quan tr ng là s ho t đ ng hi u qu c a c quan giám sát ho t đ ng thanh tra - giám sát có hi u qu , đáp ng yêu c u c a

m t ngân hàng trung ng hi n đ i và yêu c u th c ti n phát tri n h th ng NHVN,

c n thi t ph i xây d ng h th ng giám sát ngân hàng h u hi u v th ch , mô hình

t ch c, công ngh hi n đ i, v n đ nhân l c và ph ng pháp ng d ng theo các nguyên t c, chu n m c qu c t v giám sát ngân hàng

Yêu c u c p thi t đ t ra đ i v i h th ng NHTMVN là t ng c ng th c hi n các

gi i pháp lành m nh hóa và nâng cao n ng l c tài chính, đ c bi t là nâng cao n ng

l c qu n tr r i ro, th c hi n các gi i pháp t ng v n t có c a các NHTM đ đ m

b o t l an toàn v n t i thi u thông qua phát hành trái phi u, c phi u, sáp nh p,

h p nh t, c ph n hóa các NHTMNN, nâng cao ch t l ng tài s n có

1.4 S c n thi t ph i ng d ng hi p c Basel trong qu n tr r i ro đ i v i NHTM Vi t Nam

Hi n nay, các n c OECD và m t s th tr ng m i n i đ u áp d ng Basel II nh m

m c tiêu đ m b o an toàn và hi u qu c a h th ng tài chính M c dù vi c ti p c n

Basel II đòi h i k thu t ph c t p, trong khi h th ng NHVN m i đang giai đo n phát tri n ban đ u Tuy nhiên, trong xu th h i nh p và t do hóa ho t đ ng ngân hàng v i nhi u lo i hình d ch v ngân hàng m i, vi c áp d ng Basel II là yêu c u

c p thi t và b t bu c đ i v i m i NHTM

Vi t Nam tr thành thành viên c a WTO vào tháng 11/2006 đã t o ra r t nhi u c

h i và thách th c cho n n kinh t Vi t Nam h i nh p thành công, các NHTMVN ph i nâng cao n ng l c c nh tranh, chu n hoá công tác qu n tr r i ro, trong đó có qu n tr r i ro theo Basel II, nh m lành m nh trong kinh doanh và t o

s c h p d n trong h p tác v i các nhà đ u t và c ng đ ng tài chính qu c t Tuy

Hi p c Basel II ch là m t thông l qu c t và vi c áp d ng Basel II là không b t

bu c, nh ng vì l i ích qu c gia, l i ích c a b n thân ngân hàng mà h u h t các ngân hàng trên th gi i đ u s n sàng tuân th các quy đ nh c a Basel II Do v y, các NHTM Vi t Nam c ng không n m ngoài xu th đó

T 2011 đ n 2020, Vi t Nam ph i th c hi n nh ng cam k t còn l i trong khuôn kh

c a Hi p đ nh th ng m i Vi t - M c ng nh các yêu c u còn l i c a GATS và AFAS v m c a d ch v tài chính ngân hàng Theo cam k t, các chi nhánh ngân hàng n c ngoài s đ c đ i x qu c gia đ y đ k t ngày 01/01/2011 Các ngân hàng ngo i ho t đ ng có tính chuyên nghi p cao, danh m c s n ph m d ch v đa

d ng, phong phú, h th ng qu n tr r i ro tiên ti n theo chu n m c qu c t Do đó,

s t o s c nh tranh gay g t v i các ngân hàng n i Trong khi, h th ng qu n tr r i

ro c a các NHVN còn y u, ti m n nhi u r i ro trong đi u hành ho t đ ng Cho nên, n u không có chi n l c c th đ hoàn thi n công tác qu n tr r i ro, thì các NHTMVN s khó c nh tranh v i các ngân hàng ngo i

Th i gian qua, t c đ phát tri n và h i nh p n n kinh t quá nhanh, v i s góp m t

c a các ngân hàng ngo i, h th ng ngân hàng Vi t Nam đã có s gia t ng đáng k

v s l ng, quy mô, t c đ t ng tr ng ti n g i, tín d ng nhanh trong khi, h

th ng v n b n pháp quy còn ch ng chéo, ch a ch t ch , ti m n nhi u r i ro Nên

vi c hoàn thi n h th ng ki m soát nh m h n ch r i ro cho h th ng NHVN c ng

nh b o v quy n l i c a ng i g i ti n là h t s c c n thi t N u không s m xây

d ng h th ng quy đ nh lu t pháp ch t ch d a trên thông l qu c t , thì h th ng NHVN có th s ph i gánh ch u nh ng h u qu h t s c n ng n

Vi t Nam đang trong quá trình h i nh p sâu r ng vào n n kinh t qu c t , ho t đ ng kinh doanh ngân hàng không còn gói g n th tr ng n i đ a, nhi u ngân hàng trong n c đã và đang tính t i vi c m r ng ho t đ ng c a mình t i th tr ng qu c

t thông qua vi c l p chi nhánh, nh : BIDV, Sacombank, Agribank, g n đây nh t là Quân i và s p t i có th là Vietcombank Mu n v y, các ngân hàng ngoài vi c

ph i đ m b o đ c các yêu c u v n ng l c tài chính, còn c n ph i tuân theo pháp

lu t c a n c s t i, ho t đ ng theo quy chu n qu c t , ch không th ch th c hi n theo lu t pháp và thông l c a Vi t Nam n c nh k ho ch c a Sacombank t i Trung Qu c bu c ph i t m ng ng do các rào c n k thu t cao c a n c s t i Do

đó, vi c áp d ng các chu n m c và thông l qu c t vào ho t đ ng ngân hàng là h t

th gi i i u này s góp ph n phát tri n an toàn và b n v ng h th ng NHVN

Nh ng v n đ nói trên đ t ra yêu c u các NHVN ph i đ i m i, ph i áp d ng các chu n m c qu c t C i cách là t t y u, nh ng n u c i cách quá ch m s khi n chúng ta ph i gánh ch u chi phí c h i ngày càng l n và r i ro đ v s không ch

đ i b t k ai, vì b t c nguyên nhân gì Do đó, vi c áp d ng nh ng chu n m c qu c

t c a Basel II vào h th ng NHVN là đòi h i mang tính khách quan, nh m đ m

b o s n đ nh v tài chính c a qu c gia, khu v c và trên tr ng qu c t Tuy nhiên,

h th ng NHVN c n có nh ng b c chu n b k l ng và l trình c th đ áp d ng Basel II m t cách h p lý, phù h p v i đi u ki n Vi t Nam