Thẩm định kinh tế tài chính nhà máy nhiệt điện sông Hậu 1

Error!. Bookmark not defined... ây chính là lý do hình thành đ tài này... Các n c phát tri n th ng dùng ph ng pháp đ nh giá theo chi phí biên, khi đó giá đi n b ng chi phí biên và b ng d

L I CAM OAN

Tôi cam đoan lu n v n này là do tôi th c hi n hoàn toàn, d a trên ki n th c đã h c và

nh ng s li u thu th p đ c tôi t phân tích và đánh giá theo quan đi m c a tôi, các s li u

th hi n trong lu n v n tôi đ u trích ngu n c th và có đ chính xác cao nh t trong ph m

vi hi u bi t c a tôi Lu n v n này không nh t thi t ph n ánh quan đi m c a Tr ng i

h c Kinh t TP.HCM hay Ch ng trình Gi ng d y Kinh t Fulbright

TP.HCM, ngày 25 tháng 4 n m 2011

Tác gi lu n v n

Ph m V n t

L I C M N

Tôi xin trân tr ng c m n quý th y cô Tr ng i h c Kinh t TP.HCM và Ch ng trình

Gi ng d y Kinh t Fulbright đã t n tình ch d y tôi trong su t quá trình h c t p t i tr ng

và th c hi n đ tài “Th m đ nh kinh t - tài chính nhà máy nhi t đi n Sông H u 1”

Tôi xin trân tr ng c m n Th y TS Cao Hào Thi đã t n tình, h ng d n giúp đ tôi trong

TÓM T T

Hi n nay Vi t Nam tình tr ng thi u đi n v n đang x y ra và d ki n nh ng n m s p t i

đi n v n thi u tr m tr ng Tr c tình hình đó, Nhà n c đã kêu g i các thành ph n kinh t trong và ngoài n c đ u t vào ngu n đi n, trong đó T p đoàn D u khí Vi t Nam d ki n xây d ng d án Nhà máy nhi t đi n than Sông H u 1 trên di n tích đ t 139,5ha t i t nh

H u Giang v i công su t 2x600 MW T ng m c đ u t c a nhà máy c tính kho ng 1,6

t USD, trong đó v n ch s h u 30% và 70% còn l i d ki n vay th ng m i

K t qu phân tích tài chính cho NPV t ng đ u t là -630 tri u USD, NPV ch đ u t là -422,41 tri u USD, d án không kh thi v m t tài chính

K t qu phân tích r i ro cho th y d án có nhi u r i ro, tuy nhiên khi giá đi n tài chính

t ng t 5 UScent/kWh lên 6,7 UScent/kWh hay d án s d ng đ c ngu n nhiên li u than trong n c thì d án kh thi v m t tài chính

K t qu phân tích kinh t cho NPV= 1.600,78 tri u USD, d án kh thi v m t kinh t xã

h i

K t qu phân tích phân ph i cho th y các nhóm đ i t ng đ c h ng l i r t nhi u t d

án g m Chính ph đ c 730,45 tri u USD, h tiêu dùng đi n đ c 1.333,08 tri u USD Ngoài ra, nhóm đ i t ng b thi t h i t d án là ng i dân b gi i t a thi t 3,78 tri u USD Trên quan đi m n n kinh t thì đây là m t d án t t, mang l i nhi u l i ích cho xã h i, đóng góp cho an ninh n ng l ng qu c gia và góp ph n vào t ng tr ng kinh t Tuy nhiên, đ d án tri n khai th c hi n c n ph i đi u ch nh m t s y u t c n thi t đ đ m b o hài hòa l i ích c a các bên, c th nh t ng chi phí đ n bù gi i t a cho ng i dân trong khu

v c b nh h ng t 70.000 đ ng/m2 đ t lên 120.000 đ ng/m2 đ m b o không b thi t thòi

và t ng giá đi n tài chính t 5 UScent/kWh lên 6,7 UScent/kWh đ m b o su t sinh l i

ch p nh n đ c cho Ch đ u t

M C L C

L I CAM OAN i

L I C M N ii

TÓM T T iii

DANH M C CÁC KÝ HI U VÀ CH VI T T T vii

DANH M C CÁC B NG BI U ixU DANH M C CÁC HÌNH V , TH x

CH NG 1: GI I THI U 1U 1.1 t v n đ 1

1.1.1 Lý do hình thành d án 1

1.1.2 Lý do hình thành đ tài 4

1.2 M c tiêu c a đ tài 5

1.3 Câu h i nghiên c u 5

1.4 Ph m vi c a đ tài 5

1.5 B c c đ tài 5

CH NG 2: C S LÝ THUY T & 7

T NG QUAN V NHÀ MÁY NHI T I N THAN 7

2.1 C s lý thuy t phân tích d án 7

2.1.1 Các quan đi m phân tích d án 7

2.1.2 Các ph ng pháp phân tích d án 8

2.2 T ng quan v ngu n cung c p than và nhà máy nhi t đi n than trên th gi i 9

2.2.1 Nhà máy nhi t đi n than 9

2.2.2 Ngu n cung c p than 9

2.3 T ng quan v ngu n cung c p than và nhà máy nhi t đi n than Vi t Nam 10

2.3.1 Nhà máy nhi t đi n than 10

2.3.2 Ngu n cung c p than Vi t Nam 10

2.3.3 Ngu n than nh p kh u 10

2.3.4 Ngu n than d ki n cho nhà máy nhi t đi n Sông H u 1 10

2.4 K t lu n 11

CH NG 3: MÔ T D ÁN 12

3.1 Gi i thi u d án 12

3.2 M c tiêu d án 12

3.3 Ngu n v n d án 12

3.4 Quy mô d án 12

3.5 Công ngh cho d án 13

3.6 Gi i thi u v Ch đ u t 13

3.7 K t lu n 14

CH NG 4: PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH 15

4.1 L p bi u đ dòng ti n t 15

4.1.1 Các thông s ch y u c a nhà máy 15

4.1.2 Các thông s v mô 15

4.1.3 Các c s xác đ nh chi phí d án 16

4.1.4 C s đ xác đ nh doanh thu d án 18

4.1.5 Ngu n v n và chi phí s d ng v n 18

4.1.6 Báo cáo thu nh p 19

4.1.7 Báo cáo ngân l u 19

4.2 Tính toán phân tích tài chính 19

4.2.1 Theo quan đi m t ng đ u t 19

4.2.2 Theo quan đi m ch đ u t 19

4.3 K t lu n 20

CH NG 5: PHÂN TÍCH R I RO 21

5.1 Phân tích đ nh y 21

5.2 Xác đ nh các bi n r i ro 21

5.2.1 Ph ng án v n đ u t t ng/gi m trong kho ng 10% 21

5.2.2 Ph ng án thay đ i giá bán đi n 22

5.2.3 Ph ng án thay đ i đi n n ng phát 22

5.2.4 Ph ng án thay đ i giá mua than 23

5.2.5 Ph ng án thay đ i t l v n CSH 23

5.2.6 Ph ng án thay đ i theo t l l m phát USD 24

5.2.7 Ph ng án t h p thay đ i v n đ u t (±10%) và đi n n ng phát (±10%) 24

5.2.8 Ph ng án t h p giá than thay đ i và giá bán đi n thay đ i 25

5.3 Phân tích k ch b n t ng h p 26

5.4 Tóm t t k t qu phân tích đ nh y và phân tích k ch b n 26

5.5 Phân tích mô ph ng Monte Carlo 26

5.6 K t lu n 27

CH NG 6: PHÂN TÍCH KINH T , XÃ H I 28

6.1 Phân tích kinh t 28

6.1.1 Phân tích h s chuy n đ i giá tài chính sang giá kinh t 28

6.1.2 Phân tích ngo i tác tích c c và tiêu c c 29

6.2 Xác đ nh dòng ti n kinh t c a d án 30

6.3 Phân tích k t qu 31

6.4 Phân tích xã h i 31

6.4.1 Tác đ ng đ n xã h i 31

6.4.2 Tác đ ng đ n môi tr ng 31

6.5 Phân tích r i ro 33

6.5.1 Phân tích đ nh y 33

6.5.2 Phân tích mô ph ng Monte Carlo 35

6.6 K t lu n 35

CH NG 7: K T LU N VÀ KI N NGH 36

7.1 K t lu n 36

7.2 Ki n ngh 36

7.2.1 i v i Nhà n c 36

7.2.2 i v i UBND t nh H u Giang 37

7.2.3 i v i Ch đ u t 37

7.2.4 i v i tác đ ng đ n môi tr ng 38

7.3 Nh ng t n t i và h n ch c a đ tài 38

TÀI LI U THAM KH O 39

PH L C Error! Bookmark not defined.

DANH M C CÁC KÝ HI U VÀ CH VI T T T

Ký hi u Ý ngh a

ADB : Ngân hàng Phát tri n Ch u Á (Asian Development Bank)

AER : T giá h i đoái đi u ch nh (Adjusted Exchange Rate)

BOT : Xây d ng - V n hành - Chuy n giao (Build Own Transfer)

BTNMT : B Tài nguyên Môi tr ng

IMF : Qu Ti n t Qu c t (International monetary Fund)

IPP : Nhà s n xu t đi n đ c l p (Independent Power Producer)

IRR : Su t sinh l i n i t i (Internal Rate of Return)

NMN : Nhà máy nhi t đi n

NPV : Giá tr hi n t i ròng (Net Present Value)

OER : T giá h i đoái chính th c (Official Exchange Rate)

O&M : V n hành và b o d ng (Operation and Maintenance)

PPA : H p đ ng mua bán đi n song ph ng có th i h n (Power Purchase

TIP : T ng đ u t

TKV : T p đoàn Than khoáng s n Vi t Nam

TQ : Trung Qu c

UBND : y ban Nhân dân

USD : ng đô la M (United States Dollar)

WACC : Chi phí v n bình quân tr ng s (Weighted Average Cost of Capital)

WB : World Bank

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 1.1 D báo nhu c u đi n giai đo n 2006-2020 1

B ng 1.2 ánh giá tình hình th c hi n ngu n đi n 2

B ng 1.3 Phân lo i ngu n đi n theo ch s h u đ n n m 2009 2

B ng 1.4 C c u công su t đ n n m 2009 2

B ng 2.1 Các nhà máy đi n s d ng nhiên li u trên th gi i 9

B ng 4.1 T l l m phát Hoa K k t n m 2011 15

B ng 4.2 Ngân l u chi phí đ u t VT: tri u USD 16

B ng 4.3 K t qu phân tích tài chính theo quan đi m t ng đ u t 19

B ng 4.4 K t qu phân tích tài chính theo quan đi m ch đ u t 20

B ng 5.1 K t qu phân tích đ nh y theo v n đ u t 21

B ng 5.2 K t qu phân tích đ nh y theo giá bán đi n 22

B ng 5.3 K t qu phân tích đi n n ng phát thay đ i 22

B ng 5.4 K t qu phân tích giá than thay đ i 23

B ng 5.5 K t qu phân tích thay đ i t l v n ch s h u 24

B ng 5.6 K t qu phân tích thay đ i t l l m phát USD 24

B ng 5.7 K t qu phân tích t h p vi c thay đ i v n đ u t t ng và đi n n ng phát 25

B ng 5.8 K t qu phân tích t h p vi c t ng giá bán đi n và gi m giá than 25

B ng 5.9 L a ch n k ch b n 26

B ng 6.1 B ng t ng h p các h s CF và giá kinh t 29

B ng 6.2 K t qu phân tích phân ph i 31

B ng 6.3 K t qu tính toán khí th i c a NM Sông H u 1 32

B ng 6.4 K t qu phân tích đ nh y theo v n đ u t 33

B ng 6.5 K t qu phân tích đ nh y theo giá bán đi n 34

B ng 6.6 K t qu phân tích đi n n ng phát thay đ i 34

B ng 6.7 K t qu phân tích giá than thay đ i 34

B ng 6.8 K t qu phân tích thay đ i t l l m phát USD 34

DANH M C CÁC HÌNH V , TH

Hình 3.1 Mô hình c b n c a nhà máy nhi t đi n đ t than 13Hình 5.1 K t qu ch y mô ph ng NPV theo quan đi m t ng đ u t và ch đ u t 27Hình 6.1 K t qu ch y mô ph ng NPV theo quan đi m n n kinh t 35

t ng t 25,8 t kWh n m 2001 lên 76 t kWh n m 2009, trong 8 n m đi n th ng ph m

t ng kho ng 3 l n, vi c gia t ng s n l ng đi n đ đ m b o cung c p đi n cho các ngành kinh t và đ i s ng sinh ho t trong nhân dân, nhu c u đi n th ng ph m n a cu i n m

2009 t ng 17% so v i cùng k n m 2008 Trong vi c tiêu dùng đi n có xu h ng t l đi n dùng cho công nghi p, th ng m i và ho t đ ng khác l i t ng, t l đi n dùng cho qu n lý

và tiêu dùng trong dân l i gi m d n T tr ng đi n công nghi p t ng t 40,6% n m 2001 lên 50,6% n m 2009, đi n cung c p cho sinh ho t gia d ng gi m t 48,9% n m 2001

xu ng 40,1% n m 2009, t tr ng đi n tiêu th dùng cho công nghi p t ng m i n m, v i t

tr ng này kéo theo nhu c u tiêu th đi n m i n m c ng t ng cao, nh ng s li u c th theo

t ng khu v c kinh t và theo t ng n m đ c th hi n t i B ng 1.1 Ph l c 01

Theo d báo c a World Bank (WB) t i B ng 1.1 v nhu c u tiêu th đi n trong giai đo n 2010-2020 c ng t ng lên r t cao, trong giai đo n 2006-2010 nhu c u tiêu th đi n t ng 16% và v n ti p t c t ng tr ng cho nh ng n m sau đó

B ng 1.1 D báo nhu c u đi n giai đo n 2006-2020

h t 9.205 MW và trong n m 2020 nhu c u công su t lên đ n 60.300 MW

Công su t l p đ t d ki n cho các n m c ng không đ m b o, ti n đ th c hi n c th nêu

t i B ng 1.2, d n đ n công su t l p đ t không đ theo nh k ho ch th c hi n, làm gây ra tình tr ng thi u đi n tr m tr ng h n và thêm vào đó mùa khô v i tình hình th i ti t n ng

nóng b t th ng kéo dài, khô h n trên di n r ng, l u l ng n c v các h th y đi n th p

đã d n đ n các nhà máy th y đi n không th phát đi n theo công su t l p đ t làm gây thêm

s thi u h t tr m tr ng s n l ng đi n cung c p trong các tháng mùa khô

B ng 1.2 ánh giá tình hình th c hi n ngu n đi n

c

2010

2006-2010 Quy t đ nh phê duy t (MW) 861 2.096 3.271 3.393 4.960 14.581

Nh n th y vi c đ u t vào ngu n cung c p đi n là v n đ c p thi t, Chính ph đã đ nh

h ng phát tri n ngành đi n theo h ng đa d ng hóa s h u, kêu g i các thành ph n kinh

t trong và ngoài n c đ u t phát tri n ngu n đi n, các d án tr ng đi m đ c công b đ thu hút các thành ph n kinh t đ u t vào, nh v y mà c c u v s h u và đa d ng hóa v ngu n đi n đ c nâng lên qua t ng n m, đ n n m 2009 t tr ng s h u ngu n cung c p

đi n nêu t i B ng 1.3, đi u này gi m b t đ c ph n nào r i ro v thi u h t ngu n đi n

B ng 1.3 Phân lo i ngu n đi n theo ch s h u đ n n m 2009

Tên đ n v EVN ph n C nIPP, BOT c ngoài PVN Nh p

kh u TKV

T nhân Khác T ng

S h u (%) 53,1 14,6 10,4 10,0 4,1 3,7 2,8 1,3 100

Ngu n: Vi n N ng L ng (2010, tr.I-14)

B ng 1.3 trên cho th y đ n n m 2009, EVN ch còn s h u 53,1 %, nâng cao s h u ngu n

c a các đ n v khác ngoài EVN, trong đó T p đoàn D u khí Vi t Nam (PVN) c ng đã l n

m nh trong vi c đ u t sang l nh v c đi n n ng khi s h u đ n 10% Ngoài ra t tr ng v ngu n đi n c ng đã đa d ng hóa theo nh B ng 1.4, n c ta c ng đã xây d ng nhi u lo i nhà máy đ không ph thu c vào m t lo i ngu n (th y đi n), s nâng cao đ c kh n ng

B ng 1.4 trên cho th y th y đi n không còn đ ng đ u v i 37,7% ch đ ng th 2 sau tua bin khí (TBK) 38,2 %, nhi t đi n (N ) than c ng đang d n l n m nh khi chi m đ n 11% c

nh th ng kho ng vài ch c MW, thích h p cho phát tri n ngu n đi n theo vùng đáp

ng nhu c u phát tri n ngu n đi n t ng nhanh v i công su t l n ch có th s d ng các nhà máy đi n có công su t l n nh : than, khí, d u, h t nhân, th y đi n; trong đó đi n h t nhân

s d ng ph bi n các n c phát tri n, còn n c ta c ng đang d ki n đ th c hi n, tuy nhiên v n còn nhi u tranh cãi v tính k lu t c a ng i dân Vi t Nam khi v n hành nhà máy, ch a đo l ng h t nh ng h u qu phóng x khi có s c x y ra, do đó ch a bi t đ n khi nào m i có th th c hi n đ c Các nhà máy th y đi n n c ta c ng đang phát tri n, tuy nhiên ti m l c phát tri n không còn l n, khó kh n nhi u trong vi c di d i s l ng dân

c r t l n đ xây nhà máy th y đi n, gi i quy t l n v suy thoái môi tr ng sinh thái, n u không c n th n s gây ra nh ng nguy c l l t khó l ng và n đ nh dân c trong khu v c xây d ng nhà máy đi n, nhà máy th y đi n c ng không th s m phát tri n nhanh chóng và

đ a vào v n hành đáp ng nhu c u tiêu th đi n Vì v y, đáp ng k p th i ngu n đi n t ng nhanh hi n t i và trong t ng lai ch có th s d ng các nhà máy đi n: than, khí và d u; trong đó theo quy ho ch c a ngành d u khí thì ngu n khí đang h n h p, ch có th duy trì cung c p khí cho các nhà máy đi n s d ng khí hi n t i và không th phát tri n thêm các nhà máy đi n ch y khí khác; giá d u hi n nay t ng cao nên vi c s d ng d u đ s n xu t

đi n là không hi u qu Các thông s đ u t cho các nhà máy này đ c nêu ra t i B ng 1.3

Ph l c 01, trong đó cho th y các t máy nhi t đi n than mi n B c có chi phí trung bình

th p nh t (v i h s s d ng công su t t 60-80%), sau đó đ n các t máy than chuy n t

mi n B c vào Nam, đ ng th 3 là các t máy tuabin khí h n h p (h s công su t t 80%), do đó vi c đ u t vào nhà máy đi n than v n thu n ti n, hi u qu và kh thi nh t

70-M t khác, khu v c mi n Nam là vùng kinh t có vai trò r t quan tr ng đ i v i c n c,

mi n Nam đóng góp l n nh t cho kinh t Vi t Nam, chi m g n 60% thu ngân sách, trên 70% kim ng ch xu t kh u, v n đ u t tr c ti p n c ngoài (FDI) đ u t vào mi n Nam

đ ng hàng đ u c n c, v i dân s đô th chi m t l g n 50% (so v i m c bình quân 25%

c a c n c) Mi n Nam c ng là n i t p trung s l ng các khu công nghi p l n c a c

n c Trong đó, ph i k đ n vùng ng b ng Sông C u Long ( BSCL) đóng góp r t l n vào vi c phát tri n kinh t c a đ t n c N m 2010 t ng s n l ng l ng th c c a khu v c BSCL đ t g n 21,6 tri u t n, đ m b o đ tiêu dùng trong n c và xu t kh u 6,8 tri u t n

g o, cao nh t t tr c đ n nay S n l ng th y s n ti p t c đ ng đ u c n c v i h n 2,3 tri u t n; s n xu t công nghi p đ t giá tr g n 120.000 t đ ng, t ng 16,7% so v i n m

20091, t ng tr ng bình quân qua các n m t 2001 đ n 2008 c a các t nh BSCL h n 8,6%, chi ti t t c đ t ng tr ng kinh t c a các t nh BSCL trong th i gian qua đ c nêu

t i B ng 1.2 Ph l c 01 Trong khi đó, khu v c BSCL hi n nay ch có nhà máy nhi t đi n

C n Th có t ng công su t 363 MW (33 MW+ 330 MW) và nhà máy đi n Cà Mau 1-2 có

t ng công su t 1.542 MW (771 MW + 771 MW) S phát tri n nhanh c a khu v c BSCL, nh ng v i t ng công su t hai nhà máy trong khu v c này ch a t i 2.000 MW,

v n đang thi u ngu n cung đi n đ đáp ng nhu c u phát tri n hi n t i và trong t ng lai

Vì v y, c n thi t xây d ng nhà máy nhi t đi n trong khu v c BSCL này và t nh H u Giang là n i thích h p nh t có th ti n hành xây d ng nhà máy nhi t đi n than, m t khác sông H u n m trong vùng BSCL b ng ph ng không đ đi u ki n v cao trình đ t o áp

l c n c nên không th phát tri n th y đi n T nh H u Giang n m khu trung tâm BSCL

v i t c đ t ng tr ng kinh t 13,54% n m 2010 và có dòng sông H u ch y qua, n i có th

d dàng v n chuy n máy móc, thi t b và nhiên li u than cung c p cho nhà máy nhi t đi n

ch y than T nh H u Giang giáp ranh v i thành ph C n Th , thành ph C n Th là đô th

lo i I thu c vùng kinh t tr ng đi m c a vùng BSCL, vùng kinh t tr ng đi m th t c a

Vi t Nam Và d án Nhà máy nhi t đi n Sông H u 1 d ki n th c hi n t lúc gi i phóng

m t b ng đ n khi xây d ng hoàn t t trong giai đo n 2011-2015, đ a vào v n hành n m

2016 t i xã Phú H u A, huy n Châu Thành, t nh H u Giang đ c hình thành trên c s đó

hi u qu v m t kinh t đ i v i qu c gia M t khác, nhà máy đi n Sông H u 1 n m trong

T ng s đ VI đã đ c Th t ng Chính ph phê duy t đ đ m b o ngu n đi n cung c p cho qu c gia, phù h p v i quy ho ch phát tri n đ t n c, d án thu hút các thành ph n kinh t khác tham d đ u t đ đ m b o ngu n cung đi n cho qu c gia Vì v y, vi c phân tích đ y đ các y u t v tài chính, kinh t , xã h i và nh h ng đ n môi tr ng c a d án

là r t c n thi t đ i v i ch đ u t PVN và c qu c gia K t qu nghiên c u kh thi c a d

án là c s đ ch đ u t PVN quy t đ nh d án có nên đ u t hay không, và nh ng ki n ngh thi t th c đ nhà n c, nhân dân h tr giúp d án tr nên kh thi h n đ m b o ngu n cung đi n luôn t ng tr ng n đ nh đáp ng nhu c u tiêu th đi n qu c gia và phát tri n kinh t b n v ng trong t ng lai c a khu v c BSCL và c qu c gia ây chính là lý do hình thành đ tài này

1.2 M c tiêu c a đ tài

M c tiêu c a đ tài là phân tích tính kh thi tài chính c a d án trên quan đi m t ng đ u t ,

ch đ u t , phân tích hi u qu đ u t v kinh t , xã h i c a d án, phân tích các y u t tác

đ ng đ n môi tr ng và ki n ngh nh ng chính sách liên quan

đ n phân ph i xác su t c a các bi n đ u vào, phân tích kinh t , xã h i có d a trên h s chuy n đ i giá và phân tích ngo i tác

1.5 B c c đ tài

Lu n v n g m 07 ch ng nh sau: Ch ng 1 gi i thi u lý do hình thành d án và lý do hình thành đ tài, đ ng th i đ a ra m c tiêu đ tài, nh ng câu h i nghiên c u và ph m vi nghiên c u đ tài; Ch ng 2 c s lý thuy t và t ng quan v nhà máy nhi t đi n than;

Ch ng 3 mô t d án c th , gi i thi u v d án Nhà máy nhi t đi n Sông H u 1 và gi i thi u v ch đ u t ; Ch ng 4 phân tích tài chính c a d án; Ch ng 5 phân tích r i ro,

đ a ra nh ng y u t c th có th tác đ ng t t và x u đ n d án, d a trên phân tích đ

nh y, phân tích k ch b n, phân tích Monte carlo; Ch ng 6 phân tích kinh t - xã h i c a

d án và Ch ng 7 trình bày nh ng ý ngh a rút ra t nh ng phân tích đã nêu các ph n trên t đó rút ra k t lu n và ki n ngh c a đ tài

CH NG 2: C S LÝ THUY T &

T NG QUAN V NHÀ MÁY NHI T I N THAN

Ch ng này gi i thi u t ng quan c s lý thuy t đ phân tích d án, gi i thi u t ng quan

v ngu n cung c p than và nhà máy nhi t đi n than trên th gi i, nhà máy nhi t đi n than

t i Vi t Nam

2.1 C s lý thuy t phân tích d án

2.1.1 Các quan đi m phân tích d án2

2.1.1.1 Phân tích tài chính

- Quan đi m t ng đ u t : c xem là quan đi m ngân hàng, quan tâm đ n vi c đánh giá

s an toàn c a v n vay mà d án có th c n, ngân hàng xem các d án nh là m t ho t

đ ng có kh n ng t o ra nh ng l i ích tài chính rõ ràng Các ngân hàng xem xét các dòng tài chính rót vào d án và các l i ích, v i c l i ích và chi phí đ c xác đ nh theo giá c tài chính

- Quan đi m ch đ u t : Ch đ u t xem xét m c thu nh p ròng t ng thêm c a d án so

v i nh ng gì h có th ki m đ c trong tr ng h p không có d án, ch đ u t xem nh ng

gì mà h b m t khi th c hi n d án là chi phí, ch đ u t c ng v n vay ngân hàng nh kho n thu ti n m t và tr ti n kho n lãi vay và n g c nh kho n chi ti n m t

2.1.1.2 Phân tích kinh t

Phân tích hi u qu kinh t đ tính toán t su t l i nhu n c a d án theo quan đi m qu c gia, s d ng giá kinh t đã lo i b thu và tr giá, b sung thêm ngo i tác, l i ích, chi phí

mà d án t o ra bên ngoài vùng d án

2.1.1.3 Phân tích phân ph i thu nh p

Phân tích phân ph i nh m xem xét l i ích ròng mà d án mang l i cho các nhóm đ i t ng

ch u nh h ng tr c ti p hay gián ti p b i d án, sau khi đã tr đi chi phí c h i c a h , phân tích đ c xây d ng trên c s s khác bi t gi a phân tích tài chính và kinh t

2.1.1.4 Phân tích nhu c u c b n

Phân tích nhu c u c b n nh m xác đ nh các ngo i tác tích c c khi các đ i t ng liên quan

đ n d án tiêu th m t hàng hóa d ch v đáng khuy n khích v i m c s n lòng chi tr c a

2

Jenkins Glenn P & Harberger Arnold C (1995, tr 12 ch ng 3 )

cá nhân th p h n giá tr th c s c a hàng hóa d ch v Khi phân tích s c ng thêm m t kho n ti n cho giá tr t ng thêm c a nh ng hàng hóa d ch v đ c xã h i tiêu th nh k t

qu ho t đ ng c a d án

2.1.2 Các ph ng pháp phân tích d án

2.1.2.1 Các ph ng pháp phân tích tài chính

- Ph ng pháp giá tr hi n t i ròng (NPV)3: Xác đ nh giá tr hi n t i ròng c a ngân l u d

án theo các quan đi m t ng đ u t , ch đ u t , ngân sách và toàn b n n kinh t v i m t

su t chi t kh u th hi n đ c chi phí c h i c a v n, l a ch n theo tiêu chí NPV d ng

ho c b ng không có ngh a là d án t t

- Ph ng pháp t s l i ích – chi phí (B/C)4: T s hi n giá ròng c a ngân l u l i ích và

hi n giá ròng c a ngân l u chi phí, v i su t chi t kh u là chi phí c h i c a v n, l a ch n theo tiêu chí t s l n h n ho c b ng 1 thì d án đ c ch p nh n

- Ph ng pháp su t sinh l i n i t i (IRR)5: Nói lên kh n ng sinh l i c a m t d án, su t sinh l i này đ c tính toán khi cho NPV l i ích ròng v b ng không, l a ch n theo tiêu chí

2.2 T ng quan v ngu n cung c p than và nhà máy nhi t đi n than trên th gi i 2.2.1 Nhà máy nhi t đi n than9

Theo s li u c a ngành than th gi i, các n c trên th gi i v n s d ng ngu n đi n r t l n

đ c s n xu t t nhà máy nhi t đi n than, theo s li u c th nêu t i B ng 2.1

B ng 2.1 Các nhà máy đi n s d ng nhiên li u trên th gi i

NM dùng nhiên li u Than Khí Hydro H t

Ngu n: Wolrd coal (2011)

B ng 2.1 cho th y nhà máy đi n s d ng than v n nhi u nh t trên th gi i, chi m 41 % s n

l ng đi n toàn c u và d báo t ng lên 44% l ng đi n toàn c u vào n m 2030, ngoài ra

m t s n c s n l ng đi n đ c s n xu t t nhi t đi n than còn cao h n r t nhi u, s li u

c th nêu t i B ng 1.4 Ph l c 01, trong đó cho th y các n c phát tri n trên th gi i v n

s d ng ngu n đi n đ c cung c p t các nhà máy nhi t đi n than r t l n nh Nam Phi chi m 93%, Ba Lan chi m 92 % và Hoa K chi m 49%

2.2.2 Ngu n cung c p than

S n l ng than xu t kh u trên th gi i trong th i gian qua c ng r t l n, n m 2005 s n

l ng than xu t kh u c a th gi i đ t 5,89 t t n và đ n n m 2009 s n l ng than xu t

kh u c a th gi i đ t 6,9 t t n, trong đó có 05 n c đ ng đ u th gi i v xu t kh u than

n ng l ng trong 05 n m qua l n l t là Australia, Indonesia, Nga, Columbia và Nam Phi

S n l ng c a các n c đ ng đ u xu t kh u than và t ng s n l ng xu t kh u than trên th

gi i trong 05 n m qua đ c th hi n t i B ng 1.5 Ph l c 01, cho th y s n l ng than xu t

kh u c a các n c trên th gi i không ng ng t ng lên theo m i n m, ch ng t ti m l c v ngu n than th gi i r t d i dào có th đ m b o cung c p ngu n nhiên li u than cho nhà máy đi n than Theo quy ho ch v s n l ng than c a th gi i đ n n m 2030 s li u c th

nêu t i B ng 1.6 Ph l c 01, trong đó s n l ng than c a th gi i v n ti p t c t ng tr ng

m nh, s n l ng than xu t kh u c a các n c trong nh ng n m s p t i là r t l n, cho th y ngu n than cung c p cho các nhà máy nhi t đi n luôn d i dào, các n c Australia/NewZeland và Indonesia v n đ ng đ u v xu t kh u than

9

World coal (2011), “coal & electricity”, World coal, truy c p ngày 03/3/2011 t i đ a ch : http://www.worldcoal.org/coal/uses-of-coal/coal-electricity

2.3 T ng quan v ngu n cung c p than và nhà máy nhi t đi n than Vi t Nam

2.3.1 Nhà máy nhi t đi n than

Vi t Nam đã xây d ng và v n hành các nhà máy nhi t đi n than, toàn b nhà máy đ u t p

trung mi n B c, c th nêu ra t i B ng 1.7 Ph l c 01, cho th y Vi t Nam hi n nay đã

xây d ng và v n hành thành công các nhà máy nhi t đi n than, công su t t máy l n nh t

hi n nay là nhà máy Ph L i 600MW và t máy th p nh t là nhà máy Ninh Bình 100MW

2.3.2 Ngu n cung c p than Vi t Nam

Các m than n c ta nh Qu ng Ninh, Khoái Câu, ông H ng, L Thiên,…đ u t p trung khu v c mi n B c, tr l ng khai thác than c ng r t l n, m t ph n cho tiêu dùng than trong n c và v n xu t kh u v i s l ng l n ra n c ngoài Tr l ng than đã đ c tìm ki m, khai thác, th m dò đ n ngày 01/01/2008 đ c nêu ra t i B ng 1.8 Ph l c 01,

cho th y trong th i gian qua Vi t Nam khai thác ngu n than r t l n trên 6 t t n than đ c khai thác, trong đó s d ng cho các nhà máy nhi t đi n than, s d ng nhu c u khác và xu t

kh u S n l ng than khai thác n i đ a trong nh ng n m s p t i giai đo n 2011-2030 d

ki n s d ng cho s n xu t đi n đ c th hi n t i B ng 1.9 Ph l c 01, cho th y trong n m

2011 ph i nh p kh u than đ s n xu t đi n

2.3.3 Ngu n than nh p kh u

Trong giai đo n đ n n m 2030 các n c có kh n ng xu t kh u than sang Vi t Nam g m Australia, Indonesia, Nga, Columbia và Nam Phi Trong nh ng qu c gia này thì Australia, Indonesia có nhi u l i th nh t do có v trí đ a lý g n Vi t Nam Ngoài ra, trong t ng lai, Nga c ng có th xem là n c có ti m n ng xu t kh u than sang Vi t Nam

2.3.4 Ngu n than d ki n cho nhà máy nhi t đi n Sông H u 1

nh h ng phát tri n ngành đi n là đ m b o cung c p đi n đ y đ cho phát tri n kinh t

xã h i c a đ t n c, tuy nhiên trong th i gian qua s n l ng đi n luôn thi u h t l n không

đ m b o nhu c u tiêu th đi n, c th theo B ng 1.1 thì n m 2010 thi u h t 5.802 MW, d

ki n n m 2015 thi u h t 9.205 MW M t khác, các m than c a Vi t Nam đ u t p trung

mi n B c, do đó các nhà máy đi n than c ng đã xây d ng mi n B c đ thu n ti n vi c

v n chuy n than và gi m b t chi phí nhiên li u đ u vào, tuy nhiên ngu n than trong n c cung c p cho các nhà máy đi n m i không còn n a và ph i nh p kh u than, theo B ng 1.9

Ph l c 01 thì n m 2011 b t đ u nh p kh u than đ cung c p cho nhà máy đi n Vì v y, d

ki n nh p kh u toàn b l ng than cung c p cho nhà máy đi n Sông H u 1 (1.200MW), v

trí nhà máy đi n Sông H u 1 t i t nh H u Giang s thu n ti n cho vi c nh p kh u than t

n c ngoài (d ki n t Australia và Indonesia)

2.4 K t lu n

D a trên các quan đi m và ph ng pháp phân tích d án đ đánh giá m t cách toàn di n tính kh thi c a d án v các m t tài chính, kinh t , xã h i Trên c s đó, Ch đ u t , Ngân hàng và các đ n v liên quan đ n d án đ a ra nh ng quy t đ nh đúng đ n v t ng lai c a d án, c ng nh đ a ra nh ng ki n ngh chính sách nh m giúp h tr nh ng d án

tr nên kh thi và mang l i l i ích cho xã h i Hi n nay, các n c trên th gi i đã s d ng

ph bi n các nhà máy nhi t đi n than, v i tr l ng than d i dào c a các n c Trong đó, Australia và Indonesia có nhi u l i th đ Vi t Nam có th nh p kh u than t n c này

Vi t Nam đã xây d ng thành công các nhà máy nhi t đi n than, s n l ng đi n than đang chi m kho ng 11% s n l ng đi n qu c gia, kh n ng khai thác than trong n c c ng r t

l n, khi cân đ i ngu n than thi u có th nh p kh u than d dàng t các n c xu t kh u

05 n m (2011-2015), trong đó 02 n m đ u (2011-2012) ch y u gi i phóng m t b ng và xây l p h t ng, 03 n m ti p theo (2013-2015) xây d ng nhà x ng và l p đ t máy móc thi t b , d ki n đ a nhà máy vào v n hành vào n m 2016

3.2 M c tiêu d án

Nhà máy s n xu t ra s n l ng đi n r t l n 7,8 t kWh, toàn b s n l ng đi n này s bán cho EVN, bù đ p cho l ng đi n thi u h t cho t nh H u Giang (n m 2010 tiêu th 0,29 t kWh), vùng BSCL (n m 2010 tiêu th 11,1 t kWh), vùng kinh t tr ng đi m phía Nam (thành ph H Chí Minh, t nh Bình D ng, t nh ng Nai; n m 2010 tiêu th 26,1 t kWh) và c n c (n m 2010 tiêu th 85,7 t kWh) T o nhi u công n vi c làm, t ng thu

nh p cho ng i dân và cung c p l ng đi n đáng k trong s n xu t, kinh doanh, tiêu dùng góp ph n đ m b o t c đ t ng tr ng kinh t trong khu v c và trên c n c

3.3 Ngu n v n d án

D án Nhà máy nhi t đi n Sông H u 1 v i t ng m c đ u t kho ng 1,6 t USD, đ u t

d i hình th c v n ch s h u PVN 30% và 70% còn l i d ki n đi vay th ng m i, dòng

đ i d án là 30 n m, đ u t xây d ng nhà máy hoàn toàn m i và hi n đ i đ m b o các yêu

c u k thu t đúng theo tiêu chu n qu c t và gi m thi u t i đa các tác nhân gây h i đ n

ng i và v t th xung quanh

3.4 Quy mô d án

Công su t nhà máy là 1.200 MW, g m 02 t máy 600 MW, d án s cung c p đi n trong khu v c và đ u n i vào l i đi n 500kV qu c gia

3.5 Công ngh cho d án

Hai t máy 600 MW v i công ngh nhi t đi n ng ng h i truy n th ng, lò than phun tr c

l u, có tái s y, thông s h i siêu t i h n, áp d ng công ngh đ t tiên ti n và l p đ t các thi t b x lý khói th i đ đ m b o các yêu c u v môi tr ng Công ngh đ t than đ c

ch n là công ngh đ t than phun, trong công ngh này than đ c s y khô nghi n m n sau

đó đ c phun vào, bu ng đ t c a lò h i Nhi t đ trong bu ng đ t c a lò than phun t ng

đ i cao trên 1.000o

C Lò đ c thi t k h th ng đ t than phun bao g m vòi đ t NOx th p

và máy nghi n, than ki u chén t c đ trung bình Công ngh l a ch n có hi u su t cao đ t

hi u qu v kinh t so v i chi phí đ u t và nhiên li u nh p kh u; công ngh đã ch t o,

v n hành thành công trên th gi i trong th i gian qua, có đ tin c y cao và t i u nh t hi n nay Tuy nhiên, nh c đi m c a nhà máy đi n than là có tác đ ng x u đ n môi tr ng không khí do kh i đ t than gây ra, vì v y công ngh nhà máy ph i dùng các bi n pháp x

lý hi n đ i đ tránh nh h ng x u đ n môi tr ng Mô hình s d ng công ngh đ t than

đ s n xu t đi n nh Hình 3.1

Hình 3.1 Mô hình c b n c a nhà máy nhi t đi n đ t than

Ngu n: Wolrd coal (2011)

Vi t Nam) t i Quy t đ nh s 190/Q -TTg ngày 29/01/2011, v n đi u l 177.628.383.625.944 đ ng

Ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a PVN: Tìm ki m, th m dò, khai thác, xu t nh p kh u, kinh doanh phân ph i,…v d u khí và đ u t , s n xu t, kinh doanh đi n n ng

hi n đ i đ đ m b o các yêu c u v môi tr ng PVN là t p đoàn kinh t nhà n c v i v n

đi u l r t l n h n 177 ngàn t đ ng cho th y PVN có đ n ng l c tài chính, nhân l c và kinh nghi m đ th c hi n thành công d án Nhà máy nhi t đi n Sông H u 1

CH NG 4: PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH

Ch ng này gi i thi u v các thông s v n hành ch y u c a nhà máy, các thông s v mô,

các c s đ xác đ nh chi phí d án, c s xác đ nh doanh thu d án, báo cáo thu nh p và

k t qu phân tích tài chính

4.1 L p bi u đ dòng ti n t

Bi u đ dòng ti n t đ c l p d a trên các thông s v n hành ch y u c a nhà máy, các

thông s v mô, các c s đ xác đ nh chi phí, doanh thu đ xây d ng k ho ch vay v n, tr

lãi vay, báo cáo thu nh p, ngân l u c a d án; n m 0 c a d án tính là n m 2011

4.1.1 Các thông s ch y u c a nhà máy

Nh ng thông s ch y u v di n tích đ t xây d ng, công su t đ nh m c, nhiên li u và

thông s v n hành c a nhà máy nh sau:

- Công su t đ nh m c nhà máy: 2x600 MW

- Di n tích đ t s d ng cho nhà máy: 139,5ha

- L ng than tiêu th : 2,68 tri u t n (ar)/n m

4.1.3 Các c s xác đ nh chi phí d án

4.1.2.1 Chi phí đ u t ban đ u

Chi phí đ u t ban đ u đ c tính toán kho ng 1,6 t USD11

, g m chi phí xây d ng, chi phí thi t b , chi phí qu n lý d án, chi phí t v n đ u t xây d ng, chi phí khác, lãi vay trong

th i gian th c hi n d án và chi phí d phòng, chi phí chi ti t nêu t i B ng 2.3 Ph l c 02

Chi phí đ u t ban đ u phân b trong 05 n m theo nh trong B ng 4.2

B ng 4.2 Ngân l u chi phí đ u t VT: tri u USD

N m 2011 2012 2013 2014 2015

B ng 4.2 phân b chi phí đ u t ban đ u, 02 n m đ u ch y u là gi i phóng m t b ng, san

l p m t b ng và xây d ng h t ng nên chi phí th p h n 03 n m cu i cho vi c xây d ng nhà

x ng và mua s m l p đ t thi t b nhà máy

4.1.2.2 Chi phí nhiên li u, qu n lý v n hành, thu và kh u hao

- Nhiên li u than: Theo d án đ u t c a NM Sông H u 1 v i công su t 2x600 MW d

ki n s tiêu th l ng than 2.683.474 t n/n m v i lo i than 5.900kCal/kg, d ki n toàn b

l ng san s nh p kh u t Australia và Indonesia v i giá bình quân 90 USD/t n cho su t

c dòng đ i d án12

Tuy nhiên, giá than (FOB) giao d ch trên th tr ng th gi i t i th i

đi m ngày 06/4/2011 là 75 USD/t n13

, v i chi phí v n chuy n t Australia và Indonesia

đ n d án bình quân là 20,42 USD/t n14

, nh v y tác gi ch n giá than cung c p cho d án

t i th i đi m n m 2011 là 95,42 USD/t n S n l ng than d ki n nh p kh u toàn b đ cung c p cho d án, giá than đ c đi u ch nh theo l m phát m i n m

Ngoài ra, đ tài phân tích thêm ngu n nhiên li u than trong n c, vì trong th i gian qua

n c ta đã xu t kh u than v i s l ng l n (45 tri u t n/n m, n m 2009) theo nh B ng 2.3, trong quy ho ch ngành than d ki n t n m 2018 tr đi s đ a vào khai thác thêm m than nâu b sông H ng (vùng Bình Minh – Khoái Châu) s n l ng có th dao đ ng trong kho ng 1,8-13,3 tri u t n/n m khi đ a vào ho t đ ng n m 2018-2020, có th t ng lên 50

tri u t n/n m vào n m 2030 Giá than cám 5 trong n c hi n nay 546.000 đ ng/t n15(t ng đ ng 26,16 USD/t n), chi u dài d ki n v n chuy n t ngu n than mi n B c vào

đ n NM Sông H u 1 kho ng 3.200 km v i chi phí v n chuy n đ n d án 16,46 USD/t n16, nh v y tính toán giá than bình quân đ n d án là 42,6 USD/t n

- D u DO: Giá d u DO cung c p cho th tr ng đ c tính v i giá 926,38 USD/t n17

T ng Công ty X ng D u Vi t Nam (2011), “B n tin th tr ng x ng d u s 26/4.4.2011”, T ng Công ty

X ng D u Vi t Nam, truy c p ngày 08/4/2011 t i đ a ch : http://www.petrolimex.com.vn/Desktop.aspx/ Trang-Noi-Dung/Ban-tin/Ban_tin_thi_truong_xang_dau_so_26442011/

Nh ng thông s chi ti t nêu t i B ng 2.5 Ph l c 02

4.1.4 C s đ xác đ nh doanh thu d án

Theo d án đ u t NM Sông H u 1, d a trên su t sinh l i n i t i mà PVN mong mu n cho d án này là 12% d n đ n giá bán đi n mà PVN bán cho EVN t i nhà máy là 6,995 UScent/kWh t ng đ ng v i 1.459 đ ng/kWh M c giá đi n này cao h n m c giá bán l

đi n bình quân do Chính ph quy đ nh đ c áp d ng t ngày 01/3/2011 là 1.242

đ ng/kWh

Các n c phát tri n th ng dùng ph ng pháp đ nh giá theo chi phí biên, khi đó giá đi n

b ng chi phí biên và b ng doanh thu biên21 Theo k t qu tính toán c a ngành đi n thì chi phí biên dài h n cho giai đo n đ n n m 2020 là kho ng trên 8,5 UScent/kWh và giai đo n

đ n n m 2030 là kho ng trên 9,5 UScent/kWh22

EVN s ký k t h p đ ng mua bán đi n

v i ch đ u t theo giá đi n th a thu n th ng nh t gi a hai bên trên c s tuân th quy

đ nh c a nhà n c, B Công th ng đã quy đ nh giá bán đi n cho các nhà máy đi n t i Quy t đ nh s 2014/Q -BCN ngày 13/6/2007, trong đó giá bán đi n c a nhà máy nhi t

đi n than dao đ ng trong kho ng 3,5-5 UScent/kWh tài gi đ nh m c giá đi n t i nhà máy là 5 UScent/kWh

Trong đ tài, tác gi tính thêm doanh thu cho vi c bán tro x than, s n l ng tro x than c a

d án là 370.000 t n/n m23, theo kinh nghi m c a nhà máy đi n Ph L i l ng bán tro x lên đ n 70% nên d án gi đ nh s bán đ c 70% l ng tro x than hàng n m t ng đ ng 370.000 t n/n m, v i giá bán tro x than là 1,02 USD/t n (21.300 VN )24 Tro x than s

Su t sinh l i danh ngh a c a v n ch s h u: Re = 16,28%/n m

Th i gian ân h n trong giai đo n xây d ng 5 n m, th i gian tr v n g c trong 15 n m

K ho ch vay v n, tr lãi vay và tr n g c đ c nêu t i B ng 2.6 Ph l c 02

- Chi phí s d ng v n tính theo USD:

Chi phí v n danh ngh a:

WACC= E*Re/(D+E) + D*Rd/(D+E) = 16,28% x 72% + 8% x 28% = 13,92%

K t qu tính toán chi ti t nêu t i B ng 2.12 Ph l c 02

4.1.6 Báo cáo thu nh p

Báo cáo thu nh p l p trên c s doanh thu tr đi các kho n chi phí nhiên nhi u, chi phí v n hành b o trì, chi phí kh u hao tài s n c đ nh, chi phí qu n lý, lãi vay và thu thu nh p

doanh nghi p, k t qu tính toán chi ti t nêu t i B ng 2.9 Ph l c 02

4.1.7 Báo cáo ngân l u

D a vào ngân l u vào (doanh thu) và ngân l u ra (chi phí, thu ) s tính toán đ c ngân l u ròng sau thu (th c và danh ngh a) trên c hai quan đi m t ng đ u t và ch đ u t , chi ti t

đ c nêu t i B ng 2.10, 2.11 Ph l c 02

4.2 Tính toán phân tích tài chính

4.2.1 Theo quan đi m t ng đ u t

D a trên các thông s đ u vào, tác gi tính toán phân tích tài chính theo quan đi m t ng

B ng 4.3 cho th y các ch s NPV= -630 tri u USD, IRR < WACC, vì v y d án không

kh thi v m t tài chính theo quan đi m t ng đ u t

4.2.2 Theo quan đi m ch đ u t

D a trên các thông s đ u vào, tác gi tính toán phân tích tài chính theo quan đi m ch đ u

t , k t qu nêu ra t i B ng 4.4

B ng 4.4 K t qu phân tích tài chính theo quan đi m ch đ u t

3 Giá tr hi n t i ròng NPV Tri u USD -422 -422

B ng 4.4 cho th y ch ch s NPV= -422 tri u USD, IRR < re, vì v y d án không kh thi

v m t tài chính theo quan đi m ch đ u t

4.3 K t lu n

Phân tích đánh giá l a ch n các thông s c a d án đ xác đ nh đ c ngân l u và các giá

tr NPV, IRR K t qu cho th y các giá tr NPV trên c quan đi m t ng đ u t và ch đ u

t đ u âm, các giá tr IRR đ u nh h n chi phí v n, nh v y d án không kh thi v m t tài chính M t khác h s an toàn tr n nh h n 1 cho th y d án s khó đi vay v n t các ngân hàng đ th c hi n d án

CH NG 5: PHÂN TÍCH R I RO

Ch ng này gi i thi u v nh ng y u t c th có th tác đ ng t t và x u đ n d án, d a trên phân tích đ nh y, phân tích k ch b n, phân tích Monte carlo t đó đ a ra nh ng chính sách c th nh m quy t đ nh đ n s th c thi c a d án

5.1 Phân tích đ nh y

Nh ng thông s đ u vào c a d án luôn r t quan tr ng, khi ti n hành l p d án ph i xác

đ nh chu n xác nh ng thông s đ u vào đ tránh r i ro cho d án Vì v y, phân tích đ

nh y nh m giúp xác đ nh s thay đ i c a các bi n quan tr ng có th x y ra làm nh h ng

l n đ n d án qua các giá tr NPV và IRR c a d án

5.2 Xác đ nh các bi n r i ro

D a vào ngân l u thu và chi c a d án, có th xác đ nh đ c các bi n đ u vào quan tr ng

và có nh h ng đ n k t qu c a d án g m v n đ u t , l m phát, giá bán đi n, s n l ng

đi n s n xu t, giá mua than, t l v n CSH

5.2.1 Ph ng án v n đ u t t ng/gi m trong kho ng 10%

Theo B Công nghi p t i quy t đ nh s 2014/Q -BCN ngày 13/6/2007, khi phân tích đ

nh y xét v n đ u t t ng 10% Trong th c t th c hi n các d án đi n, v n đ u t d án có lúc t ng do giá v t t thi t b t ng, các ch đ chính sách đ n giá đ nh m c đi u ch nh

t ng, phát sinh thêm kh i l ng so v i thi t k ban đ u Tuy nhiên, v n đ u t có lúc gi m

th ng do t v n thi t k v i h s an toàn cao, tiêu chu n cao và khi thi công đi u ch nh

gi m nh ng v n đ m b o các yêu c u k thu t; t v n tính toán sai kh i l ng, d phòng quá cao; theo th c t th c hi n biên đ v n đ u t các d án đi n th ng gi m kho ng 10% Khi thay đ i t ng/gi m v n đ u t trong biên đ 10%, k t qu phân tích t i B ng 5.1

đ n các ch tiêu tài chính c a d án Tuy nhiên khi v n đ u t đã gi m xu ng 10% v n

ch a th y NPV d ng, v i m c thay đ i này d án không kh thi v m t tài chính

5.2.2 Ph ng án thay đ i giá bán đi n

Giá bán đi n phù h p v i quy lu t th tr ng s thu hút đ c nhi u nhà đ u t trong và ngoài n c vào ngu n đi n, đ m b o ngu n cung c p đi n đáp ng nhu c u tiêu th đi n

qu c gia Theo Hi p h i N ng l ng Vi t Nam thì m c giá đi n có lãi cho vi c đ u t vào ngu n đi n ph i t 7-8 UScent/kWh M t khác, theo k t qu tính toán c a ngành đi n thì chi phí biên dài h n cho giai đo n đ n n m 2020 là kho ng trên 8,5 UScent/kWh Vì v y, tác gi đ xu t ph ng án thay đ i giá đi n trong kho ng 5-7 UScent/kWh, k t qu phân tích nêu ra t i B ng 5.2

B ng 5.2 K t qu phân tích đ nh y theo giá bán đi n

NPV TIP (tri u USD) -437,56 -249,48 -74,63 0,76 113,85NPV CSH (tri u USD) -270,53 -121,17 18,82 78,58 168,21

B ng 5.2 cho th y v i m c giá đi n bi n thiên đ ng bi n v i NPV, giá đi n t ng s làm

t ng doanh thu d án, d n đ n t ng giá tr ngân l u, giúp d án tr nên hi u qu h n, qua phân tích cho th y khi giá bán đi n là 6,7 UScent/kWh thì NPV theo quan đi m t ng đ u

t và ch đ u t đ u d ng, d án tr nên kh thi v m t tài chính

5.2.3 Ph ng án thay đ i đi n n ng phát

Theo quy đ nh t i Quy t đ nh 2014/Q -BCN ngày 13/6/2007 thì s gi v n hành công su t

đ t c c đ i c a các nhà máy nhi t đi n là 6.500 gi /n m Tuy nhiên, trong n m (8.760 gi ) nhà máy đi n có th ho t đ ng nhi u h n 6.500 gi /n m khi tình tr ng thi u đi n x y ra và

gi m b t công su t phát khi có tình tr ng th a đi n (th ng vào mùa m a huy đ ng các nhà máy th y đi n có th ho t đ ng t i đa công su t v i chi phí ho t đ ng th p), s

t ng/gi m này c ng không l n, th ng n m trong ph m vi t ng/gi m 10% Tác gi s phân tích thêm khi đi n n ng phát c a nhà máy thay đ i trong biên đ t ng/gi m 10%, k t qu phân tích nêu t i B ng 5.3

B ng 5.3 K t qu phân tích đi n n ng phát thay đ i

(NPV<0), s n l ng đi n n ng phát s nh h ng đ n doanh thu và ngân l u d án, tuy nhiên th c t v n hành nhà máy c ng đã xác đ nh th i gian v n hành nhà máy nên m c đ thay đ i nh trong gi i h n t ng/gi m 10% c a s n l ng phát đi n và không có bi n đ ng

l n, v i m c thay đ i này d án không kh thi v m t tài chính

5.2.4 Ph ng án thay đ i giá mua than

Giá than trên th tr ng th gi i nh ng n m g n đây c ng đã t ng m nh theo giá d u, giá than trong giai đo n t 1998-2003 d i 30 USD/t n, sau n m 2003 do giá d u thô t ng

m nh nên giá than c ng t ng theo, n m 2007 do kh ng ho ng kinh t t i M đã lan sang Châu Âu và nhi u qu c gia khác nên giá than n m 2007 t ng g n 100 USD/t n, sau n m

2007 giá than b t đ u gi m xu ng và hi n nay kho ng 75 USD/t n Theo d báo c a C quan N ng l ng M thì t c đ t ng giá than trong giai đo n 2010-2020 là 0,52% n m Giá than c ng n đ nh h n giá d u, tr l ng than trên th gi i theo d báo t i B ng 1.6

Ph l c 01 còn r t d i dào, than ch y u dùng cho s n xu t đi n nên c ng n đ nh Do s

n đ nh c a giá than, tác gi phân tích ph ng án giá than có th bi n đ ng trong kho ng giá than t ng lên 20% và gi m 55% (tr ng h p s d ng giá than trong n c), k t qu phân tích nêu ra t i B ng 5.4

B ng 5.4 K t qu phân tích giá than thay đ i

NPV TIP (tri u USD) 39,74 -378,37 -502,68 -758,71 -888,91NPV CSH (tri u USD) 109,46 -223,60 -322,16 -523,11 -624,96

B ng 5.4 cho th y giá mua than bi n thiên ng ch bi n v i NPV, than là ngu n nhiên li u chính c a d án, chi phí mua than s nh h ng r t l n đ n chi phí ho t đ ng c a nhà máy, khi giá than gi m làm cho chi phí ho t đ ng gi m t c là ngân l u ra s gi m d n đ n ngân

l u ròng s hi u qu h n, khi giá mua than gi m xu ng 55% (giá than lúc này b ng v i giá than trong n c) thì NPV theo quan đi m t ng đ u t và ch đ u t đ u d ng, d án tr nên kh thi v m t tài chính

5.2.5 Ph ng án thay đ i t l v n CSH

B công th ng đã quy đ nh v v n ch s h u cho các d án đi n đ c l p ít nh t 30%, trong tr ng h p đ c bi t đ c xem xét gi m xu ng nh ng không th p h n 20%25

Tác gi

25

B Công nghi p (2006, tr.3)

ch n phân tích thay đ i t l v n đ u t t 20% đ n 100% PVN là t p đoàn kinh t l n v i

5.2.6 Ph ng án thay đ i theo t l l m phát USD

Theo báo cáo s 09/228 tháng 7/2009 c a IMF, l m phát USD t n m 2004 đ n nay n m trong biên đ 4% (n m 2008 là 3,8%, n m 2009 là -0,3%), và d báo nh ng n m s p t i n

đ nh m c l m phát USD là 2% Tác gi đ xu t ph ng án thay đ i t l l m phát USD trong biên đ t 1%-5%, k t qu phân tích nêu ra t i B ng 5.6

B ng 5.6 K t qu phân tích thay đ i t l l m phát USD

NPV TIP (tri u USD) -650,33 -630,00 -605,38 -576,67 -542,56NPV CSH (tri u USD) -414,19 -422,42 -427,25 -428,56 -424,69

B ng 5.6 cho th y t l l m phát USD bi n thiên đ ng bi n v i NPV, d án này phân tích

b ng đ ng ti n USD Khi l m phát t ng làm cho chi phí kh u hao tài s n c đ nh s gi m,

do đó giá tr NPV s t ng theo l m phát Tuy nhiên, s bi n thiên c a ch s l m phát c ng không nh h ng nhi u đ n nh ng giá tr tài chính c a d án, c th khi t l l m phát thay

đ i trong biên đ t 1%-5% thì NPV trên c hai quan đi m t ng đ u t và ch đ u t đ u

âm, d án không kh thi v m t tài chính

B ng 5.7 K t qu phân tích t h p vi c thay đ i v n đ u t t ng và đi n n ng phát

NPV (TIP) -630 1180,75 1246,35 1311,95 1377,54 1443,14

-10% 65% -785,33 -839,29 -893,14 -947,09 -1001,04-5% 70% -652,96 -706,92 -760,88 -814,84 -868,540% 75% -523,47 -576,87 -630,00 -683,24 -737,235% 80% -395,13 -447,73 -500,54 -554,50 -607,53

B ng 5.7 cho th y khi thay đ i t h p v n đ u t và đi n n ng phát x y ra đ ng th i v i

v n đ u t t ng/gi m 10% và đi n n ng phát t ng/gi m 10% cho th y các NPV đ u âm, d

án không kh thi v m t tài chính

5.2.8 Ph ng án t h p giá than thay đ i và giá bán đi n thay đ i

Theo nh phân tích thay đ i giá bán đi n t i m c 5.2.2 và thay đ i giá mua than t i m c 5.2.4, tác gi s phân tích thêm t h p x y ra đ ng th i vi c t ng giá bán đi n và gi m giá than, k t qu phân tích nêu ra t i B ng 5.8

B ng 5.8 K t qu phân tích t h p vi c t ng giá bán đi n và gi m giá than

NPV(TIP) -630 5 5,5 6,0 6,5 6,7 7,0 -55% 42,94 39,74 228,21 416,69 605,17 680,56 793,64-40% 57,25 -145,65 42,82 231,30 419,78 495,17 608,25-22% 74,43 -352,77 -175,44 8,79 197,26 272,65 385,740% 95,42 -630,00 -437,56 -249,48 -74,63 0,76 113,8510% 104,96 -758,71 -563,35 -371,99 -190,32 -122,84 -9,76

t ng đ u t Hay t ng giá đi n lên 6,7 UScent/kWh (34%) và giá mua than không đ i thì NPV = 0,76 tri u USD, d án kh thi v m t tài chính theo quan đi m t ng đ u t

5.3 Phân tích k ch b n t ng h p

Sau khi ti n hành phân tích đ nh y, xác đ nh các bi n s có s nh h ng lên hi u

qu tài chính c a d án là các bi n v n đ u t , giá bán đi n, đi n n ng phát và giá mua than tài ti n hành phân tích các tình hu ng có th x y ra làm nh h ng

D án cho th y v n kh thi khi đi u ch nh vài thông s c b n đ n l , làm c s đ ch đ u

t đàm phán v i các bên liên quan và ki n ngh chính sách D án c ng s r t r i ro khi

x y ra trong tình hu ng x u

5.5 Phân tích mô ph ng Monte Carlo

S d ng ch ng trình phân tích r i ro Crystal Ball đ phân tích d báo v NPV theo quan

đi m t ng đ u t và ch đ u t , v i các bi n r i ro là giá bán đi n, giá mua than và t l

l m phát USD K t qu phân tích mô ph ng th hi n Hình 5.1, k t qu nêu t i Ph l c 03

Hình 5.1 K t qu ch y mô ph ng NPV theo quan đi m t ng đ u t và ch đ u t

- Theo quan đi m t ng đ u t

Th ng kê

S l n th Giá tr trung bình

B r ng kho ng Sai s chu n trung bình Xác su t đ k t qu d ng

Giá tr d báo 10.000 -629,10 -625,02 - 231,85 53752,43 -0,0658 2,96 -0,3685 -1559,08 180,97 1740,05 2,32 0,31%

- Theo quan đi m ch đ u t

Th ng kê

S l n th Giá tr trung bình

B r ng kho ng Sai s chu n trung bình Xác su t đ k t qu d ng

Giá tr d báo 10.000 -424,45 -421,08 - 182,93 33462,98 -0,0817 2,97 -0,4310 -1209,40 227,47 1436,87 1,83 0,87%

5.6 K t lu n

Sau khi thay đ i biên đ có th x y ra v các bi n v n đ u t , giá bán đi n, giá mua than,

t l l m phát, s n l ng đi n n ng phát, thay đ i t l v n ch s h u v i k t qu d a vào phân tích đ nh y và phân tích mô ph ng cho th y d án ch u tác đ ng m nh v giá bán

đi n và giá mua than D án tr nên kh thi v m t tài chính trên c hai quan đi m t ng đ u

t và ch đ u t khi ch đ u t đàm phán v i nhà n c đ bán đi n đ c giá 6,7 Uscent/kWh hay s d ng đ c ngu n nhiên li u than trong n c

6.1.1 Phân tích h s chuy n đ i giá tài chính sang giá kinh t 26

- T giá h i đoái kinh t và phí th ng ngo i h i

Xác đ nh h s đi u ch nh t giá dùng ph ng pháp thâm h t ngo i t , v i giai đo n t

n m 2001-2009, k t qu tính toán nh sau: H s đi u ch nh t giá HAE = 1,052

T giá h i đoái chính th c OER = 20.865 VN /USD

T giá h i đoái đi u ch nh AER = OER x HAE = 20.865 x 1,052= 21.950 VN /USD

- Tính toán giá đi n kinh t cho d án thông qua vi c tính h s chuy n đ i CF: S d ng h

s CF là t l gi a giá kinh t và giá tài chính đ xác đ nh giá kinh t c a d án, các h s

CF trong t ng h ng m c và t ng giá c a m t s hàng hóa chính đ c nêu t i B ng 6.1, k t

qu tính toán và gi i thích chi ti t đ c nêu t i B ng 4.2 Ph l c 04

Trong đó, giá kinh t đ c c l ng d a trên kh o sát th c t v tình hình cung c u đi n

n ng trong th i đi m hi n t i, m c s n lòng chi tr c a ng i dân thu c ph m vi d án nhà máy đi n có th cung c p, qua kh o sát th c t 135 h dân, doanh nghi p s n xu t trong khu v c t nh H u Giang và Thành ph C n Th thì m c s n lòng chi tr c a m t s h dân này g n nh đúng theo giá đi n hi n nay mà ng i dân tiêu th đi n tr cho ngành đi n,

đi u này ch a th ph n ánh đúng đ c giá đi n kinh t Qua kh o sát th c t , trong đó doanh ngh p b c t đi n bình quân 8gi /tu n, đa s s d ng máy phát khi m t đi n Vì hi n nay nhu c u đi n v n còn r t cao, tình tr ng thi u đi n v n di n ra, ngành đi n th ng xuyên đi tu n tra đ v n đ ng ng i dân ti t gi m đi n, v n đ ng các c s s n xu t s

d ng máy phát đi n trong gi cao đi m, v i giá d u đ cung c p ch y máy phát đi n là 21.100 đ ng/lít, m i lít d u bình quân s n xu t ra đ c 3 kWh, nh v y 1kWh t ng

đ ng v i 7.000 đ ng (kho ng 32 UScent), giá này r t cao so v i giá bán bình quân c a ngành đi n (1.242 đ ng/kWh); hay gi m s n xu t trong gi cao đi m và chuy n sang s n

xu t trong gi th p đi m (th ng vào ban đêm), đi u này doanh nghi p ph i tr thêm chi

26

B ng 4.2 Ph l c 04 Tính toán h s chuy n đ i CF